This is the Self-Learning Module (SLM) for Araling Panlipunan 9, Ikatlong Markahan (Quarter 3), Module 3: “Ugnayan ng Kita, Pag-iimpok at Pagkonsumo” (the relationship of income, saving, and consumption). It is a Grade 9 economics module prepared by DepEd Region IX for learners studying at home. After it, learners should be able to explain how the money a person earns is divided between spending and saving, and why saving in a bank or other financial institution matters.
The module follows the previous lesson on Pambansang Kita (national income), which covered Gross National Product and Gross Domestic Product as measures of an economy’s performance.
On this page 6 sections
What learners will learn
The module lists two learning competencies:
- Naipapahayag ang kaugnayan ng kita sa pagkonsumo at pag-iimpok (explain the relationship of income to consumption and saving) – AP9MAK-IIIc-6
- Nasusuri ang katuturan ng consumption at savings sa pag-iimpok (analyze the meaning of consumption and savings in saving) – AP9MAK-IIIc-7
Learners are also expected to:
- define kita (income), pag-iimpok (saving), and pagkonsumo (consumption);
- describe how the three are related; and
- complete all the activities in the module.
The content standard asks learners to show understanding of basic ideas about the national economy as a way to improve people’s lives and support national progress. The performance standard asks them to suggest ways this knowledge can improve the lives of fellow citizens.
Topics in this module
The module has one lesson, Aralin 1: Ugnayan ng Kita, Pag-iimpok at Pagkonsumo, with two topics:
- Kaugnayan ng Kita sa Pagkonsumo at Pag-iimpok (how income relates to consumption and saving): income is what people spend on needs and wants, and what is left can be saved.
- Katuturan ng Consumption at Savings sa Pag-iimpok (the meaning of consumption and savings): why savings matter, how banks and other financial intermediaries use them, and the habits of a wise saver.
Key ideas: income, saving, and spending
The module starts from a simple point: a person’s ability to consume depends on the money they can spend, and what they can save depends on what is left after spending.
- Kita (income) is the amount a person receives in exchange for the goods or services they provide. For workers, this is their suweldo or sahod (salary or wage).
- Pagkonsumo (consumption) is spending money on needs and wants. The module stresses that money, like other resources, can run out, so spending needs wise thinking and decision-making so that nothing is wasted. It contrasts people who think about how to grow their money with the impulsive buyer who spends until nothing is left.
- Savings (ipon): Roger E. A. Farmer, in “Macroeconomics” (2002), describes savings as a way of postponing spending. Meek, Morton, and Schug (2008) define it as income not used for consumption.
- Investment is savings used to earn money. Economic investment means putting money into a business. A person can also put savings into financial assets such as stocks, bonds, or mutual funds.
Why keep savings in a bank
Savings can be deposited in financial intermediaries such as banks. These stand between the people who save and the people who want to borrow. Borrowers use the loan to buy assets with economic value or as extra capital, and the saver’s money can earn interest or dividends.
If money is kept for a long time in an alkansiya (piggy bank), it earns nothing and can even lose value because of implasyon (inflation), the rise in the general price level of goods and services. When many people hoard cash this way, it can also reduce the money supply in the market.
The module’s flow model shows the cycle:
| From | Flow | To |
|---|---|---|
| Nag-iimpok (savers) | Naimpok (savings) | Financial intermediaries |
| Financial intermediaries | Utang (loans) | Nangungutang (borrowers) |
| Nangungutang (borrowers) | Pag-aari (assets) | Financial intermediaries |
| Financial intermediaries | Interes at dibidendo (interest and dividends) | Nag-iimpok (savers) |
The financial intermediaries named in the model are commercial banks, savings and loans, credit unions, finance companies, life insurance companies, mutual funds, and pension funds.
7 Habits of a Wise Saver
- Kilalanin ang iyong bangko (know your bank): find out who owns and runs it and how financially sound it is, using sources such as the PDIC, the Bangko Sentral ng Pilipinas, the Securities and Exchange Commission, and the bank’s website.
- Alamin ang produkto ng iyong bangko (know its products): do not confuse investments with regular deposits, and read the terms and conditions.
- Alamin ang serbisyo at mga bayarin (know its services and fees): choose a bank that fits your needs.
