This is the PIVOT 4A Learner’s Material for Grade 3 Filipino, Quarter 3 (Ikatlong Markahan), Second Edition 2021, published by DepEd Region 4A CALABARZON. It covers eight weeks of Filipino lessons for Grade 3 learners, from compound words and opinions to adverbs and cause and effect. It includes learning activities for every week, an answer key, and a self-assessment card.
On this page 6 sections
What learners will learn
By the end of the quarter, learners are expected to:
- Identify the meaning of compound words whose meaning stays the same (tambalang salita na nananatili ang kahulugan)
- Share their own ideas about a text they heard and express their own opinion or reaction to an issue
- State the topic or theme (paksa o tema) of a text, story, or essay, and use the correct action words (pandiwa) when telling personal experiences
- Change and add sounds to form new words
- Give the main idea and supporting ideas of a text they read, and copy letters neatly
- Make their own inferences (hinuha) before, during, and after listening to a text, and use prepositions (pang-ukol) correctly
- Use adverbs (pang-abay) that describe an action correctly
- Connect causes and effects (sanhi at bunga) in a text they read, and give a fitting title to it
Lessons in this module
- Week 1: Kahulugan ng Tambalang Salita (meaning of compound words). Learners study compound words such as abot-kamay, bagong-kasal, bahay-kubo, and silid-aklatan, which keep the meaning of the two joined words.
- Week 2: Pagsasabi ng Sariling Ideya at Pagpapahayag ng Sariling Opinyon o Reaksiyon (sharing ideas and expressing opinions or reactions). Learners tell opinions apart from reactions and read the story “Si Irah Nicole at ang Larong Mobile Elements.”
- Week 3: Masabi ang Paksa o Tema ng Teksto, Kuwento o Sanaysay (stating the topic or theme). Learners find the topic and theme of short texts and use verbs that express experiences.
- Week 4: Pagpapalit at Pagdaragdag ng mga Tunog Upang Makabuo ng Bagong Salita (changing and adding sounds to make new words). Learners add or change letters at the start, middle, or end of a word.
- Week 5: Pagbibigay ng Suportang Kaisipan Mula sa Pangunahing Kaisipan (main and supporting ideas). Learners read the essay “Kung Bakit Laging Mahalaga ang Pagyuko” and copy a friendly letter.
- Week 6: Pagbibigay ng Sariling Hinuha / Wastong Gamit ng Pang-ukol (making inferences and using prepositions). Learners use words like baka, marahil, and siguro, and prepositions like ayon sa, para sa, and tungkol sa.
- Week 7: Wastong Gamit ng Pang-abay (correct use of adverbs). Learners study the kinds of adverbs with examples.
- Week 8: Pag-uugnay ng Sanhi at Bunga / Pagbibigay ng Pamagat sa Binasang Teksto (cause and effect, and giving a title). Learners link causes to effects and read the poem “Ang Batang Mahusay Gumamit ng Oras, May Magandang Bukas.”
Key ideas for review
Words and sounds
A tambalang salita (compound word) joins two different words, usually with a hyphen. The module gives two kinds: those that keep their meaning and those that take on a new meaning; Week 1 focuses on the first. Examples include gawang-kamay (handmade), hugis-puso (heart-shaped), and baybaying-dagat (seashore).
In Week 4, learners see that one sound can be added, removed, or changed to make a new word. For example, bata can become bota or bato, bola becomes bala, and sala becomes salat. Adding a letter at the start turns ama into kama; in the middle, baon becomes balon.
Opinion, topic, and inference
- Opinyon (opinion) is your own view about news, an issue, or a conversation. Phrases such as “Sa palagay ko,” “Sa tingin ko,” and “Para sa akin” introduce it.
- Reaksiyon (reaction) is a feeling of agreement, disagreement, joy, or disappointment about the issue.
- Paksa (topic) is what the text talks about, while tema (theme) is the idea that runs through the whole text and gives a lesson. In the module’s typhoon example, the topic is the typhoon and the theme is the damage it caused.
- Pangunahing kaisipan (main idea) is the message of a picture or essay. In the module’s picture of a hen and her chicks, the main idea is the hen caring for her chicks; the supporting idea is that she has five chicks with her.
- Hinuha (inference) is a guess that is not yet certain. Words like baka, marahil, and siguro signal it.
Verbs and adverbs
Verbs (pandiwa) are built from a root word and an affix such as na, ma, nag, mag, um, in, or hin. For example, umiyak comes from iyak plus um.
An pang-abay (adverb) describes a verb, an adjective, or another adverb. The module explains these kinds:
| Kind | What it shows | Example words |
|---|---|---|
| Kataga o ingklitik | Short particles after the first word | pala, muna, din, daw |
| Pamanahon | When an action happens | tuwing, noon, mula |
| Panlunan | Where an action happens | sa, kay, kina |
| Pamaraan | How an action happens | nang mahigpit, mabilis |
| Panggaano | Amount or measure | nang limang taon |
| Pang-agam | Uncertainty | marahil, tila, baka |
| Panang-ayon | Agreement | oo, opo, talaga |
| Pananggi | Refusal or denial | hindi, di, ayaw |
Cause and effect
Sanhi (cause) is the reason something happens, and bunga (effect) is the result. For example: Aya studies her lessons every day (cause), so she always passes her tests (effect).
How to use this module
Each week opens with what the learner is expected to do, then explains the lesson with examples, followed by numbered activities (Gawain sa Pagkatuto) and a short fill-in-the-blank sentence that sums up the lesson. Answers are written on a separate answer sheet (sagutang papel), not in the module.
- Learners: Work through one week at a time. Read the explanation and examples before answering the activities, then finish the closing sentence to check what you learned.
- Parents: Help your child read the stories and texts aloud, and use the answer key (Susi sa Pagwawasto) at the end to check finished work. Some answers, such as written opinions and sentences, are marked “Ayon sa pagpapasya ng guro,” meaning the teacher will check them.
- Teachers: The PIVOT Assessment Card lets learners rate each activity with a star (done well), a check (done with some difficulty), or a question mark (needs more help), which shows where they need support.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this Filipino module for?
It is for Grade 3 Filipino, Quarter 3. It is the PIVOT 4A Learner’s Material, Second Edition 2021, from DepEd Region 4A CALABARZON.
How many lessons does the module have?
It covers eight weeks, from compound words in Week 1 to cause and effect and giving titles to texts in Week 8.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the activities, while open-ended tasks are left for the teacher to check.
What is a tambalang salita?
A tambalang salita is a compound word formed by joining two different words, usually with a hyphen, such as bahay-kubo or silid-aklatan.
What is the difference between paksa and tema?
Paksa is what the text is about, while tema is the main idea running through the whole text that gives a lesson to readers.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
PIVOT 4A LEARNER’S MATERIAL
GRADE 3 – Filipino
[illustration: children of different ages reading, writing, playing music, and working at a desk, with a TV showing number patterns, on a yellow background]
QUARTER 3
DepEd CALABARZON, Curriculum and Learning Management Division
PAG-AARI NG PAMAHALAAN, Hindi Ipinagbibili
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na hindi maaaring magkaroon ng karapatang-ari sa anumang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayumpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitahan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anumang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anumang bahagi ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anumang paraan nang walang pahintulot ng Kagawaran.
Ang modyul na ito ay masusing sinuri at nirebisa ayon sa pamantayan ng DepEd Regional Office 4A at ng Curriculum and Learning Management Division CALABARZON. Ang bawat bahagi ay tiniyak na walang nilabag sa mga panuntunan na isinasaad ng Intellectual Property Rights (IPR) para sa karapatang pampagkatuto.
Mga Tagasuri
PIVOT 4A Learner’s Material Ikatlong Markahan Ikalawang Edisyon, 2021
Filipino Ikatlong Baitang
Job S. Zape, Jr. PIVOT 4A Instructional Design & Development Lead
Gerome Nicolas Dela Peña Content Creator & Writer
Elaine T. Balaogan & Ricardo P. Makabenta Internal Reviewer & Editor
Fe M. Ong-ongowan, Hiyasmin D. Capelo & Maylen N. Alzona Layout Artist & Illustrator
Jeewel L. Cabriga, Alvin G. Alejandro & Melanie Mae N. Moreno Graphic Artist & Cover Designer
Ephraim L. Gibas IT & Logistics
Roy Rene Cagalingan, Komisyon sa Wikang Filipino Language Editor & Reviewer
Inilathala ng: Kagawaran ng Edukasyon Rehiyon 4A CALABARZON Patnugot: Francis Cesar B. Bringas
I. Kahulugan ng Tambalang Salita
WEEK 1
Aralin
Sa araling ito, inaasahang matutukoy mo ang kahulugan ng mga tambalang salita na nananatili ang kahulugan.
Tingnan ang mga larawan sa ibaba. Bigyang pansin ang mga salitang nakalimbag sa itim sa bawat pangungusap.
A
[illustration: graduate in cap and gown holding a diploma beside a “Congratulations” sign]
Ano ang pangarap mo sa buhay? Tulad mo, ang bawat tao ay may pangarap na nais maabot. Marahil, ang iba ay abot-kamay na ito.
B
[illustration: bride and groom standing together, the bride holding a bouquet]
Nakakita ka na ba ng larawan ng isang bagong-kasal? Maaaring larawan mismo ng iyong mga magulang o malalapit na kaanak.
C
[illustration: nipa hut (bahay-kubo) on stilts with a ladder]
Naranasan mo na bang makapasok sa isang bahay-kubo? Makalanghap ng sariwa at preskong hangin sa loob nito?
Ang pagsasama ng dalawang magkaibang salita ay ginagawa upang makalikha ng isang salita na posibleng mayroon ng ibang kahulugan. Madalas, isinusulat ito na may gitling sa pagitan ng dalawang salitang pinagtatambal tulad ng mga salita sa itaas. Ito ay tinatawag na tambalang salita.
Mayroong umiiral na dalawang uri ang mga tambalang salita. Tambalang salita na nananatili ang kahulugan at tambalang salita na may bagong kahulugan. Ang nauna ang mas bibigyan natin ng tuon sa araling ito.
A. Tambalang-Salita na Nananatili ang Kahulugan
Sinasabing may mga tambalang salita na ang kahulugan o nais ipahiwatig ng dalawang salita ay nananatili at hindi nababago. Ilan sa mga halimbawa nito ay abot-kamay, bagong-kasal, at bahay-kubo.
Tingnan nating halimbawa ang tambalang salitang silid-aklatan. Ang mga salitang “silid” at “aklatan” tumitindig sa sarisariling kahulugan; at kahit pa pinagsama’y tumutukoy pa rin naman sa “isang silid na may lamang mga aklat.”
[illustration: girl standing beside bookshelves and a table, with a sign reading SILID-AKLATAN]
Masasabing likas sa kultura ng wikang Filipino ang pagtatambal ng mga salita dahil sa pagkakaiba-iba ng ating kultura, tradisyon, paniniwala, at gawi. Ang mismong proseso ng pagtatambal ng mga salita ay pagkilala na rin natin na mas lumalawak ang ating kaalaman sa sariling bansa at pagkakakilanlan.
Narito pa ang ilan sa mga tambalang salita na nananatili ang kahulugan.
- akdang-sining (literary work of art)
- aklat-dasalan (prayer book)
- bahay-gagamba (cobweb, spiderweb)
- baybaying-dagat (seashore)
- gawang-kamay (handmade)
- habang-buhay (lifelong)
- hugis-puso (heart-shaped)
- inang-bayan (motherland, native land)
D. Gawain sa Pagkatuto Bilang 1
Tukuyin ang kahulugan o ibig sabihin ng bawat tambalang-salita. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.
tubig-alat
A. tubig na ginagamit sa pagluluto
B. tubig na malamig
C. tubig sa dagat o kinuha mula sa dagat
D. tubig na malabolabas-pasok
A. akto ng paulit-ulit na paglabas at pagpasok
B. hindi mapakali sa gagawin
C. magnanakaw
D. taong madalas na pinalalayasingat-yaman
A. taong matipid sa paggastos
B. pinunò ng tanggapan o samahan na may tungkuling magtago ng salapi at talaán ng mga gastos
C. taong maramot
D. guwardiya ng makapangyarihang tao
[transcriber’s note: the following boxed text is printed in a sidebar beside items 1 to 3]
Ang tubig ay isang inorganiko, t r a n s p a r e n t , walang lasa, walang amoy at halos walang kulay na kemikal.
Ang salitang alat ay maiuugnay sa salitang “alati” ng Griyego na ang kahulugan ay asin sa Tagalog.
Ang labas ay dakong nakalantad at malayo sa pook na nababakuran.
Ang kahulugan ng pasok ay pagtungo o pagtuloy sa loob.
Ingat. Ito ang pag-aalaga o pagsisinop sa anumang bagay.
Yaman. Ito ay malaking halaga bg salapi o mahalagang ariarian.
lampas-tao
A. malaking bilang ng mga tao sa isang grupo
B. mas mataas sa karaniwang tangkad ng tao
C. pangkat ng mga kabataan
D. malayo sa kasalukuyang kinalalagyan ng taoulilang-lubos
A. taong ipinaampon sa iba
B. taong patay na ang mga magulang; o wala nang buhay na kamag-anak
C. labis na nalulungkot
D. naligaw ng landas
[transcriber’s note: the following boxed text is printed in a sidebar beside items 4 and 5]
Lampas. Ito ay kahigtan sa haba, taas o layo at iba pa.
Tao. Ito ay nilikha na naiiba sa ibang hayop dahil sa mataas na antas ng kaisipan at komplikadong kaalaman.
E. Gawain sa Pagkatuto Bilang 2
Piliin sa kahon ang tambalang salita na isinasaad ng bawat larawan. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.
Word box: sinag-araw, akyat-bahay, tabing-dagat, bakas-paa, sulat-kamay, boses-palaka, bakas-daliri, sinag-buwan
[illustration: a bare footprint]
[illustration: sun with rays above clouds]
- _______________ 2. _______________
[illustration: outline of an open hand]
[illustration: sentence in cursive script] Ang bata ay masipag.
- _______________ 4. _______________________
[illustration: two palm trees, a nipa hut, and a sun setting over a beach]
A
Punan ang patlang. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.
Sa pagsasama-sama ng dalawang salita, nakabuo ako ng bagong salita na may kahulugan. Ang tawag dito ay _____________ salita.
PIVOT 4A CALABARZON Filipino G3 – Week 2
Aralin
Pagsasabi ng Sariling Ideya at Pagpapahayag ng Sariling Opinyon o Reaksiyon
Sa araling ito, ikaw ay inaasahang makapagsasabi ng sariling ideya tungkol sa tekstong napakinggan at makapagpapahayag ng sariling opinyon o reaksiyon sa isang napakinggang isyu.
Ang opinyon ay sariling palagay, pananaw o saloobin tungkol sa isang balita, isyu o usapan.
Ang reaksiyon ay damdaming nagpapakita ng pagsang-ayon, pagsalungat, pagkatuwa o pagkadismaya sa mga balita, isyu o usapan.
Halimbawa:
Isyu: Dahil sa ilegal na pagpuputol ng mga puno sa kagubatan, lalong lumala ang pagbaha at pagguho ng lupa. Hindi nila alintana ang pinsalang naidudulot nito sa pamayanan. Kahit na may babala pa ang pamahalaan ay hindi pa rin matigil ang ilegal na gawain ng iba.
Ano ang saloobin mo sa nilalaman ng isyu o balita? Ang tawag sa sagot mo ay opinyon.
Ano ang damdamin mo sa nilalaman ng isyu o balita? Ang tawag sa sagot mo ay reaksiyon.
Mga Pahayag na Ginagamit sa Pagbibigay ng Opinyon o Reaksiyon
Sa palagay ko – Sa palagay ko ay hindi ako makapapasa sa pagsusulit dahil hindi ako nakapag-aral kagabi.
Sa aking opinion – Sa aking opinyon ay walang karapatang magputol ng puno ang mga tao.
Sa aking pananaw – Sa aking pananaw, maraming bata ang hindi nakapapasok sa paaralan dahil sa hirap ng buhay.
Sa tingin ko – Sa tingin ko, mas mura ang bilihin sa palengke kaysa sa supermarket.
Sa ganang akin – Sa ganang akin, dapat manatili ang presidente sa kaniyang posisyon.
Para sa akin – Para sa akin, ang dapat na nanalo sa Binibining Pilipinas ay ang taga-Laguna.
Kung ako ang tatanungin – Kung ako ang tatanungin, mas masipag si Rhoda kaysa kay Lina.
Naniniwala akong – Naniniwala akong kaya nating magawa ang ating assignment kung magtutulong-tulong tayong lahat.
D
Gawain sa Pagkatuto Bilang 1: Tukuyin kung ang sumusunod na isyu ay opinyon o reaksiyon. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.
- Kung ako ang tatanungin, hindi dapat tumigil sa pag-aaral ang mga mag-aaral kahit na may pandemya.
- Nakalulungkot isipin ang nangyayari sa ating mundo ngayon.
- Sinasang-ayunan ko ang iyong mungkahi, na ang iboto natin sa susunod na halalan ay si Mang Berting.
- Para sa akin, ikaw ang pinakamaganda noong gabi ng parangal.
- Hindi ko nagustuhan ang mga balita sa radyo kaninang umaga.
E
Basahin at unawain ang kuwento.
Si Irah Nicole at ang Larong Mobile Elements
Ni Gerome Nicolas Dela Peña
Bata pa lamang si Irah Nicole ay hilig na niya ang paglalaro ng kung ano-anong mobile games. Ang kaniyang henerasyon ay maagang namulat sa pagbabagong hatid ng makabagong
teknolohiya. Halos lahat na ng bagay ay instant: nasa dulo na ng kaniyang mga daliri ang anomang palabas, musika, o larawan na gusto niyang makita, mapanood, o mapakinggan. Hanggang sa nalaman niya ang larong Mobile Elements.
Ang mga kuya niyang sina Ralph at Russel ang nagturo sa kaniya ng nasabing laro. Nagsimula sa simpleng panonood sa gameplay at strategy ng kaniyang mga kapatid, panonood ng mga video tutorial sa social media, at mga practice game sa mobile phone na binili sa kaniya ng kaniyang mommy noong 7th birthday niya dahil sa kaniyang matataas na grado.
Simpleng laro lang itong pampawala ng bagot sa mga oras na wala siyang ginagawa; o bonding lamang nilang magkakapatid kapag tapos na ang kanilang online class. Subalit, sadyang tama ang kasabihang “Anomang bagay na sobra ay masama”.
Laging bilin ng ina ni Irah na unahin ang pag-aaral, higit sa anomang bagay. Kahit pa maraming mga gawaing-bahay ay hinihintay lamang ng kaniyang ina na magkusa si Irah Nicole sa pagtulong ito man ay pagliligpit ng kaniyang higaan, paglalampaso ng sahig, pagtitiklop ng kaniyang mga damit, at iba pa. Pinagsabihan naman si Irah ng kaniyang kuya Ralph na nakauubos ng oras ang larong ito. Hindi nakinig si Irah sa bilin ng kaniyang kuya.
Lumipas ang isa, dalawa, hanggang tatlong season na naglaro siya nito. Napansin ng mga tao sa kanilang bahay na nagiging lulong na siya sa paglalaro. Lalo siyang naging agresibo sa paglalaro. At ang pinakamalungkot sa lahat ay nakapagbibitaw na rin siya ng mga salitang hindi dapat binabanggit ng tulad niyang bata.
Isang araw nabigla na lamang ang kaniyang ina nang malaman na bumagsak sa ibang asignatura si Irah. Napaiyak na lamang si Irah.
Matapos paalalahanan ng kaniyang ina at kausapin ng kaniyang mga kapatid ay napagtanto niya sa sarili ang dapat na gawin.
Naisip niyang hindi naman masama ang paglalaro na sa totoo lamang, nagkaroon pa siya dito ng mga kaibigan. Nagkaroon siya ng oras para maglibang kasama ng mga taong mahahalaga sa kaniya. Bulon niya sa sarili, kailangan lamang ay huwag sosobra o lalabis. Dapat na isipin ang mas mahahalagang bagay na dapat gawin sa oras na mayroon siya. Tumulong sa mga gawaing-bahay upang makabawas sa gawain ng ina niya at higit sa lahat, mag-aral nang mabuti upang maging mahusay na doktor sa hinaharap, na siya naman talaga niyang pangarap.
Binuksan niyang muli ang cellphone. Ngayon, hindi na muna para maglaro kundi para tingnan ang larawan ng ina. Tunay ngang anomang bagay na sobra ay masama.
Gawain sa Pagkatuto Bilang 2: Sagutin ang mga tanong. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.
- Sino ang pangunahing tauhan sa kuwento?
- Ano ang naging resulta ng labis na paglalaro ng mobile games ni Irah Nicole?
- Sa palagay mo dapat ba na ang isang batang katulad mo ay naglalaro ng mobile games?
- Ano ang naging reaksiyon ng ina ni Irah nang malamang bumagsak siya sa ilang asignatura?
- Anong aral ang napulot mo sa kuwento?
A
Kompletuhin ang pangungusap. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.
Nabatid ko na ang bawat tao ay may kaniya-kaniyang opinyon at _____ sa mga bagay-bagay. Igalang natin ang opinyon ng bawat isa upang hindi tayo makasakit ng ating kapwa.
Gawain sa Pagkatuto Bilang 3: Ibigay ang opinyon o reaksiyon sa sumusunod na mga isyu. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.
Isyu 1: Maraming bagyo ang dumating sa ating bansa.
Isyu 2: Pagkakasakit ng maraming tao ngayon dahil sa pandemya.
Isyu 3: Paggamit ng mask at face shield sa panahon ng pandemya.
Isyu 4: Pagtatapon ng basura sa hindi tamang lugar.
Isyu 5: Pagpasok ng mga mag-aaral sa panahon ng pandemya.
Masabi ang Paksa o Tema ng Teksto, Kuwento o Sanaysay
Aralin
I
Sa araling ito, ikaw ay inaasahang makapagsasabi ng paksa o tema ng teksto, kuwento o sanaysay at makagagamit ng tamang salitang kilos/pandiwa sa pagsasalaysay ng mga personal na karanasan.
Ang paksa o tema ay ang pangunahing idea na pinag-uusapan o tinatalakay sa isang pangungusap o talata. Ang mga salitang paksa at tema ay nangangahulugang titulo o simuno ng isang pangungusap o maari ng isang talata ang paksa. Dito umiikot ang kuwento. Ito rin ang itinatampok ng mga pangkat ng salita.
Sa pagtukoy ng pangunahing paksa o tema ng isang akda, kadalasang sinasabing ito ay makikita sa unang pangungusap (ano ang unang nais talakayin) at sa huling pangungusap (na naglalaman ng nais iwan sa mambabasa).
Ang mga pantulong na detalye naman ay sinasabing nagtataglay ng mahahalagang kaisipan o mga susing pangungusap na may kinalaman sa paksang pangungusap.
Ang kasanayan sa pagtukoy ng paksa o tema ng teksto, kuwento o sanaysay ay isa sa mahahalagang sangkap ng pagkilatis sa mga binabasa. Ang isang batang mahusay sa pagsusuri ng mga akda ay isang batang may malalim na pag-iisip.
Kaibahan ng Paksa sa Tema
Ang paksa ay tumutukoy sa kung ano ang pinag-uusapan o ang mismong pinag-uusapan sa sitwasyon, likhang sining, at sulatin. Ang tema naman ang umiikot na ideya na makikita sa kabuoan ng kuwento. Ang tema rin ang nagbibigay ng aral sa mga mambabasa.
Halimbawa:
Maraming bagyo ang dumating sa Pilipinas. Ang bagyong “Rolly” ay isa sa pinakamalakas na bagyo na nagdulot ng pinsala sa ating mga kabuhayan. Marami tayong mga kababayan ang nawalan ng buhay, tahanan at pinagkikitaan. Subalit sa lahat ng mga nagdaang kalamidad sa buhay ng tao, pilit pa ring bumabangon ang mga Pilipino.
Ano ang paksa ng teksto? Ang paksa ay tungkol sa bagyo.
Ano ang tema ng teksto? Ang tema ay tungkol sa pinsalang dulot ng bagyo.
Halimbawa:
Isang gabing maliwanag ang buwan, naglalaro ng taguan ang mga bata. Isa-isa nang nagtago ang mga bata. Ipinikit na ni Ruben ang mata at humarap na sa puno. Pagkabilang ng sampu, iminulat na niya ang mata at isa-isang hinanap ang mga kalaro. Bigla na lamang nagulat si Ruben, wala na siyang mga kalaro. Umuwi na palang lahat ang kaniyang mga kaibigan.
Ano ang paksa ng teksto? Ang paksa ay tungkol sa larong “Taguan”.
Ano ang tema ng teksto? Ang tema ay tungkol sa pag-iwan ng mga kalaro kay Ruben.
Paggamit ng Tamang Pandiwa sa Pagsasalaysay ng Personal na Karanasan
Mahalagang bagay ang mga salitang kilos sa pagsasalaysay o paglalahad ng mga pangyayari upang higit itong maging kaakit-akit sa mga mambabasa o tagapakinig. Binibigyang-buhay nito ang kahit pa pinakapayak na mga kaganapan na nais ibahagi sa iba.
Ang salitang kilos o pandiwa ay nagbibigay-buhay sa mga pangungusap dahil nagsasaad ito ng kilos o galaw na binibigyang-tuon o pokus. Binubuo ito ng mga salitang-ugat at mga panlapi.
Halimbawa ng mga panlapi na ginagamit sa pandiwa bilang karanasan.
Panlapi: na, ma, nag, mag, um, in at hin Halimbawa: sumigaw | Halimbawa: nagluto Salitang-ugat: sigaw | Salitang-ugat: luto Panlaping ginamit: um | Panlaping ginamit: nag
Ang pandiwa bilang karanasan ay kadalasang naipahahayag kapag may damdamin ang pangungusap at may tagaramdam ng emosyon o damdamin na nakapaloob sa pangungusap.
Sa mga nabasa mong paksa at tema may mga ginamit na kilos o pandiwa sa pagsasalaysay ng mga karanasan.
Halimbawa:
Nagalit si Ruben dahil iniwan siya ng kaniyang mga kalaro. Salitang-ugat: galit Panlapi: na Karanasan: nagalit
Ilan pang mga halimbawa:
Umiyak nang malakas si Donna dahil pumanaw na ang kaniyang ama. Salitang-ugat: iyak Panlapi: um Karanasan: umiyak
Nagulat si Nicole sa nakitang palaka. Salitang-ugat: gulat Panlapi: na Karanasan: nagulat
Gawain sa Pagkatuto Bilang 1: Ibigay ang paksa at tema ng teksto. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.
Ang pagkakaroon ng edukasyon ng isang tao ay mahalagang bagay. Upang mabago ang lipunan mahalagang makatapos ng pag-aaral ang mga bata. Ang sabi nga ni Nelson Mandela, “Ang edukasyon ang pinakamakapangyarihang sandata na magagamit upang makapagpabago sa mundo.
Tunay na masarap langhapin ang sariwang hangin na nanggagaling sa kabukiran. Sa panahon ngayon na dumami na ang populasyon at ang mga sasakyan, naging marumi na ang ating kapaligiran. Dumami na rin ang mga factory na nakatayo sa iba’t ibang lugar. Sa ganitong mga sitwasyon naging marumi na ang ating kapaligiran. Ang nalalanghap na lamang natin ay ang mga usok na ibinubuga ng mga sasakyan at ang mga dumi na nanggagaling sa factory.
Gawain sa Pagkatuto Bilang 2: Piliin ang pandiwang ginamit bilang karanasan sa pangungusap. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.
- Natuwa si Gina sa marka niya sa Filipino.
- Naiyak si Nico sa pagkawala ng kaniyang aso.
- Nabigla ako nang malaman kong pumanaw na ang lolo mo.
- Nagulat si Ela sa nakita niya.
- Naghirap ang kanilang buhay nang masunugan sila.
Gawain sa Pagkatuto Bilang 3: Pumili ng paksa sa ibaba. Sumulat ng limang (5) pangungusap gamit ang pandiwa bilang karanasan. Gawin ito sa iyong sagutang papel.
Mga Paksa:
- Paboritong ice cream flavor
- Hindi malilimutang lugar na napuntahan
- Pinakanakatatawang pelikulang napanood
- Pinagmulan ng sariling pangalan
Kompletuhin ang pangungusap. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.
Nabatid ko na ang ____________ o tema ay ang pangunahing ideya na pinag-uusapan o tinatalakay sa isang pangungusap o talata. Ang mga salitang _________ tema ay nangangahulugang titulo at simuno ng isang pangungusap o maari ng isang talata.
Pagpapalit at Pagdaragdag ng mga Tunog Upang Makabuo ng Bagong Salita
Aralin
WEEK 4
Sa araling ito, ikaw ay inaasahang makapagpapalit at makapagdaragdag ng mga tunog upang makabuo ng bagong salita.
Sinasabi na ang mga salita ay maaaring madagdagan, mabawasan, o mapalitan ng isang tunog sa unahan, gitna, o hulihang bahagi upang makalikha ng bagong salita.
Halimbawa:
Ang salitang bata ay maaaring maging bota (sapatos na umaabot hanggang binti) at maaari ring maging bato (matigas na substance at binubuo ng mineral) kung papalitan ang letra sa gitna at dulong bahagi nito.
Ang bola ay maaaring maging bala. ( pinalitan ang letra sa gitna ng salita).
Ang sala ay maaaring maging salat. (dinagdagan ang letra sa hulihan ng salita)
Narito pa ang ilang paraan sa pagpapalit at pagdaragdag ng mga salita.
Pagdaragdag ng letra sa Unahan ng Salita
Halimbawa:
asa + b = basa ama + k = kama ata + l = lata usa + p = pusa Ina + s = sina aso + l = laso
Pagdaragdag ng letra sa Gitna ng Salita
baon + l = balon puso + l = pulso hito + n = hinto tuba + m = tumba pito + n = pinto basa + l = balsa
Pagdaragdag ng letra sa Hulihan ng Salita
batok + k = batok bula + = bulag pasa + n = pasan puso + = puson baha + g = bahag palo + s = palos
[transcriber’s note: the letter to be added is missing in the printed entries “bula + = bulag” and “puso + = puson”; the blank is as printed]
Gawain sa Pagkatuto Bilang 1: Bilugan ang letra sa loob ng panaklong upang makabuo ng bagong salita. Gawin ito sa iyong sagutang papel.
uso ( k, t, l, m )
uka ( h, m, n, s )
atas ( b, m, n, s )
uno ( m, p, h, s )
asa ( b, y, r, w )
ama ( l, b, s, y )
usa ( b, t, r, g )
mano ( l, k, s, d )
asa ( l, d, w, y)
isa ( d, n, m, y )
tabo– tabi _____________________________
tawag – tawad _____________________________
bawas – bawang _____________________________
luhod – lunod _____________________________
basa – balsa _____________________________
pata – patak _____________________________
sando – sandok _____________________________
balot– salot _____________________________
kulay – buhay _____________________________
pula – punla _____________________________
Gawain sa Pagkatuto Bilang 2: Isulat sa iyong sagutang papel kung paano nabago ang unang salita upang mabuo ang pangalawang salita.
[transcriber’s note: the instruction above and the list “1. tabo– tabi” to “10. pula – punla” appear in the original with a blank line beside each item; the blanks are shown as printed]
Kompletuhin ang pangungusap. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.
Napag-alaman ko na ang mga salita ay maaaring madaragdagan, mabawasan, o mapalitan ng isang tunog o letra sa _________, _________, o _________ bahagi upang makalikha ng bagong salita.
WEEK 5
Pagbibigay ng Suportang Kaisipan Mula sa Pangunahing Kaisipan
Aralin
Sa araling ito, ikaw ay inaasahang makapagbibigay ng mga sumusuportang kaisipan at pangunahing kaisipan ng tekstong binasa at makapagsisipi nang maayos ng mga liham.
Ang pangunahing kaisipan ay ang mensahe na napapaloob sa larawan o sa isang sanaysay. Sinasabi nito kung ano ang ibig sabihin ng mga pangungusap o maikling kuwento.
[illustration: a hen with five chicks]
Tingnan ang larawan sa itaas. Ang pangunahing kaisipan ay ang pag-aalaga ng inahing manok sa kaniyang mga sisiw. Ang sumusuportang kaisipan ay ang kasama ng inahin ang kanyang limang sisiw.
Narito ang ilan sa mga paraan kung paano matutukoy ang mga ideya, sumusuporta man ito o pangunahin.
Paglalahad. Ito ay isang paraan ng pagpapahayag na naglalayong linawin ang isang ideya o konsepto, bagay, o kaisipan na lubos na mauunawaan ng nakikinig o bumabasa.
Paglalarawan. Ang tao ay likas na kabahagi ng kaniyang paligid. Ang pamamaraang ito ay kadalasang nakabatay sa pandama ng tao sa paningin, pang-amoy, panlasa, pandama, at pandinig. Maaari ring pakiramdaman ang binabasa: paano ito nakaaapekto sa iyong nararamdaman? Naghatid ba ito sa iyo ng tuwa, lungkot, galit, at iba pa?
Pangangatwiran. Kailangan nating kilalanin na kung tayo ay tumutukoy sa pangunahin o sumusuportang ideya ng isang akda o sulatin, laging kailangan na may sapat tayong ebidensiya o katibayan. Mas nahihikayat natin ang ating mga mambabasa o tagapakinig na hindi lamang tayo nagsasabi ng ating pansariling opinyon; bagkus ay wasto o tama ang ating mga sinasabi o ibinabahagi.
Kung Bakit Laging Mahalaga ang Pagyuko ni Gerome Nicolas Dela Peña
“Masaya ang manalo sa mga kompetisyon at magkamit ng mga pagkilala. Ang makapagsuot ng medalya o makapag-uwi ng tropeo ay nakakatuwa. Gayun din, ang maipagmalaki ng iba, lalo-lalo na ng ating mga guro at mga magulang. Subalit, kung iisipin, ito lang ba ang tunay na halaga ng pagsali sa mga kompetisyon? O ang palakpakan o ngitian ng mga taong eksperto sa larangang sinalihan?
Laging mahalaga ang pagpapakumbaba anomang oras o pagkakataon. Isa itong magandang katangian na dapat ay taglay ng bawat mag-aaral na Filipino. Pagpapaalala ito sa sarili na laging mayroon pa tayong matututuhan sa iba pang mga pagkakataon; o mas magandang sabihin, na hindi tayo ang pinakamahusay at pinakamagaling. Mas kagigiliwan tayo ng ibang tao at mas mamahalin ng mga nasa paligid. Higit sa lahat, hindi tayo maliligaw ng landas at lagi nating tatandaan na ang tunay na medalya at tropeo ay nananatiling ang ating pagkatuto.
Gawain sa Pagkatuto Bilang 1: Isulat ang pangunahing kaisipan sa binasang salaysay. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.
[transcriber’s note: the answer box below the instruction is blank in the original]
Gawain sa Pagkatuto Bilang 2: Sipiin nang wasto ang liham. Ibigay ang pangunahing kaisipan nito. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.
Enero 10, 2021
Mahal kong Myra,
Kumusta ka na? Maligayang bati sa iyong kaarawan. Sayang at hindi ako makadadalo sa inyong pagdiriwang. Alam mo naman ang sitwasyon ngayon. Sana mawala na ang pandemya upang sa susunod mong kaarawan ay makarating ako sa inyo. Inaasahan ko ang iyong pag-unawa.
Ang iyong kaibigan,
Sharmaine
Gawain sa Pagkatuto Bilang 3: Sipiin nang wasto ang liham at ibigay ang pangunahing kaisipan. Gawin ito sa iyong sagutang papel.
[transcriber’s note: the answer box below the instruction is blank in the original]
Punan ang patlang. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.
Sa aking napag-aralan, may mga mensaheng nakapaloob sa larawan o isang sanaysay o kuwento. Ito ay tinatawag na pangunahing _____________. Sinasabi nito kung ano ang ibig sabihin ng mga pangungusap o maikling kuwento.
PIVOT 4A CALABARZON Filipino G3 – Week 6: Pagbibigay ng Sariling Hinuha Bago, Habang at Pagkatapos Mapakinggan ang Teksto / Wastong Gamit ng Pang-ukol
Aralin
I
Sa aralin na ito, inaasahan na maibibigay mo ang sariling hinuha bago mapakinggan, habang pinakikinggan, at pagkatapos mapakinggan ang teksto. Inaasahan din na magagamit mo nang wasto ang pang-ukol (laban sa, ayon sa, para sa, ukol sa, at tungkol sa).
Ang hinuha ay nangangahulugang isang hula o palagay na walang kasiguraduhan at di-tiyak ang isang pangyayari. Kaya huwag muna tayong maniniwala sa mga sabi-sabi na walang kasiguraduhan. Tiyakin muna kung ito ay totoo.
Mahalaga ang pagbibigay ng sariling hinuha. Ito ay tumutulong sa pagtukoy ng nilalaman at banghay ng mismong kuwento. Maaaring malaman mo bilang mambabasa na nagbibigay ng pahiwatig ang manunulat sa teksto. Ito’y maaring makita sa pamagat, tema, paksa ng akda o sulatin. Ibinibigay ng manunulat sa mambabasa ang pagkakataon upang mas magiging kapanapanabik ang gawain ng pagbasa at maging ang pagkatuto.
Ilang salita na ginagamit sa pagbibigay ng sariling hinuha ay:
- Baka. Baka hindi siya makarating sa ating pagpupulong.
- Marahil. Ang taas na ng presyo ng gasolina ngayon. Marahil tataas ang pamasahe.
- Siguro. Ang aking Tatay ay may dalang pasalubong. Siguro ay bago siyang suweldo.
PIVOT 4A CALABARZON Filipino G3 – Page 26
D
Mas magiging posible ang pagbibigay-hinuha sa binasang teksto kung nasa gitna ng pagbasa, sapagkat nagkaroon na ang mambabasa ng patikim sa kung ano ang paksa, tema, o maging ang layunin ng manunulat sa pagsusulat ng nasabing akda.
Ang implikasyon naman ay maaari nang maganap kung tapos na ang pagbasa ng buong akda o sulatin. Kung sa pagkakataon naman na bitin o hindi malinaw ang dulo ng akda, maaari ding maghinuha ang mambabasa ng kaniyang sariling interpretasyon sa posibleng wakas ng akda, kuwento, o sulatin.
Gawain sa Pagkatuto Bilang 1: Tukuyin ang salitang hinuha sa bawat pangungusap. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.
- Marahil ay may paparating na bagyo sa susunod na lingo.
- Baka papayagan ng lumabas ang mga batang edad labinlima (15) pataas sa susunod na buwan.
- Sigurado ako na ang mananalong manlalaro sa boxing ay mula sa lugar sa Mindanao.
- Di-tiyak ang pagdating ng mga bisita sa ating paaralan.
- Ang hula ko sa mga nangyayari sa ating paligid ay may kaugnayan sa maruming kapaligiran.
- Walang kasiguraduhan ang pamamahagi ng ayuda sa ating barangay.
- Marahil ay wala na tayong darating na dagdag sa ating suweldo.
PIVOT 4A CALABARZON Filipino G3 – Page 27
E
Gawain sa Pagkatuto Bilang 2: Kopyahin sa iyong sagutang papel ang mga pangungusap. Salungguhitan ang mga pang-ukol sa bawat bilang.
- Ang mga bagong laruan ay para kay Russel.
- Ayon sa balita, magtataas na naman ang singil ng kuryente sa susunod na buwan.
- Ang patalastas na ito ay hinggil sa mga dapat gawin upang maiwasan ang pagkalat ng nakahahawang sakit.
- Darating na si Tita Josie mula sa sa kaniyang paglilibot sa Europa at uuwi sa makalawa.
- Tungkol ba kay Tiyo Marne ang liham ni Lola Marina na dumating kahapon?
- Nais tayong kausapin ng punong-guro para sa parating na kompetisyon sa ating lungsod.
- Laging tungkol sa pag-alalaga ng isda ang pinag-uusapan sa shop na iyon.
A
Kompletuhin ang pangungusap. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.
Napag-alaman ko na ang ________ ay nangangahulugang isang hula o palagay na walang kasiguraduhan at di-tiyak ang isang pangyayari. Huwag tayong basta maniwala sa sabi-sabi.
PIVOT 4A CALABARZON Filipino G3 – Page 28
Wastong Gamit ng Pang-abay
Aralin
I
Sa araling ito, ikaw ay inaasahang makagagamit nang wasto ng mga pang-abay na naglalarawan ng isang kilos o gawi.
Ang pang-abay ay bahagi ng pananalita na naglalarawan o nagbibigay turing sa pandiwa, pang-uri at maging sa kapwa nito pang-abay. Ang pang-abay ay makikilala sapagkat kasama ito ng isang pandiwa, pang-uri, o isa pang pang-abay na lumilikha ng parirala.
Halimbawa:
Ang paaralang pinapasukan ni Jojo ay labis na maganda. (Ang pang-abay ay labis na ay nagbibigay-turing sa pang-uring maganda).
Maingat niyang binuksan ang pinto upang hindi maistorbo ang nahihimbing na kapatid. (Ang pang-abay na maingat ay nagbibigay-turing sa pandiwang binuksan).
Talagang mabagal ang kaniyang pag-asenso subalit hindi siya nawawalan ng pag-asa. (Ang pang-abay ay talagang nagbibigay-turing sa kapwa pang-abay).
Mga Uri ng Pang-abay
- Pang-abay na Kataga o ingklitik
- Pang-abay na Pamanahon
- Pang-abay na Panlunan
- Pang-abay na Pamaraan
- Pang-abay na Panggaano
- Pang-abay na Pang-agam
- pang-abay na Panang-ayon
PIVOT 4A CALABARZON Filipino G3 – Page 29
1. Pang-abay na Kataga o Ingklitik
Ang pang-abay na kataga o ingklitik ay mga salitang laging sumusunod sa unang salita ng kayariang kinabibilangan nito.
- na – yata – lamang/lang – man
- kaya – naman – nga – muna
- kasi – rin/din – tuloy – pa
- ba – raw/daw – pala
Halimbawa:
Naramdaman din pala nila ang lindol kagabi. (Ang pang-abay ay salitang pala).
Nagdarasal muna sila bago kumain. (Ang pang-abay ay ang salitang muna).
2. Pang-abay na Pamanahon
Ang pang-abay na pamanahon ay nagsasaad kung kailan naganap o magaganap ang kilos na taglay ng pandiwa.
Mayroon itong panandang salita. Ito ay ang mga sumusunod:
- hanggang, umpisa, mula, buhat, tuwing, kapag, kung, noon, sa, at nang.
Halimbawa:
- Ipinangako niyang bibisitahin ang puntod ng ina nang linggo-linggo. (Ang pang-abay ay ang salitang nang).
- Tuwing babasahan ako ni nanay ng kuwento ay nakakatulog ako.
3. Pang-abay na Panlunan
Ang pang-abay na panlunan ay tumutukoy sa pook na pinangyarihan o pangyayarihan ng kilos ng pandiwa. Karaniwang ginagamit ang pariralang sa, kay, o kina. Ito rin ay karaniwang sumasagot sa tanong na saan.
Ang sa ay ginagamit kapag ang kasunod ay pangngalang pambalana o maging panghalip.
PIVOT 4A CALABARZON Filipino G3 – Page 30
Halimbawa:
Maraming magagandang karanasan ang naaalala ko sa probinsiya.
Ang kay/kina ay ginagamit kapag ang kasunod ay pangngalang pantangi na ngalan ng tao.
Nagpunta ako kina Mang Ganing para magpaturo sa aking takdang-aralin.
4. Pang-abay na Pamaraan
Ang pang-abay na pamaraan ay nagsasaad kung paano naganap, nagaganap, o magaganap ang kilos na inilalahad ng pandiwa. Ginagamit ang pananda na “nang” o “na/-ng.” Ito ay sumasagot sa tanong na paano.
Halimbawa:
Niyakap niya ang anak nang mahigpit dahil matagal itong nawalay sa kaniya.
Bakit niya pinili na mag-aral sa ibang bansa?
5. Pang-abay na Panggaano
Ang pang-abay na panggaano ay naglalahad ng sukat o timbang. Sumasagot din ito sa tanong na gaano o magkano.
Halimbawa:
Tinatayang umabot nang limang taon ang pagsusulat niya ng kaniyang nobela. (Ang pang-abay na panggaano ay limang taon).
6. Pang-abay na Pang-agam
Ang pang-abay na pang-agam ay pang-abay na nagbabadya ng kawalan ng katiyakan sa pagganap sa kilos ng pandiwa. Kadalasan ding ginagamit ang mga pariralang marahil, siguro, tila, baka, wari, parang, at iba pa.
Halimbawa:
Marahil ay natuto na siya mula nang mahuli ng guro na nandadaya sa pagsusulit.
Tila habambuhay nang mananatili para sa kaniya ang ganda ng Baguio.
PIVOT 4A CALABARZON Filipino G3 – Page 31
D
7. Pang-abay na Panang-ayon
Ang pang-abay na panang-ayon ay pang-abay na nagsasaad ng pagsang-ayon. Kadalasang gumagamit dito ng mga salitang oo, opo, tunay, sadya, talaga, siyempre, at iba pa.
Halimbawa:
Oo, maniwala ka. Ikaw ang pinakamatalik kong kaibigan.
Talagang mahirap ang buhay kung hindi makapagtatapos ng pag-aaral.
8. Pang-abay na Pananggi
Ang pang-abay na pananggi ay nagsasaad ng pagtanggi tulad ng hindi/di at ayaw.
Halimbawa:
Hindi kailanman mawawala ang ating pag-asa.
Ayaw na nilang sumali sa paligsahan.
Malayo na ang narating ng mananakbo di niya alintana ang init ng araw.
Gawain sa Pagkatuto Bilang 1: Tukuyin ang pang-abay na pamaraan sa bawat pangungusap. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.
- Si Russel ay mahusay maglaro ng Mobile Legends.
- Masayang nagdiwang ng kapaskuhan ang mag-anak na Rivera.
- Masipag mag-ipon ang batang si Imee kaya mayroon siyang pambili ng bagong aklat.
- Mabilis na sumilong ang mga naglalaro ng basketbol matapos bumuhos ang malakas na ulan.
- Nawawala ang laruang aso ni Bien kaya mabilis niya itong hinanap sa buong bahay.
PIVOT 4A CALABARZON Filipino G3 – Page 32
E
Gawain sa Pagkatuto Bilang 2: Sumulat ng isang pangungungusap na nagsasaad ng pang-abay na pamaraan, panlunan, pang-gaano, panang-ayon at pananggi. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.
A
Kompletuhin ang pangungusap. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.
Ang _____________ ay bahagi ng pananalita na naglalarawan o nagbibigay turing sa pandiwa, pang-uri at maging sa kapwa nito pang-abay.
Pag-uugnay ng Sanhi at Bunga ng mga Pangyayari sa Binasang Teksto /Pagbibigay ng Pamagat sa Binasang Teksto
Aralin
WEEK 8
Sa araling ito, ikaw ay inaasahang makapag-uugnay ng sanhi at bunga ng mga pangyayari sa binasang teksto at makapagbibigay ng angkop na pamagat sa binasang teksto.
Ang Sanhi at Bunga
Ang sanhi ay tumutukoy sa pinagmulan o dahilan ng isang pangyayari. Ito ay nagsasabi ng mga kadahilanan ng mga pangyayari.
Sa kabilang banda, ang bunga naman ay resulta o kinalabasan ng pangyayari sa isang partikular na akda o sulatin. Mas higit na maunawaan ang pinakinggan o binasa kung mapag-uugnay-ugnay natin ang naging ugat at kinalabasan ng mga kaganapan sa akda.
Halimbawa :
Sanhi: Araw-araw ay nag-aaral ng aralin si Aya. Bunga: Kaya lagi siyang nakapapasa sa pagsusulit.
Sanhi: Mahilig mag-ensayo sa pagkanta si Angela. Bunga: Lagi siyang napipiling kalahok sa paligsahan na pagkanta.
Gawain sa Pagkatuto Bilang 1
Bilugan ang sanhi at kahunan ang bunga sa mga pangungusap na nasa ibaba. Gawin ito sa iyong sagutang papel.
- May kalayuan ang paaralang pinapasukan ni Edna kaya kailangan niyang maglakad ng tatlong oras para lamang makarating dito.
- Kailangan niyang magtipid upang makabili ng nais na relo.
- Naging maayos ang kanilang buhay dahil nagsumikap sa ibang bansa ang kaniyang mga magulang.
- Espesyal ang pagdiriwang ng kaniyang ikawalong kaarawan dahil binisita siya ng kaniyang lolo at lola na matagal na niyang hindi nakikita.
- Nais niyang makapunta sa bahay ng kaibigan kaya’t nagpaalam siya sa kaniyang magulang.
Gawain sa Pagkatuto Bilang 2
Ibigay ang angkop na pamagat ng talata. Tukuyin rin ang sanhi at bunga ng bawat teksto. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.
Mahilig kumain ng matatamis na pagkain si Joana. Hindi nagtagal nasira ang kaniyang mga ngipin. Napilitan tuloy siyang magpunta sa dentista.
Mahusay sumayaw si Noli. Araw-araw ang ginagawa niyang pag-eensayo. Gusto niyang makamit ang pagiging kampeon. Gusto niyang ikarangal siya ng kaniyang mga magulang.
Nagkaroon ng paligsahan sa pinakamalinis na Barangay. Lumahok ang mga kabataan sa Barangay Masipag. Malaki ang natanggap na premyo ng Barangay. Ginamit nila ang nakamit na premyo sa pagpapaganda ng komunidad.
Gawain sa Pagkatuto Bilang 3
Basahin ang tulang pambata sa ibaba. Isulat sa Hanay A ang mga makikitang sanhi at sa Hanay B naman ang bunga.
Ang Batang Mahusay Gumamit ng Oras, May Magandang Bukas
ni: Gerome Nicolas Dela Peña
Ang batang masinop sa salapi, maaaring may maipambili.
Ang batang may paggalang, dangal ng kaniyang magulang.
Nag-iingat makasakit sa salita ‘pagkat napaalalahanan sa tahanan.
Laging bumabati sa mga guro dahil inspirasyon niya ang mga ito.
Ang batang maagang gumising, hindi nagagahol sa mga gawain.
Hindi palaasa sa iba subalit naniniwalang kapwa ay mahalaga.
Ang batang mahusay sa oras, tunay na may magandang bukas.
Namulat na higit sa anumang yaman, ito ay dapat pahalagahan.
| HANAY A – Sanhi | HANAY B – Bunga |
|---|---|
| 1. _____ | 1. _____ |
| 2. _____ | 2. _____ |
Kompletuhin ang patlang. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.
Batay sa aking nalaman, ang _____ay tumutukoy sa pinagmulan o dahilan ng isang pangyayari. Ito ay nagsasabi ng mga kadahilanan ng mga pangyayari. Ang _____ naman ay resulta o kinalabasan ng pangyayari sa isang partikular na akda o sulatin.
Susi sa Pagwawasto
Week 1
Gawain sa Pagkatuto 1
- c
- a
- b
- b
- b
Gawain sa Pagkatuto 2
- bakas-paa
- sinag-araw
- bakas-daliri
- sulat-kamay
- boses-palaka
- tabing-dagat
Week 2
Gawain sa Pagkatuto 1
- Opinion
- Reaksiyon
- Reaksiyon
- Opinion
- Reaksiyon
Gawain sa Pagkatuto 2
- Si Irah Nicole
- Bumagsak si Irah Nicole sa ibang asignatura
- Opo basta ay hindi lalagpas sa limitasyon at hindi pabayaan ang mahahalagang bagay gaya ng pag-aaral at pagtulong sa bahay-gawaing
- Pinaalalahanan siya ng kaniya ina
- Anomang bagay na sobra ay masama
Week 3
Gawain sa Pagkatuto 1
- Paksa: Edukasyon. Tema: Ang edukasyon bilang sandata sa pagpapabago ng mundo.
- Paksa: Kapaligiran. Tema: Pagiging marumi ng ating kapaligiran.
Gawain sa Pagkatuto 2
- Natuwa
- Naiyak
- Nabigla
- Nagulat
- Naghirap
Gawain sa Pagkatuto 3
Ayon sa pagpapasya ng guro.
Week 4
Gawain sa Pagkatuto 1
- k
- s
- b
- p
- b
- s
- b
- k
- l
- m
Gawain sa Pagkatuto 2
- Hulihan
- Hulihan
- Unahan
- Unahan
- Gitna
- Hulihan
- Hulihan
- Hulihan
- Gitna
- Gitna
Week 5
Gawain sa Pagkatuto 1
Ayon sa pagpapasya ng guro.
Gawain sa Pagkatuto 2
Ayon sa pagpapasya ng guro.
Week 6
Gawain sa Pagkatuto 1
- Marahil
- Baka
- Sigurado
- Di tiyak
- Hula
- Walang kasiguraduhan
- Marahil
Gawain sa Pagkatuto 2
- Para kay
- Ayon sa
- Hinggil sa
- Mula sa
- Tungkol kay
- Para sa
- Tungkol sa
Week 7
Gawain sa Pagkatuto 1
- Mahusay
- Masayang
- Masipag
- Mabilis
- Mabilis
Gawain sa Pagkatuto 2
Ayon sa pagpapasya ng guro.
Gawain sa Pagkatuto 3
Ayon sa pagpapasya ng guro.
Week 8
Gawain sa Pagkatuto 1
- May kalayuan ang paaralang pinapasukan ni Edna (sanhi) kaya kailangan niyang maglakad ng tatlong oras para lang makarating dito (bunga.
- Kailangan niyang magtipid (sanhi) upang makabili ng nais na relo (bunga).
- Naging maayos ang kanilang buhay (bunga) dahil nagsumikap sa ibang bansa ang kaniyang mga magulang (sanhi).
- Espesyal ang kaniyang naging ika-8 kaarawan (bunga) dahil binisita siya ng kaniyang lolo at lola na matagal na niyang hindi nakikita (sanhi).
- Nais niyang makapunta sa bahay ng kaibigan (sanhi) kaya’t nagpaalam siya sa kaniyang inay Ruby (bunga).
Gawain sa Pagkatuto 2
Ayon sa pagpapasya ng guro.
Gawain sa Pagkatuto 3
| SANHI – HANAY A | BUNGA – HANAY B |
|---|---|
| 1. Ang batang masinop sa salapi | 1. may maaaring maipambili |
| 2. Ang batang may paggalang | 2. dangal ng kaniyang magulang |
| 3. Ang batang maagang gumising | 3. hindi nagagahol sa mga gawain |
| 4. Ang batang mahusay sa oras | 4. tunay na may magandang bukas |
Gawain sa Pagkatuto
PIVOT Assessment Card for Learners
Personal na Pagtatása sa Lebel ng Performans para sa Mag-aaral
Pumili ng isa sa mga simbolo sa ibaba na kakatawan sa iyong naging karanasan sa pagsasagawa ng mga gawain. Ilagay ito sa Hanay ng LP o Lebel ng Performans. Basahin ang deskripsiyon bilang gabay sa iyong pagpili.
[illustration: two learners reading a book]
- ★ Nagawa ko nang mahusay. Hindi ako nahirapan sa pagsagawa nito. Higit na nakatulong ang gawain upang matutuhan ko ang aralin.
- ✓ Nagawa ko nang maayos. Nahirapan ako nang bahagya sa pagsasagawa nito. Nakatulong ang gawain upang matutuhan ko ang aralin.
- ? Hindi ko nagawa o nahirapan ako nang labis sa pagsasagawa nito. Hindi ko naunawaan ang hinihingi sa gawain. Kailangan ko pa ng paglilinaw o dagdag kaalaman upang magawa ko ito nang maayos o mahusay.
Gawain sa Pagkatuto (Weeks 1 to 4)
| Week 1 | LP | Week 2 | LP | Week 3 | LP | Week 4 | LP |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Gawain sa Pagkatuto Blg. 1 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 1 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 1 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 1 | ||||
| Gawain sa Pagkatuto Blg. 2 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 2 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 2 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 2 | ||||
| Gawain sa Pagkatuto Blg. 3 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 3 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 3 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 3 | ||||
| Gawain sa Pagkatuto Blg. 4 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 4 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 4 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 4 | ||||
| Gawain sa Pagkatuto Blg. 5 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 5 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 5 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 5 | ||||
| Gawain sa Pagkatuto Blg. 6 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 6 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 6 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 6 | ||||
| Gawain sa Pagkatuto Blg. 7 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 7 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 7 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 7 | ||||
| Gawain sa Pagkatuto Blg. 8 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 8 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 8 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 8 |
Gawain sa Pagkatuto (Weeks 5 to 8)
| Week 5 | LP | Week 6 | LP | Week 7 | LP | Week 8 | LP |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Gawain sa Pagkatuto Blg. 1 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 1 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 1 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 1 | ||||
| Gawain sa Pagkatuto Blg. 2 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 2 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 2 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 2 | ||||
| Gawain sa Pagkatuto Blg. 3 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 3 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 3 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 3 | ||||
| Gawain sa Pagkatuto Blg. 4 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 4 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 4 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 4 | ||||
| Gawain sa Pagkatuto Blg. 5 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 5 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 5 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 5 | ||||
| Gawain sa Pagkatuto Blg. 6 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 6 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 6 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 6 | ||||
| Gawain sa Pagkatuto Blg. 7 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 7 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 7 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 7 | ||||
| Gawain sa Pagkatuto Blg. 8 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 8 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 8 | Gawain sa Pagkatuto Blg. 8 |
Paalala: Magkaparehong sagot ang ilalagay sa LP o Lebel ng Performans sa mga gawaing nakatakda ng higit sa isang linggo o week. Halimbawa: Ang aralin ay para sa Weeks 1-2, lalagyan ang hanay ng Week 1 at Week 2 ng magkaparehong ★, ✓, ?.
Sanggunian
Department of Education. (2020). K to 12 Most Essential Learning Competencies with Corresponding CG Codes. Pasig City: Department of Education Curriculum and Instruction Strand.
Department of Education Region 4A CALABARZON. (2020). PIVOT 4A Budget of Work in all Learning Areas in Key Stages 1-4: Version 2.0. Cainta, Rizal: Department of Education Region 4A CALABARZON.
Noche, P. (2012). Aralin sa Filipino. studylib.net/doc/8795349/aralin-sa-filipino
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education Region 4A CALABARZON
Office Address: Gate 2, Karangalan Village, Cainta, Rizal
Landline: 02-8682-5773, locals 420/421
https://tinyurl.com/Concerns-on-PIVOT4A-SLMs
[logo] [logo] [logo]
Leave a Reply