Edukasyon sa Pagpapakatao 9 Quarter 3 Module 1: Katarungang Panlipunan

EsP 9 Quarter 3 Module 1 on social justice: meaning of justice, civil and moral law, the family’s role, related values, activities, and rubrics.

This is the Self-Learning Module (SLM) for Edukasyon sa Pagpapakatao (EsP) 9, Ikatlong Markahan (Quarter 3), Modyul 1: “Katarungang Panlipunan” (social justice). It is an Alternative Delivery Mode module from DepEd Region IX, first edition 2020, written for Grade 9 learners studying at home. After working through it, learners should be able to spot the signs of a just society and judge when leaders and citizens violate social justice.

On this page 6 sections

What learners will learn

The module states two learning objectives. Learners will be able to:

  1. Nakikilala ang mga palatandaan ng katarungang panlipunan (recognize the signs of social justice).
  2. Nakapagsusuri ng mga paglabag sa katarungang panlipunan ng mga tagapamahala at mamamayan (analyze violations of social justice by those in authority and by citizens).

The module also asks three guiding questions. What are the signs of a society that has social justice? Why should citizens examine violations of it? What related values help build a just society?

Key ideas in the module

What justice means

The module gives two definitions:

  • Dr. Manuel B. Dy Jr.: justice is giving others what is due to them. Its focus is outside the self.
  • St. Thomas Aquinas: justice is a habit of the will that gives each person what is due to them. It needs inner freedom from bias toward one’s own interest.

A person must be just to others because they are human and because they live in a society of people. According to the module, you are a just person if you:

  1. Use your strength to respect the law.
  2. Respect the rights of others.
  3. Treat all people fairly.

A relationship is just when people do not compete against or take advantage of each other. It becomes unjust when someone blocks another person’s right to live and make a living.

Social justice and the law

A society is just when citizens and leaders reject cheating in business, corruption of every kind, and denying justice to the oppressed. In short, the good that comes from everyone’s actions should benefit all, not just a few.

Dr. Dy describes social justice as right relationships with two groups:

  • Kapwa (others): personal ties, such as comforting a classmate who has family problems.
  • Kalipunan (institutions): your duties as a member of a group, such as a church or an organization.

Laws and rules keep these relationships in order. The module explains that civil law must rest on moral law. Moral law is the inner side of justice, and civil law is its outer form. A civil law is unjust if it does not follow moral law. The legal system should protect everyone, whatever their status in society.

The family’s role

Learners first learn about justice at home. There, their conscience is formed and they learn that being just means respecting others’ rights and caring for the common good. The module lists four things parents do to raise just children:

  1. Guide them to avoid unjust acts.
  2. Explain why respecting others matters at all times.
  3. Explain that people in society live in different circumstances.
  4. Teach them self-control and how to make up for wrongs done to others.

The module names five values that go with social justice:

ValueWhat the module says
Dignidad ng tao (human dignity)People have dignity because of who they are as unique beings created by God with intellect and freedom, not because of their status.
Katotohanan (truth)Understand everyone affected by a situation. Avoid controlling events or forcing others to obey you; use open dialogue instead.
Pagmamahal (love)Love and concern for others prevent harm and help others grow in their abilities.
Pagkakaisa (unity)Unity brings peace when people set aside personal goals for the good of all.
Kapayapaan (peace)Peace unites people who seek the good of all by peaceful means, without trampling anyone’s rights.

The module’s key concept, completed in the Isaisip activity, is that every citizen is responsible for giving others what is due to them.

Parts and activities of the module

  • Subukin (pretest), Gawain 1: 10 multiple-choice questions.
  • Balikan (review): a crossword puzzle on ideas from earlier modules, such as the common good and society.
  • Tuklasin (explore): learners study the OPM song “Tatsulok,” sung by Bamboo Mañalac and written by Rom Dongeto in 1989. They then answer four guide questions about its message on Philippine society.
  • Suriin (analyze): the discussion summarized above, with reflection questions in boxes.
  • Pagyamanin (enrich), Gawain 2: 10 true-or-false statements. Learners must explain why each false statement is wrong.
  • Isaisip (remember): fill in the key concept, then answer two reflection questions.
  • Isagawa (apply), Gawain 3: a three-column table. Learners list traits of a just person they still need, steps to build each trait, and the related values.
  • Tayahin (assessment), Gawain 4: a multiple-choice post-test.
  • Karagdagang Gawain (additional activity): a reflection written in paragraph form about the learner’s role in upholding social justice.

The written tasks come with rubrics. These score organization of ideas, writing style, and grammar and spelling. The Isagawa and reflection rubrics have added criteria.

How to use this module

  • Learners: Take the pretest first. Then go through the parts in order. Write all answers in your notebook or on separate paper, and do not write on the module. Write the Tayahin answers on a half sheet of paper and submit it to your teacher. Use the answer key at the end honestly, and contact your teacher if a lesson is hard to understand.
  • Parents and guardians: Help your child listen to “Tatsulok” if possible, and talk through the reflection questions together. The section on the family’s role is a good starting point for that talk.
  • Teachers: The Mga Tala para sa Guro (notes for the teacher) suggest letting learners listen to the song. They also ask you to explain the rubric before learners answer the guide questions, so learners know how they will be scored.

Frequently asked questions

What grade and quarter is this EsP module for?

It is for Grade 9 Edukasyon sa Pagpapakatao, Ikatlong Markahan (Quarter 3), Modyul 1, titled Katarungang Panlipunan (social justice).

What does katarungang panlipunan mean in this module?

It means right relationships between a person and others (kapwa) and between a person and institutions (kalipunan). A society is just when the good that comes from everyone’s actions benefits all, not just a few.

What are the values related to social justice?

The module lists five: human dignity, truth, love, unity, and peace.

Does the module have an answer key?

Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the pretest, review, post-test, and other activities. Open-ended tasks are scored with the rubrics printed in the module.

What song is used in the Tuklasin activity?

The module uses the OPM song Tatsulok, sung by Bamboo Mañalac and written by Rom Dongeto in 1989. Learners answer four guide questions about its message.

Full text of the module

The text below is a transcription of the PDF above, as printed.

Edukasyon sa Pagpapakatao 9 Ikatlong Markahan – Modyul 1 Katarungang Panlipunan

CO_Q3_EsP 9_ Module 1

Edukasyon sa Pagpapakatao – Ikasiyam na Baitang Alternative Delivery Mode Ikatlong Markahan – Modyul 1: Katarungang Panlipunan Unang Edisyon, 2020

Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayon paman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.

Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.

Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.

Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio

Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul Manunulat: Antonino E. Godinez Editor: Janet N. Recamara, Filma B. Catalan Tagasuri: Allan T. Garcia, Teresita C. Carbonilla Tagalapat: Bernie Rojo Pamplona Tagapamahala: Dr. Isabelita M. Borres Eugenio B. Penales Sonia D. Gonzales Roy C. Tuballa Mildred D. Dayao Aida F. Coyme

Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________ Department of Education – Region IX Office Address: Regional Center, Balintawak, Pagadian City E-mail Address: region9@deped.gov.ph

9

Edukasyon sa Pagpapakatao 9 Ikatlong Markahan – Modyul 1 Katarungang Panlipunan

Paunang Salita

Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.

Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.

Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.

Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.

Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.

Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.

Alamin

Isa sa pangunahing pagpapahalagang moral na umiiral sa isang lipunan ay ang katarungang panlipunan. Kinakailangang bigyan diin ang pagpapahalagang ito upang maging gabay sa pagsisikap ng bawat tao sa pagkamit at pananatili ng lipunang naghahangad ng kabutihang panlahat.

Ano ang mga palatandaan ng lipunang nagtataglay ng katarungang panlipunan at bakit mahalagang malaman natin ang mga ito? Bilang mamamayan, bakit mahalaga na masuri mo ang mga paglabag sa katarungang panlipunan? Ano ang mga kaugnay na pagpapahalaga ang inaasahang maipamalas mo upang maitaguyod ang lipunang makatarungan? Ang mga katanungang ito ay mabibigyang linaw sa modyul na ito sa pamamagitan ng mga gawain na dinisenyo upang makamit ang pinakalayunin ng aralin.

Sa modyul na ito, inaasahan na maipamamalas mo ang mga sumusunod na kaalaman, kakayahan at pag-unawa:

  1. Nakikilala ang mga palatandaan ng katarungang panlipunan.
  2. Nakapagsusuri ng mga paglabag sa katarungang panlipunan ng mga tagapamahala at mamamayan.

Subukin

Gawain 1

Panuto: Piliin ang titik ng pinaka-angkop na sagot at isulat ito sa iyong kuwaderno.

  1. Alin sa sumusunod ang hindi kabilang sa mga kaugnay na pagpapahalaga sa katarungang panlipunan?
    a. pagkakaisa
    b. pagmamahal
    c. kapayapaan
    d. pagpapakumbaba


  2. Alin ang nagpapatunay na nagsisimula sa pamilya ang pagiging makatarungan?
    a. Natututong tumayo sa sarili at hindi na umaasa ng tulong mula sa pamilya.
    b. Nagiging bukas ang loob na tumanggap sa pagkakamali at hindi naninisi ng iba.
    c. Nagkakaroon ng kamalayan sa sarili sa tulong ng mga magulang at mga kapatid.
    d. Nagagabayan ng mga mahal sa buhay na lumaking may paggalang sa karapatan ng iba.


  3. Pinagtatawanan at pinagkatuwaan ng barkada ni Marvin ang isang lalaki na may kakulangan sa pag-iisip na nasa lansangan. Ang gawaing ito ay___________.
    a. Mali, sapagakat hindi nila iginalang ang karapatan nito bilang tao.
    b. Tama, sapagkat wala naman itong maayos na pag-iisip.
    c. Mali, dahil ipinagbabawal ito ng batas.
    d. Tama, dahil wala naman pakiaalam ang pamahalaan sa mga may kakulangan sa pag-iisip.


  4. Bakit mahalaga sa katarungan na ibinabatay sa moral na batas ang legal na batas?
    a. Ang moral na batas ay napapaloob sa sampung utos ng Diyos.
    b. Ang moral at legal na batas ay parehong nagdudulot ng kabutihan sa buhay ng tao.
    c. Ang pagpapakatao ay napapatingkad kung ang legal na batas ay alinsunod sa moral na batas.
    d. Hindi maaaring paghiwalayin ang moral at legal na batas upang magkaroon ng katarungan sa lipunan.


  5. Alin sa sumusunod ang nagpapakita ng makatarungang ugnayan ni Anna Lisa sa kanyang kapwa?
    a. Ang pagtulong niya sa kaibigan na nadapa.
    b. Ang paggalang niya sa mga kasama sa simbahan.
    c. Ang maayos niyang pakikisama sa mga guro sa paaralan.
    d. Ang pagsunod niya sa utos ng magulang at nakakatanda.


  6. ” Ang batas ay para sa tao at hindi ang tao para sa batas”. Ano ang kahulugan ng pahayag na ito.
    a. Nakatakda na ang mga batas na kailangan sundin ng mga tao habang siya ay nabubuhay.
    b. Ang mga itinakda na batas ay para sa ikabubuti ng tao kaya dapat niyang sundin lahat ng mga ito.
    c. Malalaman ng tao ang mangyayari sa kanyang buhay kung susuwayin niya ang mga itinakda na batas.
    d. Itinatakda ang batas upang gabayan ang tao sa kanyang pamumuhay at hindi upang diktahan nito ang kaniyang buhay.


  7. Alin ang makabuluhang paraan ng pagsasabuhay ng katarungang panlipunan?
    a. Sundin ang batas trapiko at ang mga alituntunin ng paaralan.
    b. Maging mabuting mag-aaral at mamamayan ng bansa.
    c. Igalang ang karapatan ng kapuwa.
    d. Pag-aralan at sundin ang mga alituntunin ng tahanan, paaralan, lipunan at simbahan.


  8. Anong uri ng batas ang maituturing na panloob na aspekto ng katarungan?
    a. batas sibil
    b. moral na batas
    c. legal na batas
    d. lahat ng nabanggit


  9. Bakit isinasaalang-alang ng katarungang panlipunan ang paggalang sa dignidad ng tao?
    a) Binubuo ng tao ang lipunan.
    b) Magkakasama na umiiral sa lipunan ang mga tao.
    c) Mahalaga ang pakikipagkapwa sa lipunang kinabibilangan.
    d) May halaga ang tao ayon sa kanyang kalikasang taglay bilang tao.


  10. Ang pangungurakot ng isang politiko ay sumasalamin ng kawalan ng katarungan sa lipunan. Ang pangungusap ay ________.
    a. Mali, dahil minsan talagang nagkakamali ang tao
    b. Mali, dahil natural lang na masilaw ang tao sa pera at kapangyarihan
    c. Tama, dahil ito ay hindi nagdudulot ng kabutihan para sa lahat
    d. Tama, sapagkat ito ay hindi pinahihintulutan ng batas ng tao


Balikan

Natutunan mo sa mga nakaraang modyul na ikaw ay isang panlipunang nilalang at kailangan mong makibahagi sa bawat pagkilos para sa ikabubuti mo at ng bawat nilalang sa lipunang iyong ginagalawan. Sa pagkakataong ito ay dagliang susubukin ang iyong kaalaman tungkol sa mga konsepto na iyong napag-aralan. Mahalaga ito upang madali mong maiugnay ang bagong paksa na pag-aaralan at aral na natutunan sa nakalipas na mga modyul.

Sa ibaba ay makikita mo ang isang “crossword puzzle”. Subukan mong sagutin ito gamit ang mga katanungan bilang gabay.

[chart: crossword puzzle grid; clue numbers 1–4 and letters as printed]

transcriber’s note: the grid layout is reproduced from the image as closely as possible; the row and column positions below are approximate, and blank cells are for the learner to fill in.

  • Row 1: 1 K (column 2); 2 T (column 6)
  • Row 2: 3 (column 1); M (column 3); Y (column 6)
  • Row 4: U (column 2)
  • Row 6: 4 (column 1); I (column 2); P (column 3); A (column 6); N (column 7)
  • Row 8: A (column 2)
  1. Maliban sa kapayapaan at pagkakaisa, ano pa ang maaaring layunin ng isang lipunan para sa mga mamamayan?
  2. Para kanino ang lahat ng pagsisikap at pagkilos ng isang lipunan?
  3. Kanino mo pangunahing inaalay ang kabutihan na iyong ginagawa sa lipunan?
  4. Ano ang tawag sa pangkat ng mga tao na kumikilos tungo sa iisang mithiin?

Tuklasin

Isa sa mga awiting Orihinal na Musikang Pilipino (OPM) na tumatak sa mga kabataan ng makabagong panahon ay ang awit na “Tatsulok” na sinabuhay sa boses ni Francisco Gaudencio Lope Belardo Mañalac o kilala bilang Coach Bamboo. Ang awiting ito ay isinulat sa titik ni Rom Dongeto noong 1989 at naglalaman ng mahalagang mensahe tungkol sa tunay na kalagayan ng lipunang Pilipino sa kasalukuyan. Makikita mo ang liriko ng awitin gamit ang link na ito https://www.metrolyrics.com/tatsulok-lyrics-bamboo.html at maaari mo ring pakinggan ang awitin gamit ang link na ito https://youtu.be/hI3T_D8TCUk.. Basahing mabuti, pagnilayan at unawain ang awitin pagkatapos ay sagutin ang mga gabay na katanungan. Gawing gabay ang rubriks sa pagtataya na siyang magiging basehan sa pagkakaloob ng iskor sa sagot na ibibigay mo sa bawat katanungan.

Mga Gabay na Katanungan:
  1. Sa iyong palagay, ano ang ibig sabihin ng pamagat ng awitin?
  2. Ano ang mensahe ng awitin at sumasang-ayon ka ba sa mensahe na nais ipahatid nito?
  3. Pumili ng isang linya ng awitin na pumukaw sa iyong puso at kaisipan at ipaliwanag kung bakit?
  4. Sumasang-ayon ka ba sa titik ng awitin na nagsasabing “habang may tatsulok at sila ang nasa tuktok, di matatapos itong gulo”? Ipaliwanag ang iyong sagot.

Mga Tala para sa Guro

Upang lubos na maunawaan ang mensahe ng awitin ay imungkahi sa mga mag-aaral na pakinggan ang awitin sa youtube. Maaring iparinig sa mga mag-aaral ang video ng awitin gamit ang youtube link na https://youtu.be/hI3T_D8TCUk.

Sa gawaing ito, mahalaga rin na maipaliwang sa mga mag-aaral ang rubrik na gagamitin sa pagtataya sa kanilang sagot sa mga gabay na katanungan. Mahalagang maging malinaw sa mga mag-aaral ang paraan ng pagtataya sa gawain. Gamitin ang rubrik sa ibaba at ipaliwanag ito sa mga mag-aaral.

KRAYTER YA123ISKOR
Organisas -yon ng IdeyaOrganisado ang pagkasulat ng ideya subalit hindi nito lubos na nasasagot ang mga katanungan.Organisado ang pagkasulat ng ideya at akma ito ayon sa katanungan subalit ang ilang bahagi nito ay hindi maunawaan.Lubos na organisado ang mga ideya at nasasagot nito ng maayos ang lahat ng mga katanungan.
Istilo sa PagsulatAng sagot ay nagpapakita ng ugnayan ng mga ideya ngunit lumalayo ito sa paksa at hindi maunawaan.Ang istilo ng pagsulat ay nagpapakita ng ugnayan ng mga ideya at akma sa paksa ngunit may ilang bahagi ng sagot ang hindi maunawaan.Ang pangkalahatang istilo ng pagsulat ay nagpapakita ng ugnayan ng mga ideya, akma sa paksa at lubos na nauunawaan.
Balarila at BaybayTatlo o higit pang mali sa balarila at baybay ang natukoy sa sulatinIsa hanggang dalawang mali sa balarila at baybay ang natukoy sa sulatinWalang makitang mali sa balarila at baybay ang natukoy sa sulatin
Kabuuang Puntos

Suriin

Ang bahaging ito ng modyul ay nagtataglay ng mga pagtatalakay na may kinalaman sa makatarungang tao at lipunan. Kasabay ng bawat pagtalakay ng mahahalagang paksa ang mga katanungan na makikita sa loob ng kahon. Sagutin ito ng buong puso at husay upang maging makabuluhan ang iyong pagbabasa at ilagay ang iyong sagot sa iyong kuwaderno.

Katuturan ng Katarungan

Ayon kay Dr. Manuel B. Dy Jr, ang katarungan ay pagbibigay sa kapwa ng nararapat sa kanya. Ang tuon ng katarungan ay ang labas ng sarili. Ayon naman kay Santo Tomas de Aquino, ang katarungan ay isang gawi na gumagamit ng kilos-loob sa pagbibigay ng nararapat sa isang indibidwal. Nangangailangan ito ng panloob na kalayaan mula sa pagkiling sa sariling interes. Kailangan ng isang nilalang na maging makatarungan sa kanyang kapwa hindi lamang dahil siya ay tao kundi dahil siya ay namumuhay sa lipunan ng mga tao.

Masasabi na isang kang makatarungang tao kung:

  1. Ginagamit mo ang iyong lakas sa paggalang sa batas
  2. Ginagalang mo ang karapatan ng iyong kapwa.
  3. Isinasaalang-alang mo ang pagiging patas sa lahat ng tao

Taglay mo ba ang mga katangiang nabanggit na sumasalamin sa isang makatarungang tao? Alin sa mga katangiang ito ang pinakamahirap taglayin at bakit? Maaari kang magbigay ng sitwasyon upang maging suporta sa iyong pagpapaliwanag.

Ang indikasyon ng makatarungang ugnayan sa kapwa ay umiiral sa bawat isa kung walang kompetisyon at hindi nang-aagrabyado sa isa’t isa. Ang hindi makatarungang ugnayan sa kapwa ay nasasalamin sa pagbibigay hadlang sa pamumuhay at buhay ng kapwa. Sa madaling salita, nawawalan ng katarungan kung ang karapatang mabuhay at mamuhay ay hinahadlangan ng iba.

Pagnilayan mo ang iyong ugnayan sa iyong kapatid at kamag-aral, nanaisin mo ba na panghimasukan o pakiaalaman nila ang buhay mo at iyong mga desisyon sa buhay? Ano ang iyong magiging aksyon sa sino mang magtatangka na panghimasukan ang iyong buhay?

Ang Katarungang Panlipunan

Umiiral ang katarungan sa isang lipunan kung tinatanggihan ng mga mamayan at namamahala ang pandaraya sa negosyo, pangungurakot sa lahat ng uri at paraan, pagkait ng hustisya sa mga naaapi at iba pang mga katulad na sitwasyon. Sa madaling salita, masasabing makatarungan ang isang lipunan kung ang kabutihan na dulot ng pagkilos ng bawat mamamayan ay pinakikinabangan ng lahat at hindi ng iilan lamang sa lipunan. Ayon kay Dr. Dy, ang katarungang panlipunan ay nauukol sa maayos na ugnayan ng tao sa kanyang kapwa at sa kalipunan. Ang kapwa ay personal o interpersonal na ugnayan ng tao sa iba gaya ng pakikiramay mo sa iyong kaklase na may problema sa pamilya samantalang ang kalipunan ay tumutukoy sa ugnayan mo sa isang institusyon dahil sa kaakibat na tungkulin mo dito gaya ng tungkulin mo bilang kasapi ng simbahan o isang samahan. Naaayos ang ugnayan ng tao sa kapwa at kalipunan sa pamamagitan ng pagsunod ng mga batas at patakaran sa lahat ng aspekto ng lipunan.

Ang batas sibil ay dapat nakabatay sa batas moral na ang ibig sabihin ay dapat nakaangkla sa moralidad ng kilos. Ang batas moral ay maituturing na panloob na aspekto ng katarungan at ang batas sibil ang panlabas na anyo nito. Dahil dito, ang sistemang legal ng lipunan ay nararapat na magbigay proteksiyon sa lahat at walang nadedehado na mamamayan ano man ang estado ng isang tao sa lipunan. Hindi makatarungan ang isang batas sibil kung hindi nasusunod ang batas moral.

Ano ang pinakamalaking hamon sa pagpapairal sa katarungang panlipunan sa lipunang Pilipino? Para sayo, nagiging epektibo ba ang batas upang ganap na maging maayos ang ugnayan ng lahat ng tao sa kanyang kapwa at kalipunan?

Ang Papel ng Pamilya sa Pagkamit ng Katarungang Panlipunan

Sa pamilya mo unang naranasan ang mga bagay-bagay na nagbibigay sa iyo ng kamalayan tungkol sa katarungan. Sa pamilya nahubog ang iyong pagkatao sa paggabay ng iyong mga mahal sa buhay. Dahil sa pamilya, nahubog ang iyong konsensiya na naging gabay mo upang maging makatarungang nilalang. Naunawaan mo na katumbas ng pagiging makatarungan ang paggalang sa karapatan ng iba at isinaalang-alang mo ang kabutihang panlahat. Ang iyong mga magulang ang humubog sa iyong pagiging makatarungan. Sila ang gumabay sayo upang mapahalagahan mo ang mapanagutang ugnayan sa kapuwa upang ganap na maging makatarungan.

Bilang isang magulang, may apat na mahalagang aspekto na dapat matutunan at mahubog ng mga anak upang ganap na maging makatarungan. Ang mga aspektong ito ay ang mga sumusunod:

  1. Ginagabayan ng mga magulang ang anak upang maiwasan ang di-makatarungang gawain.


  2. Ipinapaliwanag ng magulang sa anak ang kahalagahan ng paggalang sa kapuwa sa anosmang pagkakataon.


  3. Pinaliliwanag ng magulang sa anak ang pagkakaiba-iba ng mga sirkumstansiya ng iba’t ibang tao sa lipunan.


  4. Tinuturuan ng magulang ang anak upang matutong magtimpi sa sarili at isaayos ang mga pagkakamaling nagawa sa kapuwa.


May pagkukulang ka ba o ang iyong mga magulang sa mga nabanggit na aspekto sa itaas? Alin sa mga aspektong ito ang masasabi mo na nagkulang ka at paano mo mapupunan ang mga pagkukulang na ito?

Mga Kaugnay na Pagpapahalaga ng Katarungang Panlipunan

Ang kaugnay na pagpapahalaga sa katarungang panlipunan ay dignidad ng tao, katotohanan, pagmamahal, pagkakaisa at kapayapaan. Makakamit ang katarungang panlipunan kung umiiral ang mga pagpapahalagang ito sa lipunan at sa bawat isa. Ang katarungang panlipunan ay kumikilala sa mga pagpapahalagang ito dahil sa mga sumusunod na dahilan:

  1. Ang tao ay may dignidad hindi dahil sa kanyang estado sa lipunan kundi dahil sa kanyang pagkatao at natatangi siyang nilikha ng Diyos na may isip at kalayaan kung kaya ang makatarungang lipunan ay nararapat na nakatuon sa kabutihan ng lahat ng tao. Sa pamamagitan ng pagbibigay sa kapwa ng nararapat sa kanya bilang nilalang na may dignidad ay naitataguyod ang katarungang panlipunan.
  2. Ang katotohanan ay nakatuon sa pag-unawa sa iba pang apektado sa sitwasyong kinalalagyan mo at pag-unawa sa sitwasyon upang makita ang katotohanang nakakubli dito. Mahalaga na maiwasan ang monopolya sa mga kaganapan at gawing sunod-sunuran ang iba sa nais mong mangyari kung kaya kailangan ang malayang pakikipag-usap at diyalogo upang matugunan ang pangangailangan ng lahat.
  3. Kung ang katarungan panlipunan ay ginagabayan ng diwa ng pagmamahal at malasakit sa kapwa, naiiwasan ang pagdulot ng pinsala o pasakit sa iba at nagagamit ang pagmamahal upang samahan siya sa pag unlad niya ng kanyang mga kakayahan at potensiyal.
  4. Ang pagkakaisa ay nagbubunga ng kapayapaan kung handa ang bawat isa na isakripisyo ang pansariling adhikain para sa kabutihan ng lahat at hindi ng iilan lamang sa lipunan.
  5. Ang kapayapaan ay nagdudulot ng pagkakaisa sa puso ng mga tao na naghahangad na maitaguyod ang kabutihan para sa lahat sa pamamagitan ng mapayapang paraan at walang karapatan ng sinuman ang nasasagasaan.

Alin sa mga nabanggit na pagpapahalaga ang pinakasuliranin ng lipunang Pilipino sa kasalukuyan? Paano ito nakakaapekto sa ating pag-unlad at pagkamit ng lipunang makatarungan? Pumili lamang ng isa at ipaliwanag ang iyong sagot.

RUBRIK SA PAGTATAYA NG SAGOT SA MGA KATANUNGAN

KRAYTERYA123ISKOR
Organisasyon ng IdeyaOrganisado ang pagkasulat ng ideya subalit hindi nito lubos na nasasagot ang mga katanungan.Organisado ang pagkasulat ng ideya at akma ito ayon sa katanungan subalit ang ilang bahagi nito ay hindi maunawaan.Lubos na organisado ang mga ideya at nasasagot nito ng maayos ang lahat ng mga katanungan.
Istilo sa PagsulatAng sagot ay nagpapakita ng ugnayan ng mga ideya ngunit lumalayo ito sa paksa at hindi maunawaan.Ang istilo ng pagsulat ay nagpapakita ng ugnayan ng mga ideya at akma sa paksa ngunit may ilang bahagi ng sagot ang hindi maunawaan.Ang pangkalahatang istilo ng pagsulat ay nagpapakita ng ugnayan ng mga ideya, akma sa paksa at lubos na nauunawaan.
Balarila at BaybayTatlo o higit pang mali sa balarila at baybay ang natukoy sa sulatinIsa hanggang dalawang mali sa balarila at baybay ang natukoy sa sulatinWalang makitang mali sa balarila at baybay ang natukoy sa sulatin
Kabuuang Puntos

Pagyamanin

Gawain 2

Panuto: Batay sa ginawa mong pagbasa ay sagutin ang mga sumusunod na gawain. Gamit ang iyong sagutang papel. isulat ang titik na T kung ang pahayag na nabanggit ay Tama at ang titik M naman kung mali. Pagkatapos ay ipaliwanag kung bakit mali ang pahayag.

_____ 1. Ang paggalang sa kapangyarihan ng mga namumuno sa bansa ay maituturing na kaugnay na pagpapahalaga ng makatarungang lipunan.

_____ 2. Walang karapatan at hindi na dapat ginagalang ang mga taong may kapansanan sa pag-iisip.

_____ 3. Nagdudulot ng kapayapaan ang pagkakaisa ngunit wala silang ugnayan.

_____ 4. Tungkulin ng magulang na mahubog ang pagiging makatarungan ng anak.

_____ 5. Maituturing na makatarungan pa rin ang isang guro na nagpapakita ng “favoritism” sa iilang mag-aaral sa klase.

_____ 6. Umiiral ang katarungang panlipunan sa maayos na ugnayan ng tao sa kalipunan.

_____ 7. Ang kompetisyon at pandaraya sa negosyo ay normal na umiiral sa lipunang makatarungan.

_____ 8. Sa kaibigan natin unang nararanasan ang kamalayan tungkol sa katarungang panlipunan.

_____ 9. Makatarungan ang isang taong marunong siyang gumalang sa karapatan ng kaniyang kapwa .

_____ 10. Mahalaga ang papel ng batas sa pagsasaayos ng ugnayan ng tao sa kapwa at kalipunan.

Isaisip

Panuto: Mula sa iyong pagkatuto sa aralin, punan ng angkop na salita na makikita sa loob ng kahon ang pangungusap sa ibaba upang mabuo ang batayang konsepto ng aralin. Pagkatapos, sagutin ang mga tanong sa ibaba at isulat ito sa iyong sagutang papel.

mamamayan nararapat kanya kapwa

May pananagutan ang bawat_____ na ibigay sa _____ ang _____ sa _____.

  1. Ano ang kabuluhan ng batayang konsepto sa aking pag-unlad bilang tao?
  2. Paano ko mailalapat sa aking buhay ang mga pagkatuto sa modyul na ito?

17 CO_Q3_EsP 9_ Module1

RUBRIK SA PAGTATAYA NG SAGOT SA MGA KATANUNGAN

KRAYTERYA123ISKOR
Organisasyon ng IdeyaOrganisado ang pagkasulat ng ideya subalit hindi nito lubos na nasasagot ang mga katanungan.Organisado ang pagkasulat ng ideya at akma ito ayon sa katanungan subalit ang ilang bahagi nito ay hindi maunawaan.Lubos na organisado ang mga ideya at nasasagot nito ng maayos ang lahat ng mga katanungan.
Istilo sa PagsulatAng sagot ay nagpapakita ng ugnayan ng mga ideya ngunit lumalayo ito sa paksa at hindi maunawaan.Ang istilo ng pagsulat ay nagpapakita ng ugnayan ng mga ideya at akma sa paksa ngunit may ilang bahagi ng sagot ang hindi maunawaan.Ang pangkalahatang istilo ng pagsulat ay nagpapakita ng ugnayan ng mga ideya, akma sa paksa at lubos na nauunawaan.
Balarila at BaybayTatlo o higit pang mali sa balarila at baybay ang natukoy sa sulatinIsa hanggang dalawang mali sa balarila at baybay ang natukoy sa sulatinWalang makitang mali sa balarila at baybay ang natukoy sa sulatin
Kabuuang Puntos

18 CO_Q3_EsP 9_ Module1

Isagawa

Gawain 3

Panuto: Ngayong alam mo na ang katangian ng isang makatarungang tao, isabuhay ang pagkatuto sa aralin gamit ang talahanayan sa ibaba. Sa kolum 1 ay isulat ang mga katangian na kailangan mo pang taglayin upang maging ganap na makatarungang tao. Sa kolum 2, isulat ang mga hakbang at paraan upang makamit ang minimithing katangian at sa kolum 3 ay isulat ang mga kaugnay na pagpapahalaga sa mga palatandaan ng pagiging makatarungang tao na mahuhubog sa iyong sarili. Gamitin ang halimbawa bilang iyong gabay.

Mga Katangian pagiging Makatarungang Tao na Kailangan kong TaglayinMga Paraan na dapat kong gawin upang Maisakatuparan ang Bawat KatangianMga kaugnay na Pagpapahalagang mahuhubog sa Aking Sarili.
Halimbawa: Isaalang-alang ko ang karapatan ng tao sa aking paligidHihinaan ko ang tunog ng radyo tuwing pinapatugtog ko ito upang hindi maka distorbo sa kapitbahayPaggalang sa kapuwa
1.
2.
3.
4.
5.

19 CO_Q3_EsP 9_ Module1

RUBRIK SA PAGTATAYA NG GAWAIN

KRAYTERYA1234ISKOR
Katangian o palatandaan na natukoy bilang makatarungang taoNagtataglay ng isa o dalawang palatandaan ng makatarungang tao na dapat taglayin.Nagtataglay ng tatlong ng palatandaan ng makatarungang tao na dapat taglayin.Nagtataglay ng apat palatandaan ng makatarungang tao na dapat taglayin.Nagtataglay ng hinihinging bilang (lima) ng palatandaan ng makatarungang tao na dapat taglayin.
Pamamaraan upang maisakatuparan ang katangian ng makatarungang taoTatlo o higit pa sa mga nabanggit na paraan ay hindi akma upang maisakatuparan ang mga natukoy na katangian ng makatarungang tao na nais taglayin.Dalawa sa mga nabanggit na paraan ay hindi akma upang maisakatuparan ang mga natukoy na katangian ng makatarungang tao na nais taglayin.Isa sa mga nabanggit na paraan ay hindi akma upang maisakatuparan ang mga natukoy na katangian ng makatarungang tao na nais taglayin.Ang mga nabanggit na paraan ay akma upang maisakatuparan ang mga natukoy na katangian ng makatarungang tao na nais taglayin.
Balarila at BaybayLima at higit pang mali sa balarila ang natukoy sa sulatinTatlo hanggang apat mali sa balarila at baybay ang natukoy sa sulatinIsa hanggang dalawang mali sa balarila at baybay ang natukoy sa sulatinWalang mali sa balarila at baybay ang natukoy sa sulatin
PANGKALAHATANG ISKOR

20 CO_Q3_EsP 9_ Module1

Tayahin

Gawain 4

Panuto: Piliin ang titik ng pinakaangkop na sagot at isulat ito sa isang kalahating papel at ipasa ito sa iyong guro.

  1. Bakit kailangan ng isang nilalang na maging makatarungan sa kanyang kapwa?
    a. ito ang pinag-uutos ng batas
    b. ito ang pinag-uutos ng magulang
    c. dahil tungkulin niya ang maging isang makatarungan
    d. dahil siya ay tao at namumuhay sa lipunan ng mga tao


  2. Alin sa sumusunod ang katangian ng isang taong makatarungan?
    a. Ginagamit mo ang iyong lakas sa paggalang sa batas .
    b. Ginagalang mo ang karapatan ng iyong kapwa tao.
    c. Isinasaalang-alang mo ang pagiging patas sa lahat ng tao.
    d. lahat ng nabanggit.


  3. Alin sa sumusunod ang sumasalamin sa hindi makatarungang ugnayan ng tao sa kanyang kapwa?
    a. Pagpapasara sa isang negosyo na walang permit.
    b. Pagbibigay ng parusa sa taong nagkamali sa batas.
    c. Pakikialam sa buhay at pamumuhay ng kapitbahay .
    d. Pagsumbong sa otoridad sa kapitbahay na gumagamit ng droga.


  4. Ang pandaraya sa negosyo ay nagdudulot ng kawalan ng katarungan.
    a. Tama, dahil hindi ito nagdudulot ng kabutihan para sa lahat.
    b. Mali, natural lamang ang ganitong gawain sa negosyo.
    c. Mali, dahil hindi lahat ng tao ay may kaalaman sa pandaraya.
    d. Tama, basta sumusunod lamang sa umiiral na batas.


  5. Ano ang pangkalahatang batayan ng isang makatarungang lipunan?
    a. Ang lahat ng mamamayan ay sumusunod sa batas sibil.
    b. Ang lahat ng mamamayan ay may oportunidad na makapaghanapbuhay.
    c. Ang lahat ng mamamayan protektado sa lahat ng uri ng krimen at pang-aabuso.
    d. Ang lahat ng mamamayan ay kumikilos at nakikinabang sa kabutihang panlahat.


  6. Alin sa sumusunod ang nagpapakita ng makatarungang ugnayan ni Camille sa kalipunang kanyang kinabibilangan?
    a. Ang paggalang sa opinyon ng kaibigan tungkol sa relihiyon at paniniwala.
    b. Ang pagtulong sa matanda upang makatawid sa lansangan.
    c. Ang paggalang sa lahat ng guro sa kanyang paaralang pinapasukan.
    d. lahat ng nabanggit.


  7. Sa aling uri ng batas napapaloob ang pagpapanatili ng maayos na ugnayan ng tao sa kanyang kapuwa at sa lipunan?
    a. batas sibil
    b. moral na batas
    c. batas sibil at moral na batas
    d. batas ng Diyos


21 CO_Q3_EsP 9_ Module1

  1. Hindi makatarungan ang isang batas sibil kung hindi nasusunod ang batas moral. Ang pahayag ay _________.
    a. Tama, sapagkat ang batas sibil ay nakabatay sa batas moral.
    b. Mali, walang kaugnayan ang batas sibil sa batas moral.
    c. Tama, dahil parehas lamang ang kahulugan ng mga batas.
    d. Mali, hindi tama na iugnay ang dalawang magkaibang uri ng batas.


  2. Alin sa mga sumusunod ang hindi sumasalamin sa tungkulin ng magulang upang mahubog ang pagkamakatarungan ng anak?
    a. Gabayan ang anak upang maiwasan ang di-makatarungang gawain.
    b. Ipaliwanag sa anak ang kahalagahan ng paggalang sa kapwa.
    c. Turuan ang anak upang isaayos ang mga pagkakamaling nagawa sa kapwa.
    d. Turuan ang anak na ipagtanggol ang sarili sa mga mang-aapi na kaklase at ipaglaban ang kanyang karapatan.


  3. Ang pagkakaisa ay maaring magbunga ng kapayapaan. Ang pahayag ba ay tama o mali?
    a. Tama, kung ang lahat ay kikilos tungo sa kabutihang panlahat.
    b. Mali, imposible na magkaisa ang mga tao dahil sa pagkakaiba-iba ng paniniwala at prinsipyo.
    c. Tama, kung matutulungan ang mahihirap na umangat sa buhay.
    d. Mali, dahil mahirap na isantabi ang personal na adhikain sa buhay.


22 CO_Q3_EsP 9_ Module1

Karagdagang Gawain

Sa iyong sagutang papel ay gumawa ng isang pagninilay tungkol sa natutunan mo sa aralin sa pamamagitan ng pagsulat ng iyong nararamdaman at reyalisasyon tungkol sa bahaging gagampanan mo sa pagpapairal ng katarungang panlipunan. Ang gagawing pagninilay ay dapat nakasulat sa pormang talata. Sa iyong gagawing pagninilay ay mahalaga na mabigyan diin at kasagutan ang mga sumusunod:

a. Taglay mo ba ang mga katangian ng isang makatarungang tao? Paano mo mapagtatagumpayan ang mga balakid sa pagkamit nito?

b. Bilang isang anak, kapatid, kaibigan, kaklase at mamamayan, ano ang pwede mong gawin upang ganap na makamit ang mga katangiang makatarungan?

c. Bilang isang mag-aaral at mamamayan, paano ka makatutulong upang maituwid ang mga suliraning may kinalaman sa paglabag sa katarungang panlipunan na umiiral sa iyong kapaligiran?

RUBRIK SA PAGTATAYA NG SULATING PAGNINILAY
KRAYTERYA1234ISKOR
Pagninilay ukol sa paksaAng mga sumusunod na elemento ay hindi nakikita sa ginawang sulating pagninilay:
a. buod ng mga mahalagang konseptong natutunan sa aralin
b. mga bagong kaalaman at realisasyon
c. paggamit ng bagong kaalaman upang maging ganap na makatao.
Dalawa sa mga sumusunod na elemento ay hindi nakikita sa ginawang sulating pagninilay:
a. buod ng mga mahalagang konseptong natutunan sa aralin
b. mga bagong kaalaman at realisasyon
c. paggamit ng bagong kaalaman upang maging ganap na makatao.
Ang isa sa mga sumusunod na element ay hindi nakikita sa ginawang sulating pagninilay:
a. buod ng mga mahalagang konseptong natutunan sa aralin
b. mga bagong kaalaman at realisasyon
c. paggamit ng bagong kaalaman upang maging ganap na makatao.
Ang ginawang pagninilay ay nagpapakita ng sumusunod na elemento:
a. buod ng mga mahalagang konseptong natutunan sa aralin
b. mga bagong kaalaman at realisasyon
c. paggamit ng bagong kaalaman upang maging ganap na makatao.

23 CO_Q3_EsP 9_ Module1

KRAYTERYA1234ISKOR
Organisasyon ng IdeyaLubos na hindi organisado at hindi maunawaan ang ideya na nais ipahayagOrganisado ang pagkasulat ng ideya subalit hindi nito lubos na nasasagot ang mga katanungan.Organisado ang pagkasulat ng ideya at akma ito ayon sa katanungan subalit ang ilang bahagi nito ay hindi maunawaan.Lubos na organisado ang mga ideya at nasasagot nito ng maayos ang mga katanungan.
Istilo sa PagsulatAng pangkalahatang istilo ng pasulat ay lubos na hindi maunawaan at lumalayo ito sa paksa.Ang sagot ay nagpapakita ng ugnayan ng mga ideya ngnit lumalayo ito sa paksa at hindi maunawaan.Ang istilo ng pagsulat ay nagpapakita ng ugnayan ng mga ideya at akma sa paksa ngunit may ilang bahagi ng sago tang hindi maunawaan.Ang pangkalahatang istilo ng pagsulat ay nagpapakita ng ugnayan ng mga ideya, akma sa paksa at lubos na nauunawaan.
Bararila at BaybayLima at higit pang mali sa bararila ang natukoy sa sulatinTatlo hanggang apat mali sa bararila at baybay ang natukoy sa sulatinIsa hanggang dalawang mali sa bararila at baybay ang natukoy sa sulatinWalang makitang mali sa bararila at baybay ang natukoy sa sulatin
PANGKALAHATANG ISKOR

24 CO_Q3_EsP 9_ Module1

Susi sa Pagwawasto

[chart: answer key; Susi sa Pagwawasto]

The page is a rotated answer key printed upside down. Its panels are:

Pagyamanin (Pagyamanin)

  1. T
  2. M. Nawalan lamang siya ng kakayahang mag-isip nang maayos ngunit marami siyang karapatang ngunit …

Note: The rotated printing is too degraded to read reliably, so the full answer-key text below is not transcribed.

Tayahin

  1. D
  2. D
  3. C
  4. A
  5. D
  6. C
  7. A
  8. A
  9. D
  10. A

Subukin

  1. D
  2. D
  3. A
  4. AB…
  5. AB
  6. D
  7. B
  8. A
  9. C

Balikan

  1. kabutihan
  2. lahat
  3. kapuwa
  4. ilipunan

Pagyamanin / Isaisip (Tasaisip)

  1. mamamayn
  2. kapuwa
  3. narapat
  4. kaniya

[transcriber’s note: this page is printed rotated 180 degrees and the rendering is low quality; several answer-key entries above are unclear and marked for review, and the Pagyamanin answers could not be read reliably.]

Sanggunian

Aklat

DepEd. (2015). Edukasyon sa Pagpapakatao 9: Modyul para sa mag-aaral. (pp. 129-146). FEP Printing Corporation.

Website:

https://www.metrolyrics.com/tatsulok-lyrics-bamboo.html
https://notednames.com/Music/Musicians/Bamboo-Manalac-Birthday-Real-Name-Age-Weight-Height/
https://www.onemusic.ph/news/sometimes-the-root-of-the-problem-is-at-the-very-top-2252
https://www.slideshare.net/olhen/pagtataya-ng-natutuhan-araling-panlipunan

Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:

Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)

Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600

Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985

Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph

One response to “Edukasyon sa Pagpapakatao 9 Quarter 3 Module 1: Katarungang Panlipunan”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

For students and teachers

Looking for a school?

Look up the enrollment, teachers, classrooms and facilities of more than 60,000 schools across the Philippines, from DepEd’s public data. Free to use.

Philippine Schools Directory by TeacherPH · every region, province, division and district