Araling Panlipunan 9 Quarter 2 Module 4: Ang Pamilihan at Iba’t-ibang Istruktura Nito

Araling Panlipunan

Ikalawang Markahan – Modyul 4: Ang Pamilihan at Iba’t-ibang Istruktura Nito

[illustration: teachers and students learning outdoors and indoors, with a globe and a lamp]

CO_Q2_AP9_ Module4

Pag-aari ng Pamahalaan Hindi Ipinagbibili

Araling Panlipunan – Ikasiyam na Baitang Alternative Delivery Mode Unang Markahan – Modyul 4: Ang Pamilihan at Iba’t-ibang Istraktura Nito Unang Edisyon, 2020

Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.

Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.

Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.

Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio

Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul

Manunulat: Reyanldo G. Ocampo, Julious A. Lerias Editor: Serapion P. Cabatingan, Jr., Nelson S. Lasagas Tagasuri: Ramel P. Cael Tagaguhit: Amphy B. Ampong Tagalapat: Pepe M. Tabanao, Jr., Elizalde Piol Tagapamahala: Ruth L. Fuentes, Eugenio B. Penales, Sonia D. Gonzales, Danny A. Cordova, Ma. Diosa Z. Peralta, Ma. Madelene P. Mituda, Alelen Zinnia A. Pancho

Inilimbag sa Pilipinas ng _____

Department of Education – Region IX Office Address: Regional Center, Balintawak, Pagadian City E-mail Address: region9@deped.gov.ph

[transcriber’s note: this page is a title page that repeats the cover title; the DepEd logo is at the bottom]

Araling Panlipunan Ikalawang Markahan – Modyul 4: Ang Pamilihan at Iba’t-ibang Istraktura Nito

Paunang Salita

Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.

Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag -aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.

Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa ihihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.

Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.

Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.

Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.

Matapos malaman ang mga konsepto ng demand, suplay, at ang interaksyon ng bawat isa sa ekonomiya, ngayon naman ay iyong tutuklasin ang pamilihan at ang tungkol sa mga estruktura ng pamilihan na magbubukas ng iyong isipan bakit may mga kalakal na mangilan ngilan lamang ang nagtitinda, may maraming nagtitinda at may iisa lamang ang nagtitinda sa pamilihan. Sa pag-aaral sa modyul na ito inaasahan ka na makuha ang mga pamantayang nasa ibaba at ang mga layuning dapat marating na maging gabay habang binabaybay mo ang pagtuklas sa mga kaalaman ng paksang ito.

Alamin

A.) Layunin

I. Pangkalahatan Nasusuri ang kahulugan at iba’t ibang istruktura ng pamilihan (ArPan9, Q2, W6-7, MELCs, 2020)

II. Tiyak

a. Naibibigay ang kahulugan ng pamilihan b. Naiisa-isa ang iba’t ibang estruktura ng pamilihan; c. Naibibigay ang kahulugan ng iba’t ibang estruktura ng pamilihan; d. Naihahambing ang katangian ng iba’t ibang estruktura ng pamilihan, e. Napahahalagahan ang katangian ng iba’t ibang estruktura ng pamilihan.

B.) Paksa at mga Kagamitan

a. Ang Pamilihan at Iba’t ibang Estruktura Nito b. Lapis, Papel, Ballpen, at Aklat

Subukin

Bago simulan ang pag-aaral sa modyul na ito kumuha ng isang kapat na papel at sagutin ang mga sumusunod na mga tanong upang masukat kung may naisip o may karanasan ka na ba sa paksang pag-aralan. Sa napag-aralan mong aralin malamang may ideya ka na rin sa pagsagot sa mga tanong sa paunang pagtataya.

1. Ang pamilihang may ganap na kompetisyon ang sinasabing pinakamodelong estruktura ng pamilihan dahil sa dami ng nagbebenta o dami ng konsyumer. Ang sumusunod ay katangian ng estrukturang ito maliban sa:
   a. malayang kalakalan sa bilihan
   b. may kakaibang produkto
   c. maraming prodyuser at konsyumer
   d. malayang paggalaw ng mga sangkap pamproduksiyon

   
   

2. Ang pamilihan ay sinsabing may ganap na kompetisyon kapag ang sinumang prodyuser ay walang kapangyarihan na palitan o baguhin ang presyo sa pamilihan. Paano nakakatulong ang ganap na kompetisyon sa pamilihan?
   a. sumisigla ang kompetisyon sa pamilihan dahil marami ang konsyumer at prodyuser
   b. napapababa ng prodyuser ang kalidad ng kanilang produkto
   c. nakakakuha ng malaking tubo ang mga prodyuser
   d. hindi nakakahikayat sa ga prodyuser na magpasol ng produkto

   
   

3. Sa estrukturang ito hawak ng isang kamay lamang ang pagpagalaw sa presyosa pamilihan.
   a. monopolyo
   b. oligopolyo
   c. monopsonyo
   d. ganap na kompetisyon

   
   

4. Katangian ng isang istrukturang ito na siya ang taga konsumo sa produkto at serbisyo ng maraming prodyuser.
   a. oligopolyo
   b. monopsonyo
   c. monopolyo
   d. monopolistikong kompetisyon

   
   

Para sa bilang 5 suriin ang sumusunod na larawan.

[photo: two photographs of market stalls with produce displayed and price tags]

5. Batay sa iyong pagsusuri, sa anong istruktura ng pamilihan nabibilang ang mga larawang nasa itaas?
   a. monopolyo
   b. oligopolyo
   c. ganap na kompetisyon
   d. monopolistikong kompetisyon

   
   

6. Ayon sa ipinakita sa larawan sa anong paraan nagkaroon ng kalayaan ang mga mamimili sa pamilihan?
   a. kung maraming prodyuser na gumagawa ng maraming mapagpiliang produkto
   b. kung iisa lang ang nagtitinda ng produkto
   c. mangilan-ngilan lamang ang nagtitinda ng magkaparehang produkto
   d. kapag natutugunan ang pangangailangan ng mamimili

   
   

7. Kung paghambingin ang dalawang estruktura ng pamilihan na monopolyo at monopsonyo, alin sa dalawang ito ang sa tingin mo ay may kakayahan na itakda ang presyo sa pamilihan?
   a. monopolyo, sapagkat walang pamalit ang mga produkto
   b. monopsonyo, sapagkat iisa lamang ang konsyumer
   c. pareho lamang sapagkat ang mga katangian ng dalawang estrukturang ito ay kabilang sa hindi ganap na kompetisyon.
   d. wala ni isa man sa dalawang anyo ng pamilihan sapagkat ang pagbili naman ng produkto at serbisyo ay nasa desisyon pa rin ng konsyumer

   
   

8. Sa ganap na kompetisyon ng istruktura ng pamilihan, may maraming mapagpipiliang produkto, nalilito ka sa pagpili ano ang bibilihin mo, paano mo masabi na ikaw ay lumikha ng tamang desisyon sa pagbili ng nagustuhang produkto?
   a. binibili ang produktong sapat lamang sa pangangailangan
   b. binibili ang produktong may murang presyo
   c. binibili ang produktong may magandang hitsura
   d. sinusuri kung nasa tama ba o wastong sukat at timbang ang produkto

   
   

9. Base sa umiiral na kalakaran na monopolyo ng tubig at kuryente, nababatid mo bang nagkaroon ng kalayaan ang mamimili sa pagbili ng produkto?
   a. oo dahil ang tubig at kuryente ay mga produktong walang kapalit
   b. oo dahil ang tubig at kuryente ay mga produktong sadyang kailangan
   c. hindi dahil napilitan lamang ang mamimili sa kadahilanang iisa lang ang nagtinda sa naturang produkto at wala na siyang mapagpilian
   d. hindi dahil mahal ang gastusin sa paglikha ng mga produktong ito

   
   

10. Kabahagi sa buhay ng tao ang pamilihan sa araw-araw na gawain, dito niya binili ang kailanganing produkto mahal o mura man wala siyang mapagpilian dahil sa mga estrukturang umiiral sa pamilihan, bilang mag-aaral paano mo maipapakita na ikaw ay may pagpapahalaga sa paggamit ng mga produkto?
    a. gawin ang tamang paraan sa paggamit ng produkto at isa-alang alang ang kaligtasan sa kalusugan at kapaligiran
    b. gawin ang proseso sa paggamit ng produkto ayon sa nakaugalian
    c. gawin ang mabuting paggamit ng produkto at pagkatapos itapon kahit saan-saan
    d. gagawa ng mga produktong patok sa pamilihan

    
    

Aralin 1

Ang Pamilihan at Iba’t-ibang Istraktura Nito

Balikan Natin

[illustration: hands holding puzzle pieces]

Gawain 1: E-demand at E-Suplay Mo!

Panuto: Basahin ang sitwasyon na nasa kolumn ng Dahilan. Tingnan kung ano ang mangyayari sa presyo at ipaliwang ito. Gawin ito sa sagutang papel.

DAHILAN	EPEKTO
Si Elijah ay nag-iisip kung ano ang kanyang bibilhin na bulaklak sa kaarawan ng kanyang ina. Ang kaarawan ng kanyang ina ay tuwing “Araw ng mga Puso”.	Ang presyo ng bulaklak ay _____ dahil _____
Tuwing tag-ulan kaunti lamang ang suplay ng bigas at isda sa pamilihan dulot ng La Niña.	Ang presyo ng bigas at isda ay _____ dahil _____
Si Princess ay pumunta sa palengke upang bumili ng mangga. Siya ay nagulat dahil napakaraming mangga ang kanyang nakita sa palengke na nakahilera sa ibat-ibang lalagyan.	Ang presyo ng mangga ay _____ dahil _____.

Tuklasin

Gawain 2: Pictullage (Picture-Collage). Tuklasin at suriing mabuti ang pinagdidikit na mga larawan at sagutin ang mga pamprosesong tanong sa ibaba sa iyong sagutang papel.

[photo: collage of six pictures: a sari-sari store with goods on shelves, electric power lines and a small house, a billboard reading “LOAD NA DITO” with the Smart and Globe logos, shelves of packaged goods, a roadside stall with a gas tank, and a utility pole against a sky]

Mga Tanong:

1. Ano ang ipinakita ng mga larawan?
   Sagot: _____

   
   

2. May pagkakapareha o pagkahalintulad ba ang mga katangiang taglay ng mga larawang ipinakita? Bakit?
   Sagot: _____

   
   

3. Alin sa mga larawan ang may higit kang kaalaman at madalas kang nagkaroon ng ugnayan? Ipaliwanag.
   Sagot: _____

   
   

Suriin

Matapos mong natuklasan at nasuri ang mga larawan meron ka nang naisip na bagong bagay na sa tingin mo ay magkaugnay sa iyong mga nakitang larawan tungkol sa pamilihan, mga paninda o suplay, demand at presyo. Subukan ngayon ang iyong kakayahang maunawaan at masuri ang iba’t-ibang estruktura ng pamilihan. Intindihing mabuti ang iilan sa mga terminolohiyang iyong matuklasan upang matunghayan at higit mong maunawaan ang mga konsepto at kaukulang kahulugan ng mga ito habang tatalakayin o babasahin ang paksang “Ang Pamilihan at Ang Mga Istruktura Nito”.

KONSEPTO NG PAMILIHAN

Ang pamilihan ay mahalagang bahagi ng buhay ng prodyuser at konsyumer. Isang mekanismo o lugar na nagtatagpo ang mga mamimili at nagtitinda ng mga produkto. Ito ang nagsisilbing lugar kung saan nakakamit ng isang konsyumer ang sagot sa marami niyang pangangailangan at kagustuhan sa pamamagitan ng mga produkto at serbisyong handa at kaya niyang ikonsumo. Sa kabilang dako, ang mga prodyuser ang siyang nagsisilbing tagapagtustos ng mga serbisyo at produkto upang ikonsumo ng mga tao. Sa pamilihan itinatakda kung anong produkto at serbisyo ang gagawin at kung gaano ito karami. Mayroong dalawang pangunahing tauhan sa pamilihan ang konsyumer at prodyuser. Ang konsyumer ang bumibili ng mga produktong gawa ng mga prodyuser, samantalang ang prodyuser naman ang gumawa ng mga produktong kailangan ng mga konsyumer sa pamamagitan ng mga salik ng produksiyon na pagmamay-ari ng mga sambahayan.

Ang pamilihan ay maaring lokal, panrehiyon, pambansa o pandaigdigan ang lawak. Ang palengke ay tumutukoy sa istruktura kung saan nagaganap ang bentahan ng produkto o serbisyo samantalang ang pamilihan ay isang pamamaraan kung saan ang mga mamimili at nagbibili ay nagkakaroon ng ugnayan upang bumili at magbili ng produkto o serbisyo. Ang salitang pamilihan ay tumutukoy rin sa isang lugar kung saan nagaganap ang palitan ng produkto o serbisyo. Sa ekonomiks, ang pamilihan ay sumasaklaw hindi lamang sa lugar ng bentahan kundi pati na rin sa transaksiyong namamagitan sa mamimili at nagbibili. Ayon sa “Harper Collins Dictionary of Economics” ito ay isang mekanismo ng palitan sa pagitan ng mamimili at nagbibili. Maliwanag na kahit saang lokasyon ay maaaring magkaroon ng pamilihan kahit hindi sa loob ng palengke.

Ang pamilihan ay maaaring pandaigdigan kung saan ang palitan ng produkto o serbisyo ay isinasagawa sa pamamagitan ng telepono, sulat pangkalakalan o sa pamamagitan ng internet. Hindi lamang mga produkto tulad ng bigas, damit at sapatos ang ipinagbibili sa pamilihan maging ang mga instrumentong pampinansiyal tulad ng securities, stocks ng korporasyon, at mga dayuhang salapi. Ang karaniwang pamilihan na alam ng mga tao ay ang mga lokal na pamilihang pambayan, shopping malls, tiyangge, at supermarket. Sa katunayan, bahagi lamang ito ng pamilihan.

Mga Estruktura ng Pamilihan

Sa isang pamilihan, ang mga nagbibili ay nag-aalok ng kanilang produkto o serbisyo sa isang takdang presyo. Kalimitang tinitingnan ng mga nagbibili ang presyo at kalidad ng produkto o serbisyo ng kanilang katunggali sa pamilihan upang matiyak na magiging mabili ang kanilang iniaalok na produkto o serbisyo. Ang mga bumibili naman, sa kabilang banda, ay handang magbayad ng kanilang salapi kung matitiyak nila ang kalidad at kainaman ng presyo ng produkto o serbisyo. Ang estruktura ng pamilihan ay tumutukoy sa balangkas na umiiral sa sistema ng merkado kung saan ipinapakita ang ugnayan ng konsyumer at prodyuser. Ito ay nahahati sa dalawang pangunahing balangkas—-ang pamilihan na may

ganap na kompetisyon (Perfectly Competitive Market (PCM)) at ang pamilihang hindi ganap na kompetisyon (Imperfectly Competitive Market (ICM)). Ang mga ito ay teoretikal na balangkas ng pamilihan. Ang dami at lawak ng kontrol ng market players o ang mga konsyumer at prodyuser sa pamilihan ay ang salik na nagtatakda ng estruktura nito. Ang katangian ng dalawang pangunahing balangkas ng pamilihan ay maipapaliwanag ng sumusunod na pahayag:

Pamilihang May Ganap na Kompetisyon

Ito ang estruktura ng pamilihan na kinikilala bilang modelo o ideal. Sa ilalim ng ganitong sistema, walang sinuman sa prodyuser at konsyumer ang maaaring makakontrol sa takbo ng pamilihan partikular sa presyo. Ito ay nangangahulugang hindi kayang idikta ng isang prodyuser at konsyumer ng mag-isa ang presyo. Sa panig ng prodyuser, hindi nila ito kayang kontrolin sapagkat maraming nagtitinda ng magkakaparehong uri ng produkto at serbisyo sa pamilihan. Dahil dito, ang mga konsyumer ay may pamimilian kung saan at kanino bibili ng isang partikular na produkto o serbisyo. Ito ay nangangahulugan ng balangkas na lubhang napakaliit ng prodyuser kumpara sa kabuuang bilang ng mga prodyuser sa pamilihan. Ayon kay Paul Krugman at Robin Wells sa kanilang aklat na Economics 2nd Edition (2009), ang pamilihang may ganap na kompetisyon ay may sumusunod na katangian:

Maraming maliliit na konsyumer at prodyuser – Dahil sa marami at maliliit ang konsyumer at prodyuser, walang kakayahan na maimpluwensiyahan ang presyo na papabor sa interes ng sinuman sa pamilihan.

Magkakatulad ang produkto (Homogenous) – Ito ay nangangahulugang maraming produkto na magkakatulad kung kaya’t ang konsyumer ay maraming pagpipilian. Halimbawa, ang pechay, na galing sa Benguet ay walang pagkakaiba sa pechay na galing sa Nueva Ecija.

Malayang paggalaw ng sangkap ng produksiyon – Dahil walang direktang may kontrol sa mga salik ng produksiyon, maraming mapagkukunan ng mga sangkap para makabuo ng mga produkto. Bunga nito, maraming produkto ang nagkakatulad na maaaring ipagbili sa pamilihan.

Malayang pagpasok at paglabas sa industriya – Ang pamilihan partikular na ang sistema ng pagnenegosyo ay bukas sa lahat ng may kapasidad na maibahagi. Walang kakayahan ang mga dating prodyuser na sila ay hadlangan o pagbawalan sa pagpasok sa pamilihan. Ito ay nakatutulong upang paigtingin ang kompetisyon sa pamilihan na nagdudulot para siguraduhin ng mga prodyuser na ang kanilang produkto ay may mataas na kalidad at tamang presyo upang tangkilikin ng mga konsyumer. Kabaligtaran ito sa ibang estruktura ng pamilihan na may kakayahan ang mga prodyuser na hadlangan ang pagpasok ng mga kakumpitensya sa pamilihan.

Malaya ang Impormasyon ukol sa pamilihan – Dahil ang sistema ay malaya, ang pagdaloy ng impormasyon lalo na sa pagtatakda ng presyo at dami ay bukas

para sa kaalaman ng lahat. Malayang makagagawa at makapagbebenta ang isang prodyuser sa pamilihan. Gayundin, ang mga konsyumer ay malaya kung bibili o hindi bibili ng mga produkto at serbisyo sa pamilihan.

Pamilihang May Hindi Ganap na Kompetisyon

Ang sumusunod na anyo ang bumubuo sa pamilihang may hindi-ganap na kompetisyon.

Monopolyo – Ito ay ang uri ng pamilihan na iisa lamang ang prodyuser na gumagawa ng produkto at nagbibigay-serbisyo kung kaya’t walang pamalit o kahalili. Dahil dito, siya ay may kakayahang impluwensiyahan ang pagtatakda ng presyo sa pamilihan. Sa ganitong kadahilanan, ang mga konsyumer ay napipilitang tanggapin na lamang ang pagiging makapangyarihan ng mga monopolista dahil walang ibang mapagpipilian at nag-iisa lamang ang produkto o serbisyo sa pamilihan. Ang mga halimbawa ng mga prodyuser na nasa ganitong uri ay ang mga kompanya ng koryente sa aspekto ng transmission, tubig, at tren. Ang mga pangunahing katangian ng monopolyo ay ang sumusunod:

Iisa ang nagtitinda – Dahil iisa ang nagbebenta, ang presyo at dami ng supply ay idinidikta, batay sa tinatawag na profit max rule o pagnanais ng prodyuser na makakuha ng malaking kita.

Produkto na walang kapalit – Ang mga produkto ay walang kauri at walang tuwirang kahalili (substitute) kaya nakokontrol ang presyo at dami ng supply.

Kakayahang hadlangan ang kalaban – Dahil sa mga patent, copyright, at trademark gamit ang batas sa Intellectual Property, hindi makapasok ang ibang nais na maging bahagi ng industriya na kaparehas sa hanay ng produkto at serbisyong nililikha ng mga monopolista.

Kaugnay nito, batay sa World Intellectual Property Organization, ang copyright ay isang uri ng intellectual property right na tumutukoy sa karapatang pagmamay-ari ng isang tao na maaaring kabilang ang mga akdang pampanitikan (literary works) o akdang pansining (artistic works). Kabilang din dito ang mga gawa gaya ng aklat, musika, paintings, iskultura, pelikula, computer programs, databases, advertisements, maps, at technical drawings.

Samantala, ang patent naman ay pumoprotekta sa mga imbentor at kanilang mga imbensyon. Ito ay ipinagkakaloob ng gobyerno sa isang imbentor upang mapagbawalan ang iba na gawin, gamitin, ibenta, iangkat, at iluwas ang imbensiyon niya kapalit ng pagsisiwalat sa publiko ng mga detalye ng kaniyang imbensiyon. Ang impormasyong ito ay maaaring gamitin sa hinaharap para magkaroon ng inobasyon at pag-unlad.

Ang trademark naman ay ang paglalagay ng mga simbolo o marka sa mga produkto at serbisyo na siyang nagsisilbing pagkakakilanlan ng kompanyang may gawa o nagmamay-ari nito. Sa kabilang banda, mayroon ding mga prodyuser na kabilang sa tinatawag na natural monopoly o iyong mga kompanyang binibigyang karapatan na magkaloob ng serbisyo sa mga mamamayan. Ito ay dahil sa kaya nilang gawin ang mga produkto at serbisyo sa mas mababang gastos kaysa sa kumuha pa ng mas maraming kompanya. Magiging episyente ang paggamit ng pinagkukunang yaman kung pahihintulutan lamang ang ilan sa halip na maramihan dahil

hahantong ito sa maagang pagkaubos ng mga pinagkukunang- yaman. Mapipigilan rin ang pag-aaksaya ng mga pinagkukunang yaman kung hindi episyente ang paraan ng produksiyon ng maraming negosyante. Sa pangmatagalang panahon (long run), inaasahang mapagbubuti ng mga negosyo ang paraan at episyenteng produksiyon na magdudulot ng malaking eskala ng produksiyon at mababang gastos na hahantong din sa pagbaba ng presyo ng produkto o serbisyo. Ang ganitong pangyayari ay tinatawag na economies of scale. Ang mga halimbawa ng mga serbisyo na ibinigay sa konsyumer sa ganitong estruktura ay tulad ng kuryente ng National Grid Corporation of the Philippines o NGCP at Meralco at ang serbisyo ng tubig ng Manila Water at Maynilad.

Monopsonyo – Sa ganitong uri ng pamilihan, mayroon lamang iisang konsyumer ngunit maraming prodyuser ng produkto at serbisyo. Sa ganitong kalagayan, may kapangyarihan ang konsyumer na maimpluwensiyahan ang presyo sa pamilihan. Ang mabisang halimbawa ng ganitong anyo ng pamilihan ay ang pamahalaan na nag-iisang kumukuha ng serbisyo at nagpapasahod sa mga organiko at di-organikong personahe ng Philippine National Police (PNP), Armed Forces of the Philippines (AFP), Bureau of Fire Protection (BFP), Bureau of Jail Management and Penology (BJMP), mga guro ng Department of Education (DepEd), mga nars sa Department of Health (DoH), mga Traffic Enforcers ng Metro Manila Development Authority (MMDA) o iba pang mga kawani ng pampublikong sektor ay estrukturang monopsonyo sa dahilang iisa lang ang kumukuha ng kanilang serbisyo. Dahil ang pamahalaan ang nag-iisang kumukuha ng serbisyo ng mga nabanggit bilang mga empleyado, ito ay may direktang kapangyarihan sa pagtatakda ng halaga ng pasahod sa mga ito.

Oligopolyo – Ito ay isang uri ng estruktura ng pamilihan na may maliit na bilang o iilan lamang na prodyuser ang nagbebenta ng magkakatulad o magkakaugnay na produkto at serbisyo. Sa ganitong uri ng pamilihan, may kakayahan ang prodyuser na maimpluwensiyahan o madiktahan ang presyo na umiiral sa pamilihan. Ilan sa mga halimbawa ng ganitong uri ng produkto sa pamilihan ay ang semento, bakal, ginto, at petrolyo. Maaari din nilang gawin ang hoarding o ang pagtatago ng produkto upang magkulang ang supply sa pamilihan na magdudulot ng pagtaas ng pangkalahatang presyo. Sa ganitong sistema, maaring magkaroon ng pagkontrol o sabwatan ang mga negosyante na tinatawag na collusion. Ito ay nagaganap partikular na sa presyo sa ilalim ng kartel o samahan ng mga oligopolista. Ang konsepto ng kartel ay nangangahulugang pagkakaroon ng alliances of enterprises. Hindi pinahihintulutan ang pagkakaroon ng kartel sa ating bansa upang mabigyan ng proteksiyon at isulong ang kapakanan ng mga konsyumer ayon sa itinatakda ng Consumers Act of the Philippines o Republic Act 9374 na isinabatas noong Abril 23, 2011. Ayon kay Adam Smith, ang mga negosyante ay hindi aktuwal na nagkikita upang pag-usapan ang takbo ng kanilang mga negosyo subalit sila ay nagkakaroon ng pagkakaunawaan sa pamamagitan ng sabwatan sa pagtatakda ng presyo ng mga produkto at serbisyo sa pamilihan.

Ang Organization of Petroleum of Exporting Countries (OPEC) ay

isang halimbawa ng pandaigdigang kartel sapagkat sila ang nagtatakda ng supply at presyo ng produktong petrolyo sa buong daigdig. Ang samahang ito ay naitatag noong September 10-14, 1960 sa ginanap na Baghdad Conference sa Baghdad, Iraq. Ito ay pinasimulan ng five founding countries na binubuo ng Iran, Iraq, Kuwait, Saudi Arabia, at Venezuela. Sa kasalukuyan ayon sa WIKIPEDIA umabot na sa 16 bansa ang kasapi nito, ito ang mga bansang Algeria, Angola, Ecuador, Equatorial Guinea, Gabon, Iran, Iraq, Kuwait, Libya, Nigeria, the Republic of the Congo, Saudi Arabia (the de facto leader), United Arab Emirates, Venezuela, Indonesia at Qatar. Ilang halimbawa ng mga produkto na nasa ilalim ng estrukturang oligopolyo na una nang nabanggit ay tulad ng semento na ang mga malalaking planta nito ay nasa Naga City sa Cebu, ang Apo Cement Corporation. Davao City sa Davao del Sur ang Holcim Philippines Incorporated at Makati City sa Metro Manila ang Solid Cement Corporation. Langis o gasolina na iilang kompanya lamang ang nagtitinda nito tulad ng Petron, Shell, Caltex, Chevron Philippines, Sea Oil Philippines, Phoenix, Uni Oil at iba pang kompanya. Sa bakal naman ang mga kompanyang TDT Powersteel Corporation sa Cebu City, LEC Steel Manufacturing Corporation sa Quezon City, Puyat Steel Corporation sa Makati City at iba pa.

Monopolistic Competition – Sa ilalim ng ganitong uri ng estruktura ng pamilihan, maraming kalahok na prodyuser ang nagbebenta ng mga produkto sa pamilihan subalit marami rin ang mga konsyumer. Gayunpaman, may kapangyarihan pa rin sa pamilihan ang mga prodyuser na magtakda ng presyo ng kanilang mga produkto. Dahil sa product differentiation, ang katangian ng mga produkto na ipinagbibili ay magkakapareho ngunit hindi eksaktong magkakahawig. Ang kanilang pagkakapareho ay maaaring sa uri ng produkto gaya ng shampoo, sabon, o toothpaste. Sila ay nagkakaiba-iba sa packaging, labeling, presentasyon, at maging sa lasa o flavor. Ginagawa ito ng mga prodyuser sapagkat ang kanilang layunin sa product differentiation ay kumita at mas makilala ang kanilang mga produkto. Layunin din ng mga prodyuser na maitaas ang antas ng kasiyahan ng konsyumer. Ang advertisement o pag-aanunsiyo ay isang mabisang pamamaraan na ginagamit ng mga prodyuser upang maipakilala ang kanilang mga produkto at serbisyo. Ang mga halimbawa ng mga produkto at serbisyong ipinagkakaloob sa pamilihang may monopolistic competition ay ang mga sabong panlaba at pampaligo, toothpaste, pabango, fabric conditioner, cellphone, softdrinks, appliances, fastfood restaurant, serbisyo ng mga ospital, hair salon, beauty & cosmetics product, at marami pang iba. (Balitao, 2012).

Pamprosesong Tanong

1. Ano ang kahulugan ng pamilihan?
2. Ilan ba ang mga pangunahing estruktura ng pamilihan?
3. Anu-ano ang mga pangunahing istrukturang ito?

Pagkatapos sa pagsusuri inaasahang may marami kang nakuhang bagay na ngayon mo lang nalaman. Ihanda ang iyong sarili sa mga gawaing pagpapayaman upang masukat gaano kalawak ang iyong kaalaman sa paksang napag-aralan.

Pagyamanin

Gawain 3: GRAPHIC ORGANIZER

Sa gawaing ito sagutin mo ang mga tanong sa ibaba at isulat ang iyong mga sagot sa kalahating papel.

[chart: graphic organizer; Gawain 3: GRAPHIC ORGANIZER. Labels as printed: top box “DALAWANG PANGUNAHING ESTRUKTURA NG PAMILIHAN”; two-way arrow below it; left box “?”; right group of boxes “?”, “?”, “?”, “?”, “?”]

Pamprosesong Tanong:

1. Ibigay ang dalawang pangunahing estruktura ng pamilihan?
2. Anu-ano ang mga estruktura na bumuo ng pangalawang pangunahing estruktura ng pamilihan?
3. Ano ang katangian ng mga estruktura ng pamilihang ito?
4. Nakaapekto ba ang mga estruktura ng pamilihang ito sa ugnayan ng presyo, demand at suplay ng mga produkto sa pagtugon ng pangangailangan ng tao? Bakit?

Sa pangalawang gawain nasuri ang iyong preliminaryong kaalaman tungkol sa aralin dahil nabuo mo ang graphic organizer, ngayon patalasin mo pa ang iyong kaisipan sa pamamagitan ng pagsusuri sa pinag-samang mga kompanya, produkto at serbisyo o paglilingkod sa ibaba. Kilalanin anong estruktura ng pamilihan ang mga pinagsasamang mga kompanya, produkto at serbisyo o paglilingkod. Isulat ang sagot sa ¼ na papel.

GAWAIN 4: MARKET STRUCTURE IDENTIFICATION: THREE WORDS ONEMARKET STRUCTURE

	Mga kompanya, produkto at serbisyo o paglilingkod	Estruktura ng Pamilihan
1.	Sapatos, T Shirt, Pantalon
2.	Patis, Vegetable Oil, Suka
3.	Prutas, Karne, Gulay
4.	Pulis, Sundalo, Bombero

[transcriber’s note: table continued from the previous page]

	Mga kompanya, produkto at serbisyo o paglilingkod	Estruktura ng Pamilihan
5.	Tubig, Telepono, Kuryente
6.	Sabon, Shampoo, Toothpaste
7.	MRT, LRT, PNR
8.	Bakal, Gasolina, Semento
9.	Cellphones, Softdrinks, Home Appliances
10.	Maynilad, Manila Water, NGCP

Nakilala at nahusgahan mo na ang mga kompanya, produkto at serbisyo o paglilingkod kung anong estruktura ng pamilihan nabibilang ang mga ito, ngayon kailangan pang dagdagan ang iyong kalinangan upang higit pang mahasa ang iyong kagalingan. Ihanda mo ang iyong sarili sa isa pang gawain. Sa gawaing ito paghambingin mo ang iba’t ibang estruktura ng pamilihan sa pamamagitan ng paglalagay sa Venn Diagram ng pagkakapareho at pagkakaiba ng katangian ng bawat istruktura. Gamiting gabay ang halimbawang ibinigay pagkatapos sagutin ang mga pamprosesong tanong. Isulat ang iyong sagot sa kalahating papel.

Gawain 5: MARKET-ANALYSIS; VENN DIAGRAM

[chart: Venn diagram; Gawain 5: MARKET-ANALYSIS; VENN DIAGRAM. Three overlapping circles with labels as printed: “MONOPOLYO (PAGKAKAIBA)” (left circle), “MONOPSONYO (PAGKAKAIBA)” (right circle), “OLIGOPOLYO (PAGKAKAIBA)” (bottom circle); a box at the center labeled “PAGKAKATULAD”]

Pamprosesong Tanong:

1. Anong mga estruktura ng pamilihan ang iyong pinaghahambing?
2. May pagkakatulad ba ang katangian sa mga estruktura?
3. Sa anu-anong mga katangian naman sila nagkaroon ng pagkakaiba?
4. Ano ang iyong naging pananaw nang nalaman mo ang katangian ng mga estrukturang ito bilang mamimili?

Gawain 6: JUMBLED LETTERS

Gamit ang mga pinaghalong letra, tukuyin ang mga konsepto at salitanginilarawan ng sumusunod na kahulugan ng mga estruktura ng pamilihan. Isulat ang mga nabuong sagot sa ¼ na papel.

1. Uri ng pamilihan na iisa lamang ang prodyuser.
   LYONOMOPO
2. Mayroon lamang isang namimili at maraming prodyuser ng produkto at serbisyo
   ONPONYOSOM
3. May maliit na bilang o iilan lamang na prodyuser ang nagbebenta ng magkakatuald na produkto at serbisyo.
   OLYGIPOLOOY
4. Sa ganitong uri ng estruktura ng pamilihan, maraming kalahok na prodyuser ang nagbebenta ng mga produkto sa pamilihan subalit marami rin ang mga konsyumer. May kapangyarihan pa rin ang gma prodyuser na magtakda sa presyo ng kanilang produkto, mga halimbawa nito ay ang shampoo, sabon o toothpaste.
   OMNOOLPIICST CMOPTINOETI
5. Sa ilalim ng ganitong sistema walang sinuman sa prodyuser at konsyumer ang maaring makakontrol sa takbo ng pamilihan partikular sa presyo
   NGPANA AN OKMEPTNIYSO
6. Ang lahat na prodyuser na bumubuo sa ganitong estruktura ay may kapangyarihang maimpluwensyahan ang presyo sa pamilihan
   IHIDN PGNAA AN OKEPMNIYSOT
7. Ito ay nangangahulugang maraming produkto na magkakatulad kung kaya’t ang konsyumer ay maraming pagpipilian. Halimbawa, ang pechay, na galing sa Benguet ay walang pagkakaiba
   OHOMNOESUG
8. Samahan ng mga bansang nagluluwas ng langis.
   CPOE
9. Isang uri ng intellectual prperty right na tumutukoy sa karapatang pagmamayari ng isang tao na maaaring kabilang ang mga akdang pampanitikan (literary works) o akdang pansining (artistic works)
   YRTHGPOIC
10. Mekanismo ng nagtatagpo ang mga mamimili at nagtitinda ng produkto
    AMPIHINAL

Isaisip

Sa maraming gawain na at pagsusuri ang iyong nasubukan mas lumawak ang iyong karanasan sa pag-unawa sa paksang pinag-aralan, parang palapit na palapit ka na sa pagpuno ng iyong kaalaman at tiyak na ikaw ay nasiyahan at namangha sa katangian ng iba’t ibang estruktura ng pamilihan, susukatin pa ngayon ang iyong kagalingan.

Sa gawaing ito susuriin mo ang balita sa Remate, isang pahayagan sa Maynila na may pamagat na ULTIMATUM ni Benny Antiporda na naglalaman ng giyera ni Pangulong Duterte laban sa monopolista sa tubig sa Mega Manila, habang binabaybay mo ang laman ng balitang ito tiyak na masurpresa ka sa hakbang ng pamahalaan para labanan ang estruktura ng monopolyo sa dalawang kompanya. Pagkatapos mong matunghayan ang balitang ito kumuha ka ng kalahating papel at isulat ang iyong nadarama, saloobin, paghuhusga at maging pinal na desisyon na napili mong pinaka tumpak na pumasok sa iyong pag-iisip kung tama ba ang hakbang na ginawa ng pamahalaan at ibigay ito sa guro, huwag kalimutang sagutin ang mga pamprosesong tanong.

[photo: Benny Antiporda beside the ULTIMATUM banner]

GIYERA SA MONOPOLYO SA TUBIG MEGA MANILA

December 6, 2019 @ 10:06 PM 3 days ago Views: 175

MABUTING subaybayan nating lahat ang inilunsad na giyera ni Pangulong Rodrigo ‘Digong’ Duterte laban sa dalawang monopolista sa tubig sa Mega Manila. Sinabi ni Pangulong Digong na sasampahan niya ng kasong economic sabotage ang mga kompanyang Maynilad at Manila Water. Kasama rin sa mga sasampahan niya ng mga kasong kriminal, administratibo at sibil ang mga taong opisyal ng nasabing mga kompanya, mga abogado nila, mga opisyal at abogado ng pamahalaan na kasabwat nila upang magawa ang kontrata sa konsesyon na labag sa batas o public policy at public interest at pabor lamang sa mga kompanya. Inutusan na ng Pangulo ang Department of Justice at Office of the Solicitor General na gumawa ng reklamo na isasampa sa mga hukuman. Reaksyon ang mga ito ng Pangulo makaraang iutos ng arbitration court sa Singapore na magbayad ang pamahalaang Pilipinas sa dalawang konsesyonaryo ng P7.40 bilyon dala umano ng pagkalugi ng mga ito sa pagharang ng pagtataas ng presyo ng tubig mula Hunyo 1, 2015 hanggang November 22, 2019.

ONEROUS CONTRACT

Onerous contract o pabor lamang sa mga kompanya ng tubig at hindi sa taumbayan at pamahalaan ang nilalaman ng kontrata sa konsesyon na ginawa noon pang 1997 at panahon ni ex-President Fidel Ramos. Paliwanag ng Pangulo, kabilang sa mga mapagpasyang tadhana ng kontrata ang napakahabang panahon na hawakan ng mga kompanya ang distribusyon ng tubig, kawalan ng kapangyarihan ng pamahalaan na makialam sa problema rito at pagbabayad ng pamahalaan sa mgalugi ng mga ito. Ginawa umano ang serbisyo sa tubig hindi bilang serbisyo publiko kung pagkakaperahan o gatasan lamang. Idiniin din ng Pangulo na sa halip na bantayan ng mga ahente at abogado ng pamahalaan ang interes ng mamamayan at pamahalaan, sadyang tumalikod umano ang mga ito para sa kanilang pansariling interes.

BAGONG KONTRATA

Bukod sa pagsasampa ng mga kaukulang kaso, nagpapabuo na rin ng Pangulo ng bagong kontrata upang maituwid ang lahat ng kaaliwaswasan sa kasalukuyang kontrata. Dapat umanong tunay na diwa ng serbisyo publiko ang laman ng kontrata at pabor sa mamamayan at pamahalaan.

HINDI MAGBABAYAD

Tahasan ding ipinahayag ni Pangulong Digong na hindi magbabayad ang pamahalaan ayon sa kautusan ng arbitration court. Ito’y sa gitna ng posibleng pag- apela ng pamahalaan sa desisyon ng arbitration court. Ngunit higit sa karapatang mag-apela, ipinunto ng Pangulo na may dinudugas lang ang mga kompanya sa mga mamamayan at pamahalaan sa bisa ng onerous contract na dapat na baguhin. Kung may magagawa nga namang bagong kontrata, posibleng masama na maituwid ang “pandurugas” ng mga kompanya at mapawi ang claim ng mga ito sa nasabing dayuhang hukuman.

HINDI LUGI

Sa Kamara naman, ayon sa panimulang pagsusuri ni Dasmariñas City, Cavite Congressman Elpidio Barzaga, lumalabas na hindi tugma ang mga pinagsasabi ng mga kompanya na lugi sila. Inilabas ni Barzaga ang ulat mismo na kumita ito ng P6.5 bilyon noong 2015 o anim na porsyento kumpara sa nagdaang taon o 2014.

Iniulat din mismo umano ng Maynilad na kumita ito ng P7.3 bilyon noong 2018 kumpara sa kita nitong P6.8 bilyon noong 2017. Hindi rin kapani-paniwala na nalulugi ang dalawang kompanya dahil sa sobrang taas ng halaga ng tubig na kanilang sinisingil. Sa rekord ni Barzaga, mga Bro, sinabi noon ni Pang. Ramos na babaa ang singil sa tubig sa pagpasok ng dalawa bilang konsesyonaryo. At bumaba naman talaga ang presyo sa parte ng Maynilad sa 44 porsyento at sa Manila Water sa 74% pero mula lang ito sa unang dalawang taong operasyon ng mga kompanya.

Pagkatapos nito mabilis nang tumaas ang presyo ng tubig hanggang umabot na ito noong 2004 sa katamtamang 384% para sa Manila Water sa singil na P10.4 per cubic meter at sa 130% para sa Maynilad sa singil na

P11.39 kada metro kubiko. Ang singil sa tubig noong 1997 ay P4.96 kada metro kubiko lamang. Sa ibang salita, nagtriple ang singil ng Maynilad habang mas masahol ang sa parte ng Manila Water.

SUMALI LAHAT

Napakahalagang bagay sa buhay ng tao ang tubig, mga Bro. Sa idineklarang giyera sa monopolyo o maswitik na negosyo sa tubig, lahat tayo ay apektado. Mula sa Metro Manila hanggang sa mga bahagi ng Bulacan, Rizal, Laguna at Cavite na inaabot ng konsesyon ng dalawang kompanya. Dahil sa sobrang mahal na tubig na nagpapahirap sa milyon-milyong mamamayan gaya ng 15 milyong residente lamang ng Metro Manila, nararapat lang na hindi lang tayo susubaybay kundi sumali sa giyera hanggang sa maging makatarungan at patas ang bayarin sa tubig. Kabilang na rin dapat sa sasalihan nating giyera ang pandurugas ng mga kompanya sa pagtatayo ng sewerage system na sa loob ng mahigit 20 taong konsesyon, wala pa silang nagagawang sapat na poso negro. Pero tuloy-tuloy ang pagbabayad natin para rito at kung tayo’y agad na nangangailangan ng paglilinis sa poso negro, kailangan pa rin nating magbayad sa kanila o pupunta sa ibang kompanya para ipalinis ang ating mga kubeta.

OOO

Anomang reaksiyon o reklamo ay maaaring iparating sa 09228403333 o i-email sabantiporda@yahoo.com – ULTIMATUM NI BENNY ANTIPORDA

Pamprosesong Tanong:

1. Sino ang nag-ulat sa balitang iyong binasa?
2. Saan nakatuon ang laman ng balita?
3. Ano ang nararamdaman mo nang nalaman ang mga pangyayari? Ano ang dahilan sa pakikipaglaban na inilunsad ng pamahalaan? Makakabuti kaya ang hakbang na ito? Bakit?

Isagawa

Malayo na ang narating mong kaalaman tungkol sa mga estruktura ng pamilihan ngunit ito ay hindi pa sapat kung walang maipakita, maiparinig at personal na maipahayag at higit sa lahat magawa ang mga natutunan tungkol sa pinag-aralang paksa bilang isang mag-aaral. Ngayon sa panghuling gawain pumili ka ng isang estruktura ng pamilihan, magsulat ka ng iskrip ng isang talumpati na tatagal ng tatlong minuto, ang laman ng talumpati ay hango sa estrukturang iyong napili, pagkatapos mabuo ang iskrip isasaulo ito at ipresenta. Gawin ang presentasyon sa harap ng iyong mga magulang o mga kapatid sa loob ng bahay, pagkatapos nito hayaan mo ang iyong mga magulang o mga kapatid na makapagsasalita sa kanilang impresyon o masasabi tungkol sa pagtatanghal na iyong ginawa ipabidyo mo ito o iparekord at ipakita sa iyong guro pagbalik mo sa paaralan pero kung wala kang kagamitan yong iskrip mo na lang ang ipakita, sa harap ng guro ka na lang magpresenta sa talumpati. Huwag mong sabihin sa guro kung anong estruktura ng pamilihan ang iyong napili dahil pagkatapos sa pagpakita mo sa bidyo o pagpaparinig mo sa rekord o kaya’y pagpresenta mo sa iyong talumpati sasabihin niya ano ang napili mo. Ang pagpresenta nito ay may katumbas na marka gamit ang rubrik, Ibabase sa rubrik ang pagbibigay ng puntos sa guro sa bidyong iyong ipapakita o record na ipaparinig o kaya’y aktwal na pagpresenta sa talumpati sa harap ng guro.

Gawain 8: SOMA (STATE OF THE MARKET ADDRESS) TALUMPATI

Tugma sa mga pamprosesong tanong ang pagtatanghal sa talumpating ito.

Pamprosesong Tanong:

1. Tungkol sa anong estruktura ng pamilihan ang iyong ginawang talumpati? Bakit ito ang napili mo?
2. Ano ba ang laman ng iyong talumpati?
3. Tumpak ba ang mga terminolohiyang iyong ginamit upang higit na maunawaan ang konsepto ng estruktura ng pamilihan?
4. Nakakabuti ba o hindi nakakabuti sa presyo ng mga bilihin sa pamilihan ang pag-iiral sa estrukturang ito? Bakit?
5. Nailalahad mo ba ang taglay na kalakaran sa istrukturang ito?
6. Sa iyong palagay maliwanag bang naiparinig ang laman ng konsepto ng estruktura ng pamilihan na iyong itinanghal?

RUBRIK PARA SA TALUMPATI

Pamantayan/ Indikador	Puntos	Nakuhang Puntos
A. Mahusay at maliwanag na naiparinig ang laman ng talumpati gamit ang mga salitang madaling maintindihan.	10-kung 1 pamantayan ay natamo
B. Nakasentro ang paglikha ng konseptong ipinahayag na talumpati sa napiling estruktura ng pamilihan.	20- kung 2 pamantayan ay natamo
C. Malikhain ang ginawang pagtatanghal at nakapukaw pansin sa pag-iisip at damdamin ng mga tagapakinig nito.	30- kung 2 pamantayan ay natamo
Kabuuang Puntos	30

Tayahin

Panuto: Sagutin ang mga sumusunod na mga tanong. Piliin ang wastong sagot at isulat sa ¼ na papel.

1. Ang pamilihang may iilang suplayer o tagapagprodyus lamang
   A. perpektibong kompetisyon
   B. monopolyo
   C. monopolistikong kompetisyon
   D. oligopolyo

   
   

2. Ang kita ay
   A. diperensya sa pagitan ng kabuuang benta at ng puhunan sa isang negosyo
   B. produktong hindi naiprodyus nang sapat sa malayang pamilihan at madalas na ipinagkakaloob ng pamahalaan
   C. satispaksyon na nakukuha ng mga konsyumer mula sa pagkonsumo nila ng mga produkto at serbisyo
   D. pinakamataas na halaga na nais ibayad ng mga mamimili para sa partikular na dami ng produkto o serbisyo

   
   

3. Kung mga identikal na produkto lamang ang ipinagbibili sa pamilihan, ang pamilihang nabanggit at isang
   A. monopolyo
   B. perpektibong kompetisyon
   C. monopolistikong kompetisyon
   D. oligopolyo

   
   

4. Istruktura ng pamilihan na inilalarawan ng kawalan ng kontrol sa presyo ng mga nagbebenta, maraming magkatulad ngunit pinag-ibang produkto dahil sa tatak, at malayang nakapapasok o nakalalabas ang mga nagbebenta sa industriya.
   A. perpektibong kompetisyon
   B. monopolyo
   C. monopolistikong kompetisyon
   D. oligopolyo

   
   

5. Ang katumbas ng oligopsonyo ay ang
   A. monopolyo
   B. perpektibong kompetisyon
   C. monolopistikong kompetisyon
   D. oligopolyo

   
   

6. Ang mga kalahok sa isang pamilihang may perpektong kompetisyon ay gumagamit ng advertising o pag-aanunsyo bilang istratehiya ng pagbebenta. May impluwensiya ba ang pag-aanunsyo sa epektibong pagbebenta?
   A. Mayroon dahil sa pinag-iba ang mga produkto sa ganitong uri ng pamilihan
   B. Mayroon dahil sa identikal ang mga produkto sa ganitong uri ng pamilihan
   C. Wala dahil sa pinag-iba ang mga produkto sa ganitong uri ng pamilihan
   D. Wala dahil sa identikal ang mga produkto sa ganitong uri ng pamilihan

   
   

7. Ang istruktura ng pamilihan ay ibinabatay sa
   A. Dami at digri ng kontrol ng bawat indibidwal na kalahok sa pamilihan
   B. Pag-aanunsyo o hindi pag-aanunsyo ng produkto
   C. A at B
   D. Wala sa pagpipilian ang sagot

   
   

8. Ang Shell, Petron, at Caltex ay mga kalahok sa pamilihang
   A. monopolyo
   B. oligopolyo
   C. monopolistikong kompetisyon
   D. perpektong kompetisyon

   
   

9. Ang pamilihang may kartel ay katangian ng isang
   A. monopolyo
   B. perpektong kompetisyon
   C. monopolistikong kompetisyon
   D. oligopolyo

   
   

10. Ang pagbebenta ng kuryente ng MERALCO lamang ay halimbawa ng isang
    A. monopolyo
    B. oligopolyo
    C. monopolistikong kompetisyon
    D. perpektong kompetisyon

    
    

Karagdagang Gawain

Ang dami mo nang alam sa pamilihan at estruktura nito hinikayat kang payamanin at dagdagan ang kagalingang ito at iminumungkahing maging mapagmasid at makikialam sa mga programa ng gobyerno na inilunsad at mga hakbang sa paglutas sa mga problemang pang-ekonomiya lalong lalo na sa takbo ng presyo sa mga produktong petrolyo, kuryente, tubig at iba pa sa pamilihan sa pamamagitan ng pangangalap ng impormasyon sa telebisyon, radyo o sa diaryo. Kung may nahukay kang balita tungkol sa nabanggit na mga problemang pang-ekonomiya kung paano mabigyan ng solusyon ang mga problemang ito iulat mo ang mga ito sa guro pagbalik mo sa paaralan. Sa gawing pag-uulat isa-alang-alang mo rin ang mga katanungan sa ibaba.

Gawain 9: BALITAAN NA-IULAT KO

Pamprosesong Tanong

1. Tungkol saan ang iyong nakalap na balita?
2. Sino ang nagpalabas at saan nanggaling ang balitang ito?
3. Ano ang kinalaman nito sa paglutas sa mga problemang pang-ekonomiya?

Susi ng Pagwawasto

Subukin (1-10)

1. B
2. A
3. A
4. B
5. C
6. A
7. C
8. D
9. C
10. A

Gawain 1: E-Demand at E-Supply Mo!

Balikan

DAHILAN	EPEKTO
Si Eljan ay nag-iisip kung ano ang kanyang bibilhin na bulaklak sa kaharap na kanyang ina. Ang kaarawan ng kanyang ina ay [?] Puso,	Ang presyo ng bulaklak ay tataas dahil [illegible]
Tuming lag-uhan [?] mailimit lamang ang supply ng bigas at isda sa pamilihan dulot ng El Niño.	Ang presyo ng bigas at isda ay tumaas / mataas dahil maiimit lamang ang supply ng bigas at isda tuwing may El Niño. [?]
Si Princess ay pumunta sa palengke upang bumili ng mangga. Siya ay nagulat dahil napakaraming mangga ang kanyang nakita sa palengke [?]	Ang presyo ng mangga ay mababa dahil marami ang supply ng mangga sa pamilihan.

Gawain 2: Pictulage (Picture-Collage)

[photo: collage of six photographs: a street with a utility pole; a house with a water tank; a store display with goods; a banner reading “LOAD NA DITO” with Smart and Globe logos; a flooded street; a store interior with goods]

Gawain 4: MARKET STRUCTURE IDENTIFICATION; THREE WORDS ONE MARKET STRUCTURE

	Mga kompanya, produkto at serbisyo o paglilingkod	Estruktura ng Pamilihan
1	Sapatos, T-Shirt, Pantalon	Canup na kompetisyon [?]
2	Patis, Vegetable Oil, Vinegar	Monopolistic Competition
3	Prutas, Karne, Gulay	Ganap na kompetisyon
4	Pulis, Sundalo, Bombero	Monopsonyo
5	Tubig, Telepono, Kuryente	Monopolyo
6	Sabon, Shampoo, Toothpaste	Monopolistic Competition
7	MRT, LRT, MMDA	Monopolyo
8	Kablya, Gasolina, Semento	Oligopoly
9	Cellphones, Softdrinks, Home Appliances	Monopolistic Competition
10	Maynilad, MWSS, NCWP	Monopolyo

Gawain 5: MARKET-ANALYSIS; VENN DIAGRAM

1. Ito ang monopolyo, monopsonyo at oligopolyo.
2. Opo may pagkakaiba ang mga kalahok sa pamilihan. [?]
3. Nagkakaroon sila ng katangiang ang monopolyo ay iisa lang ang nagbebenta ng produkto, ang oligopolyo ay iilan lang ang nagbebenta ng magkaparehong produkto o serbisyo, at ang monopsonyo ay iisa lang ang bumibili. [?]
4. Ang pamilihang may maraming nagbebenta ng magkakatulad na produkto ay may kakayahang magkaroon ng malayang kompetisyon sa pamilihan. [illegible]

Gawain 6: JUMBLED LETTERS

1. Monopolyo
2. Monopsonyo
3. Oligopolyo
4. Monopolistic Competition
5. Ganap na Kompetisyon
6. Hindi Ganap na Kompetisyon
7. Homogenous
8. OPEC
9. Copyright
10. Pamilihan

[transcriber’s note: page 24 is printed upside down. The answer-key entries for Gawain 1, Gawain 4 and Gawain 5 were read after reorienting the page; entries marked [?] or [illegible] are uncertain readings.]

Gawain 2: Pictulungan (Picture-Collage)

1. Ang mga larawan ay tungkol sa pamilihan at ibat-ibang istruktura nito, nagpapakita ng [?]
2. Mahalagang … [?]
3. Ang mga larawan ay ipinakita sa pamilihan. [?]

[transcriber’s note: this page is printed upside down, and the lines of Gawain 2 are only partly legible, so the wording above is a best reading.]

Gawain 3: GRAPHIC ORGANIZER

1. Ang dalawang pangunahing estruktura ng pamilihan ay may ganap na kompetisyon at hindi ganap na kompetisyon.
2. May dalawang pangunahing estruktura ng pamilihan.
3. Ito ang ganap na kompetisyon at hindi ganap na kompetisyon.

Suliin: Pamprosesong Tanong

1. Ito ay isang mekanismo o lugar na nagtatagpo ang mga mamimili at nagbibili ng mga produkto.
2. Ang mga estruktura ng pamilihan ay kompetisyon, monopolyo, oligopolyo at monopsonyo.
3. Ang ganap na kompetisyon ay may maraming mamimili at nagbibili.

Gawain 7: GIYERA NA-TITIRA KA BA? MAHINAHON LANG

1. Ang nag-ulat sa ballaiteo ay si Benny Antiporda
2. Nakalaon ito sa monopolyo ng tubig ng Metro Manila
3. Naging malinaw ang sa kakayahan ng [?] sa pagpapayo ng tubig [?]
4. Ang dahilan ay hindi makapagbigay ng sapat na tubig sa mga mamamayan sa Mega Manila at sa [?] [?]

Gawain 8: SOMA (STATE OF THE MARKET ADDRESS) TALUMPATI

Para sa guro:

Matapos makokumpleto ng guro ang sulating pantalumpati, bigyan ito ng iskor batay sa rubrics sa nasa ibaba.

Pamantayan/Indikador	Puntos	Nakuhang Puntos
A. Maayos at malinaw ang pagkakalahad ng mga paksa; madaling maintindihan.	10- kung may 1 pamantayan ang natamo
B. Naksesento ang paglilikha ng konseptong ginamit sa talumpati.	20- kung may 2 pamantayan ang natamo
C. Malikhain ang gumawang paglalahad o pagpapahayag at nakaakit sa tagapakinig.	30- kung may 2 pamantayan ang natamo
Kabuuang Puntos	30

Tayahin (1-10)

Gawain 9: BALITAAN NA-ULAT KO

1. D
2. A
3. B
4. C
5. D
6. D
7. A
8. B
9. D
10. A

Ang nakalap ng ulat ay tungkol sa _____ na ipinalabas sa _____ (mean iyong radyo, telebisyon at pahayagan). Ito ay may kinalaman sa _____ sa paglutas ng mga problemang pang-ekonomiya.

Mga Sanggunian

1. Balitao, B., Ong, J., Cervantes, M., Ponsaran, J, Nolasco, L, & Rillo, J. (2012). Ekonomiks: Mga Konsepto at Aplikasyon. Quezon City, Philippines: Vibal Publishing House, Inc., Department of Education, Culture and Sports (DECS). (n.d.). Project EASE Modulle. Pasig City: DECS at ibang pinagkukunan, Mga larawan sa Internet na pag-aari ng Deped. pahayagang REMATE at kay undersecretary Benny Antiporda
2. Balitao, Bernard R., Buising, Martiniano D., Garcia, Edward DJ., De Guzman, Apollo D., Lumibao, Juanito Jr. L., Mateo, Alex P., Mondejar, Irene J.
3. DepEd, EKONOMIKS, Araling Panlipunan Modyul Para sa Mag-aaral
4. DepEd, EKONOMIKS, Manwal ng Guro para sa Ikaapat na Taon
5. https://www.remate.ph/giyera-sa-monopolyo-sa-tubig-mega-manila/https://www.google.com/search?q=benny+antiporda+pic+in+ultimat+um+of+remate&tbm=isch&source=iu&ictx=1&fir=oRNZxlLelSAKM%252C1uLKWtLwC4rEwM%252C_&vet
6. https://www.slideshare.net/sherwinm29/ekonomiks-learning-module-yunit-2
7. Photos: herrysandaloocampo

Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:

Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)

Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600

Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985

Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph