Filipino 9 Quarter 3 Module 3: Maikling Kuwento (Short Story)

Grade 9 Filipino Q3 Module 3 on the short story: types of conflict, etymology, and discourse markers, with activities, rubrics, and an answer key.

This is the Self-Learning Module (SLM) for Filipino 9, Ikatlong Markahan – Modyul 3: Maikling Kuwento (Third Quarter, Module 3: The Short Story). It was prepared by DepEd Region IX as an Alternative Delivery Mode module (First Edition, 2020) for Grade 9 learners studying at home. After working through it, learners can identify the types of conflict in a short story, trace where words come from, and use discourse markers to tell a story in clear order.

On this page 7 sections

What learners will learn

The module lists these expected outcomes:

  1. Identify the origin of words (etimolohiya, or etymology).
  2. Analyze the conflicts in a story, Tao Laban sa Tao (person vs. person) and Tao Laban sa Sarili (person vs. self), based on the characters’ conversations.
  3. Show that the events or changes a character goes through can happen in real life.
  4. Relate the conflicts (person vs. person and person vs. self) in a TV program they have watched to the present.
  5. Rewrite the short story, changing some events and the traits of any of the characters.
  6. Use fitting connectors that signal the order of events in a story they write.

Topics in this module

The module’s introduction divides it into three topics:

  • Paksa 1 – Sino ang Nagkaloob? (“Who Gave It?”), introduced as a short story from Pakistan translated into Filipino by Rogelio Mangahas.
  • Paksa 2 – Tunggalian ng Maikling Kuwento (conflict in the short story).
  • Paksa 3 – Ang mga Angkop na Pang-ugnay na Hudyat sa Pagkakasunod-sunod ng mga Pangyayari (fitting connectors that signal the order of events).

The reading in the lesson itself (Aralin 1) is the story “Nang Minsang Naligaw si Adrian” (“When Adrian Once Lost His Way”), written by Dr. Romulo N. Peralta and based on a text message sent to him. It is about a father and son who hold opposite beliefs about life. The story is not printed in the module. Learners read it in the textbook Panitikang Asyano, Modyul ng Mag-aaral sa Filipino 9, pages 14 to 15.

Key ideas: conflict in the short story

The module defines a maikling kuwento (short story) as a brief narrative about one important event involving one or a few characters. It leaves a lasting impression (kakintalan) on the reader.

Conflict (tunggalian) is the main character’s struggle against problems, either inside or outside them. The module explains four types:

TypeWhat it meansModule’s example
Tao Laban sa Sarili (person vs. self)An inner conflict about morals or beliefs. The character struggles to choose between right and wrong, good and bad.A young man hesitates to take his mother’s remaining money because he might be scolded.
Tao Laban sa Tao (person vs. person)The main outer conflict. One character clashes with another, like hero vs. villain.She fought with a fellow vendor over false news.
Tao Laban sa Lipunan (person vs. society)The character goes against society’s standards or fights a system that holds them down.He was accused of being an aswang and is now hunted by the whole barangay.
Tao Laban sa Kalikasan (person vs. nature)The character faces disasters such as earthquakes, fires, and floods.Heavy rain fell and the flood swept away their belongings.

Key ideas: discourse markers, etymology, and discourse

Panandang pandiskurso (discourse markers) are words or phrases that make statements clear and signal the order of events. They are also called transitional devices. The module’s examples include: at, saka, pati, sanhi ng, kaya naman, samakatuwid, sa madaling sabi, kung sakali, kapag, kung, sa palagay ko, sa tingin ko, una, pangalawa, sa bandang huli, and sa pamamagitan ng. Sample sentence: “Sa bandang huli, pinagsisihan niya ang ginawa sa ama” (In the end, he regretted what he did to his father).

Etimolohiya (etymology) is the study of the history of words and how their forms and meanings changed over time. The module’s word-matching activity gives examples:

  • ospital: from English hospital, a building for treating the sick
  • operasyon: from Spanish operacion, the process of operating on a patient
  • propesyon: from Latin, a vocation built on special training
  • abogado: from Latin advocatus, meaning defender
  • abogasya: from Spanish abogacia, the legal profession

Diskurso (discourse) comes from the Latin discursus, meaning “running to and from.” It relates to spoken and written communication.

How to use this module

The module follows the usual SLM parts, in this order:

  1. Subukin: a 15-item multiple-choice pretest. Do not worry about wrong answers; it only shows what you already know.
  2. Balikan: reflect on what you can do or sacrifice for your parents.
  3. Tuklasin: read “Nang Minsang Naligaw si Adrian,” then do Gawain 1 (match words to their origins) and Gawain 2 (questions about Adrian as a son).
  4. Suriin: study the four types of conflict and discourse markers, then do Gawain 3, writing your own version of the story in three or more paragraphs. A rubric scores character, plot, and language.
  5. Pagyamanin: Gawain 4 (find a person-vs.-person or person-vs.-self conflict in the story) and Gawain 5 (analyze a scene from a teleserye or film).
  6. Isagawa: Gawain 6 (compare a situation in the story with your own or a friend’s experience) and Gawain 7 (write a narrative of at least three paragraphs on one of four given topics, using discourse markers). A rubric is included.
  7. Tayahin: a 15-item post-test.
  8. Karagdagang Gawain: research five words and their origins.

For learners: Write all answers on separate paper or in your activity notebook; do not write on the module, so others can use it. Check your work honestly with the answer key (Susi sa Pagwawasto), which covers the pretest, the post-test, and Gawain 1. Contact your teacher if a lesson is unclear.

For parents: Have the Grade 9 Filipino textbook ready, since the story is read from it. The module also mentions a separate teacher’s or facilitator’s guide with tips for guiding learners at home.

For teachers: The module notes that teachers may use notes or handouts to support learners. Prepare a copy of the story for learners without the textbook. The written tasks (Gawain 3 and 7) are scored with the rubrics printed in the module.

Frequently asked questions

What grade and quarter is this Filipino module for?

It is for Grade 9 Filipino, Third Quarter (Ikatlong Markahan), Module 3. It was produced by DepEd Region IX as a First Edition, 2020 self-learning module.

What story do learners read in this module?

The lesson uses “Nang Minsang Naligaw si Adrian” by Dr. Romulo N. Peralta, found on pages 14 to 15 of the textbook Panitikang Asyano, Modyul ng Mag-aaral sa Filipino 9. The module’s introduction also mentions the Pakistani story “Sino ang Nagkaloob?” translated by Rogelio Mangahas.

What are the four types of conflict (tunggalian) in the module?

Tao Laban sa Sarili (person vs. self), Tao Laban sa Tao (person vs. person), Tao Laban sa Lipunan (person vs. society), and Tao Laban sa Kalikasan (person vs. nature).

Does the module have an answer key?

Yes. The Susi sa Pagwawasto gives answers for the 15-item pretest (Subukin), the 15-item post-test (Tayahin), and Gawain 1 of Tuklasin.

What is panandang pandiskurso?

Panandang pandiskurso, or discourse markers, are words and phrases such as una, pangalawa, kaya naman, and sa bandang huli that make ideas clear and signal the order of events. They are also called transitional devices.

Full text of the module

The text below is a transcription of the PDF above, as printed.

CO_Q3_Filipino9_Module3

Filipino Ikatlong Markahan – Modyul 3 Maikling Kuwento

[illustration: group of students reading and studying under a tree and in a classroom with a teacher, a globe, and a boy with a lamp]

CO_Q3_Filipino9_Module3

Filipino – Ikasiyam na Baitang Alternative Delivery Mode Ikatlong Markahan – Modyul 3: Maikling Kuwento Unang Edisyon, 2020

Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang pamahalaan ng Pilipinas. Gayunpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.

Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.

Walang anumang bahagi ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anumang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.

Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio

Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul

Manunulat: Juhra Misuari-Dahoroy, Eliza Francisco at Donita B. Uban Editor: Steffany R. Fegi Tagasuri: Elsa A. Usman, Reyna Joyce B. Barutu, EdD. Tagaguhit: G. Edgardo P. Jamilar Jr. Tagalapat: G. Aljohn Kent s. Galos, Jestoni H. Amores Mga Tagapamahala: Dr. Isabelita M. Borres, CESO III Eugenio B. Penales, EdD Sonia D. Gonzales Henry P. Tura Elsa A. Usman Reyna Joyce B. Barutu, EdD

Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________

Kagawaran ng Edukasyon- Rehiyon IX Office Address: Regional Center, Balintawak, Lungsod ng Pagadian E-mail Address: region9@deped.gov.ph

9 Filipino Ikatlong Markahan – Modyul 3 Maikling Kuwento

Paunang Salita

Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.

Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.

Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.

Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.

Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.

Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.

1

Alamin

Binabati kita at nakarating ka na sa ikatlong modyul, kaibigan! Masaya akong samahan kang muli sa paglalakbay tungo sa bago na namang makabuluhang aralin. Asahang sasamahan kita mula sa bahaging ito hanggang sa dulo!

Kaibigan, alam kong sabik kang muling bumasa ng isa pang akdang pampanitikan mula sa Asya. Huwag mag-alala sapagkat nakahanda para sa iyo ang isang kapana-panabik na kuwento mula sa Pakistan.

Sa modyul na ito, tatalakayin ang isang maikling kuwentong mula sa Pakistan na pinamagatang “Sino ang Nagkaloob?” na isinalin sa Filipino ni Rogelio Mangahas. Nakahanda rin ang ilang gawain sa bawat bahagi upang malinang ang iyong kakayahan sa pag-unawa sa maikling kuwento. Kasabay rin nito ang pagtalakay sa iba’t ibang mga pananda o hudyat ng pagkakasunod-sunod ng mga pangyayari na makatutulong sa pagsasalaysay ng maikling kuwento sa masining na paraan.

Masaya rin akong ipabatid sa iyo na malaya mong magagamit ang likot ng iyong imahinasyon sa pagsusulat sapagkat may nakahanda ritong puwang para sa mabubuong sariling bersiyon ng kuwento. Sa huli, inaasahan kong mapahahalagahan ang panitikan na nagmula sa Pakistan na maaring may malaking ambag sa ating mga akda. Nasasabik akong masaksihan ang iyong pag-unlad!

Nais ko ring ipaalam sa iyo na ang modyul ay nahahati sa sumusunod na paksa:

  • Paksa 1 – Sino ang Nagkaloob?
  • Paksa 2 – Tunggalian ng Maikling Kuwento
  • Paksa 3 – Ang mga Angkop na Pang-ugnay na Hudyat sa Pagkakasunod-sunod ng mga Pangyayari

Sa ating paglalakbay, inaasahang matamo ang sumusunod habang isinasagawa ang mga gawain:

  1. natutukoy ang pinagmulan ng salita (etimolohiya);
  2. nasusuri ang mga tunggalian (Tao Laban sa Tao, at Tao Laban sa Sarili) sa kuwento batay sa napakinggang pag-uusap ng mga tauhan;
  3. napatutunayang ang mga pangyayari at/o transpormasyong nagaganap sa tauhan ay maaaring mangyari sa tunay na buhay;
  4. naiuugnay sa kasalukuyan ang mga tunggaliang (Tao Laban sa Tao at Tao Laban sa Sarili) napanood na programang pantelebisyon;
  5. naisusulat muli ang maikling kuwento nang may pagbabago sa ilang pangyayari at mga katangian ng sinuman sa mga tauhan; ang sariling wakas sa naunang alamat na binasa; at
  6. nagagamit ang angkop na pang-ugnay na hudyat ng pagkakasunod-sunod ng mga pangyayari sa lilikhaing kuwento.

CO_Q3_Filipino9_Module3

2

Subukin

Kaibigan, handa ka na ba sa paglalakbay tungo sa pagkatuto? Bago tumuloy, tayahin muna natin ang iyong kaalaman sa paksa. Huwag mag-alala kung mali ang iyong sagot sapagkat panimula pa lamang ito at tiwala akong makukuha mo rin ang wastong sagot sa pagtatapos ng modyul. Simulan na natin kaibigan!

Panuto: Basahin at unawain mo ang mga tanong. Piliin at isulat lamang ang titik ng tamang sagot sa sagutang papel.

  1. Ang mga pangatnig at transitional devices ay nakatutulong sa ________.
    a. pagkakasunod-sunod ng mga pangyayari sa isang kuwento.
    b. pagtukoy sa mga pangunahing tauhan sa maikling kuwento.
    c. pagkilala kung kailan naganap, nagaganap, gaganapin ang kilos.
    d. pagbibigay ng kahulugan sa konotasyon at denotasyon ng mga salita.


  2. Anong uri ng panandang pandiskurso ang mga salitang nakasalungguhit sa pangungusap na nasa loob ng kahon?


    “Sa bandang huli ay napagtanto niya ang kaniyang pagkukulang bilang isang anak”.


    a. Pananda sa pananaw ng awtor
    b. Pananda sa pagbibigay ng kondisyon
    c. Pananda sa pagkakasunod-sunod ng pangyayari
    d. Wala sa nabanggit


  3. Anong uri ng maikling kuwento ang nagsasalaysay ng mga hindi kapani-paniwalang pangyayari?
    a. Kuwentong Sikolohiko
    b. Kuwentong Pangkatauhan
    c. Kuwento ng Kababalaghan
    d. Kuwento ng Madulang Pangyayari


  4. Alin sa sumusunod ang HINDI naglalarawan sa etimolohiya ng mga salita?
    a. Pag-aaral sa pinagmulan
    b. Pag-aaral sa pagkakabuo
    c. Pag-aaral sa kahulugan ng salita
    d. Pag-aaral sa makabuluhang tunog


CO_Q3_Filipino9_Module3

3

CO_Q3_Filipino9_Module3

  1. Alin sa sumusunod na tunggalian ng maikling kuwento ang tumutukoy sa paglaban ng panghunahing tauhan sa kanyang sariling paniniwala, pinsipyo at palagay?
    a. Tao Laban sa Tao
    b. Tao Laban sa Sarili
    c. Tao Laban sa Lipunan
    d. Tao Laban sa Kalikasan


  2. Anong uri ng tunggalian ang nangingibabaw sa talata?


    “Nakasasawa na ang ganitong buhay. Bakit kailangan kong akuing mag-isa ang responsibilidad ng pag-aalaga kay itay? Dapat ko na ba siyang iwan?” Naguguluhang bulong ni Boy sa sarili.


    a. Tao Laban sa Tao
    b. Tao Laban sa Sarili
    c. Tao Laban sa Lipunan
    d. Tao Laban sa Kalikasan


  3. Anong uri ng tunggalian ang nangingibabaw sa talata?


    “Pinagsisihan kong ipinaalam ko sa kanila ang aking balak. Ngayon ako’y nag-iisa, nilayuan nila ako. At tinitingnan ng lahat bilang masamang anak”.


    a. Tao Laban sa Tao
    b. Tao Laban sa Sarili
    c. Tao Laban sa Lipunan
    d. Tao Laban sa Kalikasan


  4. Anong uri ng tunggalian ang nangingibabaw sa talata?


    “Hindi madaling pasukin ang kagubatang iyon. Madilim at masukal. Bumuhos pa ang ang malakas na ulan kaya halos hindi na niya matanaw ang daan. Subalit hindi siya mapipigil nito, hindi niya isusuko ang kaniyang hangarin”.


    a. Tao Laban sa Tao
    b. Tao Laban sa Sarili
    c. Tao Laban sa Lipunan
    d. Tao Laban sa Kalikasan


  5. Alin sa sumusunod ang tumutukoy sa isang masining na anyo ng panitikang naglalaman ng isang maiksing salaysay tungkol sa isang mahalagang pangyayaring kinabibilangan ng isa o ilang tauhan at nag-iiwan ito ng isang kakaintalan sa isip ng mga mambabasa?
    a. Alamat
    b. Pabula
    c. Parabula
    d. Maikling Kuwento


4

CO_Q3_Filipino9_Module3

  1. Alin sa sumusunod ang uri ng kuwento na ang pinag-uusapan ay mga salaysaying hindi kapani-paniwala?
    a. Apologo
    b. Kababalaghan
    c. Katatakutan
    d. Tauhan


  2. Alin sa sumusunod ang pangunahing ginagamit upang maipakita ang pagkakasunod-sunod ng mga pangyayari sa isang kuwento?
    a. Pandiwa
    b. Pantukoy
    c. Pang-abay
    d. Pang-ugnay


  3. “Ibig ko ring mangibang bansa gaya ng mga kaibigan ko at mamuhay nang malaya _____ sa tuwing maiisip ko ang sitwasyon ng aking pamilya ay nadadaig nito ang pagnanais na iyon”. Ano ang angkop na gamiting pang-ugnay upang mabuo ang pangungusap?
    a. datapwat
    b. kaya
    c. palibhasa
    d. subalit


  4. Anong pang-ugnay ang ginamit sa pahayag na nasa kahon?


    “Huwag nating iisiping pabigat ang ating mga magulang lalo na kung nasa dapithapon na sila ng kanilang buhay. Nararapat lang na sila ay alagaan sapagkat sila ang nagluwal sa atin sa mundong ito”.


    a. pabigat
    b. nararapat
    c. sapagkat
    d. huwag


  5. Mula sa wikang latin na discursus na nangangahuluang running to and from. Ano ang tawag dito na naiuugnay sa pasalita at pasulat na komunikasyon?
    a. Diskurso
    b. Etimolohiya
    c. Pang-ugnay
    d. Tunggalian


  6. Alin sa sumusunod ang tumutukoy sa pag-aaral kung paano nag-iba ang anyo at ang pinagmulan ng salita?
    a. Diskurso
    b. Etimolohiya
    c. Pang-ugnay
    d. Tunggalian


Aralin 1 Maikling Kuwento

Magaling! Nakikita ko ang iyong kahandaan sa ating paglalakbay! Ngayon naman ay papasukin natin ang mundo ng mga taga-Pakistan at sabay nating pagaralan ang kanilang mga akdang pampanitikan. Makikila natin sa akdang ito ang mag-ama mula sa Pakistan na magkasalungat ang paniniwala sa buhay. Alam kong iniisip mo na kung saan sila magkasalungat at hanggang saan aabot ang pagkakasalungat na iyon. Sa kaunting sandali na lamang ay sabay rin nating matutuklasan iyan.

Sagutin muna natin ang susunod na gawain.

Balikan

Bago simulan ang pagbabasa, nais ko munang paglaanan natin ng kaunting oras at pagmumuni-munihan ang tanong na ito; ano ang kaya mong gawin o isakripisyo para sa iyong magulang? Isulat sa kahon ang iyong sagot.

_____ _____ _____ _____

Kahanga-hanga! Maraming salamat sa pagtanaw na ito. Narito ang akdang ating babasahin. Ito ay isang kuwentong likha ni Dr. Romulo N. Peralta na batay sa text message na ipinadala sa kaniya.

Mga Tala para sa Guro

Ang guro ay maaaring gumamit ng mga tala o handouts sa pagsasakatuparan ng mga mag-aaral sa modyul.

Tuklasin

Magbasa Tayo!

Basahin ang nakaaantig na kuwentong “Nang Minsang Naligaw si Adrian” na matutunghayan sa Panitikang Asyano, Modyul ng Mag-aaral sa Filipino 9, pahina 14-15. Pagkatapos mong basahin ang akda, sagutin ang mga tanong sa Gawain 1 at 2.

Gawain 1

Panuto: Hanapin ang katambal ng salitang nasa hanay A sa Hanay B. Isulat lamang ang titik ng iyong sagot sa patlang na inihanda.

A. SalitaB. Etimolohiya
____1. ospitalA. Latin, bokasyon na naitatag sa espesyalisadong pagsasanay
____2. operasyonB. Latin, advocatus ibig sabihin ay manananggol
____3. propesyonC. Kastila, operacion o proseso ng pag-oopera sa katawan ng pasyente
____4. abogadoD. Ingles, hospital o gusaling pagamutan
____5. abogasyaE. Espanyol, abogacia o propesyon ng batas
Gawain 2

Panuto: Sagutin ang sumusunod na katanungan.

  1. Paano mo ilalarawan si Adrian bilang isang anak?
  2. Ano ang dahilan bakit nais ni Adrian kumawala sa responsibilidad?
  3. Sa iyong pananaw, makatarungan ba ang ginawa ni Adrian sa kaniyang Ama? Bakit?
Suriin

Magaling kaibigan! Batid kong namangha ka sa mga pangyayaring naganap sa binasa nating kuwento. Napansin mo bang ang nagpapatingkad sa kuwentong iyon ay ang mga tunggalian o paglalabanang naganap sa pagitan ng mga tauhan? Oo, kaibigan! Bahagi ng kuwento ang tunggalian, ito ay pakikitunggali o pakikipagsapalaran ng pangunahing tauhan laban sa mga suliraning kahaharapin maging panloob man o panlabas. Halika’t alamin natin kung ano-ano ang mga ito.

Tunggalian sa Maikling Kuwento

1. Tao Laban sa Sarili

Ito ay panloob na tunggalian dahil nangyayari ito sa mismong sarili ng tauhan. Kabilang dito ang suliraning moralidad at paniniwala. Karaniwang pinoproblema ng tauhan ay kung ano ang kaniyang pipiliin, ang tama o mali, mabuti o masama.

Halimbawa: Ang binata ay nagdadalawang-isip na kunin ang natitirang pera ng kaniyang ina dahil baka siya ay pagalitan.

2. Tao Laban sa Tao

Ang tunggaliang ito ay ang pangunahing uri ng panlabas na tunggalian. Dito, ang tauhan ay nakikipagbanggaan sa isa pang tauhan. Ito ay labanan ng klasikong bida laban sa kontrabida o mabuti laban sa masamang tao.

Halimbawa: Nakipag-away siya sa kapuwa tindera dahil lamang sa maling balita.

3. Tao Laban sa Lipunan

Umiiral ang panlabas na tunggaliang ito kapag lumilihis ang tauhan o mga tauhan sa mga pamantayang itinakda ng lipunan. Nangyayari din ito kapag tahasang binabangga o binubuwag ng tauhan ang kaayusang sa tingin niya ay sumusupil o kumokontra sa kaniya.

Halimbawa: Pinaratangan siyang aswang kaya ngayon ay tinutugis siya ng buong barangay.

4. Tao Laban sa Kalikasan o Kapaligiran

Ang tunggaliang ito ay madalas na tumutukoy sa mga kalamidad tulad ng lindol, sunog, at baha. Ang mga ito ang kalaban ng tao na kadalasan ay pinagbubuwisan ng buhay.

Halimbawa: Bumuhos ang malakas na ulan kaya natangay ng baha ang kanilang mga gamit.

Kapuri-puri! Natutuhan mo ngayon ang mga tunggaliang madalas na nakapaloob sa maikling kuwento. Gaya ng akdang binasa, naging mas makulay ang takbo ng mga pangyayari dahil sa tunggaliang naganap. Ngunit bukod sa tunggalian ay mahalaga ring maayos at malinaw ang pagsasalaysay sa kuwento upang mapanatili ang interes ng mambabasa. Kaya sa puntong ito, nais kong ibahagi sa iyo ang isa sa mga sangkap upang higit na masining na maisalaysay ang isang kuwento. Basahin at pag-aralan mo ito.

Alam mo bang…

May mga kataga, salita, o parirala na madalas na ginagamit sa pagbibigay ng linaw sa mga pahayag. Tinatawag itong panandang pandiskurso. Ang mga panandang ito ay nagbibigay hudyat sa pagkakasunod-sunod ng mga pangyayari. Narito ang ilan sa mga halimbawa ng mga panandang pandiskurso. At, saka, pati, unga nito, sanhi ng, kaya naman, samakatuwid, sa madaling sabi kung sakali, kapag, kung, sa palagay ko, sa tingin ko, una, pangalawa, sa bandang huli, at sa pamamagitan ng.

Tinatawag ding transitional devices ang mga kataga o pariralang nag-uugnay sa pagkasunod-sunod ng mga pangyayari, at paguugnay-ugnay ng isang ideya tungo sa isa pa.

Narito ang halimbawa:

Sa bandang huli, pinagsisihan niya ang ginawa sa ama.

Kaibigan! Ngayong may sapat ka ng kaalaman sa mga tunggalian ng kuwento at mga panandang pandiskurso, inaasahang magawa mo ang nakahandang gawain sa ibaba. Nais kong ibahagi mo ang iyong kahusayan sa pagsulat. Tama, kaibigan! Ikaw ay binibigyan ng pagkakataon na isulat muli ang kuwento nang may kaunting pagbabago sa pangyayari at sa tauhan. Malaya mong magagamit ang yaman ng iyong imahinasyon. Inaasahan ko rin na gagamitin mo ang mga natutuhan sa panandang pandiskurso sa pagsusulat upang mapalutang natin lalo ang sining ng iyong sulatin. Alam kong kayang-kaya mo iyan! Simulan na natin!

Gawain 3

Panuto: Sumulat ng sariling bersiyon ng kuwento. Narito ang mga hakbang na dapat isaalang-alang sa pagbuo ng sariling akda.

  1. Muling isulat ang kuwento na naayon sa iyong panlasa.
  2. Maaring baguhin ang pamagat, ilan sa mga pangyayari at karakter ng tauhan sa kuwento.
  3. Inaasahang nagagamit ang mga angkop na panandang pandiskurso sa iyong akda.
  4. Binubuo ng tatlo o higit pang talata.
  5. Isulat sa sagutang papel.
Pamantayan sa Pagsulat ng Sariling Bersiyon ng Kuwento
Binigyan ng TuonNatatangi 5Katamtamang Kagalingan 3Nangangailangan ng tulong 1
TauhanUmaangkop ang kilos sa karakter na ginagampanan nito.Umaangkop ang kilos sa karakter ginagampanan nito. Ngunit may pagkakataong hindi konsistent.Hindi umaangkop ang kilos at pananalita sa katauhang ginagampanan nito.
BanghayMaayos ang pagkakabalangkas ng pangyayariMay pagkakaugnay-ugnay ang mga pangyayari ngunit may ilang bahagi na naging masalimuotMagulo at nakalilito ang mga pangyayari
Wika/GramatikaNagagamit nang angkop ang salita at mga bantas.Nagagamit nang angkop ang salita ngunit may ilang kamalian sa paggamit ng bantas.Hindi angkop ang salita at mga bantas na ginamit.
Pagyamanin

Ang layo nang ating narating, kaibigan! Sa puntong ito, pagyamanin nating lalo ang mga konseptong iyong natutuhan. Nakahanda rito ang mga gawaing makatutulong sa iyo. Sagutin natin, kaibigan!

Gawain 4

Panuto: Basahin at suriin ang mga pangyayari sa kuwento. Pumili ng isang sitwasyon mula sa kuwento na kakikitaan ng tunggaliang Tao Laban sa Tao o Tao laban sa Sarili. Isulat sa kahon ang napiling pangyayari at tukuyin kung anong uri ng tunggalian iyon at suportahan ng maikling paliwanag ang iyong sagot.

[chart: flowchart; Gawain 4 diagram]

  • Pangyayari sa Kuwento
  • Anong uri ng tunggalian ito?
  • Patunayan
Gawain 5

Panuto: Pumili ng isang paboritong eksena mula sa pinanonood/napanood na teleserye o pelikula na nagpapakita ng tunggalian ng Tao Laban sa Tao o Tao Laban sa Sarili. Suriin ang napiling eksena sa pamamagitan ng pagsagot sa mga tanong.

TanongSagot
Ano ang pamagat ng teleserye/pelikula?
Ano-ano ang mga katangian ng mga pangunahing tauhan?
Ano ang suliranin ng pangunahing tauhan?
Ano-ano ang mga tunggaliang nagingibabaw sa napanood na eksena? Ipaliwanag ang sagot.
Sa iyong palagay, ano ang magiging epekto ng ipinakitang tunggalian sa kabataang gaya mo? Sa lipunan? Ipaliwanag ang iyong sagot.
Bilang kabataan, ano ang maimumungkahi mong solusyon upang maiwasan ang pag-iral ng gayong tunggalian?
Isaisip

Halina’t matuto pa, kaibigan! Alam kong naging makabuluhan ang ating paglalakbay subalit nais ko pang dagdagan ang iyong mga kaalaman. Handa ka na ba? Magaling! Ngayon ay basahin at isaisip ang ibabahagi ko sa iyo sa ibaba. Pag-igihan mo!

Isagawa

Mahusay! Sa bahaging ito, nakatitiyak akong lubos mo nang naunawaan ang ating aralin. Subalit lalong magiging makabuluhan ito kung maililipat natin sa tunay na pangyayari sa ating buhay. Narito akong muli upang gabayan ka! Gawin natin ang nakahandang gawain. Husayan mo, kaibigan!

Alam mo bang…

  • Ang maikling kuwento ay isang maikling salaysay tungkol sa isang mahalagang pangyayari na kinasasangkutan ng isa o ilang tauhan. Ang mga pangyayari ay nag-iiwan ng kakintalan sa isip ng mambabasa. Bahagi ng kuwento ang tunggalian. Ito ay pakikitunggali o pakikipagsapalaran ng pangunahing tauhan laban sa mga suliraning kahaharapin. Narito ang ilan sa mga tunggalian na madalas lumutang sa isang kuwento: Tao Laban sa Tao, Tao Laban sa Sarili, Tao Laban sa Lipunan, at Tao Laban sa Kalikasan.
  • Ang Etimolohiya ay ang pag-aaral ng kasaysayan ng mga salita at kung paano nag-iba ang mga anyo at ibig sabihin ng mga ito sa paglipas ng panahon.
  • Ang diskurso ay mula sa wikang latin na discursus na nangangahulugang running to and from na maiuugnay sa pasalita at pasulat na komunikasyon.
Gawain 6

Panuto: Pumili ng isang pangyayari sa kuwento na naranasan mo o ng isang kakilala at isulat ito sa kahon sa ibaba. Sa katapat na kahon naman ay isulat ang transpormasyong naganap sa tauhan ng itinalang sariling karanasan o ng iyong kakilala. Pagkatapos ay sagutin ang mga tanong kaugnay nito.

[chart: flowchart; Gawain 6 diagram]

  • Sitwasyon sa Kuwento
  • Sitwasyong Naranasan Mo o ng Kakilala
  • Transpormasyong Naganap sa Tauhan
  • Transpormasyong Naganap sa Iyo o sa Kakilala
Gawain 7

Panuto: Sumulat ng isang maikling salaysay tungkol sa iyong karanasan. Sundan ang mga hakbang sa ibaba:

  1. Ang iyong komposisyon ay inaasahang tumatalakay sa alinman sa sumusunod na paksa.
    a. paninindigan sa sariling paniniwala
    b. pasasalamat sa biyayang natanggap
    c. pagpapakumbaba o pagtanggap sa kamalian
    d. tampuhan sa isa o higit pang miyembro ng pamilya


  2. Gumamit ng mga angkop na panandang pandiskurso sa pagsasalaysay.


  3. Ang komposisyon ay hindi bababa sa tatlong talata.


  4. Isulat sa sagutang papel o activity notebook.


Pamantayan sa Pagsulat ng Salaysay

KrayteryaNapakahusay: 5Katamtaman: 3Nangangailangan ng Gabay: 1
Paglalahad ng PaksaNapakahusay na inilahad ang paksa sa pamamagitan ng pagiging malikhaing pagsulat nitoInilahad ang paksa sa katamtamang pamamaraan ng pagsulat nang may pagtatangka sa pagiging malikhain nitoNangagailangang paunlarin ang kasanayan sa pagsulat
NilalamanNaisulat ang katawan ayon sa mga suportang ideya na tumutugon sa kabuoan ng sanaysayNaisulat ang katawan ayon sa isang ideya na tumutugon sa bahagi ng sanaysayNaisulat ang katawan ayon sa magkakaibang ideya na tumutugon sa kabuuan ng sanaysay
KonklusiyonNaisuma ang sanaysay ayon sa pangkabuoang kaisipanKatamtamang naisuma ang sanaysay ayon sa kaisipanHindi naisuma ang buong sanaysay
Wika/GramatikaNagagamit nang angkop ang mga salita sa paguugnay-ugnay ng mga ideyaNaiuugnay ang mga ideya ngunit may ilang salitang hindi angkop sa pangungusapWalang kaisahan sa mga ideya

Tayahin

Napakagaling! Nakatutuwang isiping humantong na tayo sa bahaging ito. Nangangahulugang ikaw ay isang mahusay na manlalakbay! Sa puntong ito, susubukin natin ang iyong kaalaman sa mga araling tinalakay. Panahon na upang magpakitang gilas, Kaibigan! Alam kong madali na lang ito para sa iyo. Simulan na natin!

Panuto: Basahin at unawain ang mga tanong. Piliin at isulat lamang ang titik ng tamang sagot sa sagutang papel.

  1. Ang salitang kumusta ay nagmula sa salitang como esta. Anong wika ang pinagmulan nito?

    • A. Bisaya
    • B. Chavacano
    • C. Espanyol
    • D. Ingles
  2. Alin sa sumusunod na salitang Ingles ang maaring pinagmulan ng salitang nakasalungguhit?

    Naks, isputing tayo ah! Saan lakad natin, p’re?
    [transcriber’s note: the word “isputing” is underlined in the original]

    • A. sport
    • B. sporting
    • C. spotting
    • D. shooting
  3. Anong salita ang nabuo mula sa salitang flauta ng wikang Espanyol?

    • A. plato
    • B. pluto
    • C. plawta
    • D. puto

Para sa aytem 4-7, punan ng angkop na panandang pandiskurso ang patlang upang mabuo ang diwa ng bawat pangungusap.

  1. Ang sakit na COVID-19 ay _____ isang bagong virus na na kumakalat sa buong mundo.

    • A. una
    • B. kung
    • C. bukod
    • D. dulot ng
  2. Ayon sa mga eksperto, maaring maiwasan ito _____ mapapanatili ang anim na talampakang (2 metro) layo mula sa ibang tao kapag nasa labas ng bahay.

    • A. una
    • B. kung
    • C. bukod
    • D. dulot ng
  3. _____ sa pisikal na layo, pinapayuhan ding magsuot ng face mask sa tuwing lalabas ng bahay.

    • A. At
    • B. Kung
    • C. Bukod
    • D. Dulot ng
  4. Bilang ordinaryong mamamayan ay may maitutulong tayo sa ating mga frontliners sa paglaban sa COVID-19 sa _____ pamamalagi sa ating tahanan.

    • A. at
    • B. kung
    • C. bukod
    • D. pamamagitan ng
  5. Sa aytem 7, ano ang gamit ng panandang pandiskurso sa pangungusap? Ginamit ito upang—

    • A. sumahin ang idea
    • B. paghiwalayin ang idea
    • C. magbigay ng halimbawa
    • D. magbigay ng impormasyon
  6. Anong uri ng tunggalian ang nangingibabaw sa sitwasyon na nasa loob ng kahon?

    Nagkaroon ng mainit pagtatalo sa pagitan ng magkakapatid kung sino ang dapat na mag-alaga sa kanilang ubanin. May ilang bagay na hindi napagkasunduan kaya tuluyan nang nagkalamat ang kanilang relasyon at magpahanggang ngayon ay hindi na nila kinikibo ang isa’t isa.

    • A. Tao Laban sa Tao
    • B. Tao laban sa Sarili
    • C. Tao Laban sa Lipunan
    • D. Tao Laban sa Kalikasan
  7. Anong uri ng tunggalian ang nangingibabaw sa pahayag na nasa loob ng kahon?

    Mabigat sa loob niya ang nabuong desisyon. Ang desisyong iwan ang kaniyang pamilya, subalit pinipilit pa rin niyang paniwalain ang sarili na iyon ang tamang gawin.

    • A. Tao Laban sa Tao
    • B. Tao laban sa Sarili
    • C. Tao Laban sa Lipunan
    • D. Tao Laban sa Kalikasan
  8. Anong uri ng tunggalian ang lumulutang sa sitwasyon sa ibaba?

    “Kaysama ng taong iyan. Nagawa niyang abandonahin ang kaniyang magulang. Walang utang na loob!” Ito ang mga masasakit na salitang natatanggap ni Boy mula sa mga kakilala. Idagdag pa rito ang mga tinging mapang-usig mula sa mga kapitbahay. Pakiramdam niya, inayawan na siya ng lahat.

    • A. Tao Laban sa Tao
    • B. Tao laban sa Sarili
    • C. Tao Laban sa Lipunan
    • D. Tao Laban sa Kalikasan
  9. Naibabalita sa telebisyon na maging mga artista ay hindi nakaliligtas sa mga mapanakit na puna ng mga netizen. Anong tunggalian ang ipinapakita rito?

    • A. Tao Laban sa Tao
    • B. Tao laban sa Sarili
    • C. Tao Laban sa Lipunan
    • D. Tao Laban sa Kalikasan
  10. Ayon sa balita, marami sa kababayan natin ang nahuli dahil sa paglabag sa health protocol. Waring nahihirapang sumunod sa patakaran dahil hindi madisiplina ang sarili. Anong tunggalian ang lumulutang sa sitwasyong ito?

    • A. Tao Laban sa Tao
    • B. Tao laban sa Sarili
    • C. Tao Laban sa Lipunan
    • D. Tao Laban sa Kalikasan
  11. Hindi lumilipas ang isang taon nang hindi dumaraan ang isang mapaminsalang bagyo sa bansa na nagdudulot ng pagkawasak ng ari-arian ng ilang kababayan. Ang ganitong mga pangyayari ay nagpapakita ng tunggalian sa pagitan ng _____________.

    • A. Tao Laban sa Tao
    • B. Tao laban sa Sarili
    • C. Tao Laban sa Lipunan
    • D. Tao Laban sa Kalikasan
  12. Ang mga pangyayari sa kuwentong “Nang Minsang Naligaw si Adrian” ay maaaring sumasalamin sa mga pangyayari sa tunay na buhay. Alin sa sumusunod ang mabigat na mensaheng nakapaloob sa akda?

    • A. Matutong magpasalamat sa mga biyayang natatanggap.
    • B. Maaaring bumitaw kung hindi na kaya ang responsibilidad.
    • C. Maraming responsibilidad na dapat gampanan ang isang anak.
    • D. Walang kapantay ang halaga ng magulang kaya hindi sila dapat ipagpalit kahit sa anomang bagay.
Karagdagang Gawain

Kumusta, kaibigan? Batid kong masaya ka sa puntong ito sapagkat nasagutan mo nang tama ang mga katanungan sa bahaging Tayahin. Binabati kita! Gusto mo pa ba? Ito at naghanda ako ng panghuling gawain para sa iyo. Gawin natin ang mungkahing karagdagang gawain. Gaya ng ipinangako ko sa iyo, kaibigan, sasamahan kita hanggang sa dulo! Tara! Gawin na natin.

Gawain 1:

Panuto: Magsaliksik ng limang salita at tukuyin ang pinagmulan ng bawat isa. Punan ang mga patlang.

SALITAPINAGMULAN NG SALITA
1. __________
2. __________
3. __________
4. __________
5. __________

Mabuhay! Binabati kita sa iyong pag-unlad! Katulad mo ay lubos akong nagagalak na nakasama ka sa isang makabuluhang paglalakbay tungo sa pagkatuto. Natitiyak kong malaki ang maitutulong sa iyo ng mga konseptong natutuhan hinggil sa mga tunggalian sa maikling kuwento at kahalagahan ng panandang pandiskurso sa pagsuong mo sa mga gawain sa mga susunod na araw.

Ngayon ay handa ka na sa paglalakbay sa mundo ng mga alamat. Sa modyul na ito, mabubusog ang iyong isipan sa mga akdang punong-puno ng hiwaga gayundin sa paksang tumatalakay sa paglalapi at mga pang-abay. Huwag kang mainip dahil maaari ka pang magpakitang-gilas sa susunod na modyul. Lagi mong tatandaan, narito lamang ako upang samahan at gabayan ka sa iyong pagkatuto.

Hanggang sa muli, kaibigan!

Susi sa Pagwawasto

[transcriber’s note: the answer key is printed rotated 180 degrees in three columns; the items are listed below in order]

TUKLASIN

Gawain 1

  1. D
  2. C
  3. A
  4. B
  5. E
TAYAHIN
  1. C
  2. B
  3. C
  4. D
  5. B
  6. C
  7. D
  8. C
  9. A
  10. B
  11. C
  12. A
  13. B
  14. D
  15. D
SUBUKIN
  1. A
  2. C
  3. C
  4. D
  5. B
  6. A
  7. C
  8. D
  9. D
  10. B
  11. D
  12. D
  13. C
  14. A
  15. B

Mga Sanggunian

Mga Aklat
  • Peralta, R.N. et. al. (2015). Panitikang Asyano, Modyul ng Mag-aaral sa Filipino 9, Republika ng Korea Prinpia Co., Ltd., Korea.
  • Ambat, V. C., et.al. (n.d.) Panitikang Pandaigdig, Modyul ng Mag-aaral sa Filipino 10, Lungsod Quezon: Vibal Group, Inc.
  • Balazo, I. C. (2000). Wika at Panitikan, Batayang Aklat Filipino IV, JMG & S Corporation, Don Pepe cor. Simoun streets, Sta. Mesa Heights, Lungsod Quezon
Mga Elektronikong Sanggunian
  • Kahulugan ng Discursus. Mula sa https://images.app.goo.gl/YKhLPmgFQNaNyN1L9.
  • Kahulugan ng Diskurso. Mula sa https://images.app.goo.gl/uPtUJ9KaLMpPsvdm9.
  • Rubrik sa Pagsasalaysay. Mula sa https://www.scribd.com/document/450706426/RUBRIK-SA-PAGSASALAYSAY.
  • Rubrik sa Pagsulat ng Maikling Kuwento. Mula sa https://www.scribd.com/document/416864419/Rubric-Maikling-Kwento.

Para sa mga tanong o puna, sumulat o tumawag sa:

Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)

Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600

Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985

Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

For students and teachers

Looking for a school?

Look up the enrollment, teachers, classrooms and facilities of more than 60,000 schools across the Philippines, from DepEd’s public data. Free to use.

Philippine Schools Directory by TeacherPH · every region, province, division and district