MTB-MLE Grade 2 Quarter 1 Module 9: Pagbuo ng Bagong Salita Gamit ang Panlapi at Salitang-ugat

Grade 2 MTB-MLE Quarter 1 Module 9 teaches learners to form new words by joining affixes (panlapi) and root words, with exercises and an answer key.

This is the Grade 2 MTB-MLE (Mother Tongue-Based Multilingual Education) self-learning module for Quarter 1, Module 9: “Pagbuo ng Bagong Salita Gamit ang Panlapi at Salitang-ugat” (forming new words using affixes and root words). It was written for Grade 2 learners studying at home, with a parent or other guide helping them. After the module, learners should be able to build new words by joining an affix (panlapi) to a root word (salitang-ugat).

The module is in Tagalog. It was published by DepEd Region III as a first edition in 2020, and its writer is Anamarie M. Emano.

On this page 6 sections

What learners will learn

The module states one learning goal:

  • Form new words by combining affixes (panlapi) and root words (salitang-ugat). Competency code: MT2VCD-Ic-e-1.3

Key ideas: affixes and root words

A simple word, or root word, can become a new word when an affix is added to it. The module teaches learners to spot both parts of a word. In “ingatan”, for example, the root word is “ingat” and the affix is “an”.

An affix can be attached to the beginning, the middle, or the end of a root word. The module names the three kinds and gives these examples:

TypeWhere the affix goesExamples from the module
Unlapi (prefix)At the beginning of the root worduminom, naglakad
Gitlapi (infix)Inside the root wordsumigaw, binato
Hulapi (suffix)At the end of the root wordhagdanan, bilihan

The module uses these affixes most often:

  • ma, pa, ka, nag, um at the start of a word: ma + ganda, pa + mana, ka + hapon, nag + linis, um + inom
  • um, in inside a word: sumayaw, tinalon, dinukot
  • an, han, in, hin at the end of a word: diligan, basurahan, sabihan, punahin

Learners also see the affixes in context. The poem “Mga Tuntunin sa Paaralan” (school rules) is full of words with affixes, such as agahan, pilahan, ingatan, basurahan, diligan, and walisin. A short story about a birthday gift asks learners to break apart bumili, natuwa, nagbigay, maganda, and masaya. The module’s model answer shows sumamba split into the root word “samba” and the affix “um”.

The main lesson, in the module’s summary section (Isaisip), is this: you form a new word by adding an affix to a root word, and the affix can go at the beginning, in the middle, or at the end.

Parts of the module

The module has one lesson, organized into these parts:

  1. Alamin (learn): the learning goal.
  2. Subukin (pretest): join affixes and root words, then add the right ending (an, han, in, hin).
  3. Balikan (review): underline the affix in words like lumakad, pumunta, and taniman.
  4. Tuklasin (discover): read the poem “Mga Tuntunin sa Paaralan.”
  5. Suriin (analyze): answer questions about the poem, then read about unlapi, gitlapi, and hulapi.
  6. Pagyamanin (enrichment): guided exercises (Pinatnubayang Pagsasanay and Pagtatasa), then independent exercises (Malayang Pagsasanay and Pagtatasa). These include splitting words into parts, unscrambling words, adding infixes, building words from pictures, and completing sentences.
  7. Isaisip (remember): a short summary of the lesson.
  8. Isagawa (apply): find the root word and affix of the bold words in a short story.
  9. Tayahin (assessment): write the affix and root word of malakas, binuhat, hagdanan, tinulak, and maganda.
  10. Karagdagang Gawain (additional activities): complete sentences with the right word, and label affixes as unlapi, gitlapi, or hulapi.
  11. Susi sa Pagwawasto (answer key).

How to use this module

  • Learners: Take the pretest first, then work through the parts in order. Write your answers on a separate sheet of paper. Do not write on the module, so that other learners can use it. Contact your teacher right away if a lesson is hard to understand.
  • Parents and guides: The teacher’s note in Pagyamanin asks you to guide the child through the exercises. Use the answer key to check work after the child has answered, and encourage honest use of it.
  • Teachers: The pretest shows which learners need more help. Tayahin measures what they learned. The answer key covers every activity, so check it before you hand it out.

Frequently asked questions

What grade and quarter is this MTB-MLE module for?

It is for Grade 2 (Ikalawang Baitang), Quarter 1 (Unang Markahan). It is Module 9 of the MTB-MLE series.

What is the competency code of this module?

The module states the competency code MT2VCD-Ic-e-1.3. This competency is about forming new words by combining affixes and root words.

What are unlapi, gitlapi, and hulapi?

They are the three kinds of affixes. An unlapi is attached to the beginning of a root word (naglakad), a gitlapi goes inside it (sumigaw), and a hulapi goes at the end (hagdanan).

Does the module have an answer key?

Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the pretest, every exercise, the assessment, and the additional activities.

What language is the module written in?

The module is written in Tagalog. It uses Tagalog words and affixes such as um, in, ma, nag, an, and han.

Full text of the module

The text below is a transcription of the PDF above, as printed.

MTB-MLE Unang Markahan – Modyul 9: Pagbuo ng Bagong Salita Gamit ang Panlapi at Salitang-ugat

MTB-MLE Unang Markahan – Modyul 9: Pagbuo ng Bagong Salita Gamit ang Panlapi at Salitang-ugat

2

MTB-MLE Unang Markahan – Modyul 9: Pagbuo ng Bagong Salita Gamit ang Panlapi at Salitang-ugat

[illustration: students reading and studying outdoors and at a desk, a teacher with a child, a globe, and a child writing by a lamp]

[transcriber’s note: the diagonal corner label reads “PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI”]

CO_Q1_MTB2_Module 9

MTB-MLE – Ikalawang Baitang Alternative Delivery Mode Unang Markahan – Modyul 9: Pagbuo ng Bagong Salita Gamit ang Panlapi at Salitang-ugat Unang Edisyon, 2020

Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.

Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.

Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.

Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio

Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul

Manunulat: Anamarie M. Emano Editor: Elena V. Almario, Cita C. Merla, Marie Ann C. Ligsay Tagasuri: Marcela S. Sanchez, Racy V. Troy, Arnold A. Montemayor Tagaguhit: Karen D. Romero Tagalapat: Cristina T. Fangon Tagapamahala: Nicolas T. Capulong Librada M. Rubio Ma. Editha R. Caparas Nestor P. Nuesca Merlinda T. Tablan Ellen C. Macaraeg Elena V. Almario

Inilimbag sa Republika ng Pilipinas ng Kagarawan ng Edukasyon – Rehiyon III

Office Address: Matalino St., Government Center, Maimpis, City of San Fernando Telefax: (045) 598-8580 to 89 E-mail Address: region3@deped.gov.ph

2

MTB-MLE Unang Markahan – Modyul 9: Pagbuo ng Bagong Salita Gamit ang Panlapi at Salitang-ugat

Paunang Salita

Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.

Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.

Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.

Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.

Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.

Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.

Alamin

Pagkatapos ng araling ito, ikaw ay inaasahang makabubuo ng bagong salita sa pamamagitan ng kombinasyon ng mga panlapi at salitang-ugat. MT2VCD-Ic-e-1.3

Subukin

A. Buoin ang mga salita sa pamamagitan ng pagsasama ng panlapi at salitang-ugat.
  1. ma + ganda = _______
  2. pa + mana = _______
  3. um + inom = _______
  4. nag + linis = _______
  5. ka + hapon = _______
B. Piliin ang mga panlapi sa loob ng kahon. Ikabit ito sa salitang-ugat.

an han in hin

  1. dilig_____
  2. tala_____
  3. puna_____
  4. habul_____
  5. hagdan_____

Aralin 1

Pagbuo ng Bagong Salita Gamit ang Panlapi at Salitang-ugat

Ang isang payak na salita ay maaaring maging isang bagong salita sa pamamagitan nang paggamit ng mga panlapi. Mayroon itong mga uri. Gusto mo bang malaman kung ano-ano ang mga ito?

Ating tuklasin sa ating aralin.

Balikan

Panuto: Guhitan ang mga panlaping ginamit sa mga salita.

Halimbawa:

maglakad

  1. lumakad
  2. pumunta
  3. taniman
  4. umalis
  5. tinalon

Tuklasin

Panuto: Basahin ang sumusunod na tula.

Mga Tuntunin sa Paaralan Anamarie M. Emano

Pgpasok ay agahan
upang sumali sa pilahan
Mga gamit ay ingatan
Tumulong sa kalinisan

Mga kalat mong naipon
Sa basurahan ay itapon
Diligan ang mga halaman
Walisin ang silid-aralan

Pag-upo ay ayusin
Makinig sa mga aralin
Ang guro ay dapat sundin
Iyan ang ating mga tuntunin

Suriin

Sagutin ang mga sumusunod na tanong batay sa tula na iyong binasa sa itaas. Isulat sa sagutang papel.

  1. Ano ang pamagat ng tula?
  2. Bakit kailangan pumasok nang maaga?
  3. Ano-ano ang mga salitang may panlapi?
  4. Ano ang panlapi sa salitang walisin?
  5. Ano naman ang salitang ugat sa salitang ingatan?

Iyong tandaan na sa araling ito ay mahalaga na makilala mo ang salitang-ugat at panlaping ginamit sa pagbuo ng bagong salita.

Ang panlapi ay maaaring ikabit sa unahan, gitna at hulihang bahagi ng salitang-ugat. Tinatawag ang mga itong:

Unlapi – kapag ang panlapi ay nasa unahan ng salitang-ugat. Halimbawa: uminom, naglakad

Gitlapi – kapag ang panlapi ay nakakabit sa gitna ng salitang-ugat. Halimbawa: sumigaw, binato

Hulapi – kapag ang panlapi ay matatagpuan sa hulihan ng salitang-ugat. Halimbawa: hagdanan, bilihan

CO_Q1_MTB2_Module 9

Pagyamanin

Mga Tala para sa Guro

Gabayan ang mag-aaral sa pagsasagot sa mga pagsasanay.

Pinatnubayang Pagsasanay 1

Panuto: Isulat sa sagutang papel ang panlapi at salitang-ugat sa tapat ng mga sumusunod na salita.

PanlapiSalitang-ugat
1. masaya__________
2. basurahan__________
3. nagdilig__________
4. taniman__________
5. winalis__________
Pinatnubayang Pagtatasa 1

Panuto: Pagsamahin ang salitang-ugat at panlapi upang mabuo ang salita. Isulat ang sagot sa papel.

  1. inom an _____
  2. gawa ma _____
  3. takbo um _____
  4. handa in _____
  5. saya um _____
Pinatnubayang Pagsasanay 2

Panuto: Piliin ang letra ng tamang sagot.

  1. Si Adi ay sumali sa paligsahan sa paaralan sa pagtula. Alin sa mga salita ang ginamitan ng panlaping um?
    A. Pagtula
    B. Sumali
    C. Paaralan
    D. Paligsahan


  2. Ang mga bata ay masayang-masaya sa handaan na ginanap kahapon. Anong salita ang may panlaping an?
    A. Handaan
    B. Bata
    C. Kahapon
    D. Ginanap


  3. Lahat ng tao ay malungkot sa nangyayari sa mundo? Alin sa mga salita ang ginamitan ng panlaping ma?
    A. Tao
    B. Mundo
    C. Nangyayari
    D. Malungkot


  4. Kinain ng malaking ibon ang sisiw. Anong salita ang may panlaping in?
    A. Ibon
    B. Kinain
    C. Sisiw
    D. Malaki


  5. Maagang nagsimba ang mag-anak na Cruz. Anong panlapi ang ginamit sa salitang nagsimba?
    A. In
    B. Um
    C. Nag
    D. A


Pinatnubayang Pagtatasa 2

Panuto: Lagyan ng gitlapi ang mga sumusunod na salitang-ugat upang makabuo ng bagong salita. Hanapin sa loob ng kahon ang panlaping gagamitin.

[transcriber’s note: the affixes are printed inside a box above the items]

um in

  1. d _ _ u k o t
  2. h _ _ a g i s
  3. g _ _ a p a n g
  4. s _ _ a y a w
  5. t _ _ a l o n

[transcriber’s note: each _ stands for one empty letter box in the original]

Malayang Pagsasanay 1

Panuto: Ayusin ang nakarambol na panlapi at salitang-ugat upang mabuo ang salita. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.

  1. kasutin _____
  2. lawdaum _____
  3. bihansa _____
  4. malama _____
  5. rawaam _____
Malayang Pagtatasa 1

Panuto: Tingnan ang larawan. Mula rito, bumuo ng salita na ginagamitan ng panlapi at salitang-ugat.

  1. [illustration: a child watering plants with a hose] _____
  2. [illustration: a boy with his hand at his face] _____
  3. [illustration: a school building with a tree] _____
  4. [illustration: rain clouds] _____
  5. [illustration: a boy drinking from a glass] _____
Malayang Pagsasanay 2

Panuto: Lagyan ng panlapi ang salitang-ugat na may salungguhit upang mabuo ang pangungusap.

_____1. Kami nina ate at kuya ay tulong sa mga gawaing bahay.

_____2. Agad sugpo ang masamang gawain .

_____3. Maraming ligpit pagkatapos ng handaan.

_____4. Inom ng walong basong tubig araw-araw.

_____5. Sira ng bagyong Ambo ang kabahayan sa aming probinsiya.

Malayang Pagtatasa 2

Panuto: Dugtungan ang salitang-ugat ng panlaping han o an upang mabuo ang salita.

  1. marumi _____
  2. kaloob _____
  3. sabi _____
  4. putol _____
  5. kain _____

Isaisip

Nakabubuo ng isang bagong salita sa pamamagitan ng pagdaragdag o pagkakabit ng panlapi sa salitang-ugat.

Ang panlapi ay maaaring ikabit sa unahan (unlapi), gitna (gitlapi) at hulihan (hulapi) ng salitang ugat.

Isagawa

Panuto: Basahin ang kuwento. Bigyang pansin ang mga salitang initiman. Punan ang mga hinihingi ng tsart.

Bumili ng magandang damit ang aking Nanay para sa aking kaarawan. Natuwa ako kasi paborito ko ang kulay. Ang aking kapatid nagbigay din ng regalo isang maganda na manika. Tunay na masaya ako kasi mahal na mahal ako ng aking pamilya.

Halimbawa: Ako ay sumamba kahapon.

SalitaSalitang-ugatPanlapi
sumambasambaum
SalitaSalitang-ugatPanlapi
1.
2.
3.
4.
5.

Tayahin

Panuto: Isulat ang ginamit na panlapi at salitang ugat sa patlang.

  1. [illustration: a flexed muscular arm] malakas
    panlapi _____ salitang ugat _____


  2. [illustration: a woman carrying a box] binuhat
    panlapi _____ salitang ugat _____


  3. [illustration: a ladder] hagdanan
    panlapi _____ salitang ugat _____


  4. [illustration: a person pushing a car] tinulak
    panlapi _____ salitang ugat _____


  5. [illustration: a woman with long curly hair] maganda
    panlapi _____ salitang ugat _____


Karagdagang Gawain

A. Panuto: Piliin ang tamang sagot sa loob ng kahon upang mabuo ang diwa ng pangungusap.

uminom ayusin ligpitin magpayong magdilig

  1. Mainit ang panahon kaya ikaw ay_____.
  2. Nauuhaw ka kumuha ka ng tubig upang_____.
  3. Tuyo na ang halaman kaya _____ako.
  4. Bago matulog kailangan_____ang kama.
  5. Pagkakain dapat _____ ang pinagkainan.

Panuto: Tingnan ang mga larawan at basahin ang mga salita. Isulat kung ang panlaping ginamit sa sumusunod na salita ay unlapi, gitlapi o hulapi.

_____1. nagtanim [illustration: a farmer with a carabao]

_____2. tumalon [illustration: a girl jumping with her arms raised]

_____3. gupitin [illustration: scissors cutting a sheet of paper]

_____4. gumuhit [illustration: a girl drawing]

_____5. Uminom [illustration: a woman drinking from a carton]

Susi sa Pagwawasto

[transcriber’s note: this answer key page is printed upside down; the table has been read in its upright orientation]

Subukin
SubukinBalikanSuriin
A. 1. magandang
2. pamana
3. uminom
4. naglinis
5. kahapon
B. 1. in/an
2. an
3. hin
4. in
5. an
1. lumakad
2. pumunta
3. tanimng [?]
4. umalis
5. tinalon
1. mga bata
2. upang pumila
3. agahan, aralin, pagpasok, pilahan,sumali, tumulong, basurahan, diligan
4. in
5. ingat
Pagyamanin
Pinatnubayang Pagsasanay 1Pinatnubayang Pagtatasa 1Pinatnubayang Pagsasanay 2Pinatnubayang Pagtatasa 2
1. ma saya
2. han basura
3. nag dilig
4. an tanim
5. in walis
1. inuman
2. magawa
3. tumakbo
4. hinanda
5. sumaya
1. B
2. A
3. D
4. B
5. C
1. um
2. in
3. um
4. um
5. um
Malayang Pagsasanay 1Malayang Pagtatasa 1Malayang Pagsasanay 2Malayang Pagtatasa 2
1. sukatin
2. malaya
3. dumalaw
4. maaraw
5. sabihan
1. nagdilig
2. kumain
3. tirahan
4. umulan
5. uminom
1. tumulong
2. sinugpo
3. iligpitin
4. uminom
5. sirain
1. han
2. an
3. han
4. an
5. an
IsagawaTayahinKaragdagang Gawain
1. bumili bili um
2. natuwa tuwa na
3. nagbigay bigay
4. magandang gandan ma
5. masaya saya ma
1. ma lakas
2. in buhat
3. an hagdan
4. in tulak
5. ma ganda
A. 1. magpayong
2. uminom
3. magdilig
4. ayusin
5. ligpitin
B. 1. unlapi
2. gitlapi
3. hulapi
4. gitlapi
5. unlapi

[transcriber’s note: the fragments of items 3 and 4 in the Isagawa column are split across lines in the image]

Sanggunian:

Urbien-Salvatus, G., Arit-Soner, B., Casao-Santos, N. and Pesigan-Tiñana, R., 2013. Mother Tongue-Based Multilingual Education Kagamitan ng Mag-aaral Tagalog. Pilipinas: MGO Enterprises.

Urbien-Salvatus, G., Arit-Soner, B., Casao-Santos, N. and Pesigan-Tiñana, R., 2013. Mother Tongue-Based Multilingual Education Patnubay ng Guro sa Tagalog. Pilipinas: MGO Enterprises.

Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:

Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)

Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600

Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985

Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

For students and teachers

Looking for a school?

Look up the enrollment, teachers, classrooms and facilities of more than 60,000 schools across the Philippines, from DepEd’s public data. Free to use.

Philippine Schools Directory by TeacherPH · every region, province, division and district