- Ingatan ang iyong bank records (keep your records safe and up to date): passbook, ATM card, certificate of time deposit, checkbook, and your contact details with the bank.
- Makipagtransaksiyon lamang sa loob ng bangko (transact only inside the bank and with authorized staff), and always ask for proof of your transaction.
- Alamin ang tungkol sa PDIC deposit insurance: the module states that the PDIC guarantees up to Php500,000 per depositor, and that fraudulent accounts, laundered money, and products from illegal or unsound banking practices are not covered.
- Maging maingat (be careful): avoid offers that are too good to be true; very high interest can be risky.
How to use this module
The module follows the usual SLM parts, and all answers go on a separate answer sheet, not on the module itself.
- Subukin – a 15-item multiple-choice pretest to check what you already know.
- Balikan – Gawain A asks you to write your own meaning of kita, pagkonsumo, and pag-iimpok.
- Tuklasin – Gawain B, “Mangarap Ka at Tuparin”: with a P50.00 daily allowance, plan how to save P150.00 a week.
- Suriin – the reading on income, saving, and consumption, the flow model, and guide questions.
- Pagyamanin – a four-square graphic organizer on kita, ipon, and paggasta, and a concept map of the 7 habits of a wise saver.
- Pagtataya – a 15-item post-test.
- Karagdagang Gawain – draw a symbol of how you handle money, write a short song, poem, or essay (scored by a rubric on content, message, and organization), and make a pie chart of your allowance split between savings and spending.
For learners: take the pretest honestly, then work through the parts in order and check your answers with the Susi sa Pagwawasto (answer key) only after answering. For parents: help your child plan the allowance and pie chart activities using real household examples. For teachers: the module’s teacher notes ask you to explain the module, remind learners what to do, check completed work, and guide them on parts they do not understand.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this Araling Panlipunan module for?
It is for Grade 9 Araling Panlipunan, Quarter 3 (Ikatlong Markahan), Module 3. It covers economics topics on income, saving, and consumption.
What competencies does the module cover?
It covers AP9MAK-IIIc-6, explaining the relationship of income to consumption and saving, and AP9MAK-IIIc-7, analyzing the meaning of consumption and savings.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto gives answers for the Subukin pretest, the Pagtataya post-test, and the 7 Habits of a Wise Saver concept map.
What is the difference between savings and investment in the module?
Savings is income not used for consumption. When savings is used to earn more money, such as putting it into a business or into stocks, bonds, or mutual funds, it is called investment.
Why does the module say not to keep savings only in a piggy bank?
Money kept in an alkansiya earns nothing and can lose value because of inflation. Deposited in a stable bank, it can earn interest and return to the market through loans.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
CO_Q3_AP 9_ Module 3
Araling Panlipunan
Ikatlong Markahan – Modyul 3: Ugnayan ng Kita, Pag-iimpok at Pagkonsumo
9
[illustration: students studying outdoors and at a desk with a teacher, a globe, and a child with a lamp]
PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Monina R. Antiquina, EMD Editor: Nelson S. Lasagas Tagasuri: Ronillo S. Yarag, Ramel P Cael Tagaguhit: Pilar K. Mangila Tagalapat: May D. Olavides, Leomar G. Paracha Tagapamahala: Dr. Isabelita M. Briones Eugenio B. Penales Sonia D. Gonzales Virgilio P. Batan Jr. Amelinda D. Montero Ronillo S. Yarag Edgardo S. Cabalida
Araling Panlipunan – Ikasiyam na Baitang Alternative Delivery Mode Ikatlong Markahan – Modyul 3: Ugnayan ng Kita, Pag-iimpok at Pagkonsumo Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________
Department of Education – Region IX Office Address: Regional Center, Balintawak, Pagadian City E-mail Address: region9@deped.gov.ph
9 Araling Panlipunan Ikatlong Markahan – Modyul 3: Ugnayan ng Kita, Pag-iimpok at Pagkonsumo
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
1 CO_Q3_AP 9_ Module 3
Mga Nilalaman (Paksa/ Aralin)
Ugnayan ng Kita, Pag-iimpok, at Pagkonsumo
- Kaugnayan ng Kita sa Pagkonsumo at Pag-iimpok
- Katuturan ng Consumption at Savings sa Pag-iimpok
Mga Pamantayan sa Pagkatuto: Pagkatapos mapag-aralan ang modyul na ito, ang mag-aaral ay inaasahang:
- Naipapahayag ang kaugnayan ng kita sa pagkonsumo at pag-iimpok – AP9MAK-IIIc- 6
- Nasusuri ang katuturan ng consumption at savings sa pag-iimpok – AP9MAK-IIIc – 7
Inaasahang din na ikaw ay: a. nakapagbibibigay ng kahulugan ng Kita, Pag-iimpok at Pagkonsumo. b. nakapaglalarawan ang ugnayan ng Kita, Pag-iimpok at Pagkonsumo. c. Naisasagawa ang lahat ng Gawain sa modyul na ito.
Alamin
[illustration: hand pressing a button]
| Pamantayang Pangnilalaman | Pamantayan sa Pagganap |
|---|---|
| Naipamamalas ng mag-aaral ang pagunawa sa mga pangunahing kaalaman tungkol sa pambansang ekonomiya bilang kabahagi sa pagpapabuti ng pamumuhay ng kapwa mamamayan tungo sa pambansang kaunlaran | Ang mag-aaral ay nakapagmumungkahi ng mga pamamaraan kung paanong ang pangunahing kaalaman tungkol sa pambansang ekonomiya ay nakapagpapabuti sa pamumuhay ng kapwa mamamayan tungo sa pambansang kaunlaran |
Sa nakaraang aralin, natutunan ang tungkol sa Pambansang Kita. Dito nasuri ang Pambansang Kita/ Gross National Product – Gross Domestic Product) bilang panukat ng kakayahan ng isang ekonomiya. Nakilala rin ang mga pamamaraan sa pagsukat ng pambansang produkto at napag-alaman ang mga kahalagahan sa pagsukat ng pambasang kita.
Sa modyul na ito ay mapag-aaralan ang tungkol sa ugnayan ng Kita, Pag-iimpok, at Pagkonsumo.
Ang kakayahang kumonsumo ng tao ay nakabatay sa salapi na maaari nitong gastusin. Ang salapi namang maaaring iimpok ay nakabatay kung magkano ang matitirang salapi matapos ibawas ang salaping ginamit sa pagkonsumo. Mauunawaan sa araling ito ang ugnayan ng pangkalahatang kita, pag-iimpok, at pagkonsumo.
2 CO_Q3_AP 9_ Module 3
Subukin
[illustration: hand holding a pencil]
PANIMULANG GAWAIN: PAGTATAYA
Panuto: Basahin at unawaing mabuti ang bawat pangungusap at piliin ang tamang titik na tumutukoy sa tumpak na kasagutan. Isulat sa sagutang papel ang mga sagot.
Alin sa mga sumusunod na pahayag ang pinakamahalagang pinagagamitan ng pera?
a. ginagamit sa pagpapalago ng negosyo
b. ginagamit upang maubos at kumita pa ng mas maraming pera
c. ginagamit sa pagbili ng mga bagay na kinakailangan upang matugunan ang pangangailangan at kagustuhan.
d. ginagamit upang matupad ang mga pangarap sa buhayAng pagkonsumo ng salapi ay kinakailangan ng matalinong pag-iisip at pagdedisisyon upang ________________.
a. mapakinabangan nang husto at walang nasasayang
b. mabili lahat ang pangangailangan at kagustuhan
c. matupad lahat ang mga pinapangarap at inaasam sa buhay
d. maging masaya at makuntento sa araw araw na buhayIto ay halagang tinatanggap ng tao kapalit ng produkto o serbisyong kanilang ipinagkaloob.
a. pondo
b. ipon
c. regalo
d. kitaSa mga nagtatrabaho o mga empleyado, ano ang tawag sa natatanggap nilang kita?
a. komisyon
b. suweldo o sahod
c. renta
d. ganansiya o interestAyon kay Roger E. A. Farmer (2002) and savings daw ay paraan sa pagpapaliban ng ___________?
a. pagkukuwenta
b. pag-iimpok
c. paggastos
d. pagkonsumo
3 CO_Q3_AP 9_ Module 3
Ang ipon na ginamit upang kumita ay tinatawag na ______________?
a. investment
b. savings
c. financial asset
d. stocksAlin sa mga sumusunod ang hindi maaaring paglagakan o pag-lagyan ng ipon?
a. financial asset
b. stocks
c. kontrata
d. mutual bonds at bondsAlin sa mga sumusunod na pahayag ang hindi kabilang sa kahalagahan ng savings?
a. upang may mailagak sa mga financial intermediaries tulad ng bangko
b. upang magamit ng mga bangko ang ipon ng mga indibiduwal sa pagpapautang at pagpapahiram sa mga gustong mag-loan
c. upang maitago nang matagal ang pera at hindi ito magagastos
d. upang ang mga nag-loan ay magagamit ang nahiram sa pagpapalago ng kanilang mga asset at mga negosyoKung ang iyong ipon na pera ay itatago lamang sa alkansiya, hindi ito kikita at maari pang lumiit ang halaga nito dahil sa _______.
a. Implasyon
b. Kakulangan
c. Kakapusan
d. DebalwasyonAng mga sumusunod ay makakapagbibigay ng mahahalagang impormasyon upang makilala mo ang iyong bangko. Alin ang hindi kabilang?
a. Philippine Deposit Insurance Corporation (PDIC)
b. Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP)
c. Security and Exchange Commission (SEC)
d. Department of Finance (DF)Alin ang hindi kabilang sa mga bank records?
a. passbook
b. contract details
c. Automated Teller Machine (ATM) card
d. certificate of time deposits (CTD)Magkanong halaga ang ginagarantiyahan ng Philippine Deposit Insurance Corporation (PDIC)?
a. 300,000.00
b. 400, 000.00
c. 500, 000.00
d. 600,000.00
4 CO_Q3_AP 9_ Module 3
Ang fraudulent accounts (dinayang account), laundered money, at mga investment products at depositong produkto na nagmula sa iligal na gawain ay tinatawag na ___________.
a. liabilities
b. unsound banking practices
c. scam
d. launderingHalimbawang ikaw ay may ipon na limamg libong peso (5,000.00) sa bangko, ano ang pinakamainam mong gawin upang lumago ito?
a. ilagay sa mga investment programs ng bangko
b. manatiling savings account ng bangko upang hindi magastos or mawala ang ipon
c. gawing puhunan sa uumpisahang negosyo
d. ipapautang ito upang kumita ng interesSaan nanggagaling ang lupa, lakas paggawa, capital at kakayahang entrepreneur bilang mga salik ng produksyon?
a. bangko
b. industriya
c. sambahayan
d. pamahalaan
Aralin 1: Ugnayan ng Kita, Pag-iimpok at Pagkonsumo
Balikan
[illustration: hand holding a puzzle piece]
Gawain A: Ano sa iyo? Ibigay ang sariling pakahulugan sa mga sumusunod na konsepto. Gawin ito sa sagutang papel.
Para sa akin ang kita ay ____________________________________________.
Ang pagkonsumo ay ____________________________________________.
Ang pag-iimpok ay ____________________________________________.
Mga Tala para sa Guro
[illustration: hand holding a stack of papers]
Dito ang guro ay magbibigay ng pagpapaunawa sa gagawing pag-aaral sa modyul na ito. Lagi niyang paaalalahanan ang mag-aaral sa mga dapat gawin at sinisiguro na naiintindihan ng mag-aaral ang mga aralin at gawain sa modyul na ito. Dito ay iwawasto ng guro ang mga tapos nang gawain ng mag-aaral. Lagi niyang tatanungin ang mag-aaral sa kanyang ginagawa at gagabayan sa mga hindi niya naiintindihan.
Tuklasin
Gawain B: Mangarap Ka at Tuparin
Sitwasyon: Mayroon ka lamang P50.00 na allowance bawat araw. Gusto mong magkaroon ng ipon na isang daan at limampung piso (150.00) bawat lingo, ano ang mga dapat mong gawin upang matupad ito? Sagutin ang mga tanong sa ibaba upang maisagawa ang Gawain. Isulat sa sagutang papel.
Paano mo iipunin ang P150.00 bawat linggo?
Sagot:_____________________________________________________________________Paano ang gagawing mong paggastos sa P50.00 mong allowance bawat araw?
Sagot:_____________________________________________________________________Anu-ano ang iyong maaring gawing paraan upang magkaroon ng kita upang mabuo ang nais na ipon?
Sagot:_____________________________________________________________________
Suriin
Sa bahaging ito ng modyul, iyong lilinangin ang mga kaisipan/kaalaman na tutulong sa iyo upang higit na maintindihan ang paksang-aralin. Dito tinitiyak na ikaw ay maihahanda upang tiyak ang iyong pang-unawa sa mga impormasyong kinakailangan maunawaan. Sa bahaging ito ay magkakaroon ka ng mahahalagang ideya sa mga konsepto ng kita, pag-iimpok at pagkonsumo. Inaasahang magagabayan ka ng mga inihandang babasahin at gawain upang maintindihan mo paano ang kaugnayan ng kita, ipon at paggasta o pagkonsumo. Halika at umpisahan na ang masayang pagbabasa at pang-unawa sa paksa.
UGNAYAN NG KITA, PAG-IIMPOK, AT PAGKONSUMO
Nakahawak ka na ba ng malaking halaga ng pera? Sabihin na nating isang libong piso o higit pa. Paano mo iyon pinamahalaan? May mga tao na kapag nakakahawak ng pera ay nag-iisip kung papaano ito palalaguin. Mayroon namang impulsive buyer, basta may pera bili lang nang bili hanggang sa maubos ito. At kung wala nang pera, saka maaalala kung ano ang kaniyang pangangailangan. Alin ka sa mga halimbawang nabanggit kapag ikaw ay may hawak na pera? Ano para sa iyo ang pera at paano ito dapat gamitin?
Ang pera, katulad ng ating mga pinagkukunang-yaman, ay maaaring maubos. Ang pera ay ginagamit sa pagbili ng mga bagay na kinakailangan upang mapunan ang pangangailangan at kagustuhan ng mga tao. Ang pagkonsumo gamit ang salapi ay kinakailangan din ng matalinong pag-iisip at pagdedesisyon upang mapakinabangan nang husto at walang nasasayang.
Ang pinanggagalingan ng pera ng maraming tao ay ang kanyang kita. Ang kita ay halagang tinatanggap ng tao kapalit ng mga produkto o serbisyong kanilang ibinigay. Sa mga nagtatrabaho, ito ay suweldo na kanilang tinatanggap. Ang kita ay maaring gastusin sa mga pangangailangan at kagustuhan at iba pang mga bagay na kinukonsumo. Maliban sa paggasta ng pera, mayroong pang ibang bagay na maaring gawin dito. Maari itong itabi o itago bilang savings o ipon.
Sa “Macroeconomics” ni Roger E. A. Farmer (2002), sinabi niya na ang savings ay paraan ng pagpapaliban ng paggastos. Ayon naman kina Meek, Morton at Schug (2008), ang ipon o savings ay kitang hindi ginamit sa pagkonsumo, o hindi ginastos sa pangangailangan. Ang ipon na ginamit upang kumita ay tinatawag na investment. Ang economic investment ay paglalagak ng pera sa negosyo. Ang isang indibidwal ay maaari ring maglagay ng kanyang ipon sa mga financial assets katulad ng stocks, bonds, o mutual funds.
Bakit ba kailangan ng savings? Ano ba ang halaga nito? Ang pera na iyong naipon bilang savings ay maaaring ilagak sa mga Financial Intermediaries tulad ng
mga bangko. Ang mga bangko at iba pang financial intermediaries ay nagsisilbing tagapamagitan sa nag-iipon ng pera at sa nais umutang o mag-loan. Ang umuutang o borrower ay maaaring gamitin ang nahiram na pera sa pagbili ng asset (pagmamay-ari) na may ekonomikong halaga o bilang karagdagang puhunan. Ang pera na iyong inilagak sa mga institusyong ito ay maaaring kumita ng interes o dibidendo.
Kung itatago mo nang matagal na panahon sa alkansiya ang iyong pera, hindi ito kikita at maaari pang lumiit ang halaga dahil sa implasyon. Ang implasyon ay ang pagtaas ng pangkalahatang antas ng mga presyo ng mga kalakal (goods) at mga serbisyo sa isang ekonomiya. Bukod dito, dahil sa pagtatago mo at nang maraming tao ng pera sa alkansya, maaaring magdulot ng kakulangan sa supply ng salapi sa pamilihan. Makabubuti kung ilalagak ang salapi sa matatag na bangko o iba pang financial intermediaries upang muling bumalik sa pamilihan ang salaping inimpok.
Suriin ang pigura sa ibaba.
MODELONG DALOY NG UGNAYAN NG KITA, PAG-IIMPOK AT PAGGASTA/PAGKONSUMO
[chart: circular flow diagram; MODELONG DALOY NG UGNAYAN NG KITA, PAG-IIMPOK AT PAGGASTA/PAGKONSUMO] Labels printed in the diagram:
- FINANCIAL INTERMEDIARIES (top)
- FINANCIAL INTERMEDIARIES (bottom)
- BANK (building in the center)
- Loan types: MEDICAL LOAN, PERSONAL LOAN, HOME LOAN, VEHICLE LOAN, EDUCATION LOAN, BUSINESS LOAN
- Piggy bank with ₱ sign and peso bills; percent sign with coins and bills
MODELONG DALOY NG UGNAYAN NG KITA, PAG-IIMPOK AT PAGGASTA/PAGKONSUMO
[chart: flow diagram; MODELONG DALOY NG UGNAYAN NG KITA, PAG-IIMPOK AT PAGGASTA/PAGKONSUMO]
| From | Flow label | To |
|---|---|---|
| Nag-iimpok | Naimpok (Savings) | Financial Intermediaries |
| Financial Intermediaries | Utang (Loans) | Nangungutang |
| Nangungutang | Pag-aari (Assets) | Financial Intermediaries |
| Financial Intermediaries | Interes at Dibidendo (Interest and Dividends) | Nag-iimpok |
Financial Intermediaries (listed inside the center): Commercial Banks; Savings and Loans; Credit Unions; Finance Companies; Life Insurance Companies; Mutual Funds; Pension Funds.
Paalala: Ang dalawang modelo ay pareho lamang. Ang nasa itaas ay ilustrasyon gamit ang larawan at ang nasa ibaba ay ilustrasyon gamit ang krokis o dayagram.
Pamprosesong Tanong: Isulat sa sagutang papel ang iyong sagot.
- Ano ang pakakaiba ng kita, pagkonsumo, at pag-iimpok?
- Ano ang papel na ginagampanan ng financial intermediaries?
- Kung ikaw ay mag-iimpok, ano ang maaaring pakinabang mo dito?
Tunghayan ang ugnayan ng Kita, Ipon at Paggasta/Pagkonsumo: Batay sa binasang teksto, paano nagaganap ang ugnayan ng kita, ipon at paggasta? Isulat sa saguatng papel ang mga sagot.
Mga Gabay na Tanong:
- Sa iyong sariling pagkakaintindi sa modelong daloy ng ugnayan ng kita, ipon at pagkonsumo, ano ang kaugnayan ng Naimpok (Savings) sa Financial Intermediaries sa utang (loans)?
Sagot:________________________________________________________________________
Sagot:________________________________________________________________________
______________________________________________________________________________.
Ano ang kaugnayan ng Utang (Loans) sa Nangungutang sa Financial Intermediaries?
Sagot:______________________________________________________________________________________________________________________________________________________.
Ano ang kaugnayan ng Pag-aari (Assets) sa Financial Intermediaries sa Interest at Dibidendo?
Sagot:______________________________________________________________________________________________________________________________________________________.
Ano ang kaugnayan ng Interest at Dibidendo sa Nag-iimpok at sa Naimpok (Savings)?
Sagot:______________________________________________________________________________________________________________________________________________________.
[illustration: Philippine coins and two bank notes, ₱20 and ₱50, with a “REPUBLIKA NG PILIPINAS” design]
7 HABITS OF A WISE SAVER
- Kilalanin ang iyong bangko.
Alamin kung sino ang may-ari ng iyong bangko – ang taong nasa likod at namamamahala nito. Magsaliksik at magtanong tungkol sa katayuang pinansiyal at ang kalakasan at kahinaan ng bangko. Ang Philippine Deposit Insurance Corporation (PDIC), Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP), Securities and Exchange Commission (SEC), at ang website ng bangko, dyaryo, magasin, telebisyon, at radyo ay makapagbibigay ng mga impormasyong kailangan mong malaman.
- Alamin ang produkto ng iyong bangko.
Unawain kung saan mo inilalagay ang iyong perang iniimpok. Huwag malito sa investment at regular na deposito. Basahin at unawain ang kopya ng term and conditions, at huwag mag-atubiling linawin sa mga kawani ng bangko ang anumang hindi nauunawaan.
- Alamin ang serbisyo at mga bayarin sa iyong bangko.
Piliin ang angkop na bangko para sa iyo sa pamamagitan ng iyong pangangailangan at itugma ito sa serbisyong iniaalok ng bangko. Alamin ang sinisingil at bayarin sa iyong bangko.
- Ingatan ang iyong bank records at siguruhing up-to-date.
Ingatan ang iyong passbook, automated teller machine (ATM) card, certificate of time deposit (CTD), checkbook at iba pang bank record sa lahat ng oras. Palaging i-update ang iyong passbook at CTDs sa tuwing ikaw ay gagawa ng transaksiyon sa bangko. Ipaalam sa bangko kung may pagbabago sa iyong contact details upang maiwasang maipadala ang sensitibong impormasyon sa iba.
- Makipagtransaksiyon lamang sa loob ng bangko at sa awtorisadong kawani nito.
Huwag mag-alinlangang magtanong sa kawani ng bangko na magpakita ng identification card at palaging humingi ng katibayan ng iyong naging transaksiyon.
- Alamin ang tungkol sa PDIC deposit insurance.
Ang PDIC ay gumagarantiya ng hanggang Php500, 000 sa deposito ng bawat depositor. Ang fraudulent account (dinayang account), laundered money, at mga investment product at depositong produkto na nagmula sa iligal at unsound banking practices ay hindi kabilang sa segurong (insurance) ibinibigay ng PDIC.
- Maging maingat.
Lumayo sa mga alok na masyadong maganda para paniwalaan. Sa pangkalahatan, ang sobra-sobrang interes ay maaaring mapanganib. Basahin ang Circular 640 ng Bangko Sentral ng Pilipinas para sa iba pang impormasyon tungkol dito.
Pagyamanin
Gawain A. Four-Square Graphic Organizer.
Ibigay ang hinihinging konsepto sa bawat kahon. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
[chart: four-square graphic organizer; Gawain A. Four- Square Graphic Organizer.]
KITA
- Ano ang halimbawa ng kita? Sagot:____.
- Ano ang kahulugan ng kita? Sagot:____.
- Ano ang mga hindi maituturing na kita? Sagot:__.
IPON
- Ano ang halimbawa ng ipon? Sagot:___.
- Ano ang kahulugan ng ipon? Sagot:____.
- Ano ang mga hindi maituturing na ipon? Sagot:____.
[transcriber’s note: the four-square organizer continues from the previous page]
[chart: four-square graphic organizer; Paggasta/Pagkonsumo]
Paggasta/Pagkonsumo
- Ano ang halimbawa ng paggasta / pagkonsumo? Sagot:____.
- Ano ang kahulugan ng paggasta / pagkonsumo? Sagot:__.
- Ano ang mga hindi maituturing na paggasta / pagkonsumo? Sagot: ____.
Gawain B. Concept Map:
Ibigay ang hinihinging gawi ng isang matalinong nag-i-impok. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
[chart: concept map; 7 HABITS OF A WISE SAVER]
WISE SAVER → seven blank boxes, one per arrow:
- [blank]
- [blank]
- [blank]
- [blank]
- [blank]
- [blank]
- [blank]
[transcriber’s note: the seven boxes are blank in the document]
b. savings c. financial asset d. stocks
- Alin sa mga sumusunod ang hindi maaaring paglagakan or paglagyan ng ipon?
a. financial asset b. stocks c. kontrata d. mutual bonds at bonds
- Alin sa mga sumusunod na pahayag ang hindi kabilang sa kahalagahan ng savings?
a. upang may mailagak sa mga financial intermediaries tulad ng bangko b. upang magamit ng mga bangko ang ipon ng mga indibiduwal sa pagpapautang at pagpapahiram sa mga gustong mag-loan c. upang maitago nang matagal ang pera at hindi ito magagastos d. upang ang mga nag-loan ay magagamit ang nahiram sa pagpapalago ng kanilang mga asset at mga negosyo
- Kung ang iyong ipon na pera ay itatago lamang sa alkansiya, hindi ito kikita at maari pang lumiit ang halaga nito dahil sa _______.
a. Implasyon b. Kakulangan c. Kakapusan d. Debalwasyon
- Ang mga sumusunod ay makakapagbibigay ng mahahalagang impormasyon upang makilala mo ang iyong bangko. Alin ang hindi kabilang?
a. Philippine Deposit Insurance Corporation (PDIC) b. Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) c. Security and Exchange Commission (SEC) d. Department of Finance (DF)
- Alin ang hindi kabilang sa mga bank records?
a. passbook b. contract details c. Automated Teller Machine (ATM) card d. certificate of time deposits
- Magkano ang halaga na ginagarantiyahan ng Philippine Deposit Insurance Corporation (PDIC)?
a. 300,000.00 b. 400, 000.00 c. 500, 000.00 d. 600,000.00
- Ang fraudulent accounts (dinayang account), laundered money, at mga investment products at depositong produkto na nagmula sa hindi ligtas na bagay ay tinatawag na ___________.
a. liabilities b. unsound banking practices c. scam d. laundering
- Halimbawang ikaw ay may ipon na limamg libong peso (5,000.00) sa bangko, ano ang pinakamainam mong gawin upang lumago ito?
a. ilagay sa mga investment programs ng bangko b. manatiling savings account ng bangko upang ligtas c. gawing puhunan sa uumpisahang negosyo d. ipapautang ito upang kumita ng interes
- Saan nanggagaling ang lupa, lakas paggawa, capital at kakayahang entrepreneur bilang mga salik ng produksyon?
a. bangko b. industriya c. sambahayan d. pamahalaan
Karagdagang Gawain
Gawain 1: Iguhit Mo!
Kung ikaw ay isang bagay o simbolo na maikukumpara tungkol sa pag-iingat at paggasta mo sa iyong pera, anong bagay o simbolo ka? Iguhit at ipaliwanag bakit ito ang sumisimbolo sa iyo. Gawin ito sa sagutang papel.
Sagot:
Gawain 2: Bumuo ng maikling katha, tulad ng kanta, tula o sanaysay, na naglalarawan sa iyo sa paghawak, paggasta at pag-iingat mo sa iyong pera. Gawin ito sa sagutang papel.
Sagot:
RUBRIK sa Pamantayan ng Pagmamarka:
| Kriterya | Napakalinaw (15pts) | Lubhang malinaw (10pts) | Hindi malinaw (5pts) |
|---|---|---|---|
| Nilalaman | |||
| Mensahe | |||
| Pagkakabuo |
Gawain 3: PIE CHART TAYO!: Kung ipapakita sa pie chart or graph ang iyong kita (allowance), ipon, at paggasta, ano ang bahagdan ng bawat isa. Isang daang porsyento (100%) ang kabuuan ng tatlo. Gawin ito sa sagutang papel.
Kita (Allowance) ___________ % Ipon ___________ % Paggasta ___________ %
Sagot:
[illustration: empty circle for drawing a pie chart]
Susi sa Pagwawasto
Subukin
- C
- A
- D
- B
- C
- A
- C
- C
- A
- D
- B
- C
- B
- C
- C
Pagtataya
- C
- A
- D
- B
- C
- A
- C
- C
- A
- D
- B
- C
- B
- C
- C
Pagyamanin
Gawain B: Concept Map
[transcriber’s note: this page is printed upside down; the text below is transcribed in reading order from the concept map]
7 HABITS OF WISE SAVER
- Kilalanin ang bangko
- Alamin ang mga produkto ng bangko
- Alamin ang mga serbisyo at mga bayarin sa bangko
- Ingatan ang record sa bangko at siguraduhing up-to-date
- Makipagtransaksyon lamang sa loob ng bangko at sa awtorisadong kawani
- Alamin ang tungkol sa PDIC deposit insurance
- Maging maingat
Sanggunian
Balitao, et. al. Ekonomiks 9 Laerning Modules 9 , 259- 269
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex
Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply