This is the Grade 9 Filipino self-learning module for the third quarter (Ikatlong Markahan), Module 2: “Elehiya” (elegy). It is for Grade 9 learners studying at home or in class, and for the parents and teachers who guide them. After working through it, learners can explain what an elegy is, analyze its elements, compare an elegy with a narrative poem, and use adjectives that show rising intensity of feeling.
The module was prepared by the Department of Education Region IX (First Edition, 2020). Its writers are Najer K. Atang and Steffany R. Fegi.
On this page 7 sections
What learners will learn
The module lists these learning goals:
- Write an anecdote or a letter that gives advice, and a sample elegy.
- Use figurative expressions (matatalinghagang pahayag) correctly in sentences.
- Analyze the elements of an elegy: theme, characters, setting, implied customs or traditions, language used, symbols, and feelings.
- Give feedback on how an elegy or song is recited or performed.
- Use suitable adjectives that intensify feeling (pang-uri na nagpapasidhi ng damdamin).
Lessons in this module
The module has one lesson, Aralin 1: “Elehiya ng Bhutan” (elegy from Bhutan), divided into three topics:
- Paksa 1 – Elemento ng Elehiya (elements of the elegy): the meaning, traits, and parts of an elegy.
- Paksa 2 – Elehiya ng Bhutan (elegy from Bhutan): reading and analyzing “Elehiya sa Kamatayan ni Kuya” (elegy on the death of an older brother), then comparing it with Amado V. Hernandez’s “Kung Tuyo na ang Luha Mo, Aking Bayan” (when your tears have dried, my country).
- Paksa 3 – Pagkiklino (ordering words by intensity): using adjectives to express feelings at rising levels.
What is an elehiya?
The module defines an elehiya as a lyric poem (tulang liriko) that expresses reflection or imagination and shows deep feeling about the memory of a loved one. It is a poem of mourning, remembering, and honoring a loved one. Its tone is restrained, reflective, and not overly sentimental.
Elements of an elegy
| Element | Meaning |
|---|---|
| Tema (theme) | The overall idea of the elegy |
| Tauhan (characters) | The people involved in the poem |
| Kaugalian o Tradisyon (customs or traditions) | The customs or traditions reflected in the poem |
| Wikang ginagamit (language used) | Formal (standard language for important ideas) or informal (everyday words) |
| Simbolo (symbol) | Used to hint at an idea or thought |
| Damdamin (feeling) | The emotion found in the poem |
The main reading, “Elehiya sa Kamatayan ni Kuya,” is a poem from Bhutan translated into Filipino by Pat V. Villafuerte. The module does not print the full poem. It tells learners to read it in the textbook Panitikang Asyano 9, pages 203 to 204, and to read “Kung Tuyo na ang Luha Mo, Aking Bayan” on pages 207 to 208.
The answer key compares the two poems this way:
- Both: love, mourning, and remembrance.
- Elehiya sa Kamatayan ni Kuya: mourns one loved one, and what was lost cannot return.
- Kung Tuyo na ang Luha Mo, Aking Bayan: mourns a conquered nation, many are mourned, and what was lost can still return.
Pagkiklino: words that intensify feeling
A pang-uri (adjective) describes a noun or pronoun, and it can also describe a person’s feelings. Pagpapasidhi ng damdamin means expressing a feeling at a rising level of intensity. Pagkiklino (also called clining) is arranging words by how strong their meaning is. Synonyms are not always interchangeable, because they differ in degree.
The module gives these word ladders, from mildest (1) to strongest (4):
| Level | Anger | Love | Greed |
|---|---|---|---|
| 4 | poot | pagmamahal | ganid |
| 3 | galit | pagliyag | gahaman |
| 2 | asar | pagsinta | sakim |
| 1 | inis | paghanga | damot |
It also uses the anger words in sentences, from “Naiinis ako sa sarili ko” (I am annoyed with myself) up to “Nagdilim ang kaniyang paningin dulot ng poot” (his vision darkened with hatred).
How to use this module
The module follows the usual parts of a DepEd self-learning module:
- Alamin: read the goals.
- Subukin: a 15-item pretest.
- Balikan: a review linking pictures to the parables studied earlier.
- Tuklasin: the definition and elements of the elegy, the two poems, and guide questions.
- Suriin: explain figurative lines and match statements to emotions.
- Pagyamanin: a fishbone diagram of feelings when a loved one is present and after they have passed away, plus sentence completions.
- Isaisip: the lesson on pagkiklino.
- Isagawa: a graphic organizer on the elements of “Elehiya sa Kamatayan ni Kuya” and a Venn diagram comparing the two poems.
- Tayahin: a 15-item post-test.
- Karagdagang Gawain: write your own elegy and set it to a melody.
The elegy-writing task is scored with this rubric:
| Criteria | Weight |
|---|---|
| Nilalaman at Pamamaraan (content and method) | 50% |
| Estilo (style) | 25% |
| Paglapat ng Himig (setting to melody) | 15% |
| Orihinalidad (originality) | 10% |
For learners: Answer on a separate sheet of paper and do not write on the module. Keep a copy of Panitikang Asyano 9 nearby, since the two poems are only in that book. Use the answer key honestly, after you finish each part.
For parents: Help your child find the textbook pages and check that each part is done in order. Contact the teacher if your child has trouble understanding the lessons.
For teachers: The answer key (Susi sa Pagwawasto) covers the pretest, review, activities, and post-test. Many written tasks are scored by the teacher based on the learner’s own answers. The module notes that teachers may use handouts.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this Filipino module on elehiya for?
It is for Grade 9 Filipino, third quarter (Ikatlong Markahan), Module 2.
What is an elehiya?
An elehiya (elegy) is a lyric poem that shows deep feeling about the memory of a loved one. It is a poem of mourning, remembering, and honoring, with a restrained and reflective tone.
Does the module include the full text of Elehiya sa Kamatayan ni Kuya?
No. The module tells learners to read it in the textbook Panitikang Asyano 9, pages 203 to 204, and to read Kung Tuyo na ang Luha Mo, Aking Bayan on pages 207 to 208.
What is pagkiklino?
Pagkiklino is arranging words according to the intensity of their meaning, such as inis, asar, galit, and poot, from mildest to strongest.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto gives answers for the pretest, review, several activities, and the post-test, while open-ended tasks are scored by the teacher.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
CO_Q3_Filipino9_Module2
Filipino Ikatlong Markahan – Modyul 2 Elehiya
[illustration: group of students reading and studying outdoors and indoors with a teacher, a globe, and a lamp; DepEd logo and ADM (Alternative Delivery Mode) logo]
PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI
CO_Q3_Filipino9_Module2
Filipino – Ikasiyam na Baitang
Alternative Delivery Mode Ikatlong Markahan – Modyul 2: Elehiya Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anumang akda ang pamahalaan ng Pilipinas. Gayunpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anumang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anumang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anumang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: G. Najer K. Atang & Bb. Steffany R. Fegi Editor: Bb. Steffany R. Fegi Tagasuri: Reynajoyce B. Barutu, EdD. at Gng. Elsa A. Usman Tagaguhit: G. Edgardo P. Jamilar Jr. Tagalapat: G. Aljohn Kent s. Galos, Jestoni H. Amores Mga Tagapamahala: Dr. Isabelita M. Borres, CESO III Eugenio B. Penales, Ed. D. Sonia D. Gonzales Henry P. Tura Elsa A. Usman Reyna Joyce B. Barutu, EdD.
Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________
Kagawaran ng Edukasyon-Rehiyon IX Office Address: Regional Center, Balintawak, Pagadian City E-mail Address: region9@deped.gov.ph
9
Filipino
Ikatlong Markahan – Modyul 2
Elehiya
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
[illustration: hand pressing a circular button, icon beside the title]
Malugod kong ikinatutuwa na napagtagumpayan mo ang unang modyul para sa markahang ito. Isa na namang paglalakbay ang tutunguhin mo sa modyul na ito. Matutunghayan mo ang kahulugan, katangian ng elehiya, at mga elemento nito na susundan ng ilang halimbawa. Masusubukan ang kakayahan mo sa pagsuri ng isa sa mga elehiyang isinulat na nagmula sa Timog-Kanlurang Asya upang palawakin ang iyong isipan hindi lamang sa panitikan gayundin sa angkop na wikang gagamitin. Kasabay nito, matututuhan mong pahalagahan ang mga taong nakapaligid sa iyo. Sa pagdaan ng mga araw, mabubuksan ang iyong diwa ukol sa kahalagahan ng malalimang pag-unawa sa ganitong uri ng tula.
Makikilala mo rin ang iba pang mga akdang pampanitikan sa Timog-Kanlurang Asya. Sa pamamagitan ng mga paksang inihanda para sa iyo malalaman mo kung paano maihahambing ang dalawang magkaibang tula. Gayundin ang bahagi ng pananalitang Pang-uri at ang mga kaantasan nito. Kasama na rin ang paggamit ng mga salita sa pagpapasidhi ng damdamin o salita ayon sa kahulugan. Sa pamamagitan ng mga araling inihanda, matutuklasan mo kung paano nagagamit nang wasto ang mga kataga o pahayag sa pagpapasidhi ng damdamin. Simulan mo na ang iyong paglalakbay.
Ang modyul na ito ay may isang aralin na nahahati sa sumusunod na paksa:
- Paksa 1 – Elemento ng Elehiya
- Paksa 2 – Elehiya ng Bhutan
- Paksa 3 – Pagkiklino
Sa iyong paglalakbay, ang sumusunod ay inaasahang iyong matamo habang isinasagawa ang mga gawain:
- Naisusulat ang isang anekdota o liham na nangangaral; isang halimbawang elehiya;
- Nagagamit nang wasto sa pangungusap ang matatalinghagang pahayag;
- Nasusuri ang mga elemento ng elehiya batay sa: – Tema – Mga tauhan – Tagpuan – Mga mahihiwatigang kaugalian o tradisyon – Wikang ginamit – Pahiwatig o simbolo – Damdamin;
- Nabibigyang-puna ang nakitang paraan ng pagbigkas ng elehiya o awit; at
- Nagagamit ang mga angkop na pang-uri na nagpapasidhi ng damdamin
1 CO_Q3_Filipino9_Module2
Subukin
[illustration: hand holding a pencil, icon beside the title]
Panuto: Basahin at unawain ang mga tanong. Piliin at isulat lamang ang titik ng tamang sagot sa sagutang papel.
- Ang tulang lirikong ito ay naglalarawan ng malungkot na damdaming nagpapaalala ng isang mahal sa buhay.
A. Alamat B. Elehiya C. Korido D. Patula
[The following box is printed:] Sa gitna ng nagaganap na usok sa umaga. Maniwala’t dili panghihina at pagbagsak!
Batay sa mga pahayag na nasa kahon, ano ang damdaming ipinapahiwatig nito?
A. pagkagalit B. pag-aalala C. paghihinagpis D. kawalan ng pag-asaAlin sa sumusunod na elemento ng elehiya ang tumutukoy sa pag-alala sa isang mahal sa buhay?
A. Kaugalian B. Tauhan C. Tema D. WikaBakit mahalagang gumamit ng simbolo sa pagsulat ng isang elehiya?
A. Ang simbolo ay maaaring magpalawak ng ating isipan.
B. Inihahambing nito ang iba’t ibang diwang ipinapakita ng elehiya.
C. Nakatutulong ito upang maging makulay ang isinusulat na elehiya.
D. Saklaw nito ang mensahe ng buong tula.Ang sumusunod ay kabilang sa mga katangian ng elehiya, MALIBAN sa _____.
A. pag-aalala B. paghihinagpis C. pagpapakasakit D. pagpaparangalAlin sa sumusunod ang tumutukoy sa standard na wikang ginagamit sa pagsusulat ng elehiya?
A. Pambansa B. Di-pormal C. Pormal D. TalinghagaMalungkot na lumisan ang kaniyang mahal ngunit hindi ang mga alaala nito. Batay sa pahayag, alin sa sumusunod na elemento ng elehiya ang tinutukoy ng nakasalungguhit na salita?
A. Damdamin B. Simbolo C. Tauhan D. TemaNapagtanto niya sa huli na ang kaniyang mahal ang nagbibigay ng liwanag sa kaniyang buhay, alin sa sumusunod na elemento ng elehiya ang tinutukoy ng nakasalungguhit na salita?
A. Kaugalian B. Simbolo C. Tauhan D. WikaAng sumusunod ay kabilang sa mga tradisyon ng mga Pilipino sa tuwing may yumaong mahal sa buhay, MALIBAN sa _____.
A. Pagdarasal B. Pag-imbita C. Pakikiramay D. Pagluluksa
2 CO_Q3_Filipino9_Module2
Subukin (nagpapatuloy)
[The following box is printed:] Sa edad na dalawpu’t isa, isinugo ang buhay
Batay sa pahayag sa kahon, ano ang ipinapahiwatig nito?
A. Inialay B. Inutusan C. Kamatayan D. TinulunganAng paggunita sa nakaraan ay ang tangi na lamang niyang lakas upang magpatuloy sa pakikipagsapalaran. Alin sa sumusunod ang kasingkahulugan ng nakapahilig na salita?
A. Pag-alaala B. Pagbalewala C. Paglimot D. PagluksaEpiko: Tulang Pasalaysay – Elehiya: ________.
A. Tulang Dula C. Paglalarawan
B. Tulang Liriko D. Tulang PatniganBakit mahalagang gumamit ng simbolo sa pagsulat ng isang elehiya?
A. Ang simbolo ay maaaring magpalawak ng ating isipan.
B. Inihahambing nito ang iba’t ibang diwang ipinapakita ng elehiya.
C. Nakatutulong ito upang maging makulay ang isinusulat na elehiya.
D. Saklaw nito ang mensahe ng buong tula.Alin sa sumusunod ang nagpapakita ng pinakamasidhing damdamin?
A. Paghanga B. Pagliyag C. Pagmamahal D. PagsintaAng pandaraya ng ibang kalahok ay nagdulot ng ________ sa mga miyembro ng organisasyon. Alin sa sumusunod ang angkop na pang-uring bubuo sa pangungusap?
A. pagka-asar B. pagkainis C. pagkagalit D. pagkapoot
3 CO_Q3_Filipino9_Module2
Aralin 1
Elehiya ng Bhutan
Napakahusay! Nasagutan mo nang maayos ang subukin kung kaya’t tumungo na tayo sa bahaging makikilala mo ang elehiya batay sa elemento at katangian nito. Matutuklasan mong kaiba ito sa iba pang tula kung kaya’t kailangan sa pag-aaral nito ang masinop na pag-unawa tungo sa iyong mabisang pagkatuto. Mahalagang alamin muna ng isang mag-aaral na tulad mo ang mga dapat tandaan sa paglinang ng iyong kakayahan sa pagsulat ng sariling elehiya.
Balikan
[illustration: hand holding a puzzle piece, icon beside the title]
Bago natin pasukin ang paksang tatalakayin, subukan mo munang sagutin ang gawain. Tukuyin mo kung alin sa mga larawan ang maiuugnay sa mga parabulang napag-aralan mo. Lagyan mo ng tsek [√] ang larawang napabibilang at ekis (x) naman sa hindi. Patunayan kung bakit ekis ang inilagay sa napiling larawan at isulat mo ito sa ibabang bahagi ng bilang. Galingan mo!
[illustration: row of six facial expressions (smiling, grinning, neutral, frowning, crying, shocked)]
[illustration: a man with two children and a woman standing outdoors, a figure bending to a child]
4 CO_Q3_Filipino9_Module2
3. __________________________
[illustration: four character portraits labeled DUKE BRISEO, PRINSESA FLORESCA, HARING LINCEO, ANTENOR]
4. __________________________
[illustration: word cloud of slang terms: HELLER, GAY-CABULARY, Churva, keri, Mudra, Pudra, jowa, push, bekenese, ACHIEVED, etching, CHAKA, beki-lingo, WALEY, kalorkey, emote]
5. __________________________
[illustration: dove carrying an olive branch]
Mga Tala para sa Guro
Ang guro ay maaaring gumamit ng handouts sa pagsasakatuparan ng mga mag-aaral sa modyul.
Tuklasin
Nakahahanga ang iyong galing! Ngayon naman ay tuklasin na natin ang isang bagong paksa o aralin. Nasasabik ka na ba? Halika na! Alamin na natin kung ano ang elehiya at ang mga elementong kaugnay nito.
Ang elehiya ay isang tulang liriko na naglalarawan ng pagbubulay-bulay o guni-guni na nagpapakita ng masidhing damdamin patungkol sa alaala ng isang mahal sa buhay.
May katangian ang elehiya. Ito’y tula ng pananangis, pag-alaala, at pagpaparangal sa mahal sa buhay na ang himig ay matimpi, mapagmunimuni, at di-masintahin.
Narito ang ang elemento ng elehiya:
a. Tema– ang kabuoang kaisipan ng elehiya. b. Tauhan– mga taong kasangkot sa tula. c. Kaugalian o Tradisyon– nakikita ang nakaugalian o isang tradisyong masasalamin sa tula. d. Wikang ginagamit– maaaring pormal o di-pormal
- Pormal– ay standard na wika na naghahatid ng mahahalagang kaisipan o kaalaman sa makaagham at lohikal na pagsasaayos ng mga materyales tungo sa ikalilinaw ng pinakapiling paksang tinatalakay.
e. Di-pormal– ay karaniwang salita na ginagamit sa pang-araw-araw na usapan.
f. Simbolo– gumagamit upang ipahiwatig ang isang kaisipan o ideya.
g. Damdamin -tumutukoy sa emosiyong nakapaloob sa tula.
Natapos na nating pag-aralan ang mga elemento at katangian ng elehiya. Halina’t basahin at unawain mo ang kasunod na elehiya at sagutin ang mahahalagang tanong kaugnay sa binasa.
Paalala: Makikita sa aklat na Panitikang Asyano 9, pahina 203-204 ang tulang pinamagatang Elehiya sa Kamatayan ni Kuya mula sa Bhutan na isinalin sa Filipino ni Pat V. Villafuerte.
Para masubukan ang talas ng iyong pag-iisip sa pag-unawa, subukan mong sagutin ang sumusunod na tanong tungkol sa binasang tula.
- Ano ang tema ng binasang tula?
- Paano ipinadama ng may akda ang labis niyang pagdadalamhati sa tula?
- Ibigay ang nais ipahiwatig ng bawat saknong ng binasang akda?
- Bakit mahalaga sa sumulat ng tula ang mga alaalang iniwan ng kaniyang kapatid? Ganito rin ba ang pagtuturing mo sa mahal mo sa buhay?
- Anong mga simbolo o sagisag ang ginamit sa akda?
Talagang matalas ang iyong pag-iisip! Alam kong mas mapalalawig pa ang iyong kaalaman sa susunod na akda.
Pagkatapos mong basahin at bigyang-kahulugan ang binasang elehiya ay ihahambing mo naman ito sa “Kung Tuyo na Ang Luha Mo, Aking Bayan” na isang Tulang Pasalaysay. Basahin mo ito at pagkatapos ay sagutin ang mga kaugnay na tanong.
Paalala: Makikita sa aklat na Panitikang Asyano 9, pahina 207-208 ang tulang pinamagatang Kung Tuyo na Ang Luha Mo, Aking Bayan ni Amado V. Hernandez.
Narito ang sumusunod na tanong na kailangan mong sagutin matapos basahin ang tula. Pag-isipan mong mabuti!
- Sino ang tinutukoy sa akda na lumuha?
- Ano ang mga damdaming naghahari sa tula?
- Bakit gayon na lamang ang pagdadalamhati ng may-akda para sa bayan?
- Bilang kabataan, paano mo mapapawi ang hinagpis at dusta na naghahari sa ating lipunan? Mapaninindigan mo ba ang iyong sagot? Paano?
- Ibigay ang mga mahahalagang aral na nais iparating ng tula.
Suriin
Kumusta kaibigan! Batid kong marami nang kaalaman ang naimpok sa iyong isipan. Sa pagpapatuloy ng ating paglalakbay, lalong masusubok ang antas ng iyong pagiging mapanuring mag- aaral. Handa ka na ba? Tara na!
Gawain 1:
Panuto: Ipaliwanag mo ang sumusunod na matatalinghagang pahayag.
- “Sa pamamagitan ng luha naglandas ang hangganan, gaya ng paggunita”
Sagot:
_______________________________________________________________________
________________________________________________________________________ - “Walang imahen, walang anino, at walang katawan
Ang lahat ay nagluksa, ang burol ay bumaba, ang bukid ay nadaanan ng unos”
Sagot:
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
Magaling! Binabati kita sa iyong kahusayan!
Gawain 2:
Panuto: Sa pagkakataong ito, lapatan mo naman ng iyong sariling intepretasyon ang sumusunod batay sa ibig ipakahulugan nito. Pagkatapos, piliin mo ang titik ng kahong naaangkop sa damdamin o emosyong ipinakikita sa ibaba.
TUTOK, EMOSYON KO
Damdamin o Emosyon:
- Nagagalit
- Umiibig
- Nahihiya
- Natatakot
- Natutuwa
A. “Nang bumalik ako sa lugar na iyon ay muli ring bumalik ang alaala ng pagtatangkang ginawa niya sa akin.”
B. “Ikaw ang pumunta sa kanilang handaan para sa pista, mananatili na laman ako rito sa bahay.”
C. “Bukas ay muli ko na namang masisilayan ang ganda ng kaniyang mga ngiti na kumukumpleto sa aking araw.”
D. “Tumatalon ang puso ko sa galak nang malaman kong natupad na ang mga ninanais mo para sa iyong pamilya.”
E. “Bumili ka ng makakain doon dahil ako ay nagugutom na.”
F. “Sinabi ko na kanina pa na huwag mong pakikialaman ang mga gamit ko, hindi ka nakikinig.”
Pagyamanin
Mahusay ang ipinakita mong galing sa pagsusuri. Ngunit, lubos pa nating pagyayamanin ang iyong kakayahan. Sa pagsubok na ito, kinakailangan mong ihanda ang iyong damdamin sa gawain. Halina’t tuklasin ito!
Gawain 1:
Panuto: Gamit ang Fishbone Teknik, lapatan mo ang ibabaw na tinik ng mga damdaming kasama pa ang iyong mahal sa buhay at sa ilalim naman ay damdaming wala na o namayapa na ang mahal mo sa buhay.
[chart: fishbone diagram; FISHBONE TEKNIK]
Labels printed on the diagram:
- Kasama ang mahal sa buhay (upper bones)
- Namayapa ang mahal sa buhay (lower bones)
Gawain 2:
Panuto: Ngayon naman ay dugtungan mo ang mga pahayag sa loob ng kahon batay sa iyong natutuhan sa aralin.
Ang natutuhan ko sa araling ito ay __________________________________________________________________________________________________________
Maituturing itong elehiya kung ____________________________________________________________________________________________________________________
Ang dapat tandaan sa pagsusulat nito ay ________________________________________________________________________________________________________________________
Isaisip
Tunay ngang ikaw ay isang henyo! Napatunayan mong karapat-dapat kang kilalanin bilang isang makata. Matapos ang ating paglalakbay tungkol sa elehiya, tutungo naman tayo sa yugto ng wika at gramatika. Tuklasin mo na!
Sa tagpong ito, pag-usapan naman natin ang pagkiklino o tinatawag ding clinging sa Ingles. May ideya ka ba ukol dito? Alam kong mayroon na kung kaya’t palawakin pa natin ang iyong kaalaman sa paksang ito.
Ang pang-uri ay salitang naglalarawan o nagbibigay-turing sa mga pangangalan o panghalip. Ito rin ay naglalarawan tungkol sa saloobin o emosyon ng isang tao. Ang pagpapasidhi ng damdamin ay tumutukoy sa pagpapahayag ng saloobin o emosyon sa paraang papataas na antas o tindi ng salita.
Ang pagkiklino ay ang pagsasaayos ng mga salitang ayon sa antas o tindi ng kahulugan ng salita. Hindi lahat ng mga salitang magkasingkahulugan ay pareho ang ibig sabihin. Hindi maaaring pagpalitin ang gamit ng mga ito bagaman iisa ang malawak na kahulugan ngunit magkaiba naman ang tindi ng ipinapahayag nito. Magkaiba ang digri o tindi ng nais iparating nito lalo na kung ito ay gagamitin sa pangungusap.
Narito ang ilan sa mga kaayusan ng mga salita ayon sa tindi ng kahulugan.
[transcriber’s note: the table has no printed header row, so the header below is empty]
| 4 | poot | pagmamahal | ganid |
| 3 | galit | pagliyag | gahaman |
| 2 | asar | pagsinta | sakim |
| 1 | inis | paghanga | damot |
Nakita mo na ba ang paglago ng mga salitang ginamit sa itaas? Napansin mo bang ito ay maitutulad sa iyong pag-akyat sa hagdan kung saan tumataas ang antas ng mga salita. Ang pagpapasidhi ng damdamin ay isang uri ng pagpapahayag ng saloobin o emosyon sa paraang papataas ang antas nito. Nagagamit ito sa pamamagitan ng pag-iiba-iba ng mga salitang may ugnayang sinonimo.
Subukan naman nating gamitin ang mga ito sa pangungusap. Tara! Bigyang-buhay natin ang sumusunod na salita:
- Inis
Naiinis ako sa sarili ko dahil nakalimutan kong gawin ang aking takdang-aralin. - Asar
Ang batang inasar ng kaniyang kaklase ay umuwi nang umiiyak. - Galit
Kung magsisinungaling ka sa akin, malamang ako ay magagalit. - Poot
Nagdilim ang kaniyang paningin dulot ng poot sa kaibigang umagaw sa kaniyang hinahangaan.
Isagawa
May bago ka bang natutuhan? Hindi pa riyan natatapos ang ating paglalakbay. Susubukan naman natin ang iyong galing sa pagkilatis sa tulang “Elehiya sa Kamatayan ni Kuya.”
Gawain 1:
Panuto: Gamit ang tula, suriin mo at tukuyin ang mga detalyeng hinihingi sa graphic organizer batay sa elemento ng elehiya.
KAHON KO, PUNAN MO
[chart: graphic organizer; KAHON KO, PUNAN MO]
Center box: Elehiya sa Kamatayan ni Kuya Boxes connected to the center: Damdamin, Simbolo, Tema, Tauhan, Kaugalian, Wika
Gawain 2:
Panuto: Hindi ko sukat akalain na ikaw ay magaling sa pagkilatis. Sa bahaging ito, patunayan mong ikaw ay mahusay sa paghahambing. Ngayon, ihambing mo ang tulang lirikong “Elehiya sa Kamatayan ni Kuya” sa Tulang Pasalaysay na Kung Tuyo ang Luha Mo, Aking Bayan” gamit ang pang-uri.
VENN DIAGRAM
[chart: Venn diagram; VENN DIAGRAM]
Labels printed on the diagram:
- PAGKAKAIBA (left)
- PAGKAKATULAD (center)
- PAGKAKAIBA (right)
Tayahin
Maligayang pagbati sa iyong paglalakbay sa araling ito. Napagtagumpayan mo ang mga pagsubok na naging daan upang hubugin ang iyong kaisipan. Napatunayan mong handa ka na sa pagsukat ng iyong natutuhan sa araling ito.
Panuto: Basahin at unawain mong mabuti ang sumusunod na tanong. Bilugan mo ang titik ng tamang sagot. Simulan.
- Ano ang tema ng Elehiya sa Kamatayan ni Kuya?
A. Pag-iwan ng magulang sa kaniyang anak
B. Pagkamatay ng minamahal sa buhay
C. Paglisan ng minamahal
D. Pangungulila ng anak sa magulang
Walang katapusang pagdarasal
Kasama ng lungkot, luha, at pighati
Bilang paggalang sa kaniyang kinahinatnan
Mula sa maraming taon ng paghihirap
Sa pag-aaral at paghahanap ng magpapaaral
Mga mata’y nawalan ng luha, ang lakas ay nawala
O’ ano ang naganap,
Ang buhay ay saglit na nawala
Kung ikaw ang persona sa tula, alin ka sa pagpipilian batay sa naisaad sa itaas?
A. Bibigyang-tuon ang paghahanap ng kaligayahan sa kabila ng kakulangan.
B. Buong buhay na maghihinagpis dahil sa pagkawala ng minamahal.
C. Hindi malilimutan ang naiwang alaala ng minamahal.
D. Sa pagkawala ng minamahal maipagpapatuloy ang pag-aaral.Paano makikilala ang isang tulang lirikong tulad ng elehiya?
A. Ang elehiya ay makikilala sa pamamagitan ng tugma at sukat nito.
B. Ang elehiya ay makikilala sa katangian nitong pag-alaala sa minamahal.
C. Ang elehiya ay makikilala sa pamamagitan ng taglay nitong damdamin.
D. Ang elehiya ay makikilala sa pamamagitan ng pag-alam sa mensahe nito.I. Pagkasaid II. Pagkawala III. Pagkaubos
Unang bilang ang pinakamatindi at huling bilang ang karaniwang antas o tindi ng salita. Alin sa mga pagpipilian ang tamang ayos ng mga salita ayon sa tindi ng kahulugan?
A. I,III,II B. I,II,III C. III,II,I D. II,I,IIIUnang bilang ang karaniwang antas at huling bilang ang pinakamatinding antas o tindi ng salita. Alin sa mga pagpipilian ang tamang ayos ng mga salita ayon sa tindi ng kahulugan?
- A. I,II,III,IV
- B. II,I,III,IV
- C. III,I,II,IV
- D. IV,III,II,I
- Ang lawak ng aking (sinta) sa iyo ay mula sa lupa hanggang sa langit. Alin sa mga pagpipilian ang wastong salita na aangkop sa pangungusap?
- A. pagsinta
- B. sinisinta
- C. sintahin
- D. pagsisinta
- Ang katangian ng elehiya ay _________.
- A. Tulang panangis, pag-aalala, pagpaparangal
- B. Tulang kasiyahan, kaligayahan, kagalakan
- C. Tulang umiibig, umiirog, nagmamahal
- D. Tulang masalimuot, nagpupuri, pagdakila
Malungkot na lumisan ang tag-araw Kasama ang pagmamahal na inialay Ang isang anak ng aking ina ay hindi na makikita Ang masayang panahon ng pangarap
- Batay sa tekstong iyong binasa, ano ang nais ipahiwatig nito?
- A. Hindi na maibabalik pa ang buhay na nawala.
- B. Kulang na ang pagmamahal matapos mawalan ng mahal sa buhay.
- C. Lubos ang kalungkutang nadarama matapos mawalan ng mahal sa buhay.
- D. Sa paglisan ng minamahal kasabay nito ang pagbabagong magaganap.
I. Hagulgol II. Iyak III. Hikbi IV. Nguyngoy
- Unang bilang ang pinakamatindi at huling bilang ang karaniwang antas o tindi ng salita. Alin sa mga pagpipilian ang tamang ayos ng mga salita ayon sa tindi ng kahulugan?
- A. I,II,IV,III
- B. I,II,III,IV
- C. IV,III,II,I
- D. II,I,IV,III
- Epiko: Tulang Pasalaysay – Elehiya: _________
- A. Tulang Liriko
- B. Tulang Dula
- C. Tulang Patnigan
- D. Tulang Paglalarawan
- Ang tulang lirikong ito ay naglalarawan ng malungkot na damdaming nagpapaalala ng isang mahal sa buhay.
- A. Alamat
- B. Elehiya
- C. Korido
- D. Patula
Sa gitna ng nagaganap na usok sa umaga Maniwala’t dili panghihina at pagbagsak!
- Batay sa mga pahayag na nasa itaas, ano ang damdaming ipinapahiwatig nito?
- A. pag-aalala
- B. paghihinagpis
- C. pagkagalit
- D. kawalan ng pag-asa
- Alin sa sumusunod na elemento ng elehiya ang tumutukoy sa pag-alaala sa isang mahal sa buhay?
- A. Kaugalian
- B. Tauhan
- C. Tema
- D. Wika
- Bakit mahalagang gumamit ng simbolo sa pagsulat ng isang elehiya?
- A. Ang simbolo ay maaaring magpalawak ng ating isipan.
- B. Inihahambing nito ang iba’t ibang diwang ipinapakita ng elehiya.
- C. Nakatutulong ito upang maging makulay ang isinusulat na elehiya.
- D. Saklaw nito ang mensahe ng buong tula.
- Ang sumusunod ay kabilang sa mga katangian ng elehiya, MALIBAN sa _____.
- A. pag-aalala
- B. paghihinagpis
- C. pagpapakasakit
- D. pagpaparangal
Karagdagang Gawain
Ubod ka ng galing! Nalaman mo na ang katangian ng isang mahusay na elehiya at naipakita mo na rin ang kahusayan mo sa pagsagot ng mga tanong. Ngayon naman ay masusubukan ang iyong galing sa pagbuo ng isang masining na elehiya. Umpisahan mo na.
Panuto: Sumulat ng sarili mong elehiya matapos ay lapatan ito ng himig. Tingnan mo sa ibaba ang pamantayan na dapat bigyang-pansin habang ito ay isinasagawa.
| Krayterya | Bahagdan |
|---|---|
| Nilalaman at Pamamaraan | 50% |
| Estilo | 25% |
| Paglapat ng Himig | 15% |
| Orihinalidad | 10% |
| Kabuoan: | 100% |
Isang makabuluhang paglalakbay na naman sa ikalawang modyul ang iyong natapos. Binabati kita kaibigan! Ngunit, hindi pa riyan nagtatapos ang lahat dahil marami pang kapana-panabik na hamon ang iyong pagdaraanan. Huwag kang magalala, narito pa rin ako upang gabayan ka. Tutulungan kitang pausbungin pa lalo ang iyong galing sa pagkatuto. Sa susunod na modyul, matutunghayan mo ang maikling kuwentong magbubukas sa iyong isipan ukol sa kahalagahan ng biyayang ating natatanggap sa pang-araw-araw nating pamumuhay kasama ang ating pamilya. Punong-puno ito ng aral na maaari mong maibahagi sa iba sapagkat sa pagkatuto, lahat ay aasenso. Hanggang sa muli, paalam!
Susi sa Pagwawasto
[transcriber’s note: this page is printed rotated 180 degrees; the sections are transcribed in reading order]
Subukin
- B
- D
- A
- A
- C
- C
- A
- B
- B
- C
- A
- B
- A
- C
- C
Balikan
- √
- √
- √
- X
- √
Suriin
Gawain 1: Nakadepende sa sagot ng mag-aaral ang sagot at pag-iiskor ng guro.
Gawain 2
- F
- C
- B
- A
- D
Pagyamanin
Gawain 1
Kasama ang mahal sa buhay
- Masaya
- Kuntento
- Mapagmahal
- Kumpleto
- Payapa
Namayapa ang mahal sa buhay
- Malumbay
- Malungkot
- Nagdadalamhati
- Nagsisisi
- Kirot
Gawain 2: Nakadepende sa sagot ng mag-aaral ang sagot at pag-iiskor ng guro.
Paalala sa Gawain 1: Nakadepende sa sagot ng mag-aaral ang sagot at pag-iiskor ng guro.
Isagawa
Gawain 1: Nakadepende sa sagot ng mga mag-aaral ang sagot at pag-iiskor ng guro.
Isagawa
[transcriber’s note: this page is printed rotated 180 degrees; the sections are transcribed in reading order]
Gawain 2
Pagkakaiba (Elehiya sa Kamatayan ni Kuya)
- Pagluluksa para sa mahal sa buhay
- Isahan ang pinagluluksa
- Hindi maibalik ang nawala
Pagkakatulad
- Pag-ibig
- Pagluluksa
- Paggunita
Gawain 2
Pagkakaiba (Kung Tuyo na ang Luha Mo, Aking Bayan)
- Pagluluksa sa bayang sinakop
- Maramihan ang pinagluluksa
- Maaari pang bumalik ang nawala
Paalala sa Gawain 2: Nakadepende sa sagot ng mag-aaral at pag-iiskor ng guro.
Tayahin
- B
- C
- B
- A
- D
- A
- A
- C
- C
- A
- B
- D
- A
- A
- C
Sanggunian
Aklat
- Peralta, Romulo N., et. al. 2014, Panitikang Asyano 9, Modyul ng Mag-aaral sa Filipino, Quezon City: Vibal Group Inc.
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply