This is the Alternative Delivery Mode (ADM) self-learning module for Edukasyon sa Pagpapakatao (EsP) 10, Unang Markahan (Quarter 1), Modyul 7: “Pagmamahal at Paglilingkod – Tugon sa Tunay na Kalayaan” (love and service: the response to true freedom). It is written in Filipino for Grade 10 learners. It helps them see that true freedom means choosing to love and serve others, and then act on that choice responsibly in everyday situations.
The module was prepared by the Department of Education, Cordillera Administrative Region (SDO-Benguet), and is labeled First Edition, 2020. It contains one lesson, a pretest and post-test, eight activities, scoring rubrics, and an answer key.
What learners will learn
By the end of the module, learners are expected to:
- Show that true freedom is the ability to answer the call of love and service (EsP10MP 3.3).
- Do appropriate actions that put true freedom into practice by answering the call of love and service (EsP10MP 3.4).
The module also raises these guiding questions:
- What situations are common in a student’s life?
- What appropriate actions can you take?
- Which habits inspire you, and which get in the way of choosing the right decision?
- Are love and service alone enough to live out true freedom?
Key ideas of the module
Two kinds of freedom
The module recalls that freedom has two types:
- Freedom of choice: a person’s right and ability to choose freely.
- Fundamental freedom: this goes with the first type. It refers to taking proper responsibility for what we freely chose.
In short, freedom to choose always comes with responsibility. This idea is also highlighted in the module’s note for teachers.
Two fundamental options in choosing
The “Suriin” (analyze) part names two basic directions a person can take:
- Pagmamahal (love): the higher option. You give your life to living with others and with God.
- Pagkamakasarili (selfishness): the lower option. You live only for yourself.
The module calls putting other people’s welfare before your own wishes altruismo (altruism).
Living out true freedom
The module lists these points to remember when choosing the right action:
- Life experience shapes how a person chooses to respond to a situation. A person’s nobility (kadakilaan) shows in what he or she chooses to do.
- Positive traits such as love, care, and service help us live out true freedom.
- Negative traits such as greed (pagiging sakim, ganid) and oppressing others (mapang-api) should be avoided, because they block love and service.
- Being responsible for the results of our actions is part of loving and serving.
- Love is an inner freedom, which the module attributes to Johann.
- True love and service are voluntary (pagkukusa). They cannot be forced or dictated.
The module also says there are peaceful and radical ways of pursuing freedom. It urges learners to always choose the peaceful way, because it agrees with love and service.
Parts and activities of the module
| Part | What learners do |
|---|---|
| Alamin | Read the introduction, guiding questions, and competencies |
| Subukin | Take a 15-item pretest: matching, KT/WKT (true or false), and multiple choice |
| Balikan | Answer questions about choosing a Senior High School track and strand, and how it feels if parents choose for you |
| Tuklasin | Gawain 1: sing “Sa Kuko ng Agila” by Freddie Aguilar and answer processing questions about freedom and love |
| Suriin | Read the key ideas on fundamental options and true freedom |
| Pagyamanin | Gawain 2: word search of 10 freedom-related words with your own definitions; Gawain 3: “Bawal Judgmental, Kaya Ko Ito!”, giving the right loving action for 10 situations; Gawain 4: “Mukha ng Kalayaan”, listing good and bad results with and without love and service; Gawain 5: writing original “hugot lines” |
| Isagawa | Gawain 6: giving situations for pananagutan (accountability), kakayahan (ability), makasarili (selfish), kadakilaan (nobility), and pagkukusa (initiative); Gawain 7: reflecting on a group leader’s decision and what you would decide |
| Tayahin | Take the 15-item post-test |
| Karagdagang Gawain | Gawain 8: “Travelogue ng Aking Buhay Kalayaan”, a journal or brochure about five big decisions in your life |
The situations in Gawain 3 are drawn from real student life. They include a brother sick with COVID-19, a friend offering alcohol at school, a barangay call to help typhoon victims, a classmate offering a cheat sheet (kodigo), and classmates skipping class to play games at a computer shop.
How to use this module
- Learners: Start with the Subukin pretest and write your answers on a separate answer sheet. Then work through each part in order. Finish with the Tayahin post-test and the Karagdagang Gawain. Check your test answers against the Susi sa Pagwawasto (answer key) only after answering.
- Parents: Talk with your child about the situations in Gawain 3 and Gawain 7. Help recall past family decisions for the Gawain 8 travelogue.
- Teachers: The Paunang Salita asks facilitators to explain how to use the module, monitor and record progress, and guide learners through the activities. Use the printed rubrics to score the open-ended work. Gawain 2 to 6 are scored on a 3-2-1 scale, and the Karagdagang Gawain on a 15-12-10 scale. The criteria include clear explanation, love and service, free decision, and responsibility.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this EsP module for?
It is for Grade 10, Unang Markahan (Quarter 1). It is Modyul 7 of Edukasyon sa Pagpapakatao 10, Alternative Delivery Mode.
What competencies does the module cover?
It covers EsP10MP 3.3, showing that true freedom is the ability to answer the call of love and service. It also covers EsP10MP 3.4, doing appropriate actions that put that freedom into practice.
What are the two fundamental options in choosing?
The module names pagmamahal (love) as the higher option, which means living with others and with God. It names pagkamakasarili (selfishness) as the lower option, which means living only for yourself.
What is altruismo in this module?
Altruismo (altruism) is putting the welfare of other people before your own wishes. The module links it to acting freely with love and service.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto gives the answers to the 15-item pretest and post-test and the words for the Gawain 2 word search. Open-ended activities are scored with the printed rubrics.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Edukasyon sa Pagpapahalaga Unang Markahan – Modyul 7: Pagmamahal at Paglilingkod-Tugon sa Tunay na Kalayaan
[illustration: students reading and studying under a tree, a teacher with a student at a desk, a student with a globe, and a child studying by lamplight]
Edukasyon sa Pagpapakatao 10 Alternative Delivery Mode
Unang Markahan – Modyul 7: Pagmamahal at Paglilingkod – Tugon sa Tunay na kalayaan
Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban samodyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Vicenta C. Danigos Editor: Annie Rose B. Cayasen, Ed.D. – Regional EPS – EsP Tagasuri: Erlinda C. Quinuan – Division EPS – EsP Tagaguhit: Tagalapat: Tagapamahala: May B. Eclar, Ph.D. CESO V – Regional Director Benilda M. Daytaca, EdD., CESO VI – OIC-SDS, SDO-Benguet Carmel F. Meris – Chief Education Supervisor CLMD Ethielyn Taqued, Ed.D. Regional EPS – LRMDS Edgar H. Madlaing, Ed.D. – Regional EPS – AP/ADM Focal Person Rizalyn A. Guznian, Ed.D. – Chief Education Supervisor CID Sonia D. Dupagan, Ed.D. – Division EPS LRMDS Vicenta C. Danigos – Principal I
Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________
Kagawaran ng Edukasyon – Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera Office Address: Wangal, La Trinidad, Benguet Telefax: (074)-422-4074 E-mail Address: car@deped.gov.ph
10
Edukasyon sa Pagpapakatao
Unang Markahan – Modyul 7: Pagmamahal at Paglilingkod-Tugon sa Tunay na Kalayaan
Paunang Salita
Para sa tagapagdaloy:
Malugod na pagtanggap sa asignaturang Edukasyong sa Pagpapahalaga 10 ng Alternative Delivery Mode (ADM) Modyul para sa araling Pagmamahal at Paglilingkod – Tugon saTunay na kalayaan!
Ang modyul na ito ay pinagtulungang dinisenyo, nilinang at sinuri ng mga edukador mula sa pambuliko at pampribadong institusyon upang gabayan ka, ang gurong tagapagdaloy upang matulungang makamit ng mag-aaral ang pamantayang itinakda ng Kurikulum ng K to12 habang kanilang pinanagumpayan ang pansarili, panlipunan at pang-ekonomikong hamon sa pag-aaral.
Ang tulong-aral na ito ay umaasang makauugnay ang mag-aaral sa mapatnubay at malayang pagkatuto na mga gawain ayon sa kanilang kakayahan, bilis at oras. Naglalayon din itong matulungan ang mag-aaral upang makamit ang mga kasanayang pan-21 siglo habang isinasaalang-alang ang kanilang mga pangangailangan at kalagayan.
Bilang karagdagan sa materyal ng pangunahing teksto, makikita ninyo ang kahong ito sa pinakakatawan ng modyul:
Mga Tala para sa Guro Ito’y naglalaman ng mga paalala, panulong o estratehiyang magagamit sa paggabay sa mag-aaral.
Bilang tagapagdaloy, inaasahang bibigyan mo ng paunang kaalaman ang mag-aaral kung paano gamitin ang modyul na ito. Kinakailangan ding subaybayan at itala ang pag-unlad nila habang hinahayaan silang pamahalaan ang kanilang sariling pagkatuto. Bukod dito, inaasahan mula sa iyo na higit pang hikayatin at gabayan ang mag-aaral habang isinasagawa ang mga gawaing nakapaloob sa modyul.
Alamin
Kalayaan paano ka nga ba natutugunan? Marahil ang sagot natin sa katanungang ito ay iba iba. Ito ay dulot ng pagkakaiba ng ating karanasan o estado sa buhay. Ang pagtugon natin sa kalayaan ay nakabatay pa rin ayon sa ating pag-unawa, prinsipyo, pakahulugan o marahil ay yaong maidudulot niyang magandang resulta sa ating sarili o sa ibang tao.
Ang kalayaan ay isa sa ating karapatan na buong buhay natin na gustong kamtin. Ngunit sa paraan ng pagsasabuhay ay iba iba ang ating pamamaraan. Mayroon ang mapayapa at radikal na pamamaraan. Ngunit palagi sanang isaisip, isabuhay at isagawa ang mapayapang paraan dahil ito ay sumasang-ayon sa pagmamahal at paglilingkod na tunay na siyang pamantayan sa pagtugon sa tunay na kalayaan.
Pagpapahalaga sa kapakanan ng kapuwa tao at ng katahimikan ng ating pamumuhay sa kapitbahay, pamayanan tungo sa nagkakaisang malayang bansa an ating bigyan pansin. Maging responsable sa pagpili ng angkop na kilos upang matugunan ang mga sitwasyon na nararanasan o mararanasan.
Mga mahahalang katanungan na ating matutunghayan at mahihinuha sa modyul na ito ay mga sumusunod: Ano ano ang karananiwang pangyayari sa buhay estudyante? Ano ano ang angkop kilos na puwede mong magawa? Ano ano ang mga kaugaliang nakapagdudulot inspirasyon o sagabal upang makapili ng tamang desisyon? Sapat ba ang maging pagmamahal at paglilingkod lamang upang matugunan at maisabuhay ang tunay na kalayaan?
Sa modyul na ito, inaasahang maipamamalas mo ang sumusunod na kaalaman, kakayahan, at pag-unawa
A. Napatutunayan na ang tunay na kalayaan ay ang kakayahang tumugon sa tawag ng pagmamahal at paglilingkod. (EsP10MP 3.3)
B. Nakagagawa ng angkop na kilos upang maisabuhay ang paggamit ng tunay na kalayaan: tumugon sa tawag ng pagmamahal at paglilingkod. (EsP10MP 3.4)
Subukin
PANUTO: Basahin at unawain ang sumusunod na katanungan at sagutin nang buong husay at tama. Isulat ang mga sagot sa iyong sagutang papel.
A. PAGBIBIGAY. Para sa bilang 1-5 piliin sa kahon ang tamang damdamin na nakapaloob sa bawat pangyayari
pag-amin ng kahinaan sapilitang paggawa kusang-loob kabayaran altruismo
_____________________ 1. Pagganap o paggawa ng isang trabaho na nagbibigay ng kasiyahan.
_____________________ 2. Masakit ang kalooban na gawin ang isang bagay dahil walang magandang maidudulot sa iyo.
_____________________ 3. Kadalasang naaantig sa ating kalooban na gawin sa panahon ng kalamidad kung saan ang pansariling kaligtasan ay maisasantabi para makatulong sa maraming biktimang nangangailangan ng tulong.
_____________________ 4. Minsan ito ay kailangang gawin sa panahon na hindi lahat ay kaya nating gampanan.
_____________________ 5. Karaniwan na inasahang makuha ng isang mapang-imbot na tao sa kanyang natulungan naghihirap sa katayuan sa buhay.
B. TAMA o MALI. Isulat and letrang KT kung may katutohanan at WKT kung ito ay walang katotohanan patungkol sa angkop na kilos ng pagtugon at pagsasabuhay ng tunay na kalayaan
_______ 6. Ang pagtulong ni Carolina sa mga gawaing bahay ay hindi dapat sinasabi sa kanya.
_______ 7. Ang nakatatadang kapatid ay dapat palaging mapagbigay sa nakababata niyang kapatid.
_______ 8. Si Betina ay pinayuhan ng kanyang magulang na kumuha na lang ng enhinyerong kurso kaysa sa nars na gusto niya.
_______ 9. Si John Mark ay minabuti na lang tumahimik at sumang-ayon sa kagustuhan ng kanyang mga kaibigan na lumiban sa klase at maglaro ng mobile legend sa computer shop.
_______10. Si Ginang Santa Maria ay hinayaan na lang niyang mag ingay at magsalita ng saloobin ang kanyang mga mag-aaral sa Edukasyong Pagpapakato.
C. URING PAPILI. Basahin at unawain ang bawat bilang pagkatapos piliin ang tamang sagot at isulat sa linya bago ang mga bilang.
______ 11. Alin sa aytem sa ibaba ang hindi naaangkop na gawain sa pagtugon ng tunay na kalayaan? a. Kusang-loob c. pagmamahal b. makasarili d. responsibilidad
_______ 12. Bilang mag-aaral, ano ang kailangang mong gawin upang makamit ang tunay na kalayaan? a. Magpasa ng batas sa kongreso. b. Manahimik at maglathala ng mga storya ng naging biktima ng pang aapi sa social media. c. Gumawa ng plakard at magwelga sa kalsada o sa labas ng gate ng paaralan. d. Makipag-usap sa kaukulang tao at magbigay ng suhestiyon o panukala tungkol sa isyo.
_______ 13. Lahat na naibigay ay mabuting dulot ng pagsasabuhay ng tunay kalayaan maliban sa isa. a. Nagkakaroon ng katahimikan at katiwasayan sa damdamin, loob ng pamilya at sa pamayanan. b. Nagkakaroon ng pagkitil ng sariling kahusayan sa paggawa at pagbibigat tulong sa kapwa tao. c. Nagkakaroon ng katibayan ng pagsasama, kapatiran at pagtulong sa kapwa. d. Nagkakaroon ng malayang pagpili, pagbibigay ng sariling pananaw sa mga isyu na nararasan sa ating komunidad.
_______ 14. Ano ang pangunahing elemento sa pagtugon ng tunay na kalayaan? a. Kalayaang pumili c Pagkamit ng hustisya b. Karapatang bumili at magtinda d. Responsibilad at pagsilbi
_______ 15. Alin sa mga sitwasyon ang nagpapakita na ang tunay na kalayaan ay pagtugon nang may pagmamahal at paglilinkod? a. Nagagawa ni Asuncion ang bumili ng mga kagamitan na sunod sa uso. b. Malakas ang loob ni Agustin kaya lahat ng ayaw niya ay nasasabi niya ng walang kasinungalingan. c. Kadakilaan sa kalooban ni Ginang Teresa Diamante ang magbigay ng ayuda sa mga bahay ampunan kahit kaunti. d. Matamlay si Corason na sumama sa kanyang nanay sa lugar ng mga bakwit dahil may lakad sila ng kanyang kaibigan.
4
Isang napakahalang karapatan natin ay an gating kalayaan. Marami itong aspeto, at marami rin ibig tukuyin o kahulugan depende kung paano ito gustong isabuhay ng isang tao.
Sinabi natin na ang kalayaan ay may dalawang uri: (1) freedom of choice at (2) fundamental freedom. Ang una ay tumutukoy sa karapatan ng tao na malaya at may kakayahang pumili. Ang ikalawa ay kalakip ng unang uri. Ang fundamental ay tumutukoy sa angkop na responsibilidad sa malaya nating napili.
Aralin 1
PAGMAMAHAL AT PAGLILINGKOD – TUGON SA TUNAY NA KALAYAAN
Balikan
Mga Tala para sa Guro Kailangan nating maintindihan na ang kalayaang pumili ay may kalakip na responsibilidad.
Pamprosesong Katanungan
Sa susunod na taon, kayo ay papasok sa Senior High School. Nakapagdesisyon ka na ba kung anong track at strand ang kukunin mo?
Ang desisyon mo ba ay Malaya mong napili, Opo o hindi? Ano ang pakiramdam mo kung ang track at strand na kukunin mo ay pinili ng magulang mo?
Kung ang sitwasyon sa unang bilang ay siyang mangyayari sa iyo, paano mo ito lulutasin? Anong angkop na kilos ang gagawin mo?
Tuklasin
GAWAIN 1: SABAYANG PAG-AWIT “SA KUKO NG AGILA” NI FREDDIE AGUILAR
PANUTO: Pagkatapos ng awitin ay saaguting ang mga pamprosesong katanungan.
Sa Kuko Ng Agila ni: Freddie Aguilar https://youtu.be/D28XFKC6XZc
Mahirap man ang buhay, aking matitiis Basta’t walang tanikalang nakatali sa leeg Hirap ay makakaya, Kung ako ay malaya Sa kuko ng agila sa akin ay pumupuksa
Sa sariling lupa ay alipin ako ng banyaga Sa kuko ng agila kailangan kung makalaya Kailan ang tamang oras upang labanan ko Ang mga pang aapi sagad na sa aking buto
Ngunit walang kalayaan, habang naroroon Ang kuko ng agila sa leeg ko nakabaon Ako’y palayain, Sa kuko ng agilang mapang alipin
Mahirap man ang buhay, aking matitiis Basta’t walang talikalang nakatali sa leeg Ngunit walang kalayaan,habang naroroon Sa kuko ng agila sa leeg ko nakabaon
Ako’y palayain sa kuko ng agilang mapang alipin Sa sariling lupa ay alipin akong banyaga Sa kuko ng agila kailangan kung makalaya
Akoy palayain Sa kuko ng agilang mapang alipin(2x
PAMPROSESONG KATANUNGAN
- Anong masidhing damdamin ang gustong makamtan ng mang-aawit
- Ano ang kayang tiisin ng mang-aawit kung walang tanikalang nakatali sa kanyang leeg? Ito ba ay napakahala, Bakit?
- Kanino sinasabi ng mang-aawit ang “Kuko ng Agila?”
- Anong uri ng pagmamahal ang tinutukoy ni Freddie Aguilar sa kanyang awit?
- Ano ang mensahe ng awit sa atin? Ipaliwanag.
Mga Tala para sa Guro
Kaugnay ng tunay na kalayaan ay ang kakayahang tumugon at kumilos nang malaya na may pukos ng pagpapahala, pagmamahal at paglilingkod sa kapuwa. Tinawag na altruismo ang paglalagay ng kapakanan ng ibang tao kaysa sa sariling kagustuhan
Suriin
Ang mga banghay at tala ng kaisipan na nakapaloob ay ilan lamang sa mga dapat tandaan o isaalang-ala sa paggawa ng angkop na kilos tungo sa pagtugon o pagsasabuhay ng tunay na kalayaan.
2 Fundamental Option sa Pagpili
- Pagmamahal – mataas na option, ito ang paglalaan sa buhay o sarili na mamuhay kasama ang kapuwa at ang Diyos.
- Pagkamakasarili – mababang option, ito ay ang mabuhay para sa sarili niya lamang.
Mga kaisipan sa pagtugon ng tunay na kalayaan
- Ang karanasan sa buhay ay napahalagang kontribusyon sa sariling pagpili ng isang tao ng angkop na kilos kung paano niya tutugunan ang isang sitwasyon. Nakapaloob sa kanyang napiling gagawin ang kanyang kadakilaan.
- Mga positibong pag-uugali na dapat taglayin kagaya ng pagmamahal, pag-ibig, paglilingkod, atbp upang matugunan ang tunay na kalayaan.
- Mga negatibong kaugaliang dapat iwasan ay ang pagiging sakim, ganid, mapang-api, atbp dahil sagabal sa pagmamahal at paglilingkod sa kapuwa.
- Ang pagiging responsibilidad sa resulta ng kilos ay kalakip ng pagmamahal at paglilingkod sa pagtugon ng kalayaan.
- Ang pagmamahal ay isang panloob na kalayaan (inner freedom), ayon kay Johann.
- Ang tunay na pagmamahal at paglilingkod ay pagkukusa hindi ito sapilitan at hindi puwedeng ikaw ay diktahan.
Pagyamanin
GAWAIN 2: HANAP SALITA
PANUTO: Hanapin sa hanay ng mga letra at bilugan nang pahalang, pataas, padiyagonal ang sampung (10) salita na may kaugnayan sa pagtugon at pagsasabuhay ng tunay na kalayaan. Isulat ang sampung salitang ito sa mga bilang na nakalaan at bigyan ng sariling pagkahulugan.
| S | M | A | P | A | N | G | M | A | T | A | A | S | M |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| M | A | K | A | S | A | R | I | L | I | R | I | L | I |
| O | I | L | G | O | A | E | S | T | R | A | S | A | D |
| T | K | A | M | G | I | S | A | R | W | A | W | E | D |
| R | A | Y | A | O | G | P | W | W | A | A | T | O | A |
| E | L | L | M | R | K | O | R | A | W | R | K | E | T |
| B | A | R | A | K | U | N | G | A | A | G | A | S | A |
| H | L | A | H | T | S | S | I | S | N | E | R | Y | A |
| I | T | D | A | I | A | I | I | I | O | P | A | Y | K |
| H | R | S | L | P | N | B | L | D | R | A | N | W | A |
| D | U | A | P | O | G | I | O | P | W | E | A | P | L |
| A | I | U | O | L | L | L | P | O | O | P | S | W | A |
| A | S | H | D | G | O | I | O | O | U | Y | A | A | Y |
| K | M | U | A | A | O | D | K | K | R | O | N | P | A |
| H | O | P | P | S | B | A | L | L | I | T | O | U | A |
| G | A | N | I | K | A | D | A | K | I | L | A | A | N |
| SALITA | SARILING PAKAHULUGAN |
|---|---|
| Halimbawa: MAPANGMATAAS | = damdamin sa sarili na ikaw ay mas nakahihigit o nakatataas kompara sa ibang tao |
| 1. | = |
| 2. | = |
| 3. | = |
| 4. | = |
| 5. | = |
| 6. | = |
| 7. | = |
| 8. | = |
| 9. | = |
| 10. | = |
GAWAIN 3: BAWAL JUDGMENTAL, KAYA KO ITO!
PANUTO: Basahin at unawain ang mga sumusunod na sitwasyon at ibigay ang nararapat na kilos pagmamahal at paglilingkod sa pagtugon ng tunay na kalayaan.
Rubric para sa pagbibigay ng puntos sa Gawain 2 at 3
| 3 napakahusay | 2 mahusay | 1 Hindi mahusay |
|---|---|---|
| Ang sagot sa kabuuan ay naipapaliwanag nang lubos at kaaya-aya, kayang gawin ninuman, lubos na nagpapakita ng pagmamahal, paglilingkod, malayang desisyon at may kaakibat na responsibilidad | Ang sagot ay naipapaliwanag at kaaya-aya, kayang gawin ninuman, nagpapakita ng pagmamahal, paglilingkod, malayang desisyon at may kaakibat na responsibilidad | Ang sagot ay hindi kaaya-aya, pili ang pwedeng gagawa, hindi lubos na nagpapakita ng pagmamahal paglilingkod, sapilitang desisyon at walang kaakibat na responsibilidad |
| SITWASYON | ANGKOP NA KILOS |
|---|---|
| 1. Nahawa ng COVID19 virus and nakatatandang kuya mo. | |
| 2. Sinabihan ka ng matalik mong kaibigan na inumin mo yong natira niyak alak na nilagay niya sa palikuran ng paaralan. | |
| 3. Nadatnan mong wala pa ang iyong magulang sa bahay dahil nasa hardin pa sila. Walang nalutong pagkain at walang tubig sa balde. | |
| 4. Nanawagan ang Punong Barangay ng inyong lugar na tumulong ang mga kabataan sa mga nasalanta ng bagyo. | |
| 5. Inaya ka ng iyong kasintahan na magtanan dahil lagi lagi siyang napapagalitan ng kanyang magulang. |
| SITWASYON | ANGKOP NA KILOS |
|---|---|
| 6. Binigay ng kamag-aral mo ang kanyang kodego sa pagsusulit ninyo, dahil marami kang pinagkaabalahan hindi ka nakapagrepaso kaya tinanggap mo yong kodego. | |
| 7. Narinig mo naman ang iyak at palahaw ng bata sa kapitbahay ninyo kasi siya ay pinapalo at binubulyawan. | |
| 8. Kinulang ka ng pera para sa bayarin mo sa paaralan. Binigay ng kaibigan mo ang 200grams na shabu para ibinta mo. | |
| 9. Nahuhuli at maaring bumagsak ang kamag-aral mo sa Matematika. Ikaw ay magaling sa asignaturang ito, bagaman ang kaklase mo na ito ay matagal mo nang kinaiinggitan at kinaiinisan dahil mayaman ang kanyang pamilya at higit sa lahat kras din niya ang kras mong tao. | |
| 10. Nadagdagan ang lumiliban sa klase dahil sa palaging nandoon sila sa computer shop naglalaro ng mobile legend. Ikaw ang pangulo ng Supreme Student Government (SSG) |
[transcriber’s note: table continued from the previous page]
GAWAIN 4: MUKHA NG KALAYAAN
PANUTO: Punan ang mga mukha ng mga magaganda o di magaganda na puwedeng mangyari o maganap kung ang kalayaan ay natutugunan ng pagmamahal at paglilingkod.
[illustration: two blank face outlines, one with a smile and one with a frown]
May pagmamahal at paglilingkod
Walang pagmamahal at [transcriber’s note: the printed label is cut off after “at”; the word “paglilingkod” is not visible]
| 3 napakahusay | 2 mahusay | 1 Hindi mahusay |
|---|---|---|
| Ang sagot sa kabuuan ay naipapaliwanag nang lubos at kaaya-aya, kayang gawin ninuman, lubos na nagpapakita ng pagmamahal, paglilingkod, malayang desisyon at may kaakibat na responsibilidad | Ang sagot ay naipapaliwanag at kaaya-aya, kayang gawin ninuman, nagpapakita ng pagmamahal, paglilingkod, malayang desisyon at may kaakibat na responsibilidad | Ang sagot ay hindi kaaya-aya, pili ang pwedeng gagawa, hindi lubos na nagpapakita ng pagmamahal paglilingkod, sapilitang desisyon at walang kaakibat na responsibilidad |
Rubric sa pagbibigay ng puntos sa Gawain 4
GAWAIN 5: HUGOT LINES ISAISIP, ISAPUSO
PANUTO: Punan mo ng mga hugot lines aral na napulot mo ang puso.
[illustration: heart outline beside a lightbulb-and-hand icon labeled “Isaisip”; printed example label: “Halimbawa #kalayaan responsibilidad ko!”]
Isagawa
GAWAIN 6: SAGOT KO PALIWANAG MO
PANUTO: Ang mga sagot na naibigay ay may kinalaman sa angkop na kilos sa pagsasabuhay ng tunay na kalayaan. Magbigay ng sitwasyon o pangyayari kung saan ito maaring Makita o maisagawa.
| Sagot | Sitwasyon/Pangyayari |
|---|---|
| Pananagutan | 1. _____ _____ |
| Kakayahan | 2. _____ _____ |
| Makasarili | 3. _____ _____ |
Rubrik sa pagbibigay puntos sa Gawain 5
| 3 napakahusay | 2 mahusay | 1 Hindi mahusay |
|---|---|---|
| Ang lahat na sagot ay orihinal o sariling hugot lines, nagbibigay at kapulutan ng aral, sumasakop sa pagsasabuhay ng pagmamahal at paglilingkod | May isang sagot na hindi orihinal o sariling hugot lines, nagbibigay at kapulutan ng aral, sumasakop sa pagsasabuhay ng pagmamahal at paglilingkod | May mahigit na dalawang sagot na hindi orihinal na hugot lines, nagbibigay at kapulutan ng aral, lubos na sumasakop sa pagsasabuhay ng pagmamahal at paglilingkod |
Kadakilaan 4. _____ _____
Pagkukusa 5. _____ _____
Rubrik sa pagbibigay ng puntos sa Gawain 6
| 3 napakahusay | 2 mahusay | 1 Hindi mahusay |
|---|---|---|
| Ang sagot sa kabuuan ay naipapaliwanag nang lubos at kaaya-aya, kayang gawin ninuman, lubos na nagpapakita ng pagmamahal, paglilingkod, malayang desisyon at may kaakibat na responsibilidad | Ang sagot ay naipapaliwanag at kaayaaya, kayang gawin ninuman, nagpapakita ng pagmamahal, paglilingkod, malayang desisyon at may kaakibat na responsibilidad | Ang sagot ay hindi kaaya-aya, pili ang pwedeng gagawa, hindi lubos na nagpapakita ng pagmamahal paglilingkod, sapilitang desisyon at walang kaakibat na responsibilidad |
Tayahin!
PANUTO: Basahin at unawain ang sumusunod na katanungan at sagutin nang buong husay at tama. Isulat ang mga sagot sa iyong sagutang papel.
A. PAGBIBIGAY. Para sa bilang 1-5 piliin sa kahon ang tamang damdamin na nakapaloob sa bawat pangyayari
pag-amin ng kahinaan sapilitang paggawa kusang-loob kabayaran altruismo
_____ 1. Pagganap o paggawa ng isang trabaho na nagbibigay ng kadakilaan.
_____ 2. Masakit ang kalooban na gawin ang isang bagay dahil walang magandang maidudulot sa iyo.
_____ 3. Kadalasang naaantig ang sa ating kalooban na gawin sa panahon ng kalamidad kung saan ang pansariling kaligtasan ay maisasantabi para makatulong sa maraming biktimang nangangailangan ng tulong.
_____ 4. Minsan ito ay kailangang gawin sa panahon na hindi lahat ay kaya nating gampanan.
_____ 5. Karaniwan na inasahang makuha ng isang mapang-imbot na tao sa kanyang natulungan naghihirap sa katayuan sa buhay.
B. TAMA o MALI. Isulat and letrang MKT kung may katotohanan at WKT kung ito ay walang katotohanan patungkol sa angkop na kilos ng pagtugon at pagsasabuhay ng tunay na kalayaan
_______ 6. Ang pagtulong ni Carolina sa mga gawaing bahay ay hindi dapat sinasabi sa kanya.
_______ 7. Ang nakatatadang kapatid ay dapat palaging mapagbigay sa nakababata niyang kapatid.
_______ 8. Si Betina ay pinayuhan ng kanyang magulang na kumuha na lang ng enhinyerong kurso kaysa sa nars na gusto niya.
_______ 9. Si John Mark ay minabuti na lang tumahimik at sumang-ayon sa kagustuhan ng kanyang mga kaibigan na lumiban sa klase at maglaro ng mobile legend sa computer shop.
_______10. Si Ginang Santa Maria ay hinayaan na lang niyang mag ingay at magsalita ng saloobin ang kanyang mga mag-aaral sa Edukasyong Pagpapakato.
D. URING PAPILI. Basahin at unawain ang bawat bilang pagkatapos piliin ang tamang sagot at isulat sa linya bago ang mga bilang.
______ 11. Alin sa aytem sa ibaba ang hindi naaangkop na gawain sa pagtugon ng tunay na kalayaan?
a. Kusang-loob c. pagmamahal
b. makasarili d. responsibilidad
_______ 12. Bilang mag-aaral, ano ang kailangang mong gawin upang makamit ang tunay na kalayaan?
a. Magpasa ng batas sa kongreso.
b. Manahimik at maglathala ng mga storya ng naging biktima ng pang aapi sa social media.
c. Gumawa ng plakard at magwelga sa kalsada o sa labas ng gate ng paaralan.
d. Makipag-usap sa kaukulang tao at magbigay ng suhestiyon o panukala tungkol sa isyo.
_______ 13. Lahat na naibigay ay mabubuting dulot ng pagsasabuhay ng tunay kalayaan maliban sa isa.
a. Nagkakaroon ng katahimikan at katiwasayan sa damdamin, loob ng pamilya at sa pamayanan.
b. Nagkakaroon ng pagkitil ng sariling kahusayan sa paggawa at pagbibigat tulong sa kapwa tao.
c. Nagkakaroon ng katibayan ng pagsasama, kapatiran at pagtulong sa kapwa.
d. Nagkakaroon ng malayang pagpili, pagbibigay ng sariling pananaw sa mga isyu na nararasan sa ating komunidad.
_______ 14. Ano ang pangunahing elemento sa pagtugon ng tunay na kalayaan?
a. Kalayaang pumili
b. Pagkamit ng hustisya
c. Karapatang bumili at magtinda
d. Responsibilad at pagsilbi
_______ 15. Alin sa mga sitwasyon ang nagpapakita na ang tunay na kalayaan ay pagtugon nang may pagmamahal at paglilinkod?
a. Nagagawa ni Asuncion ang bumili ng mga kagamitan na sunod sa uso.
b. Malakas ang loob ni Agustin kaya lahat ng ayaw niya ay nasasabi niya ng walang kasinungalingan.
c. Kadakilaan sa kalooban ni Ginang Teresa Diamante ang magbigay ng ayuda sa mga bahay ampunan kahit kaunti.
d. Matamlay si Corason na sumama sa kanyang nanay sa lugar ng mga bakwit dahil may lakad sila ng kanyang kaibigan.
Isagawa
GAWAIN 7: TAMANG PAGDEDESISYON
PANUTO: Basahing mabuti at unawain ang naibigay na halimbawa at punan ang hinihiling ng bawat hanay.
| Mga Positibo At Negatibong Karanasan Ko Resulta ng Naging Desisyon ng Pinuno sa Grupo | Ano ano ang Naging Maganda o Masamang Epekto sa Akin ng Pangyayari? | Kung Ikaw ang Pinuno, Iyon din ba ang Pipiliin mo na desisyon o iba? Isulat mo ang napili mong desisyon na isasagawa. |
|---|---|---|
| Halimbawa: 1. Pagkatapos ng klase ng 4:30 ng hapon, Nagpasya ang aming pinuno na mag-ambag ng kahit ano upang maibigay sa kamag-aral na nasunugan ng bahay. | ✓ Masaya ako dahil nakapagbigay ako ng kasiyahan sa mga nakababatang kapatid ng aming kaklase sa pamamagitan ng pagbibigay ko ng mga damit na hindi na kasya sa akin. ✓ Ginabi akong nakauwi sa bahay at napagalitan dahil malayo ang bahay ng kaklase namin | ➢ Kung ako ang pinuno gagawin ko ang paghingi ng bulontaryong ambag mula sa aming kaklase, pero kailangang kunin muna ang detalye kung gaano kalayo ang pupuntahan at magpaalam sa guro at magulang para kung maaaring makapunta ng mas maagang oras at upang may makakasama na matanda kung sakaling gabihin. |
- | |
- | |
- | |
- | |
- | |
Karagdagang Gawain
GAWAIN 8: TRAVELOGUE NG AKING BUHAY KALAYAAN
PANUTO: Balikan ang mga pangyayari sa iyong buhay at isipin ang mga panahon kung saan ikaw ay may nagawang malaking desisyon na naisagawa. Ano ang resulta nito sa iyong buhay? Mayroon ka bang pagsisi sa napiling desisyon? Magsulat ng 5 lamang sa iyong journal o sa pamamagitan ng brochure. Gawing batayan ang naibigay.
Petsa ng pangyayari: _____
Lugar ng pangyayari: _____
Ano ang pangyayari? _____
Ano ang naibigay mon a desisyon? _____
Ano ang naging resulta? _____
Kung ikaw ay bibigyan ng pangalawang pagkakataon, ano ang magiging desisyon mo? _____
Susi sa Pagwawasto
Gawain 2 Subukin/Tayahin
[transcriber’s note: the answer key is printed upside down on this page; the text below is transcribed in its upright reading order]
Makasarili Pagmamahal Responsibilidad Paglilingkod Halaga Karanasan Altruismo Kalayaan Kadakilaan Kusang-loob
A. 1. Kusang-loob 2. Sapilitang paggawa 3. Altruismo 4. Pag-amin ng kahinaan 5. Paniningil ng kabayaran [?] 6. MKT 7. WKT 8. WKT 9. WKT 10. MKT 11. b 12. d 13. b 14. a 15. c
Rubrik sa pagbibigay ng puntos sa Karagdagang gawain
| 15 napakahusay | 12 mahusay | 10 Hindi mahusay |
|---|---|---|
| Ang sagot sa kabuuan ay naipapaliwanag nang lubos at kaaya-aya/masining, kayang gawin ninuman, lubos na nagpapakita ng pagmamahal, paglilingkod, malayang desisyon at may kaakibat na responsibilidad | Ang sagot ay naipapaliwanag at kaaya-aya/masining, kayang gawin ninuman, nagpapakita ng pagmamahal, paglilingkod, malayang desisyon at may kaakibat na responsibilidad | Ang sagot ay hindi gaanong kaaya-aya/masining, pili ang pwedeng gawa, hindi lubos na nagpapakita ng pagmamahal paglilingkod, sapilitang desisyon at walang kaakibat na responsibilidad |
Sanggunian:
Edukasyon sa Pagpapakatao 10, Modyul para sa mga mag-aaral; Modyul 4: Ang Mapanagutang Paggamit ng Kalayaan, pahina 65-69.
Project EASE: Edukasyon sa Pagpapahalaga IV, Modyul 10, 3-4.
Freddie Aguilar, Sa Kuko ng Agila, https://youtu.be/D28XFKC6XZ,
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply