This is the Health 3 self-learning module for Quarter 1 (Unang Markahan), Module 1: “Mabuti o Masamang Nutrisyon?” (good or bad nutrition?). It is written in Filipino for Grade 3 learners studying at home or in class. It helps learners describe a healthy person and understand malnutrition. The module also shows how good food choices and regular exercise keep the body strong.
It is an Alternative Delivery Mode (ADM) module, first edition 2020, prepared by the Department of Education Region XI. The writers are Benito B. Lumanao, Jr. and Melanie A. Tarnate.
On this page 6 sections
What learners will learn
The module states that it guides learners in:
- describing a healthy person, and
- understanding the concept of malnutrition (malnutrisyon).
The competency codes printed in the module are H3M-lab-1 and H3N-Iab-12.
Learners also see why good nutrition is part of a healthy life. Physical activity and diet help a person reach and keep a proper weight, lower the risk of serious illnesses such as heart disease and cancer, and support overall health.
Lessons in this module
- Aralin 1: Mabuti o Masamang Nutrisyon? (good or bad nutrition?): Learners compare pictures of three children, Mark, Roel, and Ben. They learn the two types of malnutrition and the signs of each. They also sort foods into healthy and unhealthy groups.
- Aralin 2: Konsepto ng Malnutrisyon (the concept of malnutrition): Learners define nutrition and malnutrition and learn the terms malnourished, undernourished, and overnourished. A short poem, word puzzles, and a drawing task help them apply these ideas.
Key ideas: nutrition and malnutrition
Nutrisyon (nutrition) is the process of giving our body the right food so that we grow and stay healthy. A healthy child has enough nutrition, an average body size, and is active and cheerful.
Malnutrisyon (malnutrition) is a condition caused by too little, too much, or unbalanced nutrition in the food we eat. It can also happen when the body does not digest food well. A person with this condition is called malnourished. A malnourished person can catch other illnesses more easily.
The module describes two types of malnutrition:
| Type | What it means | Person is called |
|---|---|---|
| Undernutrition | Not getting enough protein, calories, or micronutrients from nutritious food every day | Undernourished |
| Overnutrition | Eating too much of certain nutrients, such as protein, calories, or fat; often leads to excess weight or obesity | Overnourished |
Signs of undernutrition
The module uses Roel to show the signs of undernutrition:
- a very thin body with little fat under the skin, especially on the arms, legs, and buttocks
- little appetite or interest in food and drinks
- a higher risk of getting sick
- loss of fat and muscle
- a swollen or enlarged belly
- low weight
- slow growth in height
Signs of overnutrition
Ben shows the signs of overnutrition. He has obesity, which means too much fat in the body. Obesity can lead to high blood pressure and high cholesterol, which can cause heart disease. It can also lead to diabetes. The module says Ben can avoid these effects by eating nutritious food and exercising regularly.
Healthy and unhealthy food choices
The module gives clear examples of good and poor eating:
- In the poem “Ang Tanging Hiling” (the only wish), Ben eats too much spaghetti, burgers, and fries, so he is very heavy.
- Josephine has no appetite and eats chocolate, candy, and chips, so she is thin and often sick.
- Ren-Ren eats vegetables, fruits, and meat, so she is healthy and cheerful.
- All three wish for a healthy body. They plan to eat right and exercise regularly.
The story of “M” shows undernutrition in daily life. M often skips breakfast and walks far to school, and he feels tired and sleepy in class. At home his lunch is only rice with water and salt. A doctor at the barangay health center finds that he is malnourished.
In the food-sorting activity, carrots, corn, fish, meat, and apples are healthy foods. Cupcakes, soft drinks, ice cream (sorbetes), and junk food are not.
How to use this module
Each lesson follows the same parts:
- Subukin (pretest)
- Balikan (review)
- Tuklasin (discover)
- Suriin (explain)
- Pagyamanin (practice)
- Isaisip (remember)
- Isagawa (apply)
- Tayahin (assessment)
At the end there are Karagdagang Gawain (additional activities), including a true-or-false set and a word-search puzzle.
- Learners: Start with the five-item pretest to see what you already know, then work through each part in order. Write all answers on a separate sheet or in your notebook, not in the module, so others can use it. Check your work with the answer key (Susi sa Pagwawasto) only after answering, and be honest. Ask your teacher if any part is hard to understand.
- Parents and guardians: Read the stories and the poem with your child. Talk about the foods your family eats and which ones belong in the healthy group.
- Teachers: The answer key covers both lessons. Some Lesson 2 answers are printed under different part names than the activities they belong to, so match each answer by its content. In the Lesson 1 Isagawa key, the two columns appear reversed: healthy foods belong in Hanay A.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this Health module for?
It is for Grade 3 Health, Quarter 1 (Unang Markahan), Module 1. The title is Mabuti o Masamang Nutrisyon? (good or bad nutrition?).
What competencies does the module cover?
It helps learners describe a healthy person and understand the concept of malnutrition. The printed competency codes are H3M-lab-1 and H3N-Iab-12.
What are the two types of malnutrition in this module?
Undernutrition comes from not getting enough protein, calories, or micronutrients. Overnutrition comes from eating too much protein, calories, or fat, and it often leads to excess weight or obesity.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the pretest, the assessments, and most activities in both lessons.
How many lessons are in this module?
There are two: Aralin 1, Mabuti o Masamang Nutrisyon?, and Aralin 2, Konsepto ng Malnutrisyon (the concept of malnutrition).
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Health – Unang Markahan – Modyul 1: Mabuti o Masamang Nutrisyon?
3
Health
Unang Markahan – Modyul 1: Mabuti o Masamang Nutrisyon?
[illustration: group of students studying outdoors and indoors with a teacher, a globe, and a boy with a lantern writing numbers]
CO_Q1_Health 3_Module 1
PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI
Health – Unang Markahan – Modyul 1: Mabuti o Masamang Nutrisyon?
Health – Ikatlong Baitang Alternative Delivery Mode Unang Markahan – Modyul 1: Mabuti o Masamang Nutrisyon? Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio Melanie A. Tarnate
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Benito B. Lumanao, Jr., Melanie A. Tarnate Editor: Pedro C. Tiongson, Jr., Elsie E. Gagabe Tagasuri: Marciano G. Canillas, Alejandre S. Fernandez Jr., Christopher U. Gonzales, Diane May Olmedo-Peromingan, Marivic O. Arro, Ramon S. Gravino Jr., Jessel C. Marqueda, Eusebia Y. Salvacion, Cee Jae Q. Darunday Tagaguhit: Laurel K. Roa, Hareld O. Candari Tagalapat: Angelica M. Mendoza Tagapamahala: Allan G. Farnazo; Reynaldo M. Guillena Mary Jeanne B. Aldeguer; Alma C. Cifra Analiza C. Almazan; Aris B. Juanillo Jeselyn B. Dela Cuesta; Fortunato B. Sagayno Ma. Cielo D. Estrada; Elsie E. Gagabe
Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________
Department of Education – Region XI
Office Address: F. Torres St., Davao City Telefax: (082) 291-1665; (082) 221-6147 E-mail Address: region11@deped.gov.ph * lrms.regionxi@deped.gov.ph
3
Health
Unang Markahan – Modyul 1: Mabuti o Masamang Nutrisyon?
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
Ang modyul na ito ay makatutulong at gagabay sa iyo sa paglalarawan ng isang malusog na tao at ang konsepto ng malnutrisyon (H3M-lab-1; H3N-Iab-12). Dito malalaman mo ang mabuting nutrisyon ay isang mahalagang bahagi sa pamumuno ng isang malusog na pamumuhay. Ang pisikal na aktibidad at ang diyeta ay makatutulong maabot at mapanatili ang isang wastong timbang at maiwasan ang panganib ng mga malalang sakit (tulad ng sakit sa puso at kanser), at maitaguyod ang iyong pangkalahatang kalusugan.
Subukin
Piliin ang titik ng tamang sagot. Isulat ang iyong mga kasagutan sa kuwaderno.
Ito ay isang uri ng malnutrisyon na sanhi ng kakulangan ng protina, calories o micronutrients.
a. undernutrition
b. overnutrition
c. malnutrisyon
d. d. obesityAng _________ ay ang labis na pagkonsumo ng nutrisyon tulad ng kaloriya, protina o taba.
a. undernutrition
b. overnutrition
c. malnutrisyon
d. obesityMadalas nagreresulta sa labis na _________ ang overnutrition.
a. kapayatan
b. kasiglahan
c. katabaan
d. kagandahanSi Ben ang may labis na taba sa kanyang katawan. Anong kondisyon ang nararanasan ni Ben?
a. malnourishment
b. diabetes
c. undernutrition
d. obesitySa paanong paraan mo maiiwasan ang pagiging undernourished at overnourished?
a. pag-eehersisyo araw-araw
b. pagkain ng masusustansiyang pagkain
c. pag-iwas sa sobrang matataba at matatamis na pagkain
d. lahat ng nabanggit
Aralin 1: Mabuti o Masamang Nutrisyon?
Ang modyul na ito ay makakatulong at gagabay sa iyo sa paglalarawan ng isang malusog na tao at ang konsepto ng malnutrisyon. Dito malalaman mo ang mabuting nutrisyon ay isang mahalagang bahagi sa pamumuno ng isang malusog na pamumuhay. Ang pisikal na aktibidad at ang diyeta ay makatutulong maabot at mapanatili ang isang wastong timbang at maiwasan ang panganib ng mga malalang sakit (tulad ng sakit sa puso at kanser), at maitaguyod ang iyong pangkalahatang kalusugan.
Mga Tala para sa Guro
Ang wastong pagkain at ang kalusugan ay may mahalagang gampanin para sa kabuoang pag unlad ng isang indibidwal maging ito man ay sa pisikal, emosyonal, sosyal at ispiritwal. Ayon sa Kagawaran ng Edukasyon, isa sa pinakapangunahing dahilan ng problema sa kalusugan ay ang malnutrisyon. Ito ay ang labis na kababaan ng timbang na hindi angkop sa edad ng isang tao. Hindi lamang ang mga bata ang maaaring maging biktima ng malnutrisyon kundi pati narin ang pagiging produktibo ng mga matatanda. Ayon sa isang pananaliksik, ang mga Pilipino, lalo na ang mga bata ay nahaharap sa problemang pangkalusugang ito.
[transcriber’s note: the box in the image ends at “nahaharap sa”; the final words “problemang pangkalusugang ito.” are present in the page’s text layer but are not visible in the rendered box]
Balikan
Ang tamang nutrisyon ay mahalaga para sa ating kalusugan. Ang aralin na ito ay makatutulong upang maunawaan mo ang kahalagahan ng pagkain ng tama. Nais din ng aralin na ito na matutuhan mo ang tamang pagpili ng kakainin at mapanatili ang malusog na pamumuhay. Ngayon, pag-aralan natin kung paano magiging malusog. Tandaan, mahalaga ang kumain nang tama at mabuhay nang tama.
Tuklasin
Suriin ang larawan ng dalawang bata at sagutin ang sumusunod na katanungan. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.
[illustration: two boys, Mark standing and Roel sitting on a stool, looking down]
Mark
Roel
Ano ang iyong napansin at nakikita sa larawan ni Mark at Roel?
Magkapareho ba ang dalawang bata? Paano sila nagkakaiba?
Sa palagay mo ano kaya ang dahilan ng kanilang pagkakaiba?
Suriin
Unang una, bakit kailangan natin magkaroon ng malusog at malakas na katawan? Ang katawan natin ay maraming kayang gawin. Ang iba’t ibang parte ng ating katawan ay may iba’t ibang gamit para ito ay gumana ng tama. Kapag pinalakas at pinalusog pa ang mga katawan natin, mas mapapadali nito ang mga bagay na ginagawa natin sa araw-araw.
Ngayon, malalaman mo ang tungkol sa konsepto ng malnutrisyon. Ang malnutrisyon ay isang kondisyon na nagreresulta mula sa kakulangan ng nutrisyon o labis na pagkonsumo.
Ang mga uri ng malnutrisyon ay kinabibilangan ng:
Undernutrisyon: Ang ganitong uri ng malnutrisyon na resulta mula sa hindi pagkuha ng sapat na protina, calories o micronutrients.
Overnutrisyon: Ang labis na pagkonsumo ng ilang mga nutrisyon, tulad ng protina, kaloriya o taba, ay maaari ring humantong sa malnutrisyon. Kadalasan ito ay nagreresulta sa labis na timbang o labis na katabaan.
[illustration: thin child sitting cross-legged; labels: Normal Hair; Old Man’s Face; Thin Muscles/Thin Fat; No Edema]
Roel
Undernutrisyon
Ang batang ito si Roel ay nagpapakita ng mga klinikal na palatandaan ng undernutrisyon tulad ng:
- napaka-manipis na katawan na may nabawasan na subcutaneous fat, lalo na sa mga braso, binti, at puwit;
- kakulangan ng gana o interes sa pagkain o inumin;
- mas mataas na panganib na magkaroon ng sakit;
- pagkawala ng taba at masa ng kalamnan;
- pamamaga o paglaki ng tiyan;
- mababang timbang; at
- mabagal na pagtangkad.
[illustration: stout boy standing with hands at sides]
Ben
Overnutrisyon
Ang batang ito si Ben ay nagpapakita naman ng mga klinikal na palatandaan ng overnutrisyon tulad ng:
Ang obesity ay isang kondisyon na kung saan ang batang si Ben ay may excessive fat o labis na taba sa kaniyang katawan.
Ang pagiging mataba o obese kagaya ni Ben ay maaaring magdulot rin sa kanya ng mataas na blood pressure o pagtaas ng kanyang cholesterol na maaring magdulot ng heart disease.
Ang epekto ng pagiging mataba o obese ni Ben ay maaaring maiwasan sa pamamagitan ng pagkain ng mga masusustansiyang pagkain at regular na pag-ehersisyo.
Ang disorder na ito sa katawan ng isang tao ay maaaring magdulot ng mga sakit gaya ng heart disease, diabetes at high blood pressure.
Sadyang mahalaga ang kalusugan kaya dapat nating alagaan. Ang taong may disiplina sa katawan at kalusugan ay maaaring magtaglay nang malakas na pangangatawan na tumutulong upang makaiwas sa sakit.
Ang katawan natin ay bigay sa atin ng Diyos. May isang katawan lang tayo sa atin buong buhay. Kaya dapat parati natin itong inaalagaan at pinananatiling malusog. Dapat ay gamitin natin ang ating katawan sa tama at mabubuting bagay. Hindi natin masasabi kung kailan tayo mamamatay kaya’t dapat tayo mabuhay kung saan tayo masaya at panatilihin nating malusog ang ating katawan.
Pagyamanin
Gawain A. Basahin ang salaysay sa loob ng kahon, at sagutin ang sumusunod na katanungan.
“M”
Si “M” ay walang ganang kumain. Siya ay payat at matamlay. Siya rin ang pinakamaliit sa kanilang klase. Madalas tanghali na kung siya ay gumising kaya lagi siyang nagmamadali sa pagpasok sa klase. Madalas na hindi rin siya nakakapag-almusal.
Malayo at naglalakad lamang siya kapag papasok kaya pagod at hinang-hina na siya pagdating sa paaralan. Inaantok siya at hindi niya maunawaan ang kanilang aralin.
Sa tahanan, kanin na may sabaw na tubig at asin lang ang tanghalian niya dahil sa kahirapan ng kanilang pamilya. Nagkasakit si “M” at sinabi ng doktor sa Barangay Health Center na siya ay malnourished o kulang sa nutrisyon.
- Ano ang itsura ni “M”?
- Ano kaya ang pakiramdam niya?
- Ano ang kinakain ni “M”?
- Ano ang karamdaman niya?
- Ano ang kulang sa kinakain ni “M”?
Ituloy ang pagbabasa upang malaman kung ang iyong naisip ay tama.
Gawain B. Paghambingin ang batang sina Mark, Roel at Ben. Isulat sa sagutang papel ang iyong sagot sa sumusunod na tanong tungkol sa tatlong bata.
[illustration: Mark standing, Roel sitting on a stool, Ben standing]
Mark Roel Ben
| Mark | Roel | Ben | |
|---|---|---|---|
| 1. Ano ang masasabi mo sa kanilang itsura? | |||
| 2. Ano kaya ang kanilang nararamdaman? |
[transcriber’s note: table continued from the previous page]
| Mark | Roel | Ben | |
|---|---|---|---|
| 3. Ano sa palagay mo ang kaya nilang gawin? | |||
| 4. Ano sa palagay mo ang hindi nila kayang gawin? |
Isaisip
Ang malnutrisyon ay isang kondisyon na nagreresulta mula sa kakulangan sa nutrisyon o labis na pagkonsumo.
Ang mga uri ng malnutrisyon ay kinabibilangan ng:
Undernutrisyon: Ang ganitong uri ng malnutrisyon na resulta mula sa hindi pagkuha ng sapat na protina, calories o micronutrients.
Overnutrisyon: Ang labis na pagkonsumo ng ilang mga nutrisyon, tulad ng protina, kaloriya o taba, ay maaari ring humantong sa malnutrisyon. Kadalasan ito ay nagreresulta sa labis na timbang o labis na katabaan.
Bilang isang bata, magbigay ng tatlong paraan upang maiiwasan ang malnutrisyon.
Isagawa
Piliin kung alin sa mga larawan sa ibaba ang mga pagkaing nakabubuti at nakasasama sa katawan. Ilagay sa Hanay A ang masusustansiyang pagkain at sa Hanay B naman ang hindi. Gawin ito sa sagutang papel.
[illustration: nine food pictures with labels: carrot; cupcake; soft drink; corn; sorbetes; junk food; fish; meat; apple]
| Hanay A (Masusustansiyang Pagkain) | Hanay B (Hindi Masusustansiyang Pagkain) |
|---|---|
Tayahin
Paano mo masasabing malusog ang isang bata? Ilarawan ang malusog na bata ayon sa iyong pagkakaunawa.
Gumawa ng word map sa sagutang papel at sagutin ang tanong na “Ano ang malnutrisyon”?
[chart: word map; central oval “Ano ang malnutrisyon?” with four empty circles around it]
Aralin 2 Konsepto ng Malnutrisyon
Ang malnutrisyon ay isang kondisyon na sanhi ng hindi magandang nutrisyon sa ating katawan dulot ng kakulangan, hindi balanseng diyeta o kaya’y hindi pagkatunaw ng mabuti ng ating mga kinakain. Ang malnutrisyon ay hindi lamang nangangahulugan ng kakulangan o hindi balanseng diyeta. Maaari rin itong mangyari sa tao kapag sobra-sobra ang kaniyang kinakain araw-araw. Kapag ang isang tao ay nakararanas ng alinman sa mga ito, maaaring madali rin siyang dapuan ng iba pang mga karamdaman.
Balikan
Ano ang nutrisyon? Ito ay proseso ng pagbibigay natin ng wastong pagkain sa ating katawan upang tayo ay lumaki at maging malusog.
Tingnan ang mga larawan sa loob ng kahon. Iguhit at kulayan ang mga pagkain o inumin na dapat mong kainin/inumin upang ikaw ay lumaki at maging malusog. Isulat ang ekis (X) sa mga pagkaing hindi dapat kainin/inumin. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
[illustration: twelve food items in a grid, including vegetables, sausages, fish, candies, a bag of chips labeled “Chips”, chicken legs, a bottle of soda, bread, rice, a box of french fries labeled “Fries”, fruits, and a glass of milk]
Tuklasin
Ang malnutrisyon ay isang kondisyon na sanhi ng kakulangan, sobra o hindi balanseng nutrisyon sa ating pagkain. Malnourished ang tawag sa taong may ganitong karamdaman. Mayroong dalawang uri ng malnutrisyon: Undernutrition at
Overnutrition. Ang undernutrition o kakulangan sa nutrisyon ay nangyayari kapag hindi sapat ang iyong kinakain sa araw-araw ng mga masusustansiyang pagkain. Undernourished ang tawag sa taong may kakulangan sa nutrisyon. Ang overnutrition naman o sobrang nutrisyon ay ang pagkain sa higit na dami ng ating dapat kinakain sa araw-araw. Overnourished ang tawag sa taong may sobrang nutrisyon. Kapag ang isang tao ay nakararanas ng malnutrisyon maaaring madali siyang dapuan ng iba pang mga karamdaman.
Suriin
Basahin ang tula at isulat sa sagutang papel ang iyong sagot sa sumusunod na mga katanungan.
Ang Tanging Hiling
Ako si Ben Sa pagkain, hindi pabibitin Spaghetti, burger, at fries Ang paborito kong kainin Kaya ako ngayo’y sobrang taba at bigatin.
[illustration: a boy standing with hands on his hips, drawn with a round belly]
[illustration: a girl standing with hands at her sides]
Ako naman si Josephine Walang kahilig-hilig sa pagkain Tsokolate, kendi, at chips Ang nais kong kainin Kaya ako ngayo’y payat at sakitin.
At ako naman si Ren-Ren Wastong nutrisyon laging nanaiisin Gulay, prutas at karne Ang madalas kong kinakain Kaya naman ako ay malusog at masayahin.
[illustration: a girl standing with hands clasped behind her back]
Kaming tatlo’y walang ibang hiling Sapat na nutrisyon, aming sisikapin Pagkain ng wasto at regular na ehersisyo aming uugaliin Upang malusog na katawan ay aming maangkin.
- Sino-sino ang mga batang nabanggit sa tula?
- Ano kaya ang ibig sabihin ng “sa pagkain ay hindi pabibitin”?
- Sino ang batang payat at sakitin? Bakit siya sakitin?
- Ano sa palagay mo ang dahilan ng pagiging malusog at masayahin ni Ren-Ren?
- Ano ang kanilang tanging hiling?
- Ano-ano ang dapat nilang gawin upang maangkin ang kanilang hiling?
Pagyamanin
Ayusin ang mga “jumbled letters” na nasa loob ng kahon upang mabuo ang salita na tinutukoy sa bawat bilang. Isulat ang nabuong sagot sa sagutang papel.
Ito ay proseso ng pagbibigay natin ng wastong pagkain sa ating katawan upang tayo ay lumaki at maging malusog.
N S I T N Y O U R
Isang kondisyon na sanhi ng kakulangan, sobra o hindi balanseng nutrisyon sa ating pagkain
O N S Y L M A R T I N U
Ang tawag sa kakulangan sa pagkain ng sapat at masusustansiyang pagkain
T U R N D I T N O E U I R N
Ang tawag sa taong sobrang mataba dahil sobra ang nutrisyon
E O N E V R I O S U H D R
Kapag ang tao ay may sapat na nutrisyon siya ay magiging _______________.
S A O L G M U
Isaisip
Punan ng tamang sagot ang patlang sa bawat bilang upang mabuo ang pangungusap. Piliin ang tamang sagot sa kahon at isulat ito sa sagutang papel.
overnutrition malnutrisyon undernourished nutrisyon undernutrition overnourished malnourished
- Ang batang malusog ay may sapat na _________________.
- Ang ___________________ ay isang kondisyon na sanhi ng kakulangan, sobra o hindi balanseng nutrisyon sa ating pagkain.
- Ang dalawang uri ng malnutrisyon ay ___________________ at ___________________.
- Kapag ikaw ay may sobrang nutrisyon ikaw ay isang ___________________ na bata.
- Kapag kulang o hindi sapat ang iyong kinakain sa araw-araw, ikaw ay magiging ___________________ na bata.
Isagawa
Gawain A. Sa isang malinis na papel, gumuhit ng isang batang malusog at kulayan ito.
[transcriber’s note: the printed page has an empty rounded box for the drawing]
Gawain B. Sumulat ng dalawa o tatlong paraan kung paano mo mapapanatiling malusog ang iyong katawan. Isulat ito sa sagutang papel.
Tayahin
Isulat ang titik ng tamang sagot sa hiwalay na sagutang papel.
Ano ang tawag sa proseso ng pagbibigay natin ng wastong pagkain sa ating katawan upang tayo ay lumaki at maging malusog?
- A. Pagkain
- B. Nutrisyon
- C. Ehersisyo
- D. Malnutrisyon
Kung ikaw ay may kakulangan, sobra o hindi balanseng nutrisyon sa pagkain ikaw ay makararanas ng _________________.
- A. malnutrisyon
- B. Undernutrition
- C. overnutrition
- D. nutrisyon
Ang batang mahinang kumain o may kakulangan sa pagkain ay makararanas ng _________________.
- A. malnutrisyon
- B. Overnutrition
- C. undernutrition
- D. nutrisyon
Si Josephine ay isang batang patpatin at sakitin. Ano ang dapat niyang gawin upang maging malusog ang kaniyang katawan?
I. Kumain ng masusustansiyang pagkain.
II. Kumain ng junk foods.
III. Magpuyat gabi-gabi.
IV. Mag-ehersisyo araw-araw.- A. I and II
- B. II and III
- C. III and IV
- D. I and IV
Ang batang malusog ay ___________________.
- A. payat at sakitin
- B. mataba at sikat
- C. mataba at mabigat
- D. katamtaman ang katawan at masigla
Alin sa mga sumusunod ang hindi nagbibigay ng wastong nutrisyon sa ating katawan?
- A. isda, karne, at itlog
- B. hotdog, kendi at chips
- C. gulay, prutas at kanin
- D. gatas, keso, at butter
Sino kaya sa mga sumusunod na bata ang may wastong nutrisyon?
- A. Si Archie na mataba, bibo, at sikat sa klase.
- B. Si Bea na payat, mahina, at laging tulog sa klase.
- C. Si Ruby na mataba, tamad, at laging kain ng kain sa klase.
- D. Si Raquel na may katamtamang laki ng katawan, masayahin, at aktibo sa klase.
________________ ang tawag sa batang sobra-sobra ang kinakain at may sobrang bigat ng timbang.
a. Undernourished
b. Overnourished
c. Malnourished
d. Well-nourishedAng undernourished na bata ay ________________.
a. malusog at aktibo
b. mataba at malakas kumain
c. payat at kulang sa pagkain
d. katamtaman ang laki ng katawan at masiglaAng sumusunod ay ilan sa mga paraan kung papaano natin mapananatiling malusog ang ating katawan, maliban sa _________.
i. kumain sa tamang oras
ii. kumain ng masusustansiyang pagkain
iii. kumain kung kalian mo gusto
iv. kumain kahit busog paa. i and ii
b. ii and iii
c. iii and iv
d. i and iv
Karagdagang Gawain
Gawain A
Isulat sa sagutang papel kung Tama o Mali ang mga sumusunod na pangungusap.
_____ 1. Ang pagiging mataba o obese ay maaaring magdulot ng mataas na blood pressure o pagtaas ng cholesterol na maaaring magdulot ng heart disease sa isang tao.
_____ 2. Ang taong hindi marunong mag-alaga sa kaniyang kalusugan, ay parang isang mekanikong hindi marunong mag-alaga sa kaniyang kasangkapan.
_____ 3. Ang malnutrisyon ay isang kondisyon na nagreresulta mula sa kakulangan sa nutrisyon o labis na pagkonsumo.
_____ 4. Ang kakulangan sa mahahalagang sustansiyang sangkap ay hindi makahahadlang sa wastong paglaki at pagsulong ng bata.
_____ 5. Hindi sinisira ng malnutrisyon ang katawan ng isang bata.
Gawain B
Basahin ang bawat tanong sa ibaba. Hanapin ang sagot nito sa loob ng puzzle at isulat sa sagutang papel.
Kapag ang bata ay may wastong nutrisyon siya ay magiging _______________?
________________ ang tawag sa batang may sobrang nutrisyon.
Ano ang tawag sa proseso ng pagbibigay natin ng wastong pagkain sa ating katawan upang tayo ay lumaki at maging malusog?
_________________ ang pakiramdam ng isang batang malusog.
Ano ang itsura ng batang kulang sa pagkain?
6-7. Ano ang dalawang uri ng malnutrisyon?
Ano ang itsura ng isang batang malakas kumain o sobra kung kumain?
________________ ang tawag sa batang may kakulangan sa pagkain.
Kung ikaw ay may kakulangan, sobra o hindi balanseng nutrisyon sa iyong pagkain ikaw ay makararanas ng _________________.
| U | M | A | L | N | U | T | R | I | S | Y | O | N | C | N |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| N | A | B | A | T | N | X | S | O | B | A | R | Y | D | O |
| D | T | E | L | M | D | E | A | N | I | P | R | I | M | Y |
| E | A | V | X | C | E | P | Y | L | M | A | A | M | A | S |
| R | B | O | Q | U | R | K | I | B | G | A | N | Y | P | I |
| N | A | L | S | T | N | U | G | V | T | F | H | J | A | R |
| O | N | E | A | Y | U | K | O | Y | N | J | W | H | P | T |
| U | I | M | X | Z | T | A | S | W | E | Y | J | E | A | U |
| R | A | O | V | E | R | N | U | T | R | I | T | I | O | N |
| I | K | K | Q | U | I | X | L | A | B | A | M | H | A | L |
| S | G | I | T | E | T | C | A | P | Z | L | E | X | M | A |
| H | A | T | E | E | I | H | M | A | S | A | Y | A | R | T |
| E | P | A | P | N | O | K | Q | V | H | S | U | R | C | I |
| D | O | V | E | R | N | O | U | R | I | S | H | E | D | K |
Susi sa Pagwawasto
Aralin 1
Subukin
a 1. b 2. c 3. d 4. d 5.
Pagyamanin
GAWAIN A
Halimbawa sa mga posibleng sagot.
- Si “M” ay payat, matamlay at maliit na bata.
- Si “M” ay mahina, palaging pagod at inaantok dahil sa hirap na kaniyang dinaranas papunta sa kanyang paaralan araw-araw.
- Kanin na may sabaw na may tubig at asin lamang.
- Siya ay malnourished o kulang sa nutrisyon na bata.
- Si “M” ay kulang sa nutrisyon at masustansiyang pagkain na kailangan ng kaniyang katawan.
GAWAIN B
Halimbawa sa mga posibleng sagot.
[transcriber’s note: this table is printed rotated on the page and parts of it are hard to read; cells marked [?] are best readings]
| Mark | Roel | Ben | |
|---|---|---|---|
| Ano ang masasabi mo sa kanilang kalusugan? | Malusog | Payat | Malaba [?] |
Tuklasin
Halimbawa sa mga posibleng sagot.
- Napansin ko na payat ang batang si Roel at malusog naman si Mark.
- Ang dalawang bata ay hindi magkapareho. Nagkakaiba sila sa pangangatawan, si Mark ay malusog, si Roel naman ay payat at hindi malusog sa pangangatawan.
- Si Mark ay kumakain ng masustansiyang pagkain at si Roel naman parang hindi kumakain ng tamang nutrisyon.
Tayahin
Halimbawa sa mga posibleng sagot.
Isagawa
| HANAY A | HANAY B |
|---|---|
| Cupcake | Carrots |
| Soft Drink | Meat |
| Sorbetes | Corn |
| Junk Food | Apple |
| Fish |
[transcriber’s note: the “Cupcake” entry is split across the page as “cake” and “Cup”; the reading here is the most likely one]
Aralin 2
Karagdagang Gawain A
- malusog
- overnourished
- nutrisyon
- masaya
- payat
6-7. overnutrition and undernutrition - mataba
- undernourished
- malnutrisyon
Tayahin
- B
- A
- C
- D
- D
- B
- D
- B
- C
- C
Isagawa
A. Guhit ng isang batang malusog na may katamtaman ang laki ng katawan (Hindi payat at hindi rin mataba).
B. Maaaring magkaiba ang sagot.
Isaisip
- nutrisyon
- malnutrisyon
- undernutrition at overnutrition
- overnourished
- undernourished
Pagyamanin
A. nutrisyon B. malnutrisyon C. undernutrition D. overnourished E. malusog
Balikan
| Lagyan ng X | Kulayan |
|---|---|
| Kendi | Gulay |
| Hotdog | Isda |
| fries | Gatas |
| chips | Kanin |
| softdrinks | Prutas |
| Fried chicken | |
| tinapay |
Tuklasin
- Ben, Josephine, at Ren
- Ren, hindi nagpapahuli sa kainan/Kung saan may kainan nandoon din siya.
- Si Josephine, dahil wala siyang hilig sa pagkain/kumakain siya ng junkfoods.
- Si Ren, dahil gulay, prutas, at karne ang madalas niyang kinakain.
- Hiling nila ang malusog na pangangatawan.
- Uugaliin nila ang pagkain na wasto at regular na ehersisyo.
Karagdagang Gawain B
- Tama
- Tama
- Tama
- Mali
- Mali
Sanggunian
Ballard, O. and Morrow, A. L. (2013). ‘Human milk composition nutrients and bioactive factors’, Pediatric Clinics of North America, 60(1), pp. 49–74.
Black, M. M. and Aboud, F. E. (2011). ‘Responsive feeding is embedded in a theoretical framework of responsive parenting’, Journal of Nutrition, 141(3); Saltzman, J.A., Pineros-Leano, M., Liechty, J.M., Bost, K.K., Fiese, B. H. et al. (2016). ‘Eating, feeding, and feeling: Emotional responsiveness mediates longitudinal associations between maternal binge eating, feeding practices, and child weight’, International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 13(89).
Briggs, George M. and Doris H. Calloway: Nutrition and Physical Fitness, 11th ed. Harcourt College Publishers, New York, USA, 1984.
Correa, T., Fierro, C., Reyes, M., Dillman Carpentier, F. R., Taillie, L. S. and Corvalán, C. (2019). ‘Responses to the Chilean law of food labeling and advertising: Exploring knowledge, perceptions and behaviors of mothers of young children’, International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity 16(1), p.21.
Christian, P. and Smith, E. R. (2018). ‘Adolescent undernutrition: Global burden, physiology, and nutritional risks’, Annals of Nutrition and Metabolism, 72(4), pp. 316–328.
Cummins, S., Flint, E. and Matthews, S. A. (2014). ‘New neighborhood grocery store increased awareness of food access but did not alter dietary habits or obesity’, Health Affairs (Project Hope), 33(2), pp. 283–291.
Dang, A. and Meenakshi, J. V. (2017). ‘The nutrition transition and the intra-household double burden of malnutrition in India’, ADBI Working Paper 725, Asian Development Bank Institute, Tokyo.
Davidson, S.R., Passmore and J.F. Brock.: Human Nutrition & Dietetics, 8th ed. Churchill Livingstone, London, U.K., 1986.
De Cosmi, V., Scaglioni, S. and Agostoni, C. (2017). ‘Early taste experiences and later food choices’, Nutrients, 9(2), p. 107.
Haddad, L. (2018). ‘Reward food companies for improving nutrition’, Nature, 556(7699), pp.19–22.
Kane, A. V., Dinh, D. M. and Ward, H. D. (2015). ‘Childhood malnutrition and the intestinal microbiome’, Pediatric Research, 77(1), pp. 256–262.
Key, T.J., Appleby, P.N., and Rosell, M.S. (2006). Health effects of vegetarian and vegan diets. Proc. Nutr. Soc. 65, 35–41.
Nomura, M. Takahashi, K and Reic, M. R. (2015). ‘Trends in global nutrition policy and implications for Japanese development policy’, Food and Nutrition Bulletin, 36(4), pp. 493–540.
Mark Kenneth S. Camiling, MAPEH in Action 3 – Teacher’s Guide, Quezon City, Book Media Press, Inc. 2017.
Martin, Ethel A. and Ardath A. Coolidge: Nutrition in Action 4th ed., Holt Rinehart and Winston, New York, 1978.
Ochola, S. and Masibo, P. K. (2014). ‘Dietary intake of school children and adolescents in developing countries’, Annals of Nutrition & Metabolism, 64, pp. 24–40.
Prentice, A. M., Ward, K. A., Goldberg, G. R., Jarjou, L. M., Moore, S. E., Fulford, A. J. and Prentice, A. (2013). ‘Critical windows for nutritional interventions against stunting’, American Journal of Clinical Nutrition, 97(5), pp. 911–918.
Stevens, G.A., et al., Trends and mortality effects of vitamin A deficiency in children in 138 low-income and middle-income countries between 1991 and 2013: a pooled analysis of population-based surveys. The Lancet Global Health, 2015. 3: p. e528–36.
The Doctor’s Medical Library. (2000). A Short History of Vitamins. http://www.medical-library.nets/sites /history of vitamins html. August 22, 2019, date accessed.
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply