This is a Self-Learning Module (SLM) for the Senior High School subject Pagbasa at Pagsusuri sa Iba’t Ibang Teksto Tungo sa Pananaliksik (reading and analyzing different texts toward research), Quarter 4, Module 3: “Proseso sa Pagsulat ng Pananaliksik” (the process of writing research). It was prepared by DepEd Region IV-A CALABARZON (first edition, 2020) for learners studying at home under Alternative Delivery Mode. After working through it, learners should be able to explain the purposes, uses, methods, and ethics of research and write a proper bibliography.
On this page 8 sections
What learners will learn
Content standard (Pamantayang Pangnilalaman): Follows the standards for writing careful, well-organized research.
Performance standard (Pamantayan sa Pagganap): Produces a short research paper on a timely topic.
Learning competency (Kasanayang Pampagkatuto): Lists the ways and the correct process of writing research in Filipino based on the purpose, use, method, and ethics of research (F11PU-IVef-91).
By the end of the module, learners should be able to:
- Identify the purpose and uses of research
- Carry out their responsibilities as student researchers
- Explain the meaning of method and procedure in writing research
- Give credit to the people whose knowledge they used
- Follow the standards for writing a bibliography
- Identify where they can get information for their research
Choosing a topic and setting objectives
The lesson inside the module is titled “Hakbang sa Pagsulat ng Pananaliksik” (steps in writing research). It starts with choosing a topic (pagpili ng paksa), since the topic guides the whole study. The module lists five sources of topics: the internet and social media, television, newspapers and magazines, events around you, and your own interests. It notes that a topic you truly care about often leads to a successful paper.
Following Garcia’s book, the module gives five purposes of research:
- To satisfy human curiosity
- To answer specific questions
- To settle a particular issue or controversy
- To discover new knowledge
- To solve a problem, for example how plants once seen as useless are now herbal medicines
Its sample objectives come from a study of what people in Bacoor know and believe about HIV: one general objective followed by four specific ones.
Ethics and plagiarism
Ethics (etika) means following the standards that society holds as right. The module lists four parts of research ethics:
- Protecting the safety of respondents
- Keeping personal data safe
- Avoiding deception
- Taking special care when children are respondents
Plagiarism is using or copying someone else’s words and ideas without crediting the source (Purdue University Online Writing Lab). The forms it lists include:
- Claiming another person’s work or idea
- Leaving out proper quotation marks
- Giving wrong source information
- Translating or rewording a text without credit
- Submitting one paper in two courses
- Redundant publication and self-plagiarism
- Padding the reference list with sources that were not used
Methodology (Metodo o Pamamaraan)
The module describes methodology as the second chapter of a research paper. It has four parts.
A. Research design (Disenyo ng Pag-aaral)
| Type | What it does | Module’s example |
|---|---|---|
| Eksperimental (experimental) | Best for finding an expected result | Which language helps students learn math more easily |
| Korelasyonal (correlational) | Finds the relationship between two variables | Upbringing and being goal-oriented |
| Hambing-sanhi (causal-comparative) | Finds causes of or differences between two things or people | Students in private vs. public schools |
| Sarbey (survey) | Enriches and adds to data | Students’ views on tuition increases |
| Etnograpiko (ethnographic) | Cultural research | The way of life of the Mangyan in Mindoro |
| Historikal (historical) | Focuses on past events | Tracing a family line |
| Kilos-saliksik (action research) | Addresses a problem and gives a solution | Identifying a community’s problems |
| Deskriptibo (descriptive) | Describes a phenomenon; the most widely used type | Medicinal plants in the Philippines |
By the kind of data, research is either kwantiteytib (quantitative, using numbers and statistics) or kwaliteytib (qualitative, using people’s experiences that cannot be turned into numbers).
B. Participants and sampling (Mga Kalahok at Sampling)
This part answers who takes part, how many, and how they are chosen. The population is the whole group of interest. The sample is the part of it that supplies the data. Researchers sample because studying everyone costs too much money and time.
- Random sampling: simple random (for example, the fishbowl technique), stratified, and cluster or area sampling
- Non-random sampling: systematic, convenience (for example, phone calls or pop-up surveys), and purposive
The module’s worked example uses stratified sampling and Slovin’s formula, n = N / (1 + Ne²), to get 149 respondents from the STEM, ABM, and TVL strands of a Bacoor senior high school.
C. Data-gathering tools (Kasangkapan sa Pangangalap ng Datos)
- Talatanungan (questionnaire): open-ended or close-ended
- Pakikipanayam (interview): structured or unstructured
- Obserbasyon (observation): informal or structured
D. Data-gathering procedure
Sources should be recent, relevant, and enough in number. This part also covers reliability and validity, and how the data will be analyzed, for example by percentage. Notes can be taken as a tuwirang sipi (direct quote) or as a pabuod (summary or paraphrase in your own words).
Citations, bibliography, and sources
The module explains parenthetical citation in two styles:
- APA is used in the sciences and social sciences, for example (Mabilin, 2010) or Mabilin (2010).
- MLA is used in the liberal arts and humanities.
It gives APA entry formats for books with one, two, or three or more authors, works with no author, periodicals, theses, films and CDs, government documents, and online sources. It also gives MLA formats for books.
Sources of information are grouped into four kinds:
- Primary sources: people, groups, and public documents
- Secondary sources: dictionaries, encyclopedias, journals, and similar works
- Electronic sources: the internet, including what domains such as .edu, .org, .com, and .gov.ph mean
- The library
Library research has three stages: an initial search, then browsing, skimming, and scanning, then reading and note-taking. The card catalog has three kinds of cards: subject, author, and title.
How to use this module
- Start with Subukin, a 15-item pretest that shows what you already know.
- Do the Balikan activities: list timely topics from the five sources, pick one, and write your objectives.
- Read Tuklasin, the main discussion, then answer the three Suriin questions.
- Complete Pagyamanin: writing objectives, a 10-item matching test, identifying research designs, and writing bibliography entries.
- Finish the sentence-completion task in Isaisip. Then, in Isagawa, write objectives and a methodology outline for a study on student stress.
- Take Tayahin, the 15-item post-test, and do Karagdagang Gawain: write five reference entries on bond paper.
Learners: Write your answers on separate paper, not in the module, and check them honestly against the answer key (Susi sa Pagwawasto). Contact your teacher if a lesson is unclear.
Parents and guardians: The module says it comes with a separate guide for teachers and facilitators, with tips for helping learners at home.
Teachers: The answer key covers the pretest, the post-test, the matching and identification activities, and the bibliography activity.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this module for?
It is a Senior High School module for Quarter 4 (Ikaapat na Markahan), Module 3. Its competency code, F11PU-IVef-91, is a Grade 11 Filipino code.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto has answers for the pretest, the post-test, the identification and matching activities, and sample bibliography entries. No answer is printed for item 9 of the matching activity.
What is plagiarism according to the module?
Citing the Purdue University Online Writing Lab, the module defines plagiarism as using or copying someone else’s words and ideas without crediting the source. It also lists forms such as self-plagiarism and padding a reference list.
What citation styles does the module teach?
It teaches APA (American Psychological Association), used mainly in the sciences, and MLA (Modern Language Association), used in the liberal arts and humanities. It includes sample entries for books, periodicals, theses, films, CDs, and online sources.
What are the parts of the methodology chapter discussed?
The module covers four parts: the research design, the participants and sampling, the data-gathering tools, and the data-gathering and analysis procedure.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Pagbasa at Pagsusuri sa Iba’t Ibang Teksto Tungo sa Pananaliksik
Ikaapat na Markahan – Modyul 3: Proseso sa Pagsulat ng Pananaliksik
[illustration: students reading outdoors under a tree, a teacher with a student at a desk, a boy writing beside a lamp, and two students with a globe]
CO_Q4_PPIITTP_SHS Module 3
Pagbasa at Pagsusuri sa Iba’t Ibang Teksto Tungo sa Pananaliksik Alternative Delivery Mode Ikaapat na Markahan – Modyul 3:Proseso sa Pagsulat ng Pananaliksik Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Inilimbag sa Pilipinas ng _____
Department of Education – Region IV-A CALABARZON
Office Address: Gate 2 Karangalan Village, Barangay San Isidro, Cainta, Rizal 1800 Telefax: 02-8682-5773/8684-4914/8647-7487 E-mail Address: region4a@deped.gov.ph
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Judith A. Calivara and Lilibeth L. Lubiano Editor: Maria Leilane E. Bernabe, Ed.D. Tagasuri: Juana T. Macalagay, PhD; Darlene Joy A. Huelar Tagaguhit: Mary Laila Jane Paras Tagalapat: Nolan Severino R. Jusayan; Katherine Obrero Cordora Tagapamahala: Wilfredo E. Cabral; Francis Cesar B. Bringas; Job S. Zape Jr.; Eugenio S. Adrao; Ramonito O. Elumbaring; Elaine T. Balaogan; Fe M. Ong-ongowan; Celedonio B. Balderas, Jr.; Lourdes T. Bermudez; Lualhati O. Cadavedo; Alona A. Enzinares; Gemma G. Cortez; Regin Rex P. Tosco; Leylanie V. Adao; Marissa O. Aguirre; Cesar Chester O. Relleve; Ma. Gladys A. Delos Reyes
Pagbasa at Pagsusuri sa Iba’t Ibang Teksto Tungo sa Pananaliksik Ikaapat na Markahan – Modyul 3: Proseso sa Pagsulat ng Pananaliksik
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
Ang modyul na ito ay ginawa at dinisenyo para sa iyo. Ito ay nabuo upang lubos mong maunawaan ang asignaturang Pagbasa at Pagsusuri sa Iba’t Ibang Teksto Tungo sa Pananaliksik. Ang kabuuan ng modyul na ito ay makakatulong upang maibigay sa iyo ang mahahalagang kaalaman at impormasyon na tiyak na makatutulong sa iyong pag-unlad. Ang wikang ginamit ay kinikilala ang pagkakaibang antas ng bokabularyo ng mga mag-aaral. Ang aralin ay isinaayos upang sundin ang batayang pagkakasunod-sunod ng kurso. Subalit ang pagkakasunod-sunod ng iyong binasa ay maaring magbago upang tumugma sa aklat na ginagamit mo ngayon.
Ang modyul na ito ay patungkol sa paksang:
Aralin 1: Proseso sa Pagsulat ng Pananaliksik
Matapos mong pagdaanan ang modyul na ito, inaasahan na ikaw ay:
Pamantayang Pangnilalaman: Nakasusunod sa pamantayan ng pagsulat ng masinop na pananaliksik
Pamantayan sa Pagganap: Nakabubuo ng isang maikling pananaliksik na napapanahon ang paksa
Kasanayang Pampagkatuto: Naiisa-isa ang mga paraan at tamang proseso ng pagsulat ng isang pananaliksik sa Filipino batay sa layunin, gamit, metodo, at etika ng pananaliksik (F11PU-IVef-91)
Layunin:
- Natutukoy ang ang layunin at gamit ng pananliksik
- Naisasagawa ang responsibilidad ng mag-aaral bilang mananaliksik
- Naibibigay ang katuturan ng metodo at pamamaraan sa pagsulat ng pananaliksik;
- Nagpapakita ng pagkilala sa mga taong pinaghanguan ng mga kaalaman
- Nakasusunod sa pamantayan ng pagsulat ng bibliyograpiya
- Natutukoy ang mga maaaring pagkuhanan ng mga impormasyon sa pagbuo ng saliksik
Naranasan mo na bang sumulat ng maprosesong pananaliksik? Ano-ano ang mga isinasaalang-alang mo kung ikaw ay gagawa ng isang pag-aaral bilang bahagi ng kurikulum at sa makrong kasanayang pagsulat? Kung hilaw pa ang kaalaman mo hinggil sa pananaliksik, magagabayan ka ng modyul na ito.
Sa bahaging ito ng modyul, mahalagang makapagtamo ng mas malalim na pagpapahalaga sa pananaliksik sa Filipino ang mga mag-aaral na tulad mo, dahil ang tuon ng edukasyon ngayon ay maitaas ang kasanayan na maging palabasa at mapagsaliksik. Ang pokus ng modyul na ito ay ang pagkatuto mo sa mga hakbang at tamang proseso ng pananaliksik. Inaasahan na magkakaroon ka ng bagong pananaw at interes na gumawa ng makabuluhang pananaliksik na maaaring pagpapaunlad sa sarili at makaambag ng bagong kaalaman sa lipunan.
Subukin
Panuto: Basahin at unawaing mabuti ang pangungusap sa bawat bilang. Piliin ang letra ng tamang sagot isulat ito sa sagutang papel.
Nirerespeto at iginagalang ang anumang mga pribadong impormasyon tungkol sa kanyang pinag-aaralan.
- A. Mapamaraan B. Matiyaga C. Mabait D. Etikal
Hindi kinilala ni G. Maglaya ang isinalin na akda ni G. Lumbera, anong tawag sa kaniyang ginawa?
- A. Plagiarism B. Layunin C. Metodo D. Gamit
Mahalaga rito ang husay sa pagbuo ng mga kasunod at kaugnay na tanong (follow-up question).
- A. Sarbey C. Pakikipanayam
- B. Obserbasyon D. Dokumentaryong pagsusuri
Pagmamasid sa kilos, pag-uugali, at interaksiyon ng mga kalahok sa isang likas na kapaligiran.
- A. Dokumentaryong pagsusuri C. Obserbasyon
- B. Pakikipanayam D. Sarbey
Kadalasang ginagamitan ng estadistikal na pagsusuri
- A. Dokumentasyon C. Obserbasyon
- B. Pakikipanayam D. Sarbey
Bahagi ng isang pananaliksik na kakikitaan ng talaan ng mga aklat, journal, pahayagan, magasin, o website na pinagsanggunian o pinagkuhaan ng impormasyon.
- A. Datos C. Koseptong Papel
- B. Pagpili ng paksa D. Talaan ng Sanggunian/Bibliograpiya
Ang mga gawain sa ibaba ay nakapaloob sa proseso ng pagdidisenyo ng pananaliksik maliban sa isa.
- A. Pagtukoy sa populasyon ng pananaliksik o materyales na pagmumulan ng datos
- B. Pagkuha ng datos mula sa mga kalahok ng pananaliksik
- C. Pamimili ng disenyo at pamamaraan ng pananaliksik
- D. Pagpaplano ng mga proseso ng pananaliksik
Ang pinagsanggunian o pinagkuhaan ng impormasyon ay makikita sa bahaging ito ng pananaliksik gaya ng mga aklat, journal, pahayagan, magasin, o website.
- A. Datos C. Pagpili ng paksa
- B. Konseptong Papel D. Talaan ng Sanggunian/Bibliyograpiya
Sa isinagawang pananaliksik ni Princess pinili niyang respondente ng pananaliksik ay mula sa Baitang 12 ng pangkat Automotive at pangkat EPAS sa Senior High School in Progressive. Kinabibilangan ito ng 50 mag-aaral, 30 lalake at 20 babae, na bumubuo sa kabuoan. Saang bahagi ilalagay ni Joana ang ginawa niyang ito.
- A. Kaligiran ng Pag-aaral C. Metodolohiya at Pamamaraan
- B. Kaugnay na Literatura D. Paglalahad ng Datos at Interpretasyon
Sa ginamit na sanggunian ay hindi nabanggit ang may-akda o anonymous ang nakalagay sa title page. Paano ito ilalagay sa gagawing bibliograpiya?
- A. Ang pangalan ng nagparehistro sa pamagat ng aklat ang isinusulat sa bibliograpiya
- B. Ang pangalan na lamang ng publikasyon ang isinusulat sa bibliograpiya
- C. Ang pamagat na lamang ng unang akda na makikita sa nilalaman
- D. Ang pamagat na lamang ng aklat ang isinusulat sa bibliograpiya, taon ng pagkalimbag, lugar na pinaglimbagan at palimbagan
- Alin sa sumusunod na pahayag ang wasto?
- A. Kung nabanggit na ang pangalan ng awtor sa mismong teksto, taon na lamang ng publikasyon ang isulat sa loob ng parenthesis.
- B. Kung nabanggit na ang pangalan ng awtor sa mismong teksto, pangalan at taon ng publikasyon pa rin ang isulat sa loob ng parenthesis.
- C. Kung nabanggit na ang pangalan ng awtor sa mismong teksto, taon na lamang ng publikasyon ang isulat sa hulihan ng pahayag.
- D. Kung ‘di nabanggit ang pangalan ng awtor sa mismong teksto, taon na lamang ng publikasyon ang isulat sa loob ng parenthesis.
- Dahilan ng pananaliksik o kung ano ang gustong matamo sa isang particular na pag-aaral.
- A. Inaasahang Bunga C. Layunin
- B. Konseptong Papel D. Metodolohiya
- Isang mainam na lugar na puntahan upang makapangalap ng mga datos o impormasyon na nais saliksikin.
- A. Elektroniko o Internet C. Sekundarya
- B. Primarya D. Silid-aklatan
- Maituturing bilang isa sa pinakamalawak at pinakamabilis na hanguan ng mga impormasyon o datos. Ito ay bunga ng kumbinasyon ng serbisyong postal, telepono at silid-aklatan.
- A. Elektroniko o Internet C. Sekondarya
- B. Primarya D. Silid-aklatan
- Ito ang kard na kailangang tingnan kung ang mananaliksik ay may naiisip na agad na awtor na awtoridad sa kanyang paksa.
- A. Kard Awtor C. Kard Paksa
- B. Kard Lyunin D. Kard Pamagat
Aralin 3: Hakbang sa Pagsulat ng Pananaliksik
Balikan
[illustration: hand holding a puzzle piece]
Pagpili ng Paksa
Maraming mag-aaral ang nahihirapan sa pagpili ng paksang kanilang sasaliksikin. Karaniwang ang kanilang napipiling paksa ay nagawan na ng pananaliksik nang maraming ulit.
Huwag nating kalimutan na ang paksa ang pangunahing ideya na daan sa takbo ng isinagawang pananaliksik kaya napakahalaga ang pagpili ng paksa.
Iba’t Ibang Maaaring Mapagkunan ng Paksa
Sa kasalukuyang panahon, ang Internet at social media ay bahagi na ng buhay ng tao. Napakaraming taglay na impormasyon ang internet at kung magiging mapanuri ka baka nandiyan lang at naghihintay ang isang kakaiba at bagong paksang maaari mong gamitin para sa iyong pananaliksik.
Ang Telebisyon ay isa pa sa mga uri ng media na laganap lalo na sa panahon ng cable at digital television. Sa panonood mo ng mga balita, mga programang pangtanghali, teleserye, talk shows at iba pa.
Dyaryo at Magasin. Mula sa mga ito’y pag-uukulan ng pansin ang mga nangungunang balita, maging ang mga opinyon, editoryal, at mga artikulo. Suriin at baka naririto lang ang paksang aakit sa iyong atensyon.
Mga Pangyayari sa iyong paligid. Kung maging mapanuri ka ay maaaring may mga pangyayari o mga bagong kalakaran sa paligid na mapagtutuunan mo ng pansin at maaaring maging paksa sa pananaliksik.
Sa sarili. Ang paksang nagmula sa bagay na interesado ang mananaliksik ay karaniwang humahantong sa isang matagumpay na sulating pananaliksik sapagkat nalalagay niya hindi lamang ang kanyang isipan kundi ang buong puso at damdamin para sa gawaing sa una pa lang ay gusto niya o interesado siya.
“Alam kong makatutulong ito sa iyo upang magkaroon ka ng gabay at mapadali sa iyo ang daloy ng modyul na ito. Batid kong mulat na ang iyong kamalayan sa mga nakalahad sa talahanayan na maaaring malaki ang maitutulong sa iyo sa pagpili ng paksa sa gawaing pananaliksik.”
Gawain 1:
Panuto: Magtala ng mga napapanahong isyu o paksa na makukuha mula sa mga sumusunod:
| Internet/ social media | Telebisyon | Dyaryo/ Magasin | Mga pangyayari sa paligid | Sariling Interes |
|---|---|---|---|---|
Mula sa naitalang mga paksa, pumili ng isa at ano sa tingin mo ang mga dapat isaalang-alang sa pagpili ng paksang pananaliksik.
Gawain 2:
Panuto: Pumili ng isang paksa mula sa Gawain 1. Isulat ang paksa sa ibaba at ilahad kung ano-ano ang layunin mo sa napiling paksa.
Paksa: _____
Ang bahaging ito ng modyul ay iyong magiging gabay o tulong sa sandaling ikaw ay magsusulat na ng sariling layunin ng gagawin mong pananaliksik sa napili mong paksa.
Mga Tala para sa Guro
- “Alam kong makatutulong ito sa iyo upang magkaroon ka ng gabay at mapadali sa iyo ang daloy ng modyul na ito.”
- Ngayong alam mo na kung paano magsulat ng layunin batay sa napili mong paksa, maaari mo nang simulan ang susunod na paksa sa modyul na ito.
Tuklasin
Hakbang sa Pagsulat ng Pananaliksik
Layuning ng pananaliksik
Narito ang mga layunin ng pananaliksik (batay sa aklat nina Garcia)
- Mabigyan ng kasiyahan ang kuryusidad ng tao.
Dahil sa pagkamangha sa mga nakikita sa kapaligiran, lalo na ngayong panahon ng teknolohiya, nagsusulputang imbensiyon nagiging mausisa tayo.
- Mabigyan ng mga kasagutan ang mga tiyak na katanungan.
Gumagawa tayo ng pananaliksik dahil nais nating mabigyan ng kasagutan ang mga tiyak na katanungan. Nabibiyang-linaw ang maraming katanungan sa kaisipan natin bilang mananaliksik.
- Malutas ang isang partikular na isyu o konrobersiya.
Mga kontrobersiyang bumabalot sa ating kaisipan, mga kontrobersiyang nagaganap sa ating bansa na unti-unti nang nasasagot ang mga ito sa pamamagitan ng pananaliksik.
- Makatuklas ng mga bagong kaalaman.
Maraming nang kaalaman ang umiiral, ginagamit at pinakikinabangan ngunit lubha pa itong mapapaunlad sa pamamagitan ng pananaliksik.
- Maging solusyon ito sa suliranin.
Kung noon ang mga damo at dahon ay walang silbi ngayon ito ay mga gamot na herbal nanakakalunas sa iba’t ibang karamdaman at pinagkakaperahan tulad ng sakit sa diabetes at tuberculosis.
Laging tatandaan na ang layunin ng pananaliksik ay siyang sasagot sa iyong gagawing pag-aaral.
Halimbawa:
Layunin ng Pag-aaral: Ang pangunahing layunin ng pag-aaral na ito ay ang tuklasin ang pananaw, kaalaman, at paniniwala ng mga Bacooreño sa usaping patungkol sa virus na HIV.
Nilalalayon ng pananaliksik na ito na:
- Matukoy ang kaalaman ng mga Bacooreño patungkol sa virus na HIV;
- Malaman ang kahalagahan ng tamang pag-unawa sa virus na HIV;
- Maipahayag ang mga pananaw ng mga Bacooreño sa mga PLHIV at sa patuloy na paglobo ng mga kaso nito; at
- Maitama ang mga maling pananaw ng mga Bacooreño sa virus na HIV.
Gamit ng Panaliksik sa akademikong Gawain
Ang akademikong pagsulat ay isinasagawa sa isang akademikong institusyon kung saan kinakailangan ang mataas na antas ng kasanayan sa pagsulat. Layunin ng akademikong pagsulat ang magbigay ng makabuluhang impormasyon sa halip na manlibang lamang.
Ang maprosesong pananalisik ay isa sa mga halimbawa ng akademikong pagsulat.
Pagbuo ng Akademikong Pagsulat
Nakadepende sa kritikal na pagbasa ng isang indibidwal (Arogante et al. 2007)
Husay ng manunulat sa:
- -mangalap ng mahahalagang datos
- -mag-organisa ng mga ideya
- -lohikal mag-isip
- -kakayahang gumawa ng sinte
- -mahusay magsuri
- -orihinalidad na gawa
- -may inobasyon
Etika at Pananaliksik
Etika-Ito ay ang pagsunod sa istandard na pinaniniwalaan ng lipunan na wasto at naaayon sa pamantayan ng nakararami.
Kawalan ng etika sa Panaliksik
- Pagpapasagot sa sarbey nang hindi ipinapaalam sa respondent kung tungkol saan ang saliksik.
- Pagtatanong sa mga mag-aaral kaugnay sa kanilang sekswal na gawain.
- Paglalathala ng mga datos na tumutukoy sa personal na resulta ng panayam o sarbey ng grupo ng mga impormante.
Komponent ng Etika sa Pananaliksik
- Pagprotekta sa kaligtasan ng mga respondent.
- Pag-iingat sa mga personal na datos
- Pag-iwas sa desepsiyon o hindi pagsasabi ng totoo
- Pagsasaalang-alang sa kapakanan ng mga bata bilang respondent ng saliksik
Plagiarism at ang mga Responsibilidad ng mananaliksik
Naging tampok na usapan sa social media ang ilang popular ng plagiarism sa Pilipinas. Kontrobersiyal ang naging paggamit ng isang malaking negosyante ng mga sikat na linya sa kaniyang talumpati nang walang pagbanggit sa malalaking pangalan ng pinagmulan ng ideya. Gayundin, binatikos ang isang senador sa walang habas na paggamit ng ideya at direktang pagkopya sa artikulo ng blogger tungkol sa isyu ng Reproductive Health Law sa kaniyang talumpati sa senado. Dahil sa mga pangyayaring ito, naging tampok sa social media ang konsepto ng plagiarism at ang mga kaugnay sa usaping etikal nito.
Ayon sa Purdue University Online Writing Lab (2014), ang plagiarism ay ang tahasang paggamit o pangongopya ng nga salita at ideya ng walang kaukulang pagbanggit o pagkilala sa pinagmulan nito.
Tinukoy ng Plagiarism.Org (2014) ang iba pang anyo ng plagiarism gaya ng:
✓ Pag-angkin sa gawa, produkto o ideya ng iba; ✓ Hindi paglalagay ng maayos na panipi sa mga siniping pahayag; ✓ Pagbibigay ng maling impormasyon sa pinagmulan ng siniping pahayag; ✓ Pagpapalit ng mga salita sa katulad na wika o kaya pagsasalin ng teksto ngunit pangongopya sa ideya nang walang sapat na pagkilala; at
✓ Ang pangongoya ng napakaraming ideya at pananalita sa isang pinagkunan na halos bumuo na sa iyong produkto, tukuyin man o hindi ang pinagmulan nito.
Bukod sa mga nabanggit narito pa ang ibang anyo ng plagiarism:
✓ Pagsusumite ng isang papel sa magkaibang kurso (Council of Writing Programs Administrators 2003) ✓ Redundant publication pagpasa ng isang mananaliksik ng iisang pag-aaral sa dalawang magkaibang refeered journal para sa publikasyon ✓ Self-plagiarism ang bahagi ng isang pananaliksik ay inuulit sa isa pang pananaliksik ng walang sapat na pagbanggit (Univerity og Minnesota, Center for Bioethics 2003) ✓ Pagpaparami ng listahan ng sanggunian kahit hindi naman talaga ito nagamit sa pananaliksik
Metodo o Pamamaraan
Ito ang ikalawang kabanata o tsapter sa mga sulating pananaliksik. Nakapaloob dito ang mga sumusunod na mahahalagang bahagi:
A. Disenyo ng Pag-aaral
Ipinaliliwanag ng mananaliksik sa bahaging ito ang disenyo sa pagsasagawa ng pananaliksik na maaaring palarawan, historikal o kaya’y eksperimental.
Mga uri ng pananaliksik:
Pananaliksik na Eksperimental
✓ Pinakamabisang uri kung nais tukuyin ang inaasahang resulta
✓ Binibiyang- pansin ang mga posibleng dahilan na maaaring tumugon sa suliraninHalimbawa: Saan higit na madaling matuto sa matematika batay sa wikang ginagamit?
Korelasyonal na Pananaliksik
✓ Matukoy ang kaugnayan ng 2 baryabol nang makita ang implikasyon nito at epekto sa isa’t isa✓ Makatutulong para magkaroon ng prediksiyon sa kalalabasan ng pananaliksik
Halimbawa: Kaugnayan ng kinalakhang paligid sa pagiging goal-oriented ng isang tao.
Pananaliksik na Hambing-sanhi
✓ Pag-alam sa dahilan o pagkakaiba ng dalawang bagay o taoHalimbawa: Paghahambing sa kahusayan ng mga mag-aaral sa pribado at pampublikong paaralan
Sarbey na Pananaliksik
✓ Pagpapayaman at pagpaparami ng datosHalimbawa: Pagkuha ng persepsiyon ng mga mag-aaral sa pagtaas ng matrikula
Etnograpikong Pananaliksik
✓ Kultural na pananaliksikHalimbawa: Uri ng pamumuhay ng mga Mangyan sa Mindoro
Historikal na Pananaliksik
✓ Pagtuon sa nagdaang pangyayari
✓ Magpabatid ng katotohanan ng nakalipas na pangyayariHalimbawa: Pag-alam sa lawak ng angkan
Kilos-saliksik (Action Research)
✓ Benepesyal
✓ May suliraning kailangang tugunan
✓ Nagbibigay ng solusyonHalimbawa: Pagtukoy sa suliranin ng pamayanan
Deskriptibong Pananaliksik
✓ Paglalarawan ng isang penomenong nagaganap kaugnay sa paksa
✓ Pinakagamiting uri ng pananaliksikHalimbawa: Pagtukoy sa iba’t ibang halamang gamot sa Pilipinas
Uri ng Pananaliksik Batay sa Klase ng Pagsisiwalat ng Datos
- Kwantiteytib– Ito ay ginagamit sa pagkalap ng numeriko o istatistikal na datos upang makabuo ng pangkalahatang pananaw na kumakatawan sa paksa o isyu na pinag-aaralan.
- Kwaliteytib– Ito ay ginagamit sa pagkalap ng datos ng mga karanasan ng tao sa kanilang ginagalawang lipunan na hindi maaaring isalin sa numurikong pamamamaraan upang makita ang magkakaibang reyalidad ng paksa o isyu na pinag-aaralan.
B. Mga Kalahok at Sampling
Naglalaman ang bahaging ito ng tiyak na bilang ng mga kasangkot sa pag-aaral, tiyak na lugar at ang hangganan ng kanyang paksang tatalakayin sa pananaliksik pati na ang tiyak na panahong sakop ng pag-aaral.
Mga katanungang dapat sagutin:
✓ Sino ang kasangkot sa pag-aaral ✓ Ilan ang kasangkot ✓ Paano sila pipiliin
Ano ba ang Sampol?
✓ Tumutukoy sa grupo (tao o bagay) na pinaghahanguan ng mga impormasyon para sa pananaliksik
Pagkuha ng Sampol
✓ Tumutukoy sa proseso ng pagpili ng mga indibidwal na miyembro ng isang grupo para sa paksa ng gagawing pag-aaral o pananaliksik.
Ang Populasyon
✓ Tumutukoy sa grupo ng interes ng gagawing pananaliksik; ✓ Ang grupong ninanais paghanguan ng resulta sa gagawing pag-aaral
Bakit karaniwang praktis ang kumuha ng isang bahagi ng malaking populasyon?
✓ Magastos kung buong populasyon ✓ Maraming oras ang igugugol kung buong populasyon ✓ Nakapaghihinuha (Inferring) at nakapaglalahat (generalizing) tungkol sa populasyon gamit ang sampling
Hakbang sa Pagsasampling
✓ Pagkilala sa populasyon, pagtiyak sa kinakailangang sukat ng sampol at istratehiya sa pagpili ng sampol
Mga Istratehiya sa Sampling (Pagsasampol
✓ Pagkuha ng Random o Random Sampling ✓ Pagkuha ng Nonrandom o Non-random Sampling
Random Sampling– Ang bawat miyembro ay mayroong pantay na pagkakataon upang mapili (EQUIPROBABILITY) at maging bahagi ng gagawing sampol ng pag-aaral
Uri ng Random Sampling:
Simple Random Sampling
Stratified Random Sampling
Cluster Random Sampling
Simple Random– ang bawat miyembro ng populasyon ay may pantay na pagkakataon na magsilbing sampol
Halimbawa:
Lottery sampling o fishbowl technique- sampling na walang kapalit (nababawasan ang probability)
- sampling na may kapalit (pantay ang bilang ng probability)
Stratified Sampling-Pagpili na ang mga tiyak na subgroup ay magkakaroon ng sapat na bilang ng mga kinatawan sa loob ng sampol
Hakbang:
-Hinahati ang grupo na ang bawat isa ay nabibilang sa katulad na istratum.
-Gumamit ng parandom sa pagpili ng mga kalahok sa bawat istratum.Sampling na Klaster– Tinatawag ding “Area Sampling“. Pumipili ng mga miyembro ng sampol nang pa-klaster kaysa gumamit ng hiwalay na mga indibidwal. Klaster na grupo – grupong may magkakatulad na katangian.
Halimbawa: mga mag-aaral sa isang disiplina.
Uri ng Non-random Sampling:
Systematic Sampling
Convenience Sampling
Purposive Sampling
Sistematikong Sampling– plano para sa pagpili ng mga miyembro matapos na mapili nang pa-random ang panimula. Pagtiyak sa sampling interval at constant sampling interval
Halimbawa: Populasyon 2000 = 200(10%)
[chart: diagram; Halimbawa ng Sistematikong Sampling (Populasyon 2000 = 200(10%))]
| Kaliwa | Kanan | Mga label |
|---|---|---|
| 1 | 11 | |
| 2 | 12 | |
| 3 → constant | 13 ← constant | |
| 4 sampling | 14 | |
| 5 | 15 sampling | |
| 6 | 16 interval | |
| 7 | 17 | |
| 8 | 18 | |
| 9 | 19 | |
| 10 | 20 |
[transcriber’s note: the arrows and the words “constant”, “sampling”, and “interval” are printed beside the numbers; their placement is shown in the table above]
Convenience Sampling– batay sa kaluwagan ng mananaliksik o ang accessibility nito sa nagsasaliksik
Halimbawa: Pagtawag sa telepono o Pop-up survey sa internet
Purposive Sampling– ginagamit batay sa paghuhusga at kaalaman ng mananaliksik upang makuha ang representiveness ng populasyon
Halimbawa: Paksa: Reaksyon sa RH Bill
Populasyon: Mga Mag-aaral sa Kolehiyo sa Cavite
Sampling: Mga Student-Leader sa bawat Pamantasan/Kolehiyo sa Cavite
Stratified sampling ang ginamit ng mananaliksik sa pagkalap ng mga respondente na kung saan ang tiyak na subgroup ay magkakaroon ng sapat na bilang ng mga kinatawan sa loob ng sampol. Gumamit din ang mga mananaliksik ng Slovin’s Formula n = N / (1+Ne2).
Ang mga tagatugon ng pananaliksik ay nagmula sa mga estudyante ng City of Bacoor Senior High School- Dulong Bayan na kung saan hinati sa tatlong espesyalisasyon na STEM, ABM at TVL. Ang bawat espesyalisasyon ay may karampatang numero ng respondente na nakabase sa resultang nakalap gamit ang Slovin’s Formula, Stratified Sampling at Even Numbering Random Sampling.
Ang kabuuang respondente na ginamit sa buong pananaliksik ay 149 na mga estudyante na kinabibilangan ng 18 na taga-STEM, 53 na taga-ABM at 76 na taga-TVL.
[transcriber’s note: the printed page numbers on these images read 13 to 20; the markers below are numbered 17 to 24 as instructed]
C. Kasangkapan sa Pangangalap ng Datos
Sa bahaging ito, inilalahad ng mananaliksik ang mga detalye sa paraan ng pangongolekta ng datos na kinakailangan o ginagamit upang matugunan ang mga suliraning ipinahayag sa pag-aaral. Maaaring gumamit ng sarbey, talatanungan(questionnaire-checklist) at pakikipanayam.
Sa pangangalap ng datos, may tatlong pangunahing ginagamit:
1. Talatanungan
Ang talatatanungan ay ginagamit ng mga mananaliksik kung saan ay isinusulat ang mga tanong na pinasasagutan sa mga respondente. Ito ang pinakamadaling paraan sa pangagalap ng datos.
- Open-ended na talatanungan- Ang mga respondent ay malaya sa pagsagot.
- Close-ended na talatanungan- uri ng talatanungan ng may pagpipilian
2. Ang pakikipanayam
Ito ay maisasagawa kung possible ang interaksiyong personal. May dalawang uri ito.
- Binalangkas na pakikipanayam o structured interview
- Di-binalangkas na pakikipanayam o unstructured interview
3. Obserbasyon
Kinapapalooban ito ng obserbasyon ng mananaliksik sa sitwasyong pinag-aaralan. Sa ganitong uri ng pag-aaral, ang mananaliksik ay natugon sa tuwirang paglalarawan ng sitwasyong pinag-aaralan at ang pinakamabuting paraan para makamit ang layuning ito ay ang pagmamasid dito.
Dalawang uri ng Obserbasyon:
- Di-pormal na obserbasyon- Itinatala lamang ang mga napag-usapan at walang limitasyon sa mga impormasyon.
- Pormal na imbestigasyon o structured observation– Itinatala rito kung ano lamang ang nais obserbahan at ang mga posibleng kasagut ay binalangkas. Limitado ang mga impormasyong makukuha ngunit ito ay mas sistematiko kaysa sa di-pormal na obserbasyon.
D. Paraan ng pangangalalap ng datos
Dito ipinapaliwanag kung paano ang pangangalap ng mga impormasyong ginamit. May mga ilang pamantayan sa paghahanap ng mga datos at mga impormasyong kailangan sa pananaliksik. Ito ay ang mga sumusunod:
- Sikaping makabago at napapanahon ang mga sangguniang gagamitin sa pananaliksik.
- Dapat na may kaugnayan sa isasagawang pananaliksik ang mga kukuning sanggunian.
- Kailangang may sapat na bilang ang mga sangguniang makatutugon sa paksang pag-aaralan.
Pangunahing Mapagkukuhanan ng Datos
- Opinyon ng mga EKSPERTO
- Pagkonsulta sa mga AKLAT at ARTIKULO
- OBSERBASYON sa mga karanasan
- SARILING paniniwala
a. Kahusayan sa pagsubok- Isinasaad kung paano gagawin para masubok ang Reliability ng pag-aaral. Nangangahulugan din ito ng ganap na kawastuhan ng datos. Ito ay kadalasang kinukuha sa tulong ng mga bihasa sa estadistika. Kaakibat nito ang tinatawag na validity na may kinalaman sa ugnayan ng mga datos. Sinusukat dito ang lawak ng pagtatamo ng mga layuning hinahangad na matamo o masukat ng pamamaraa.
b. Pagsusuri ng mga Datos- Tinatawag din itong pag-aanalisa ng mga datos. Sa bahaging ito ipinaliliwanag ng mananaliksik ang paraan ng pag-aanalisa ng mga natagpuang kasagutan ngmga kasangkot sa pag-aaral, maaaring sa paraang pabahagdan. Ang mga karampatang puntos ng bawat kasagutan at ng paliwanag sa paraan ng ganuong pagpupuntos.
Halimbawa:
Naghanda ng mga talatanungan na ipapasagot sa bawat estudyante na mapipiling maging respondente ng City of Bacoor Senior High School-Dulong Bayan upang malaman ang antas ng kanilang kaalaman patungkol sa SHS at pagpili ng espesyalisayon sa SHS.
Ang mga talatanungan ay ginawa at dinesenyo ng mananaliksik batay sa kapakinabangan at pangangailangan ng pananaliksik na ito. Pinasagutan ang bawat katanungan sa 149 estudyante ng City of Bacoor Senior High School- Dulong Bayan. Upang makasigurado ang mga mananaliksik sa takdang bilang ng mga respondente ay kinuha ng mananaliksik ang mga respondente base sa resulta ng Draw lots at tiningnan ang kanilang mga ID upang maging tama ang mga respondente na kukunin sa nasabing pananaliksik.
Halimbawa:
Upang masagot at malaman kung ano ang antas ng kanilang kaalaman sa pagpili ng espesyalisasyon sa SHS at patungkol sa SHS, gumamit ang mga mananaliksik ng estatiska at titingnan kung ano ang may pinakamataas na porsyento ng kasagutan sa mga katanungan.
Dagdag pa dito ay inilatag rin ang mga nasabing resulta sa tulong ng mga kaugnay na literatura ng mga mananaliksik upang maging batayan sa paggawa ng mga rekomendasyon upang mapataas ang antas ng kanilang kaalaman patungkol sa SHS at pagpili ng espesyalisasyon.
Dalawang (2) Uri ng Pagtatala ng mga Impormasyon O Datos
- Tuwirang Sipi – Ito ay eksakto o kumpletong pagsipi ng bahagi ng orihinal na teksto. Maaaring ito ay isa o higit pa sa isang salita, parirala, pangungusap o talata.
- Pabuod – Ang orihinal na teksto ay kailangang ibuod sapagkat may mga tekstong mahahaba. Kailangang maisagawa ito sa pamamagitan ng paggamit ng sariling pananalita ng mananaliksik. (Paraphrasing ang tawag dito)
Talaan ng Sanggunian/ Bibliyograpiya
Sa paghahanap ng datos tungkol sa paksa ang karaniwang nagagamit na sanggunian ay mga aklat, pahayagan, journal, magasin, mga computer data base at mga aklat pananaliksik, na inaayos na paalpabeto. Matatagpuan dito ang pangalan ng awtor nanauuna ang apelyido, pamagat ng aklat/ magasin, artikulo, pangalan ng magasin/ pahayag, lugar ng pinaglimbagan, taon ng pagkalimbag at pahina.
Ang talasanggunian o Bibliyograpiya ay bahagi ng isang pananaliksik o maging ng aklat na kakikitaan ng talaan ng mga aklat, journal, pahayagan, magasin, o website na pinagsanggunian o pinagkuhaan ng impormasyon.
Sa pangangalap ng datos, huwag kalimutan ang talaan ng sanggunian: Magkaroon ng magkakabukod na talaan para sa iba’t ibang sanggunian
Talang Parentetikal/Dokumentasyong Parentetikal
a. APA – American Psychological Association, ang estilong APA ay kadalasang ginagamit sa mga siyentipikong pananaliksik sa larangan ng sikolohiya, medisina, agham panlipunan at iba pang mga teknolohikal na larangan.
b. MLA – Modern Language Association, karaniwang ginagamit sa mga akademiko at iskolaryong papel sa malalayang sining o liberal arts at sa disiplina ng Humanidades.
a. APA – American Psychological Association
✓ Isang istilo ng pagsulat ng bibliograpiya o pagbanggit sa loob ng papel na karaniwang ginagamit ng mga mananaliksik sa disiplina ng agham at mga pang-akademikong papel.
✓ Nagagawa nitong maging tuluy-tuloy ang daloy ng teksto sa pagbasa.
✓ Sa paggamit ng APA, pagkatapos banggitin ang “paraphrase” kailangang sundan ito ng apelyido ng awtor at ng petsa kung kailan ito nailathala o nabanggit ng awtor.
✓ Mahalaga ang maingat na pagkilalasa pinagmulan ng hiram na ideya, datos o impormasyon.
Halimbawa: sa huling talata: (Mabilin, 2010) sa simulang talata: Mabilin (2010)
- ✓ Kung nabanggit na ang pangalan ng awtor sa mismong teksto, taon na lamang ng publikasyon ang isulat sa loob ng parenthesis.
- ✓ Kung dalawa ang awtor, banggitin ang apelyido ng dalawa at ang taon ng publikasyon.
- ✓ Kung ang babanggitin ay bahagi ng akdang may higit sa isang volume, banggitin ang bilang ng volume kasunod ng pangalan ng awtor o mga awtor, ngunit tutuldok (:) ang gamiting bantas upang paghiwalayin ang unang entry sa taon ng publikasyon.
- ✓ Kung tatlo o higit pa ang awtor at hindi nabanggit ang pangunahing awtor sa mismong teksto, banggitin na lamang ang unang awtor sa loob ng panaklong at sundan ng et al. bago ang taon ng publikasyon.
b. MLA – Modern Language Association
- ✓ Karaniwang ginagamit sa mga akademiko at iskolaryong papel sa malalayang sining o liberal arts at sa disiplina ng Humanidades.
Halimbawa: Isang awtor: (Mendillo, 2010) Higit sa dalawang awtor: (Mabilin at endillo, 2010) Higit pa sa dalawang awtor: (Mendillo et al.)
Mga Hakbang sa pagtatala ng Sanggunian o Bibliyograpiya
1. Istilong APA (American Psychological Association)
a. Halimbawa ng isa ang awtor
Garcia, Lakandupil C. (2012). Paradaym: Pananaliksik sa Wikang Filipino (Intelektwalisasyon, Disiplina at Konsepto), Malabon City: Jimcsy Publishing House.
b. Halimbawa ng dalawa ang awtor
Kung dalawa ang awtor, banggitin ang apelyido ng dalawa at ang taon ng publikasyon. Irabagon, Cristina T. at Gonzales, Corazon C. (2003). Sining ng Komunikasyon. Valenzuela City: Mutya Publishing.
c. Halimbawa ng tatlo o higit ang awtor
Kung tatlo o higit pa ang awtor sa mismong teksto, banggitin na lamang ang unang awtor sa loob ng panaklong at sundan ng et al. bago taon ng publikasyon.
Garcia, Lakandupil C. et.al. (2012). Paradaym: Pananaliksik sa Wikang Filipino (Intelektwalisasyon, Disiplina at Konsepto), Malabon City: Jimcsy Publishing House.
d. Halimbawa ng mga hanguang walang awtor o editor
Simulan sa pamagat ng akda at tuldukan, taon ng pagkasulat, lugar ng pinaglimbagan, publisher na nagsagawa ng paglilimbag. The Personal Promise Pocketbook. (1987). Makati: Alliance Publishers, Inc.
e. Magasin, Journal, dyaryo at Newsletter
Morales, N. (2014, August 13). “MPC goes into renewable energy.” The Philippine Star, Vol. 29, no.17, page B-7.
f. Tesis/ Disertasyon
Edulzhura, Princess. (2017). Epekto ng Social Networking Sites sa mga Piling Mag-aaral ng SHS in Progressive Di-nalathalang Tisis. Senior High School in Progressive, Bacoor City.
g. Pelikula, Kaset, CD, VCD
Gaya ng pagtatala sa aklat papalitan lamang ang awtor ng director kung pelikula at artist/speaker/lecturer kung kaset, vcd o cd.
Pelikula
Bernardo, Sigrid A. (2017). “Kita Kita” (Pelikula). Viva Films
CD
Labajo, Juan Karlo. (2018). “Buwan” (Pinoy Rock). Juan Carlos Band, MCA Music Inc. (Universal Music Philippines)
h. Mga dokumento mula sa mga tanggapan ng gobyerno
Isulat ang pangalan ng ahensyang pinagmulan ng dokumento at tuldukan. Kasunod ang taon ng publikasyon at tuldok. Isunod ang pamagat ng dokumento, ang bilang ng publikasyon (kung mayroon) sa loob ng parentesis at tuldukan. Isunod ang lugar ng publikasyon, tutuldok at publisher.
i. Mga hanguang Elektroniko
Kung nakapost sa internet ang pangalan ng awtor o kontribyutor, taon at pamagat, sundin ang tuntunin at isunod ang sinalungguhitang website o path, tuldok.
Kung pamagat lamang ang abeylabol, simulan sa pamagat, tuldukan at isunod ang website o path na sinalungguhitan.
Kung hindi abeylabol ang datos pangalan ng awtor at pamagat, ilagay na lang ang sinalungguhitang website.
Aguino, Christine Joy (2018). Mga batayang Kasanayan sa Paghahanda
para sa Papel Mananaliksik. Mula sa https://www.academia.edu/33481735/PANANALIKSIK
Makepeace, Caroline. (2019). 7 Helpful Tips for Visiting the Grand Canyon in Winter. Mula sa https://www.ytravelblog.com/author/cazcraig/
B. MLA – Modern Language Association
Aklat na Iisa ang Awtor:
Mendillo, Benjamin. *Namamayaning-Diwa.*Manila: PNU Press, 2010
Aklat na may Dalawang Awtor:
Mendillo, Usher Ben R., at Ben Steward Mendillo. The Successful Entrepreneur. 2nd Ed. Quezon City, 2012.
Mga batayang impormasyon na kailangang matukoy sa talasanggunian
a. Pangalan ng Awtor o mga awtor b. Pamagat ng libro c. Lugar ng publikasyon d. Pablisher o tagalimbag c. Petsa o Taon ng pagkalimbag d. Editor, tagasalin, konsultant, compiler (kung mayroon)
Mga Hanguan ng Impormasyon o Datos
Ayon kina Mosura, et al. (1999), ang mga halimbawa ng hanguang primarya (primary sources) ay ang mga indibidwal o awtoridad, mga grupo o organisasyon/ asosasyon, samahan o kapisanan, pamilya, mga pampublikong kasulatan o dokumento at iba pa. Kabilang din dito ang mga kinagisnang kaugalian maging mga pampublikong kasulatan o dokumento,
Samantala, ang mga hanguang sekundarya naman ay: aklat tulad ng diksyunaryo, ensayklopedya, taunang aklat, journal, atlas, almanac. Mga lathalaing artikulo gaya ng magasin, disertasyon, manuskrito at iba pa.
Hanguang Elektroniko o Internet ay maituturing ngayon bilang isa sa pinakamalawak at pinakamabilis na hanguan ng mga impormasyon o datos. Ang teknolohiyang ito ay bunga ng kumbinasyon ng mga serbisyong postal, telepono at silid-aklatan. (mga Uniform Resource Locator (URL) na nagtatapos sa .edu ay mula sa institusyon ng edukasyon o akademiko., .org organisasyon, .com business o komersyon, .gov. ph institusyon o sangay ng pamahalaan o gobyerno ng Pilipinas)
Hanguang Silid-aklatan isang lugar puntahan upang makapangalap ng mga impormasyon o datos na nais saliksikin.
May tatlong (3) yugto ng pananaliksik sa silid-aklatan.
Una, panimulang paghahanap ng kard katalog, sangguniang aklat, bibliograpi, indeks at hanguang elektroniko o internet.
Pangalawa, pagsusuri na kinasasangkutan ng browsing, skimming at scanning ng mga aklat at artikulo at ng pagpili ng citation mula sa mga babasahin.
Pangatlo, pagbabasa at pagtatala mula sa aklat, sanaysay, artikulo, computer prinouts at iba pang sanggunian.
Uri ng Kard katalog
a. Kard ng Paksa – ang dapat hanapin kung ang malinaw pa lamang sa mananaliksik ay ang kanyang paksang tatalakayin. b. Kard ng awtor – ang kailangang tingnan kung ang mananaliksik ay may naiisip na agad na awtor na awtoridad sa kanyang paksa c. Kard ng Pamagat – ang pinakalapitin ng mga mananaliksik na hindi pa tukoy ang paksa o awtor na gusto nilang saliksikin, kung kaya parang naghahanap pa sila ng kanilang paksa sa mga librong pamilyar na sa iba.
Suriin
“Tiyakin natin ang iyong pag-unawa.”
Subukang sagutin ang mga katanungan kaugnay sa mga tala tungkol sa proseso sa pagsulat ng pananaliksik.
Bakit mahalaga ang dokumentasyon at pagsinop ng tala sa pagsulat ng pananaliksik
Sa iyong palagay makakatulong ba ang pagkilala sa pinagmulan ng ideya at batis ng impormasyon.
Paano makatutulong ang pagkilala sa lahat ng mga impormasyon at datos sa pagbuo ng pananaliksik?
Pagyamanin
“Alam kong marami kang natutunan subukan natin ang iyong naunawaan sa paksang natalakay sa modyul ito. Handa ka na ba?”
Gawain 1:
Pag-isipang mabuti ang pamagat ng pananaliksik at pangunahing layunin nito.Subukan mong lapatan ng tatlong tiyak na mga layunin sa gagawing pananaliksik.
Persepsyon ng mga Mag-aaral at Guro ng City of Bacoor Senior High School- Dulong Bayan sa Distribusyon ng Condom ng DOH at ang Implikasyon nito sa mga Kabataan
Layunin ng Pag-aaral:
Ang pangkalahatang layunin ng pananaliksik na ito ay malaman ang iba’t ibang persepsyon ng mga mag-aaral at guro ng City of Bacoor Senior High School-Dulong Bayan ukol sa distribusyon ng condom ng Kagawaran ng Kalusugan at ang implikasyon nito sa mga kabataan.
Nilalalayon ng pananaliksik na ito na:
Gawain 2:
Pagtapat-tapatin: Piliin sa hanay B ang mga terminong inilalarawan kahulugan sa hanay A. Isulat ang letra ng tamang sagot sa sagutang papel.
| Hanay A | Hanay B |
|---|---|
| 1. Sampol | A. ang sasagot sa suliranin ng pag-aaral |
| 2. Populasyon | B. pag-iingat sa mga datos |
| 3. Plagiarism | C. tutugon sa panayam man o sarbey |
| 4. Talatanungan. | D. interaksiyong personal |
| 5. Mga Respondente | E. pagkakataon ng bawat miyembro upang mapili |
| 6. Convenience Sampling | F. Batay sa kaluwagan respondente |
| 7. Etika | G. pangongopya at di-pagkilala sa gawa ng iba |
Isagawa
Gawain 2: Pagtapat
Panuto: (instructions not visible on this page; continued from the previous page)
[transcriber’s note: table continued from the previous page; the column headers are not printed on this page]
| Hanay A | Hanay B |
|---|---|
| 8. pakikipanayam | H. pagsusuri ng datos |
| 9. Layunin | I. interes na grupo ng pag-aaral |
| 10. Simple ramdom | J. bahagi ng populasyon |
| K. Instrumento sa pangangalap ng datos |
Gawain 3:
PAGTUKOY: Tukuyin kung anong uri ng disenyo ng pananaliksik ang inilalahad ng bawat pahayag. Isulat sa patlang ang tamang sagot. Isulat ang sagot sa sagutang papel. Titik lamang.
| A. Eksperimental | B. Korelasyunal | C. Hambing-Sanhi |
|---|---|---|
| D. Etnograpikong | E. Sarbey | F. Kwaliteytib |
| G. Historikal | H. Kilos- Saliksik | I. Deskriptibo |
| J. Kwantiteytib |
- _____ Pinakamabisang uri kung nais tukuyin ang inaasahang resulta.
- _____ Ito ay ginagamit sa pagkalap ng datos ng mga karanasan ng tao sa kanilang ginagalawang lipunan na hindi maaaring isalin sa numurikong pamamamaraan upang makita ang magkakaibang reyalidad ng paksa o isyu na pinag-aaralan.
- _____ Paglalarawan ng isang penomenong nagaganap kaugnay sa paksa
- _____ Kultural na pananaliksik
- _____ Matutukoy ang ugnayan ng 2 baryabol nang makita ang implikaso nito at ang epekto sa isa’t isa
- _____ Ito ay ginagamit sa pagkalap ng numeriko o istatistikal na datos upang makabuo ng pangkalahatang pananaw na kumakatawan sa paksa o isyu na pinag-aaralan.
- _____ May suliraning kailangan tuguan/solusyon
- _____ Pag-alam sa dahilan o pagkakaiba ng dalawang bagay o tao
- _____ Pagtuon sa nagdaang pangyayayri
- _____ Pagpapayaman at pagpaparami ng mga datos
Gawain 4:
Panuto: Gamit ang mga detalye sa ibaba, gumawa ng isang talasangunian (APA/MLA). Isulat ito sa loob ng kahon.
-
- Mga May-akda: Benjie A. Amarillas, Sharon Rose L. Mendoza, Jennifer E. Quinto
- Pamagat: Edukasyon sa Pagpapakatao
- Lugar: Quezon City
- Tagapaglathala: St. Bernadette Publishing House Corporation
- Taon: 2017
[transcriber’s note: blank answer box]
Isagawa
Gawain 4 (continued)
-
- Mga May-akda: Jose, F,S,
- Pamagat: Why we are Shallow
- Pangalan ng Pahayagan: Philippine Star
- Tagapaglathala: http://www.philstar.com/arts-andculture/725822/why-we-are-shallow
- Taon: 2012
[transcriber’s note: blank answer box]
-
- Direktor: Loy Arcena (October, 2017)
- Pamagat: Ang Larawan (Pelikula).
- Tagapaglathala: Viva Films
- Lugar: Pilipinas
- Taon: 2017
[transcriber’s note: blank answer box]
Isaisip
Inaasahan na naging malinaw na sa iyo ang araling tinalakay natin ngayon. Upang malaman ko na may naunawaan ka sa layunin, gamit, etika ay metodo ng pananaliksik may gawain akong inihanda para sa iyo. Tayo na! Ituloy na natin ito.
Dugtungang Gawain: Ipahayag nang malinaw ang anomang pagkatuto at kahalagahang nakuha sa tinalakay na aralin. Isulat sa hiwalay na papel ang kasagutan.
Nalaman ko sa araling ito na sa gawaing pananaliksik na mahalaga ang layunin dahil ito ay _____
at nagagamit ito sa _____
Kung saan natutuhan ko ang tamang etika sa _____
At higit sa lahat ang metodo na _____
Isagawa
Gawain 1: Buoin Mo!
Panuto: Lapatan ito ng mga tiyak ng layunin ang pamagat ng pananaliksik. Maari mong palitan ng pangalan ng iyong paaralan.
Mga Dahilan ng Stress at Epekto sa Pang-akademikong Gawain ng mga Mag-aaral sa STEM G11 at 12 ng City of Bacoor Senior High School Dulong Bayan
Layunin ng Pananaliksik
Ang panunahing layunin ng pananaliksik na ito ay naglalayomg matukoy ang mga dahilan at epekto ng stress sa pang-akademikong Gawain ng mga mag-aaral ng nasabing paaralan.
Nilalalayon ng pananaliksik na ito na:
Kaugnay sa gawain sa itaas lapatan ng proseso o pamamaraan ng pananaliksik o metodolohiya base sa isinulat mong suliranin o layunin ng pag-aaral.(Pabalangkas)
| Bahagi ng Metodolohiya | Sagot |
|---|---|
| Disenyo ng Pag- aaral | |
| Kalahok at sampling | |
| Instrumento ng pangagalap ng datos |
[transcriber’s note: the table has no printed header row; the header above is supplied for structure]
Isagawa
Gawain 1: Buoin Mo! (continued)
[transcriber’s note: table continued from the previous page]
| Bahagi ng Metodolohiya | Sagot |
|---|---|
| Paraan ng pangangalap ng datos at pagsusuri ng mga datos |
Tayahin
Panuto: Basahin at unawaing mabuti ang pangungusap sa bawat bilang. Piliin ang letra ng tamang sagot. Isulat ito sa sagutang papel.
Ipinapahayag sa bahagi ng metodolohiya ang iba’t ibang isinasagawang hakbang ng mananaliksik sa paghahahanap ng datos.
- A. Paraan ng pangangalap ng datos
- B. Pagpapayaman ng datos
- C. Pangungopya ng datos
- D. Pagsusuri ng datos
Inilalarawan sa bahaging ito ng metodolohiya ang bawat hakbang sa pag-aanalisa ng mga datos na nakalap.
- A. Pagsusuri ng Datos
- B. Pagrerebisa ng datos
- C. Pangangalap ng datos
- D. Pagpaparami ng datos
Ito ang pinakapamagat ng ikalawang bahagi ng sulating pananaliksik na katutunghayan ng pamamaraan at paraan, gayundin ng mga bilang ng respondent na gagamitin o ginamit sa pag-aaral.
- A. Resulta
- B. Diskusyon
- C. Metodolohiya
- D. Introduksiyon
Ipinaliliwanag sa bahaging ito ng metodolohiya ang paraan ng pagpili ng sampol mula sa populasyon.
- A. Mananaliksik
- B. Respondente
- C. Disenyo
- D. Datos
Bahagi ng isang pananaliksik na kakikitaan ng talaan ng mga aklat, journal, pahayagan, magasin, o website na pinagsanggunian o pinagkuhaan ng impormasyon.
- A. Datos
- B. Pagpili ng paksa
- C. Konseptong Papel
- D. Talaan ng Sanggunian/Bibliyograpiya
Tayahin (continued)
Alin sa sumsusunod na mga gawain ang nabanggit ang nagpapakita ng plagiarism?
- A. Hindi man kilala ang awtor ng pinagkunan ay binibigyan pa rin ito ng pagkilala.
- B. Hindi paglalagay nang maayos na panipi sa mga siniping pahayag.
- C. Himihingi ng pahintulot sa may-akda ng mga gagamiting tala
- D. Pagbanggit sa awtor ng mga pinagkunang sanggunian
Alin sa sumusunod na pahayag ang wasto sa paggamit ng hanguang Elektroniko?
- I. Kung nakapost sa internet ang pangalan ng awtor o kontribyutor, taon at pamagat, sundin ang tuntunin at isunod ang sinalungguhitang website o path, tuldok.
- II. Kung pamagat lamang ang abeylabol, simulan sa pamagat, tuldukan at isunod ang website o path na hindi na kailangang salungguhitan.
- III. Kung hindi abeylabol ang datos pangalan ng awtor at pamagat, ilagay na lang ang sinalungguhitang website.
- A. I at II
- B. I at III
- C. II at III
- D. Lahat ng nabanggit
Nais mong gamitin bilang bahagi ng iyong saliksik ang isang awitin. Paano mo ito isusulat bilang bahagi ng iyong sanggunian.
- A. Labajo, Juan Karlo. Buwan (Pinoy Rock). Juan Carlos Band, MCA Music Inc. (CD) 2018. (Universal Music Philippines)
- B. Juan Karlo. Labajo, 2018 Buwan (Pinoy Rock). Juan Carlos Band, MCA Music Inc. (Universal Music Philippines)
- C. Labajo, Juan Karlo. (2018). “Buwan” (Pinoy Rock). Juan Carlos Band, MCA Music Inc. (Universal Music Philippines)
- D. Labajo, Juan Karlo. (2018) Buwan (Pinoy Rock). Juan Carlos Band, MCA Music Inc. (Universal Music Philippines)
Sa ginamit na sanggunian ay hindi nabanggit ang may-akda o anonymous ang nakalagay sa title page. Paano ito ilalagay sa gagawing bibliograpiya?
- A. Ang pangalan ng nagparehistro sa pamagat ng aklat ang isinusulat sa bibliograpiya
- B. Ang pangalan na lamang ng publikasyon ang isinusulat sa bibliograpiya
- C. Ang pamagat na lamang ng unang akda na makikita sa nilalaman
- D. Ang pamagat na lamang ng aklat ang isinusulat sa bibliograpiya, taon ng pagkalimbag, lugar na pinaglimbagan at palimbagan
Noon, footnoting o talababa ang pangunahing ginagamit sa pagkilala ng pinagkunan ng datos. Sa kasalukuyan, higit nang gamitin ang _____.
- A. postpartum citation
- B. parenthetical citation
- C. parallel citation
- D. passcode citation
Ito ay paglilipat ng ideya mula sa isang wika tungo sa iba pang wika. Kinakailangang maging maingat ang mananaliksik sa gawaing ito.
Tayahin (continued)
- A. Presi
- B. Paraphrase
- C. Buod ng Tala
- D. Sariling Salin
Sa bahaging ito, inilalahad ng mananaliksik ang mga detalye sa paraan ng pangongolekta ng datos na kinakailangan o ginagamit upang matugunan ang mga suliraning ipinahayag sa pag-aaral. Maaaring gumamit ng sarbey, talatanungan(questionnaire-checklist) at pakikipanayam
- A. Paraan ng Paglikom ng Datos
- B. Paraan sa Pagsusuri ng Datos
- C. Kasangkapan sa Paglikom ng Datos
- D. Lokal at Populasyon ng Pananaliksik
Ito ay ginagamit sa pagkalap ng datos ng mga karanasan ng tao sa kanilang ginagalawang lipunan na hindi maaaring isalin sa numurikong pamamamaraan upang makita ang magkakaibang reyalidad ng paksa o isyu na pinag-aaralan.
- A. Deskriptibo
- B. Historikal
- C. Kwaliteytib
- D. Kwantiteytib
Mahalaga riyo ang husay sa pagbuo ng mga kasunod at kaugnay na tanong (follow-up question).
- A. Sarbey
- B. Obserbasyon
- C. Pakikipanayam
- D. Dokumentaryong pagsusuri
Maituturing bilang isa sa pinakamalawak at pinakamabilis na hanguan ng mga impormasyon o datos. Ito ay bunga ng kumbinasyon ng serbisyong postal, telepono at silid-aklatan.
- A. Elektroniko o Internet
- B. Primarya
- C. Sekondarya
- D. Silid-aklatan
Karagdagang Gawain
Panuto: Maghanap ng aklat, diksyunaryo, journal, pahayagan, magasin, o website na maaring maging sanggunian. Gumawa ng limang talaan ng sanggunian. Sundin ang pamantayan sa pagsulat nito. Lagyan ng laybel kung anong uri ng sanggunian ang ginamit. Isulat ito sa isang bond paper.
- [transcriber’s note: blank answer box]
Karagdagang Gawain (continued)
[transcriber’s note: blank answer box]
[transcriber’s note: blank answer box]
[transcriber’s note: blank answer box]
[transcriber’s note: blank answer box]
Susi sa Pagwawasto
[transcriber’s note: this page is printed upside down; the answer keys below are reconstructed in normal reading order]
Subukin
- D
- A
- C
- C
- D
- D
- B
- D
- C
- D
- A
- C
- D
- A
- A
Tayahin
- A
- A
- C
- B
- D
- B
- D
- C
- D
- B
- D
- C
- C
- C
- A
Pagyamanin
Gawain: Pagtukoy
- A
- F
- I
- D
- B
- J
- H
- C
- G
- E
Gawain 2: Pagtapat
- J
- I
- G
- K
- C
- F
- B
- D
- [illegible]
- E
[transcriber’s note: no answer is printed for item 9 in the key]
Gawain 4
- Amarillas, Benjie A. et al. (2017) Edukasyon sa Pagpapakatao, Quezon City: St. Bernadette Publishing House Corporation.
- Jose, F,S. (2012) Why we are Shallow. Philippine Star. Mula sa http://www.philstar.com/arts-and-culture/725822/why-we-are-shallow.
- Arcena, Loy. (2017) Ang Larawan. (Pelikula), Pilipinas: Viva Films.
Sanggunian
Bandril T. Lolita, Villanueva M. Voltaire, Bautista T. Alma, Palmes F. Diana, 2016. Pagbasa at Pagsusuri sa Iba’t Ibang Teksto sa Pananaliksik.p.130-133,172-178.Quezon City: Vibal Group, Inc.
Dayag M. Alma, Del Rosario G. Mary Grace, 2016. Pluma: Pagbasa at Pagsusuri sa Iba’t Ibang Teksto sa Pananaliksik.p.102-103, 177-178.Quezon City: Phoenix Publishing House Inc.
De Laza S. Crizel, 2016. : Pagbasa at Pagsusuri sa Iba’t Ibang Teksto sa Pananaliksik.p.125-130, 145-153, 179-199.Sampaloc Manila: Rex Book Store, Inc.
Garcia, Lakandupil C. et.al. (2012) Paradaym:Pananaliksik sa Wikang Filipino (Intelektwalisasyon, Disiplina at Konsepto),p. 259-260. Malabon City: Jimcsy Publishing House.
Jane K. Lartec, Felina K. Espique, Dolores S. Tanawan, Ermilyn P. Ramos, Sheila D.Dotimas,2011.: Instruksiyong Mudyular sa Pananaliksik. p.16-17, 40-43, 176-191. Mandaluyong City: Anvil Publishing Inc.
Matullano, M. (2013, Setyembre 21) “Ang Listahan ng Sanggunian.” Nakuka noong Pebrero 26, 2019. mula sa https://www.slideshare.net/merellematullano/ang-listahan-ng-mga-sanggunian-filipino [transcriber’s note: the URL is split across two lines in the original with a space after “net/”; it is written here as one continuous link]
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply