This is the Edukasyon sa Pagpapakatao (EsP) 8 self-learning module for Quarter 2, Module 24: “Mga Kilos na Magpapaunlad sa Pakikipagkaibigan” (actions that help a friendship grow). It was prepared by DepEd Caraga Region for Grade 8 learners studying at home. After it, learners should be able to name, describe, and share the right actions that make a friendship stronger.
What learners will learn
The module develops this learning competency (EsP8P-IId-6.4):
- Naisasagawa ang angkop na kilos upang mapaunlad ang pakikipagkaibigan (carries out appropriate actions to develop friendship)
- Nakikilala (recognizes) the appropriate actions that help a friendship grow
- Nailalarawan (describes) these actions
- Naibabahagi (shares) these actions with others
Lesson in this module
The module has one lesson: Aralin 1: Angkop na Kilos na Magpapaunlad sa Pakikipagkaibigan (appropriate actions that develop friendship). It opens with the saying that having a true friend is like a treasure that must be cared for.
Key ideas: what makes a true friendship
The module explains that friendship is not a simple relationship but a deep bond. It grows out of love and care (pagmamahal at pagpapahalaga) for someone you once met, who later becomes a big part of who you are. Because not every friendship is real, you need to get to know a person well.
Other points from the discussion (Suriin):
- A true friendship deepens over time, until friends know each other’s strengths and weaknesses, likes and dislikes.
- Friends often share the same interests, dreams, beliefs, and even faith.
- Shared experiences, both failures and successes, bring friends closer. They talk about serious topics and joke around, and they chase their dreams together.
- The depth of a friendship matters more than its length, in the spirit of “quality over quantity.”
The module also uses a poem, “Ang Aking Kaibigan” (My Friend) by Risa Mae B. Lospe, about a friend who stays through good times and bad, reads the speaker’s feelings, and is always there with one call.
Actions that help a friendship grow
The module’s activities and test items point to these actions:
| Action | What it looks like in the module |
|---|---|
| Pag-unawa sa damdamin (understanding feelings) | Putting yourself in your friend’s situation; this is empathy |
| Pagdamay (comforting) | Being there when a friend is hurting and giving advice instead of judging |
| Huwag manghusga (not judging) | Accepting a friend’s mistakes and problems without condemning them |
| Pagtanaw ng utang na loob (gratitude) | Returning a friend’s kindness, for example by comforting them in their own time of grief |
| Pakikisama / magbonding (getting along, bonding) | Staying connected even in the new normal, such as through social media or watching a favorite movie and talking about it |
| Pagtanggap (acceptance) | Accepting a friend’s ways while still guiding them toward good behavior |
| Presensya (presence) | Making time for a friend, in person or online, and enjoying their company |
The story of Liza and Ana, used in both tests, shows these actions. When Liza is heartbroken, Ana hugs and advises her instead of judging her. When Ana loses a relative, Liza comforts her in return.
Parts of the module
- Subukin: a 15-item multiple-choice pretest
- Balikan: Gawain 1, a five-item true-or-false (check or cross) review of the previous module
- Tuklasin: Gawain 2, reading the poem and answering guide questions
- Suriin: the discussion of true friendship
- Pagyamanin: Gawain 3 (listing actions), Gawain 4 (an acrostic on the word KAIBIGAN, meaning friend), and Gawain 5 (writing an original slogan), with rubrics
- Isaisip: Gawain 6, a 3-2-1 organizer (3 experiences from the lesson, 2 things to share, 1 question)
- Isagawa: Gawain 7, writing a friendly letter of thanks to a true friend, with a rubric
- Tayahin: a 15-item multiple-choice post-test
- Karagdagang Gawain: Gawain 8, listing five actions you can add to be a better friend
- Susi sa Pagwawasto: the answer key
How to use this module
Learners: Start with the pretest, then work through the parts in order. Write all answers on separate paper and do not write on the module, so others can use it. Check your work honestly with the answer key, and contact your teacher if anything is unclear.
Parents and guardians: Help your child follow the order of the parts and stay honest when using the answer key. The letter and slogan activities are good chances to talk about your child’s friendships.
Teachers: The module’s teacher’s note says to let learners continue if they pass the Balikan activity and to send them back to the previous module if they do not. Use the printed rubrics to score the acrostic, slogan, letter, and Gawain 8.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this EsP module for?
It is for Grade 8 Edukasyon sa Pagpapakatao, Quarter 2, Module 24. It was published by DepEd Caraga Region as a first edition in 2020.
What competency does the module cover?
It covers competency EsP8P-IId-6.4: carrying out appropriate actions to develop friendship, which includes recognizing, describing, and sharing those actions.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the pretest, the Balikan activity, Gawain 3, and the post-test.
What does empathy mean in this module?
The module describes empathy as putting yourself in your friend’s feelings or situation so you can understand them. It links this to pag-unawa (understanding).
What actions help a friendship grow, according to the module?
The answer key for Gawain 3 lists understanding feelings, bonding, not judging, showing gratitude (utang na loob), and being present. The tests also mention comforting (pagdamay) and acceptance (pagtanggap).
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Edukasyon sa Pagpapakatao – Ikalawang Markahan – Modyul 24: Mga Kilos na Magpapaunlad sa Pakikipagkaibigan
8
Edukasyon sa Pagpapakatao
Ikalawang Markahan – Modyul 24: Mga Kilos na Magpapaunlad sa Pakikipagkaibigan
[illustration: a teacher and students reading, studying, and holding a globe, beside a tree]
PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI
CO_Q2_EsP8_Module24
Edukasyon sa Pagpapakatao – Ikawalong Baitang Alternative Delivery Mode Ikalawang Markahan – Modyul 24: Mga Kilos na Magpapaunlad sa Pakikipagkaibigan Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anumang akda ng Pamahalaan ng Pilipinas. Gayunpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kwento, seleksyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anumang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anumang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anumang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Risa Mae B. Lospe Editor: Emelinda L. Raza, Mark Lorenz C. Luib Tagasuri: Elizabeth Ysulan, Mark Lorenz Luib, Rashiel Joy F. Lepaopao, Jezzine F. Salar, Judith E. Ecoben, Megie M. Lillo, Jhon Rey C. Clarion, Linda T. Geraldino Tagaguhit: Alim V. Eviota, Mark Lorenz C. Luib, Merlinda W. Malimit Tagalapat: Nerissa G. Ga, Mark Lorenz C. Luib, Emmanuel S. Gimena Jr. Tagapamahala: Francis Cesar B. Bringas, Isidro M. Biol Jr., Maripaz F. Magno, Josephine Chonie M. Obseňares, Lope C. Papeleras, Michael C. Paso, Juan Jr. L. Espina
Inilimbag sa Republika ng Pilipinas ng Kagawaran ng Edukasyon – Caraga Region
Office Address: Teacher Development Center, J.P. Rosales Avenue Butuan City, Philippines 8600 Telefax No.: (085) 342-5969 Email Address: caraga@deped.gov.ph
8
Edukasyon sa Pagpapakatao
Ikalawang Markahan – Modyul 24: Mga Kilos na Magpapaunlad sa Pakikipagkaibigan
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
[illustration: a hand pressing a button]
Masarap mabuhay kung maraming kaibigan. Iba’t ibang ugali ang ating makasalamuha pero iba pa rin talaga kapag nakatagpo ka ng isang tunay at matalik na kaibigan. Minsan may mga bagay na hindi napagkakasunduan sa pagitan sa mga magkakaibigan pero hindi pa rin natatawaran ang saya na nadarama ng isang tunay na pagpapahalaga. Marami mang pagkakaiba at pagkakatulad ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang pagiging totoo sa isa’t isa.
Biyayang lubos ang magkaroon ng tunay na kaibigan. Sa buhay nating puno ng suliranin, bihira ang makatagpo ng totoong taong maaari mong sandalan sa hirap at ginhawa sapagkat hindi lahat ng ating nakilala ay tunay na kaibigan. Kaya naman, kinakailangang kilalanin nating mabuti ang tao at alamin natin ang katangian nito.
Sa modyul na ito, ating tatalakayin ang mga angkop na kilos na kailangan upang mapaunlad ang pagkikipagkaibigan. Lilinangin din ang kasanayang pampagkatuto na:
a. Naisasagawa ang angkop na kilos upang mapaunlad ang pakikipagkaibigan. (EsP8P-IId-6.4) a.1. Nakikilala ang mga angkop na kilos upang mapaunlad ang pagkakaibigan. a.2. Nailalarawan ang mga angkop na kilos upang mapaunlad ang pagkakaibigan. a.3. Naibabahagi ang mga angkop na kilos upang mapaunlad ang pagkakaibigan.
1 CO_Q2_EsP8_Module24
2 CO_Q2_EsP8_Module24
Subukin
[illustration: a hand holding a pencil]
Maraming Pagpipilian
Panuto: Basahing mabuti ang bawat tanong o sitwasyon at piliin ang tamang sagot. Titik lamang ang isulat sa sagutang papel.
Paano mailalarawan ang tunay na pakikipagkaibigan?
- A. bunga ng pagmamahal at pagpapahalaga
- B. bunga ng atraksyon ng isang tao sa kanyang kapwa
- C. naglalarawan sa bawat taong iyong makasasalamuha sa araw-araw
- D. isang relasyon na nabuo dahil sa pangangailangang moral at pisikal
Bakit kailangang kilalaning mabuti ang isang kaibigan?
- A. Dahil ang lahat ng kaibigan ay may lihim na tinatago
- B. Dahil may kaibigang tapat lang kapag ikaw ay nakaharap
- C. Dahil hindi ito nanatili na pang habambuhay tulad ng pamilya
- D. Dahil importante ang mahabang panahon para makilala ng lubusan ang kanilang kalakasan at kahinaan
Para sa Bilang 3-6.
Si Liza at Ana ay nagkakilala sa isang pagtitipon para sa mga kabataan. Naging malalim ang kanilang pagkakaibigan at ito ay nagtagal hanggang sa sila ay tumungtong sa kolehiyo. Sa tuwing may problema si Liza ay laging nariyan si Ana at ganon din si Liza kay Ana. Hindi sila mapaghihiwalay dahil magkakasama-sama sila sa ano mang gawain. Minsan ay napagkakamalang magkapatid ang dalawa ng kanilang mga guro.
Isang araw, natagpuan ni Ana na umiiyak si Liza sa sulok ng kanilang inuupahang kwarto. Nalaman nito na ang kaibigan ay hiniwalayan ng kanyang nobyo kaya ito ay labis na nasaktan ngunit sa halip na husgahan ni Ana ang kaibigan, niyakap niya ito at binigyan ng payo. Ganito rin ang ginawa ni Liza nang namatayan ng isang kamag-anak si Ana. Dinamayan niya ito sa panahon nang kalungkutan. Marami pang pagsubok ang napagtagumpayan nilang magkasama at pinatunayan nilang may pagmamahalan sa pakikipagkaibigan.
- Nagpapakita ba ng tunay na pagkakaibigan sina Liza at Ana?
- A. Hindi, dahil hindi naman sila nagdadamayan.
- B. Oo, dahil bata pa lamang ay magkakilala na sila.
- C. Hindi, dahil si Liza lang ang palaging may problema at hindi nasusukat ni Ana kung kaya rin ba siyang tulungan ng kaibigan.
- D. Oo, dahil mahaba na ang kanilang pinagsamahan at marami na silang problemang napagtagumpayan na hindi hinuhusgahan ang isa’t isa.
3 CO_Q2_EsP8_Module24
“Hindi sila mapaghihiwalay dahil magkakasama sila sa ano mang gawain.” Ano ang ipinahihiwatig ng kanilang pagkakaibigan?
- A. Pagdamay
- B. Pakikisama
- C. Katapangan
- D. Pag-unawa sa damdamin
Paano ipinakita ni Ana ang kanyang pagdamay sa damdamin ng kanyang kaibigan?
- A. Sumasama ito sa mga lakad ni Liza.
- B. Napagkakamalan silang magkapatid ng kanilang mga guro?
- C. Pinapakopya niya ang kaibigan sa lahat ng mga pasulit at proyekto.
- D. Naroon siya sa panahong nabigo si Liza sa pag-ibig upang dumamay at magbigay payo.
Paano naman ipinakita ni Liza ang pagtanaw ng “utang na loob”sa kaibigan?
- A. Binilhan niya ito ng bagong damit at sapatos.
- B. Pinapakopya niya ito sa pagsulit at takdang-aralin
- C. Kinausap niya ang kasintahan ni Ana na bigyan ito ng sorpresa para sa kaarawan.
- D. Dinamayan din niya ito sa panahong umiiyak ang kaibigan dahil sa pagkawala ng isang kamag-anak.
Bakit itinuturing na birtud ang pagkakaibigan?
- A. lahat ng pagkakaibigan ay mabuti
- B. Ito ay nagpapahalaga sa pagbabahagi ng sarili sa kapwa.
- C. Makakamit lamang ang tunay na pagkakaibigan dahil sa paulit-ulit na pagdanas dito.
- D. Ito ay nagpapahalaga sa katarungan at halaga ng pagbabahagi ng sarili sa kapwa.
Nasusukat ba ang pagkakaibigan sa haba ng panahong magkasama?
- A. Hindi dahil wala namang kaibigang panandalian lamang.
- B. Oo, dahil ang pagkakaibigan ay mas lalong lumalalim kung kayo ay magkababata.
- C. Oo, dahil ang tunay na pagkakaibigan ay nasusukat kapag matagal na kayong magkakilala.
- D. Hindi, dahil ayon sa kasabihang quality over quantity, mas mahalaga pa rin ang lalim ng inyong pagkakaibigan higit pa sa panahong ginugol dito.
4 CO_Q2_EsP8_Module24
Ang paglalagay ng sarili sa sitwasiyon ng ibang tao ay mabisang paraan upang maintindihan ang damdamin ng bawat isa. Ano ang uri ng kilos ito?
- A. Pakisama
- B. Pag-unawa
- C. Pakiramay
- D. Pagtanaw ng “utang na loob”
Sa panahon na nararanasan natin ang the new normal, hindi man madalas nagkakausap, mahalaga pa rin na magkaroon ng bonding sa pamamagitan ng paggamit ng social media o kaya naman ay manood ng paboritong pelikula at pag-usapan ito pagkatapos. Anong kilos ang ipinapakita rito?
- A. pagdamay
- B. pag-unawa
- C. pakisama
- D. utang na loob
- Ipinapakita ang kilos ng maunlad na pakikipag kaibigan sa pamamagitan ng wastong paggabay sa tamang pag-uugali.
- A. pagdamay
- B. paggabay
- C. utang na loob
- D. gawin ang bagay nang magkasama.
- Hindi matutumbasan ang kasiyahang nararamdaman sa panahong kasama mo ang iyong kaibigan. Ito ay nagpapakita ng anong kilos?
- A. pagdamay
- B. presensya
- C. pagtanggap
- D. gawin ang bagay nang magkasama.
- Ano ang ibig sabihin ng empathy?
- A. pakikisama sa kaibigan
- B. pagbibigay oras sa kaibigan
- C. paglagay ng sarili sa damdamin ng kaibigan
- D. pagtanaw ng utang na loob sa kabutihan ng kaibigan
- Paano makatutulong ang pagtukoy ng mga angkop na kilos upang mapaunlad ang pagkakaibigan?
- A. sa mamagitan ng nagtagumpay na kaibigan
- B. sa pamamagitan ng pagtukoy kung sino ang totoo.
- C. sa pamamagitan ng pagpapanatili ng buo ang pagkakaibigan
- D. sa pamamagitan ng pagpapanatili ng pagmamahal at katatagan ng pakikipagkaibigan
[transcriber’s note: the printed page numbers on these pages are 5 to 12; the markers below use the numbering 9 to 16 as requested]
- Hindi masamang pagtuunan ng oras at panahon ang kaibigan. Mahalagang magkaroon ng pisikal o virtual na pag-uusap ang magkaibigan upang linawin ang mga bagay-bagay. Anong kilos ng pagpapaunlad ng pakikipagkaibigan ang ipinapakita rito?
a. pagdamay b. pakikisama c. pagtanggap d. gawin ang bagay nang magkasama
Aralin 1 Angkop na Kilos na Magpapaunlad sa Pakikipagkaibigan
“Ang pagkakaroon ng tunay na kaibigan ay tulad isang kayamanang dapat pakaingatan”
- Anonymous
Ngayon, may inihanda akong gawain hinggil sa nakaraang modyul bilang tanda na may lubos kang pagkatuto. Alam kong kayang-kaya mo ito kaibigan! Ngayon pa lang ay binabati na kita.
Balikan
Gawain 1: Tsek o Ekis
Panuto: Lagyan ng tsek (✓) sa dulo ng pahayag kung ito ay tama at ekis (x) kung ito ay mali base sa paksang tinalakay sa nakaraang talakayan. Gumamit ng hiwalay na sagutang papel.
- Ang ating kaibigan ang ating masasandalan sa oras ng kagipitan.
- Ang kasamaan ay isang katangian na nagpapakita ng pagtulong mo sa mga nangangailangan.
- Naipapakita mo ang pagmamahal kapag kinakamusta at inaalala mo palagi ang iyong kaibigan.
- Ang pakikipagkapwa ay ang pagkakaroon ng mabuting ugnayan sa ibang tao.
- Pinapahalagan mo ang inyong pinagsamahan kaya ikaw ay natutong magpatawad.
Mga Tala para sa Guro
Kung matagumpay na naisagawa ng bata ang gawaing nasa Balikan hayaan siyang magpatuloy sa kasunod na gawain. Kung hindi naman, pabalikan ang sinundang modyul.
Tuklasin
Gawain 2: Makauugnay ka ba?
Panuto: Basahin nang mabuti ang tula at pagnilayan ang mga gabay na tanong.
Ang Aking Kaibigan Ni: Risa Mae B. Lospe
Ako ay sampung taong gulang pa lamang
Nang makilala isang munting nilalang
Di inakalang makadaupang-palad
Sa habambuhay, ako ay tunay na mapalad
Sa hirap at ginhawa siya’y kasama
Mensahe ng mata’y kanyang nababasa
‘Di nagsisinungaling ang damdamin
Alam niya pag ako ay may kinikimkim
Siya nga ay may malawak na pananaw
Pagmamahal at suporta’y umaapaw
Isang tawag lang ay agad na lilitaw
‘Di tulad ng anino, nariyan lang pag may ilaw
Isang biyaya kung siya’y maituturing
Landas na tatahakin ay kakayanin
Kapwa naming aabutin mga mithiin
Rurok ng tagumpay nakakamit nang magkapiling
Gabay na tanong:
- Ano ang mensaheng hatid ng tula?
- Ano ang taglay na katangian ng kaibigan ng persona sa tula?
- Paano mo mailalarawan ang tunay na pagkakaibigan batay sa tulang binasa?
- Nagkaroon ka na ba ng kaibigang tunay? Paano mo nasabi na siya ay tunay na kaibigan?
Suriin
Ang pagkakaibigan ay hindi lamang isang simpleng relasyon. Inilalarawan ito sa tulang binasa sa bahaging Tuklasin bilang isang malalim na pagsasamahan. Dapat din itong sinusuring mabuti sapagkat hindi lahat ng pagkakaibigan ay totoo. Ito ay bunga ng pagmamahal at pagpapahalaga sa isang taong nakilala mo nang minsan at hindi mo lubos akalaing magkakaroon ng malaking bahagi sa iyong buong pagkatao.
Tunay na maituturing na isa sa mahalagang bahagi ng buhay ay ang makahanap ng totoo at matalik na kaibigan. Mahirap kilalanin kaagad ngunit kapag naging kaibigan mo na, unti-unting lumalalim ang samahan hanggang lubusan nang makilala ang kalakasan at kahinaan, ang gusto at ayaw ng isa’ t isa. Masasalamin ang malalim na unawaan na mailalarawan sa kanilang mga kilos na madaling magkaintindihan maging sa kaibuturan ng kanilang isipan at damdamin.
Naisip mo ba ni minsan na maatanong ang iyong sarili kung paano kayo naging magkaibigan? Bakit kaya sila ang naging matalik mong kaibigan?
Tila isang hiwaga sa takbo ng buhay na nagsasama-sama ang magkakatulad ng mga hilig, interes, pangarap, paniniwala at maging sa pananampalataya?
Napapalalim ng parehong karanasan o pinagdadaanan ang pagkakakilala at ugnayan. Sila ang magkasamang sumusubok ng maraming karanasan, kabiguan man o tagumpay. Sila ang magkakuwentuhan sa mga seryosong paksa o biruan man. Sila ang magkasamang ipinagpapatuloy ang mga pangarap at magagandang tunguhin sa buhay.
Pagyamanin
Gawain 3. Kilos sa Pakikipagkaibigan
Panuto: Magtala ng mga angkop na kilos upang mapaunlad ang pagkakaibigan. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
Gawain 4: I-Akrostik Mo
Panuto: Bigyang paglalarawan ang bawat titik ng mga angkop na kilos na maaaring gawin upang mapagtibay ang pakikipagkaibigan. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
| Titik | Paglalarawan |
|---|---|
| K | |
| A | |
| I | |
| B | |
| I | |
| G | |
| A | |
| N |
Rubrik sa Pagsulat ng Akrostik
| Pamantayan | Napakahusay (10 puntos) | Mahusay (8 puntos) | Nangangailangan ng Pag-unlad (5 puntos) |
|---|---|---|---|
| Nilalaman ng Akrostik | Lahat ng letra ay nabigyang kahulugan na naglalarawan sa angkop na kilos na gagawin upang mapabuti ang pagkakaibigan. | Mayroong 2 letra na hindi naglalarawan sa angkop na kilos na gagawin upang mapabuti ang pagkakaibigan. | Mayroong 4 na letra na hindi naglalarawan sa angkop na kilos na gagawin upang mapabuti ang pagkakaibigan. |
| Kabuuan |
Gawain 5: I-slogan Mo!
Panuto: Gumawa ng isang orihinal na islogan na nagpapakita ng angkop na kilos sa pagpapaunlad ng pagkakaibigan. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
Halimbawa: “Ang tunay na kaibigan, ay isang biyaya
Isang taong karamay mo sa lungkot man o saya”
Rubrik sa Paggawa ng Islogan
| Pamantayan | Napakahusay (10 puntos) | Mahusay (8 puntos) | Nangangailangan ng Pag-unlad (5 puntos) |
|---|---|---|---|
| Nilalaman | Komprehensibo ang nilalaman ng slogan. Wasto ang lahat ng impormasyon | May ilang kakulangan sa nilalaman ng slogan. May ilang maling impormasyon | Maraming kakulangan sa nilalaman ng slogan. |
| Organisasyon ng mga kaisipan | Organisado at may malinaw na kaisahan ang daloy ng paglalahad ng kaisipan sa slogan. | Malinaw at maayos ang paglalahad ng kaisipan sa slogan. | Hindi masyadong maayos at malinaw ang paglalahad ng kaisipan sa slogan. |
| Orihinalidad | Gumagamit ng mga orihinal na kaisipan at simbolismo | Ang kaisipan ay may pinagkukunang ideya mula sa ibang akda | Ang ideya o kaisipan ay hindi gaanong orihinal |
| Kabuuan |
Isaisip
Gawain 6: 3-2-1
Panuto: Kopyahin at punan ang graphic organizer sa isang malinis na papel.
[chart: graphic organizer; Gawain 6: 3-2-1]
| Bilang | Label |
|---|---|
| 3 | Karanasan sa aralin |
| 2 | Kaalamang nais ibahagi |
| 1 | Tanong tungkol sa aralin |
.
Isagawa
Gawain 7: Para sa aking katoto
Panuto: Gumawa ng isang liham pangkaibigan na ibibigay mo sa isang taong tinuturing mong tunay na kaibigan bilang pasasalamat sa mga angkop na kilos na ipinakita upang mapaunlad pa ang inyong pagkakaibigan. Gawin ito sa sagutang papel.
Pamatayan sa Pagmamarka
| Krayterya | Higit na inaasahan (10 puntos) | Nakamit ang inaasahan (8 puntos) | Bahagyang nakamit ang inaasahan (5 puntos) | Hindi nakamit ang inaasahan (2 puntos) |
|---|---|---|---|---|
| Nilalaman | Komprehensibo ang nilalaman ng liham at kompleto ang 5 parte nito. Wasto ang lahat ng impormasyon | Makikita lamang ang apat na bahagi sa nilalaman ng liham. Wasto ang lahat ng impormasyon | Makikita lamang ang tatlong bahagi ng liham. May ilang maling impormasyon | Maraming kakulangan at makikita lamang ang dalawang bahagi ng liham at sa nilalaman nito. |
| Organisasyon ng mga kaisipan | Organisado at may malinaw na kaisahan ang daloy ng paglalahad ng kaisipan sa liham. | Malinaw at maayos ang paglalahad ng kaisipan sa liham. | Hindi masyadong maayos at malinaw ang paglalahad ng kaisipan sa liham. | Walang kaayusan ang paglalahad ng kaisipan sa liham. |
| Kabuuan |
Tayahin
Maraming Pagpipilian
Panuto: Basahing mabuti ang bawat tanong o sitwasiyon at piliin ang tamang sagot. Titik lamang ang isulat sa sagutang papel.
Bakit itinuturing na birtud ang pagkakaibigan?
- A. lahat ng pagkakaibigan ay mabuti
- B. Ito ay nagpapahalaga sa pagbabahagi ng sarili sa kapwa.
- C. Makakamit lamang ang tunay na pagkakaibigan dahil sa paulit-ulit na pagdanas dito.
- D. Ito ay nagpapahalaga sa katarungan at halaga ng pagbabahagi ng sarili sa kapwa.
Nasusukat ba ang pagkakaibigan sa haba ng panahong magkasama?
- A. Hindi dahil wala namang kaibigang hindi nagtagal.
- B. Oo, dahil ang pagkakaibigan ay mas lalong lumalalim kung kayo ay magkababata.
- C. Oo, dahil ang tunay na pagkakaibigan ay nasusukat kapag matagal na kayong magkakilala.
- D. Hindi, dahil ayon sa kasabihang quality over quantity, mas mahalaga pa rin ang lalim ng inyong pagkakaibigan higit pa sa panahong ginugol dito.
Ang paglagay ng sarili sa sitwasiyon ng ibang tao ay mabisang paraan upang maintindihan ang damdamin ng bawat isa. Ito ay isang kilos na nagpapakita ng?
- A. Pakisama
- B. Pag-unawa
- C. Pakiramay
- D. Pagtanaw ng “utang na loob”
Sa panahon na nararanasan natin ang the new normal, hindi man madalas nagkakausap, mahalaga pa rin na magkaroon ng bonding sa pamamagitan ng paggamit ng social media o kaya naman ay manood ng paboritong pelikula at pag-usapan ito pagkatapos. Anong kilos ang ipinapakita rito?
- A. pagdamay
- B. pag-unawa
- C. pakisama
- D. utang na loob
Ito ay nagpapakita ng kilos sa pagpapaunlad ng pakikipagkaibigan na kung saan anuman ang ugali ng iyong kaibigan ay tanggap mo ito ngunit hindi ibig sabihin na hindi mo na siya bibigyan ng paggabay.
- A. pagdamay
- B. pagtanggap
- C. utang na Loob
- D. gawin ang bagay nang magkasama.
Hindi matutumbasan ang kasiyahang nararamdaman sa panahong kasama mo ang iyong kaibigan. Ito ay nagpapakita ng anong kilos?
- A. pagdamay
- B. presensya
- C. pagtanggap
- D. gawin ang bagay nang magkasama.
Ano ang ibig sabihin ng empathy?
- A. pakikisama sa kaibigan
- B. pagbibigay oras sa kaibigan
- C. paglagay ng sarili sa damdamin ng kaibigan
- D. pagtanaw ng utang na loob sa kabutihan ng kaibigan
Paano makatutulong ang pagtukoy ng mga angkop na kilos upang mapaunlad ang pagkakaibigan?
- A. sa pamamagitan ng nagtagumpay na kaibigan
- B. sa pamamagitan ng pagtukoy kung sino ang totoo.
- C. sa pamamagitan ng pagpapanatili ng buo ang pagkakaibigan
- D. sa pamamagitan ng pagpapanatili ng pagmamahal at katatagan ng pakikipagkaibigan
Hindi masamang pagtuonan ng oras at panahon ang kaibigan. Kinakailangan ang pisikal o virtual na pag-uusap upang mapag-usapan ang mga bagay-bagay. Anong kilos ng pagpapaunlad ng pakikipagkaibigan ang ipinapakita rito?
- A. pagdamay
- B. presensya
- C. pagtanggap
- D. gawin ang bagay nang magkasama
Paano mailalarawan ang tunay na pakikipagkaibigan?
- A. bunga ng pagmamahal at pagpapahalaga
- B. bunga ng atraksyon ng isang tao sa kanyang kapwa
- C. naglalarawan sa bawat taong iyong makasasalamuha sa araw-araw
- D. isang relasyon na nabuo dahil sa pangangailangang moral at pisikal
Bakit kailangang kilalaning mabuti ang isang kaibigan? Dahil;
- A. lahat ng kaibigan ay may lihim na tinatago
- B. may kaibigang tapat lang kapag ikaw ay nakatalikod
- C. hindi ito kailangang manatili nang pang habambuhay hindi tulad ng pamilya
- D. malalim na pakikipagkapwa-tao ang pakikipagkaibigan at hindi sa lahat ng pagkakataon ito ay totoo
Para sa Bilang 12-15
Si Liza at Ana ay nagkakilala sa isang pagtitipon para sa mga kabataan. Naging malalim ang kanilang pagkakaibigan at ito ay nagtagal hanggang sa sila ay tumungtong sa kolehiyo. Sa tuwing may problema si Liza ay laging nariyan si Ana at ganon din si Liza kay Ana. Hindi sila mapaghihiwalay dahil magkakasama-sama sila sa ano mang gawain. Minsan ay napagkakamalang magkapatid ang dalawa ng kanilang mga guro.
Isang araw, natagpuan ni Ana na umiiyak si Liza sa sulok ng kanilang inuupahang kwarto. Nalaman nito na ang kaibigan ay hiniwalayan ng kanyang nobyo kaya ito ay labis na nasaktan ngunit sa halip na husgahan ni Ana ang kaibigan, niyakap niya ito at binigyan ng payo. Ganito rin ang ginawa ni Liza nang namatayan ng isang kamag-anak si Ana. Dinamayan niya ito sa panahon nang kalungkutan. Marami pang pagsubok ang napagtagumpayan nilang magkasama at pinatunayan nilang may pagmamahalan sa pakikipagkaibigan.
Nagpapakita ba ng tunay na pagkakaibigan sina Liza at Ana?
- A. Hindi, dahil hindi naman sila nagdadamayan.
- B. Oo, dahil bata pa lamang ay magkakilala na sila.
- C. Hindi, dahil si Liza lang ang palaging may problema at hindi nasusukat ni Ana kung kaya rin ba siyang tulungan ng kaibigan.
- D. Oo, dahil mahaba na ang kanilang pinagsamahan at marami na silang problemang napagtagumpayan na hindi hinuhusgahan ang isa’t isa.
“Hindi sila mapaghihiwalay dahil magkakasama sila sa ano mang gawain.” Ano ang ipinahihiwatig ng kanilang pagkakaibigan?
- A. Pagdamay
- B. Pakikisama
- C. Katapangan
- D. Pag-unawa sa damdamin
Paano ipinakita ni Ana ang kanyang pagdamay sa damdamin ng kanyang kaibigan?
- A. Sumasama ito sa mga lakad ni Liza.
- B. Napagkakamalan silang magkapatid ng kanilang mga guro?
- C. Pinapakopya niya ang kaibigan sa lahat ng mga pasulit at proyekto.
- D. Naroon siya sa panahong nabigo si Liza sa pag-ibig upang dumamay at magbigay payo.
Paano naman ipinakita ni Liza ang pagtanaw ng Utang na Loob sa kaibigan?
- A. Binilhan niya ito ng bagong damit at sapatos.
- B. Pinapakopya niya ito sa pasulit at takdang-aralin
- C. Kinausap niya ang kasintahan ni Ana na bigyan ito ng sorpresa para sa kaarawan.
- D. Dinamayan din niya ito sa panahong umiiyak ang kaibigan dahil sa alagang aso.
Karagdagang Gawain
Gawain 8: Kilos sa Pakikipagkaibigan
Panuto: Magmuni-muni sa iyong sarili. Ano ang estado mo bilang isang kaibigan? Itala ang mga angkop na kilos na maaari mong idagdag upang mapaunlad pa ang iyong pakikipagkaibigan. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
| Kilos Ko sa Pakikipagkaibigan | |
|---|---|
| 1. | |
| 2. | |
| 3. | |
| 4. | |
| 5. |
Rubrik sa pagtala ng angkop na kilos sa pakikipagkaibigan
| Pamantayan | Napakahusay (10 puntos) | Mahusay (8 puntos) | Nangangailangan ng Pag-unlad (5 puntos) |
|---|---|---|---|
| Angkop na kilos sa pakikipagkaibigan | Nakatala ng 5 karagdagang angkop na kilos sa pakikipagkaibigan | Nakatala ng 3 karagdagang angkop na kilos sa pakikipagkaibigan | Nakatala ng 2 karagdagang angkop na kilos sa pakikipagkaibigan |
| Kabuuan |
[transcriber’s note: this page is printed upside down; the answer key is transcribed below in reading order]
Susi sa Pagwawasto
Subukin
A 1.
D 2.
D 3.
B 4.
D 5.
D 6.
D 7.
D 8.
C 9.
C 10.
B 11.
B 12.
C 13.
D 14.
B 15.
Balikan
/ 1.
X 2.
/ 3.
/ 4.
/ 5.
Pagyamanin
Gawain 3
- Pag-unawa sa damdamin
- Magbonding
- Huwag manghusga
- Pagtanaw ng utang na loob
- Pagpapadama ng presensya
Tayahin
- D
- D
- C
- C
- B
- B
- C
- D
- B
- A
- D
- B
- D
- D
- D
Sanggunian
Aklat
Bognot, Regina Mignon C. et.Al. Edukasyon sa Pagpapakatao 8 Modyul ng Mag-aaral. Pasig City, 2013.
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply