This is the Grade 9 Edukasyon sa Pagpapakatao (EsP) self-learning module for the second quarter (Ikalawang Markahan), Module 3: “Ang Paggawa Bilang Paglilingkod at Pagtaguyod ng Dignidad ng Tao” (work as service and as a way of upholding human dignity). It was prepared by DepEd Region IX as an Alternative Delivery Mode (ADM) module, first edition 2020, for learners studying at home. After working through it, learners should be able to explain why work matters, both for serving others and for living out their dignity as persons.
On this page 6 sections
What learners will learn
The module lists four learning competencies:
- Explain the importance of work as a way of upholding human dignity and of serving others. (EsP9TT-IIe-7.1)
- Analyze whether the work they see in their family, school, or barangay/community upholds human dignity. (EsP9TT-IIe-7.2)
- Show that through work, a person displays values that help raise the cultural and moral level of society, and reaches the fullness of his or her personhood (kaganapan ng pagkatao). (EsP9TT-IIf-7.3)
- Write a synthesis, using the internet, of the good that work brings, based on workers who represent marginalized people in different careers or technical-vocational jobs. (EsP9TT-IIf-7.4)
Parts of the module
The module follows the usual DepEd self-learning module sequence:
| Part | What learners do |
|---|---|
| Subukin (pretest) | Answer a 5-item multiple-choice test |
| Balikan (review) | Recall the previous module on Likas Batas Moral (natural moral law) and decide whether four situations are “tama” (right) or “mabuti” (good), with reasons |
| Tuklasin (explore) | Compare why an ant, a spider, and people work; read a passage about COVID-19 frontliners and make a magazine-style page |
| Suriin (discuss) | Read the lesson on the meaning, goals, and social side of work |
| Pagyamanin (practice) | Choose one task: a concept map, an infomercial, or an infographic, each with a rubric |
| Isaisip (reflect) | Write a short essay on work, scored with a rubric |
| Isagawa (apply) | Research a Filipino worker who serves the poor and marginalized |
| Tayahin (assessment) | Answer a 15-item multiple-choice test |
| Susi sa Pagwawasto | Check answers for the pretest and the assessment |
Key ideas: what work is and why we do it
The meaning of paggawa (work)
The module defines work as a duty that must be carried out with responsibility. It is any human activity, mental or manual, that is fitting for a person as a child of God. Work calls for originality, initiative, and creativity, and its product, material or not, brings change. The module gives doctors, who heal illnesses, and police, who keep communities safe, as examples of work that matters.
Four goals of work
- To earn money for basic needs. People work so their families can live decently. But a person should not become a slave to work: “we work to live, not live to work.”
- To contribute to the progress of science and technology. The module points to the worldwide effort to find a COVID-19 vaccine. Technology should be a partner (katuwang) of people, not a replacement for them.
- To raise the culture and morality of society. Work has a social side and is a moral obligation. The bayanihan (community spirit) of workers during disasters is one example.
- To give meaning to human existence. A life without direction has no meaning, and work gives it meaning. Workers find happiness not only in their salary but in the work itself, offered for the glory of God.
Subject and object of work
- The subheto (subject) of work is the person, because only people have the ability to work. “Work is for the person, not the person for work”: a person is not a tool for work; he or she needs work to reach fulfillment.
- The obheto (object) of work is the set of tasks, resources, instruments, and technology a person uses to make products.
The social dimension of work
Work is done for others and with others. Its fruits open the way to exchange and relationships, and working together unites people’s minds and hearts. This brotherhood (pagkakapatiran) is the true social goal of work. According to the module, through work a person gains:
- support for personal needs
- richer creativity
- greater self-confidence
- chances to relate and get along with others
- chances to practice true giving
- a share in working toward the fulfillment of oneself and others
- a way to fulfill one’s duty to God
How to use this module
The module reminds learners not to write on or mark any part of it. Use a separate notebook or answer sheet for all activities, and keep the module in good condition so others can use it.
- Learners: Start with the Subukin pretest to see what you already know, then go through the parts in order. In Pagyamanin, you only need to choose one of the three tasks. Answer the Tayahin honestly before checking the answer key, and contact your teacher if any part is hard to understand.
- Parents and guardians: Help your child keep to the order of the parts and look over the essay, project, and research. The rubrics in the module show what a good output looks like.
- Teachers: The Pagyamanin, Isaisip, and Isagawa outputs come with rubrics (content, creativity, language, and presentation), which you can use for grading. The Isagawa research covers the worker’s good works for the marginalized, goals, motivation, and challenges, and it directly supports the fourth competency.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this EsP module for?
It is for Grade 9 Edukasyon sa Pagpapakatao, second quarter (Ikalawang Markahan), Module 3.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives the answers to the 5-item Subukin pretest and the 15-item Tayahin assessment.
What are the four goals of work in this module?
Work aims to earn money for basic needs, to contribute to science and technology, to raise the culture and morality of society, and to give meaning to human existence.
What is the difference between the subheto and obheto of work?
The subheto (subject) of work is the person, who has the ability to work. The obheto (object) is the set of tasks, resources, instruments, and technology used to make products.
What projects does the module ask learners to make?
Learners choose one of a concept map, an infomercial, or an infographic, then write a short essay and research a Filipino worker who serves the poor and marginalized.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Edukasyon sa Pagpapakatao
Ikalawang Markahan – Modyul 3: Ang Paggawa Bilang Paglilingkod at Pagtaguyod ng Dignidad ng Tao
9
[illustration: students reading and studying outdoors and at a table with a teacher, a globe, and a child working by lamplight]
CO_Q2_EsP9_Modyul3
PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI
EsP – Grade 9 Alternative Delivery Mode Ikalawang Markahan – Modyul 3: Ang Paggawa Bilang Paglilingkod at Pagtaguyod ng Dignidad ng Tao Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anumang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayunpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyulna ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anumang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anumang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anumang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________
Department of Education – Region IX Office Address: Regional Center, Balintawak, Pagadian City E-mail Address: region9@deped.gov.ph
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Aimee A. Torrevillas Editor: Reyna Joyce B. Barutu, Filma B. Catalan Tagasuri: Elsa A. Usman, Violeta M. Sta. Elena Tagalapat: Aljohn Kent S. Galos, Marvin DJ. Villafuerte Tagapamahala: Ruth L. Fuentes Eugenio B. Penales Sonia D. Gonzales Julieto H. Fernandez Henry R. Tura Elsa A. Usman
9
Edukasyon sa Pagpapakatao
Ikalawang Markahan – Modyul 3: Ang Paggawa Bilang Paglilingkod at Pagtaguyod ng Dignidad ng Tao
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
[illustration: hand pressing a button inside a circle]
Binuo at isinulat ang modyul na ito na ikaw, aming minamahal na magaaral ang isinasaalang-alang. Sa modyul na ito, inaasahan namin na matutunan mo nang may kahusayan ang mga prinsipyo sa paggawa bilang paglilingkod at pagtataguyod sa dignidad ng tao. Ang pagkakasunod-sunod ng mga aralin sa modyul na ito ay naaayon sa nakatakdang pamantayan ng Kagawaran ng Edukasyon.
Nilalaman ng modyul na ito ang aralin na:
- Naipaliliwanag ang kahalagahan ng paggawa bilang tagapagtaguyod ng dignidad ng tao at paglilingkod. (EsP9TT-IIe-7.1)
- Nakapagsusuri kung ang paggawang nasaksihan sa pamilya, paaralan o barangay/pamayanan ay nagtataguyod ng dignidad ng tao. (EsP9TT-IIe-7.2)
- Napatutunayan na sa pamamagitan ng paggawa nakapagpapamalas ang tao ng mga pagpapahalaga na makatutulong upang patuloy na maiangat, bunga ng kanyang paglilingkod, ang antas kultural at moral ng lipunan at makamit niya ang kaganapan ng kanyang pagkatao. (EsP9TT-IIf-7.3)
- Nakabubuo ng sintesis tungkol sa kabutihang naidudulot ng paggawa gamit ang internet sa mga manggagawang kumakatawan sa mga taong nangangailangan (marginalized) na nasa iba’t-ibang karera o trabahong teknikal-bokasyonal. (EsP9TT-IIf-7.4)
Subukin
[illustration: hand holding a pencil inside a circle]
Panuto: Basahin at suriing mabuti ang bawat aytem/tanong. Isulat ang titik ng pinakawastong sagot sa iyong kwaderno o sagutang papel.
Ang paggawa ay nakatutulong upang malinang ng tao ang kanyang _______________.
- A. kaalaman
- B. kagandahan
- C. kayamanan
- D. pakikisama
Ang sumusunod ay paglalarawan tungkol sa paggawa maliban sa _______________.
- A. Anumang gawaing makatao ay nararapat sa tao bilang anak ng Diyos
- B. Isang gawain ng tao na palagiang isinasagawa nang may pakikipagtulungan sa kaniyang kapuwa.
- C. Resulta ng pagkilos ng tao na may layuning makalamang at makasakit ng kapuwa.
- D. Isang gawain ng tao na nangangailangan ng orihinalidad, pagkukusa at pagkamalikhain.
Ang tao ay pinagkalooban ng talento upang siya ay patuloy na umunlad bilang kasapi ng kanyang komunidad. Isa sa mga talentong ito ay ang kakayahan sa ___________ ito ang nagbibigay ng katuturan sa buhay bilang tao.
- A. paggawa
- B. pagtugon
- C. pakikisama
- D. pagmamahal
Ang pagtatrabaho ng mga magulang upang mabigyan ng magandang kinabukasan ang kanilang mga anak ay nagpapakita na ang paggawa ay paraan ng _____________.
- A. Pagbibigay kahulugan sa buhay
- B. Paglinang ng kaalaman at kasanayan
- C. Pagpapadama ng pagmamahal
- D. Pagtugon sa mga pangangailangan
Paano nasasabi na ang paggawa ay isang moral na obligasyon para sa kapuwa, sa kaniyang pamilya, sa lipunan na kaniyang kinabibilangan at sa bansa?
- A. Kapag hindi iniisip ng tao ang kanyang sarili sa kanyang paggawa
- B. Kapag kinakailangan isama sa layunin ng tao sa paggawa ang makatutulong sa kaniyang kapuwa.
- C. Kapag kinakailangan ng tao na maghanap ng trabaho na ang layunin ay makatulong at magsilbi sa kapuwa.
- D. Lahat ng nabanggit
Balikan
[illustration: hand holding a small object inside a circle]
Sa nagdaang modyul, naunawaan mo ang tungkol sa Likas Batas Moral. Iba ang mabuti sa tama, ang mabuti ay ang mga bagay na tutulong sa pagbuo ng sarili. Ang tama ay ang pagpili ng pinakamabuti batay sa panahon, kasaysayan, lawak at sitwasyon. Sa Likas Batas Moral, preskripsiyon ang mabuti, ang tama ay ang angkop sa tao.
Gawain: Tama ba o mabuti?
Basahin at unawain ang mga sitwasyon, tukuyin kung ito ba ay TAMA o MABUTI at pangatuwiranan ang iyong sagot.
| Sitwasyon | Tama o Mabuti |
|---|---|
| Si Jessica ay may pwesto sa palengke pero hindi niya ito pag-aari, inuupahan niya ito ng isang-daang piso kada-araw at hindi kalakasan ang mga benta niya. Mayroong sakit ang anak ni Jessica kaya malaking tulong na rin para sa kanya ang isang-daang piso. Upang mabawi niya nag kanyang renta ay dinadaya niya ang timbang ng kanyang mga paninda. | |
| Mapagmahal at responsableng ama si Mang Ador. Minsan ay nagsara ang pabrikang pinapasukan niya at wala siyang sapat na ipon upang matustusan ang pang-araw araw na pangangailangan ng kanyang mag-anak. Isang beses na lamang sa isang araw silang kumain dahil kapos na kapos na sila sa buhay. Hindi niya matiis ang ganoong sitwasyon kaya pinili niya na lamang magnakaw. Simula noon ay nakakain na sila ng wasto at naibibigay niya kahit ang simpleng kahilingan ng mga ito. | |
| Ang pagtataguyod ng gawaing tutulong sa kapuwa halimbawa na lamang ay ang pagtuturo sa mga kababaihang manahi na maaari nilang pagkakitaan o maging hanapbuhay. | |
| Nangunguna si Elena sa kanilang klase sa lahat ng asignatura. Minsan ay kumuha siya ng pagsusulit at nais niyang makakuha ng mataas na marka ngunit karamihan sa kanyang sinaulo ay hindi lumabas sa pagsusulit. Nanganganib na bumagsak siya, naisip niyang mangopya sa klase ngunit naisip niyang masama ang mandaya. Mababa man ang naging marka niya ang mahalaga ay naging matapat naman siya. |
Modyul 3 Ang Paggawa Bilang Paglilingkod at Pagtaguyod sa Dignidad ng Tao
Tuklasin
[illustration: hand holding a sprouting leaf inside a circle]
Gawain 1:
Panuto: Suriing mabuti ang mga sumusunod gabay ang mga tanong sa ibaba:
A. [illustration: an ant carrying an object on a twig] B. [illustration: a spider on its web] C. [illustration: a family group of a man, a woman, and children]
Sagutin ang mga sumusunod na tanong.
- Ano ang pagkakaiba ng langgam, gagamba at mga tao sa layunin nila sa kanilang ginagawa? Ipaliwanag.
- Bakit nagkakaiba-iba ng layunin sa kanilang ginagawa ang mga may buhay na nilikha ng Diyos?
- Sa lahat ng nabanggit, sino ang may pinakamalalim na dahilan ng paggawa? Bakit?
Gawain 2: Pagsusuri ng Talata
Panuto: Basahin at unawain ang talata ukol sa mga makabagong bayani— ang mga Frontliners.
Ngayong may kinakaharap tayong pandemya dulot ng COVID 19. Maraming negosyo ang napilitang huminto, ang daming mga maliliit na manggagawa ang naapektuhan tulad na lamang ng mga tsuper, manggagawa sa pabrika at iba pa dahil sa banta ng hawaan at restriksyon ng gobyerno simula nang ipatupad ang lockdown. Sa panahon ng pandemya, gumagawa ng iba’t-ibang paraan ang pamilyang Pilipino upang malampasan ang mga pagsubok. Karamihan sa kanila nagbebenta na ng mga gamit kagaya ng motorsiklo, mga kagamitan sa bahay o ang pinakamasaklap pa ay nagbebenta na ng kidney upang maitawid ang kanilang pamilya sa gutom.
Sa kabila nito marami rin ang nagpakita at nagsabuhay ng bayanihan tulad na lamang ng ating mga frontliners na hindi kailanman mahihigitan ang kanilang serbisyo at pagsasakripisyo upang tiyaking ligtas ang bawat Pilipino. Lumalaban sila sa sariling pangamba at pangungulila sa sariling pamilya na lubos na nag-aalala sa kanila, mabigyan lamang ng ginhawa ang may sakit at medikal na pangangalaga. Hindi alintana ang anumang panganib, wala pa ring patid ang pagtupad nila sa kanilang sinumpaang tungkulin.
Panuto: Gumawa ng pahina na katulad ng isang magasin gamit ang gabay na tanong. Ipakita ito ayon sa ayos ng artikulo ng magasin.
Mga gabay na tanong:
- Bakit sinasabing ang paggawa ay isang paraan ng paglilingkod sa kapuwa?
- Ano ang nagpapatatag sa mga frontliners upang ipagpatuloy ang pagtupad sa kanilang tungkulin?
Suriin
Kahulugan ng Paggawa
Ang paggawa ay itinuturing na isang tungkuling kailangang isagawa nang may pananagutan. (Esteban, S J. 2009). Ayon sa aklat na Work: The Channel of Values Education”, ang paggawa ay isang aktibidad o gawain ng tao.
Ang paggawa ay para sa tao at nilikha ang tao para sa paggawa (Institute for Development Education, 1991). Tulad na lamang ng mga doktor, napakahalaga ng kanilang trabaho sapagkat marami silang napagagaling na karamdaman. Tungkulin ng mga pulis na panatilihin ang kaligtasan at katahimikan ng kanilang bayan o bansa. Marami rin ang nasasagip na kabataan na nalilihis ng daan.
Ang paggawa ay isang gawain ng tao na nagangailanagn ng orihinal, pagkukusa, at pagkamalikhain; at ang produkto nito, materyal man o hindi, ay magbubunga ng pagbabago sa anumang bagay.
Ang paggawa ay anumang gawain- pangkaisipan man o manwal, anuman ang kalikasan o kalagayan nito, na makatao, nararapat para sa tao bilang anak ng Diyos. May mga bagay na inilalaan na gawin ng tao dahil siya ay bukod-tanging nilikha.1
Mga Layunin ng Paggawa
1. Ang tao ay gumagawa upang kitain ang salapi na kanyang kailangan upang matugunan ang mga pangunahing pangangailangan.
Hindi mabubuhay nang maginhawa ang tao kung hindi siya magtatrabaho. Kaya nga maraming mga maliit na manggagawa ang patuloy na naghahanap-buhay upang matugunan ang pangangailangan ng kanilang pamilya.
- Kailangang isaisip at isapuso na hindi dapat magpaalipin ang tao sa paggawa. Naghahanap-buhay tayo upang mabuhay at hindi nabubuhay upang maghanapbuhay.
2. Makapag-ambag sa patuloy na pag-angat at pagbabago ng Agham at Teknolohiya.
Sa kinakaharap nating pandemya, lahat ay nakikilahok sa pag-aaral sa pagtuklas ng bakuna laban sa COVID-19. Ang tao ay nilikhang may kakayahan upang makapag-ambag sa ikakaunlad at ikakabuti ng lipunan. Ang World Health Organization at iba pang sektor ng Agham at Teknolohiya ay puspusan ang ginagawang pag-aaral upang masugpo ang mapinsalang sakit na COVID 19.
Ginagawa nila ang lahat ng kanilang makakaya upang wala ng masawi at manatiling ligtas ang mga tao.
- Mahalagang taglayin ng lahat ng tao ang adhikain na maibahagi ang kanyang kakayahan para sa ikauunlad ng lipunan. Mahalagang pagyamanin ang Agham at Teknolohiya ngunit kailangang masiguro na hindi gagamitin ang mga ito upang mawalan ng silbi ang tao. Ginawa sila bilang katuwang at hindi kapalit ng tao.
1Gayola, Sheryll T. et. al., Edukasyon sa Pagpapakatao Modyul para sa Mag-aaral, Unang Edisyon 2015, Muling Limbag 2017, pp. 102
3. Maiangat ang kultura at moralidad ng lipunang kinabibilangan.
- Mahalagang maunawaan na ang paggawa ay mayroong panlipunang aspekto at hindi kailangan ihiwalay ang pananagutan ng tao para sa pagangat ng kultura at moralidad ng lipunang ating kinabibilangan. May kakayahan din ang tao na gamitin ang paggawa sa pagtulong sa mga nangangailangan.
- Ang paggawa ay isang moral na obligasyon. Kailangan ng tao na gumawa upang tumugon sa pangangailangan na panatilihin at pagyamain ang sangkatauhan.
- Sa bawat sakuna o kalamidad na dumadating, makikita ang tunay na bayanihan ng mga tao. Marami tayong nakikitang mga manggagawang handang tumulong sa mga nangangailangan.
4. Ang paggawa ay nagbibigay ng dahilan sa pag-iral ng tao.
- Ang buhay na walang patutunguhan ay walang katuturan at ang paggawa ang nagbibigay ng katuturan dito. Ang pagbibigay ng lahat ng iyong panahon at pagod sa paggawa ay hindi dapat mawawaglit sa pag-aalay nito para sa kapurihan ng Diyos.
Halimbawa:
Lahat ng manggagawa hindi lang salapi o sweldo ang nagbibigay kaligayahan sa kanila kundi ang kanilang ginagawa ang mismong dahilan ng pagiging tao at tuwirang layon ng kanilang pagkatao.
Subheto at Obheto ng Paggawa
Tao ang subheto ng paggawa dahil nasa tao ang kakayahan na gumawa at gumanap ng iba’t ibang kilos na kailangan sa proseso ng paggawa. Ang paggawa ay para sa tao at hindi ang tao para sa paggawa. Ito ay nangangahulugang:
a. hindi kasangkapan ang tao na kinakailangan para mapagyaman ang paggawa bagkus kailangan niya ang paggawa upang makamit niya ang kaniyang kaganapan.
b. ang tao ang gagamit ng lahat ng mga nilikha bunga ng paggawa at hindi nararapat na iasa lamang ng tao ang kaniyang pag-iral sa mga produktong nilikha para sa kaniya ng kaniyang kapuwa
c. ang tao ang gagamit ng lahat ng mga nilikha bunga ng paggawa kung kaya ibinubuhos ng tao ang lahat ng kaniyang pagod at pagkamikhain upang makagawa ngisang makabuluhang produkto.
Ang obheto ng paggawa ay ang kalipunan ng mga gawain, resources, instrumento at teknolohiya na ginagamit ng tao upang makalikha ng mga produkto.
Panlipunang Dimensiyon ng Paggawa
- Ang paggawa ay paggawa para sa kapuwa at kasama ang kapuwa. Ito ay paggawa ng isang bagay para sa iba. Ang bunga ng paggawa ng tao ang nagbubukas para sa pagpapalitan, ugnayan at pakikisangkot sa ating kapuwa. Mahalagang naibabahagi ang pag-asa, paghihirap, pangarap at kaligayahan at napagbubuklod ang loob, isip at puso ng lahat ng tao habang gumagawa. Dito makakamit ang tunay na pagkakapatiran – ang tunay na panlipunang layunin ng paggawa.
Ang paggawa ang nagbibigay ng katuturan sa buhay ng tao. Sa pamamagitan ng paggawa nakakamit ng tao ang mga sumusunod:
- ❖ Suporta para sa pansariling pangangailangan
- ❖ Pagpapayaman ng pagkamalikhain
- ❖ Mataas na tiwala sa sarili
- ❖ Pagkakataong makisalamuha at makisama sa iba
- ❖ Pagkakataong isabuhay ang tunay na pagbibigay
- ❖ Pagiging kabahagi sa paggawa tungo sa kaganapan sarili at ng kapuwa
- ❖ Magampanan ang tungkulin sa Diyos.
Pagyamanin
Panuto: Pumili ng isang gawain sa ibaba.
A. Unang Gawain
Gumawa ng concept map tungkol sa natutunan mo sa iyong binasa.
[illustration: blank concept map with four empty boxes around a central four-arrow symbol]
A. Ikalawang Gawain
Gumawa ng infomercial na nagpapatunay na sa pamamagitan nga paggawa ay nakakamit niya ang kaganapan ng kanyang pagkatao
Rubriks
| Pamantayan | Pinakamahusay | Mahusay | Katam-taman | Nangangailangan ng ensayo | kabuuan |
|---|---|---|---|---|---|
| NILALAMAN (50%) ✓ Malinaw na naipapakita ang paksang nais talakayin o ang kanyang nais ibahagi sa mga kamag-aral | |||||
| PAGIGING MALIKHAIN (25%) ✓ Mahusay na naipakita ang paggamit ng iba’t-ibang istratehiya upang maging masaya, kaakit-akit ang infomercial na nabuo. | |||||
| GAMIT NG WIKA AT SALITA (25%) ✓ Angkop ang mga salitang ginamit | |||||
| KABUUAN (100 %) |
B. Ikatlong Gawain
Gumawa ng infographic tungkol sa kahalagahan ng paggawa bilang tagapagtaguyod ng dignidad ng tao at paglilingkod
Rubriks
| Pamantayan | Pinakamahusay | Mahusay | Katam-taman | Nangangailangan ng ensayo | kabuuan |
|---|---|---|---|---|---|
| NILALAMAN (30%) ✓ Naipapakita at naipapaliwanag ng mahusay ang ugnayan ng kosepto sa paggawa ng inforgraphic |
[transcriber’s note: table continued from the previous page]
| Pamantayan | Pinakamahusay | Mahusay | Katam-taman | Nangangailangan ng ensayo | kabuuan |
|---|---|---|---|---|---|
| KAANGKUPAN NG KONSEPTO (25%) ✓ Maliwanag ang mensahe sa paglalarawan ng konsepto | |||||
| PAGKAMAPANLIKHA (ORIGINALITY) (15%) ✓ Orihinal ang ideya sa paggawa ng infographic | |||||
| PAGKAMALIKHAIN (15%) ✓ Gumamit ng tamang kombinasyon ng mga kulay upang maipahayag ang nilalaman, konsepto at mensahe | |||||
| KABUUANG PRESENTASYON (15%) ✓ Malinis at maayos ang kabuuang presentasyon | |||||
| KABUUAN (100%) |
Isaisip
Panuto: Sumulat ng isang maikling sanaysay tungkol sa paggawa.
Gabay na tanong:
- Paano naipamamalas ng tao ang mga pagpapahalaga niya sa paggawa at paglilingkod sa kapuwa at lipunan?
Rubriks para sa Paggawa ng Sanaysay
| Kraytirya | Nilalaman | Organisasyon | Style (Pagkamapanlikha at Pagkamalikhain) | Mechaniks | Kabuuan |
|---|---|---|---|---|---|
| 40% Naipapakita at naipaliwanag ng maayos ang ugnayan ng konseptong isinulat sa pahayag | 35% Mahusay ang pagkakasunudsunod ng mga ideya, malinaw at makabuluhan. | 15% Lubos na nagpapamalas ng pagkamalikhain sa pagsulat ng maikling sanaysay at orihinal ang mga ideyang ginamit | 10% Wasto ang mga ginamit na salita at pagbabantas | 100% |
- Naiaangat ba ng mga pagpapahalagang ito ang kaganapan ng kanyang pagkatao? Ipaliwanag
______________________________________________________________________________
______________________________________________________________________________
Isagawa
Pananaliksik
Panuto: Magsagawa ng pananaliksik ukol sa mga manggagawang Pilipino na iniaalay ang kanyang paggawa para sa mga taong nangangailangan lalo na ang mga mahihirap at marginalized. Maaaring siya ay nagmula sa iba’t ibang karera o negosyo sa track na akademik, teknikal-bokasyonal, sining at disenyo at isports. Kailangang malinaw ang kalalabasan ng ginawang pagsaliksik.
- Ang sinteses ng kabutihang dulot ng paggawa para sa mga nangangailangan- mga mahihirap at marginalized
- Ang kaniyang layunin sa paggawa
- Ang nagtulak sa kaniya o kaniyang naging motibasyon sa pagpili ng trabaho o negosyo
- Mga hamon na pinagdaanan niya sa paggawa lalo na ang mga problema o balakid na kaniyang nalampasan o kinakaharap
Tayahin
Panuto: Basahin at unawain ang bawat pangungusap. Piliin ang pinakaangkop na sagot at isulat ang titik sa iyong sagutang papel.
Alin sa mga sumusunod ang HINDI nangangahulugan ng salitang paggawa?
- A. Isang bagay na hindi matatakasan at kailangang harapin sa bawat araw
- B. Isang gawain ng tao na nangangailangan ng likas na pagkukusa at pagkamalikhain
- C. Isang pagkilos na hindi batay sa kaalaman
- D. Malaking bahagi ng pagkatao na kailangang isagawa ng may pananagutan
Sa pamamagitan ng paggawa nakakamit ng tao ang mga sumusunod, maliban sa:
- A. Suporta para sa pansariling pangangailangan
- B. Karapatang samsamin ang pag-aari ng iba
- C. Mataas na tiwala sa sarili
- D. Pagkakataong makisalamuha at makisama sa iba
Kailan masasabi na ang paggawa ay isang moral na obligasyon para sa kapuwa, pamilya, at lipunan na kaniyang kinabibilangan?
- A. Kapag iniisip ng tao ang kaniyang sarili sa kaniyang paggawa
- B. Kapag kinakailangang isama sa layunin ng tao sa paggawa ang makatutulong sa kaniyang kapuwa.
- C. Kapag kinakailangan ng tao na maghanap ng hanapbuhay na ang layunin ay makatulong at magsilbi sa kapuwa.
- D. Lahat ng nabanggit
Ang tao ay gumagawa upang kitain ang salapi na kaniyang kailangan upang matugunan ang kaniyang pangunahing pangangailangan. Ang pangungusap ay _____.
- A. Tama, dahil likas sa tao na unahing tugunan ang kaniyang pangunahing pangangailangan.
- B. Tama, dahil hindi mabibili ng tao ang kaniyang pangangailangan kung wala siyang pera.
- C. Mali, dahil hindi nararapat na pera ang maging layunin sa paggawa
- D. Mali, dahil mas mahalagang isipin na matugunan ang pangangailangan ng kapuwa bago ang sarili
Saan nakikita ang tunay na halaga ng paggawa?
- A. Sa proseso na pinagdaanan bago malikha ang isang produkto
- B. Sa kalidad ng produkto na nilikha ng tao
- C. Sa haba ng panahon na iginugol upang malikha ang isang produkto
- D. Sa katotohanan na ang gumawa o lumikha ng produkto ay tao
Ang paggawa ay para sa tao at hindi ang tao para sa paggawa. Ito ay nangangahulugang _____.
- A. hindi kasangkapan ang tao na kailangan para mapagyaman ang paggawa bagkus kailangan niya ang paggawa upang makamit niya ang kanyang kaganapan.
- B. hindi kasangkapan ang tao na kinakailangan para mapagyaman ang paggawa bagkus ang tao ang kailangan upang mapagyaman ang mga kasangkapan na kinakailangan sa pagpapayaman ng paggawa
- C. ang tao gagamit ng lahat ng mga nilikha bunga ng paggawa at hindi nararapat na iasa lamang ng tao ang kaniyang pag-iral sa mga produktong nilikha para sa kaniyang kapuwa.
- D. ang tao ang gagamit ng lahat ng mga nilikha bunga ng paggawa kung kaya ibinubuhos ng tao ang lahat ng kaniyang pagod at pagkamalikhain upang makagawa ng isang makabuluhang produkto.
Ang sumusunod ay layunin ng paggawa maliban sa isa _____.
- A. Kumita at ipagdamot ang bunga ng paggawa
- B. Kumita ng salapi na kailangan upang matugunan ang pangangailangan
- C. Makapag-ambag sa patuloy na pag-angat at pagbabago ng Agham at Teknolohiya
- D. Maiangat ang kultura at moralidad ng lipunang kinabibilangan
Ang paggawa ay isang moral na obligasyon para sa kapuwa, sa kanyang pamilya, sa lipunan na kaniyang kinabibilangan at sa bansa. Ito ay nangangahulugang:
- A. Hindi nararapat na isipin ng tao ang kanyang sarili sa kanyang paggawa.
- B. Kailangang kasama sa layunin ng tao sa paggawa ang makatulong sa kaniyang kapuwa.
- C. Kailangan ng tao na maghanap ng hanapbuhay na ang layunin ay makatulong at magsilbi sa kapuwa.
- D. Lahat ng nabanggit
Ang pinakamataas na layunin ng paggawa ay ang _____.
- A. pagtulong sa mga nangangailangan.
- B. pagkamit ng kaganapang bilang tao.
- C. pag-angat ng kultura at moralidad.
- D. pag-angat at pagbabago ng Agham at Teknolohiya.
10.Ano ang obheto ng paggawa?
- A. Kalipunan ng mga gawain, resources, instrument at teknolohiya na ginagamit ng tao upang makalikha ng mga produkto
- B. Mga taong gagamit ng mga produktong nilikha
- C. Tunay na layunin ng tao sa kaniyang paglikha ng mga produkto
- D. Kakayahang kakailanganin ng tao upang makalikha ng isang produkto
11.Ang buhay na walang patutunguhan ay walang katuturan at ang paggawa ang nagbibigay katuturan dito. Sa pamamagitan ng paggawa nakakamit ng tao ang sumusunod maliban sa ____________. A. nabibigyang-dangal ang kanyang pagkatao B. nagagampanan niya ang kanyang tungkulin sa Diyos C. nakakayanan niyang suportahan ang kanyang mga pangangailangan D. napagyayaman ang pagiging makasarili
Ang pag-unlad ng teknolohiya ang isa sa mga palatandaan ng pag-unlad ng ekonomiya ng isang bansa ngunit unti-unti rin nitong nailalayo ang tao sa kanyang tunay na esensiya sa mundo. Alin sa sumusunod ang nagpapatibay sa pahayag na ito?
A. pagbuo ng tao ng kaniyang pagkakakilanlan at kakayahan
B. pagkamit ng kaganapang pansarili
C. pagtulong sa kapuwa upang makamit ang kanyang kaganapan
D. lahat ng nabanggitSino sa sumusunod ang hindi nakatutulong sa pag-angat ng antas kultural ng bansa sa pamamagitan ng kanilang paggawa?
A. Si Antonio na gumagawa ng mga muwebles na yari sa rattan at buli at nilalapatan ng modernong disenyo
B. Si Renee na gumagawa ng mga damit na yari sa materyal na tanging sa bansa nakikita at inilalapat sa yari ng mga damit ng mga banyaga
C. Si Romeo na nag-eexport ng mga produktong gawa sa mga kalapit na bansa
D. Si Shiela na gumagawa ng mga pelikulang tungkol sa mga isyung panlipunan ng bansa na inilalahok sa mga timpalak sa buong mundo.Sa paanong paraan nagiging hindi makabuluhan ang paggawa?
A. Kapag ang tao ay tinitingnan ang paggawa bilang tunguhin (goal) at hindi daan (means) sa pagkamit ng tunguhin
B. Kapag ang pagbibigay ng iyong lahat ng panahon at pagod sa paggawa ay hindi nagwawaglit sa pag-aalay nito para sa kapurihan ng Diyos
C. Kapag ibinibigay ng tao ang lahat ng kaniyang makakaya sa paggawa upang kaniyang matamasa ang bunga ng kanyang pinagpaguran
D. Kapag nakikita at nauunawaan ng tao ang kahulugan ng kaniyang paggawaAno ang mabuting naidudulot ng pag-unlad ng Agham at Teknolohiya sa pagiging produktibo ng tao sa paggawa ____________.
A. Hindi nagkakaroon ng pagkakataon ang tao na magamit ang kaniyang pagkamalikhain
B. Mas nababawasan ang halaga ng isang produkto dahil hindi ito nahawakan ng tao.
C. Nagkakaroon ng katuwang ang tao sa mabilis na paglikha ng maraming produkto
D. Nababago na ang kahulugan ng tunay na paggawa.
Susi sa Pagwawasto
Tayahin
- C
- B
- D
- A
- D
- D
- A
- D
- B
- A
- D
- D
- C
- A
- C
Subukin
- A
- C
- A
- D
- D
Sanggunian
Aklat
- Kagawaran ng Edukasyon, Edukasyon sa Pagpapakatao 9 Modyul para sa Mag-aaral, DepEd-BLR, Muling Limbag 2017, pp.96-107
Image
- Free-images.com, Worker ant carrying leaf
https://free-images.com/display/worker_ant_carrying_leaf.html - Publicdomainvectors.org, “Black spider on a web” , September 20, 2016
https://publicdomainvectors.org/en/free-clipart/Spiderandnet/49330.html - Ariel Lucerna, “Filipino”,
https://www.pinterest.ph/pin/237424211576081082/
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply