This is the self-learning module for Araling Panlipunan Grade 9, Ikatlong Markahan (Quarter 3), Module 2: “Pambansang Kita” (national income). It is part of Ekonomiks and was prepared by DepEd Region IX as an Alternative Delivery Mode module (first edition, 2020). It is written in Filipino. After working through it, learners should be able to explain how a country’s national income is measured and why measuring it matters.
On this page 7 sections
What learners will learn
The module has one learning competency (Pamantayan ng Pagkatuto):
- Nasusuri ang pamamaraan at kahalagahan ng pagsukat ng pambansang kita (analyzes the methods and importance of measuring national income). (AP9MKE-III-a)
The module builds on the previous lesson about the circular flow of the economy (paikot na daloy ng ekonomiya), including the external sector, the simple economy, and the market system.
Key ideas: GNI and GDP
The module has one lesson, Aralin 1: Pambansang Kita. It explains that measuring national income shows the level of a country’s production in a given year. Comparing national income over several years shows whether the economy is growing or shrinking.
- Gross National Income (GNI): the total market value of the goods and services produced by a country’s citizens in a given period, usually measured each quarter or each year. Whatever a citizen produces counts, even abroad. The module’s example: what an OFW produces in Saudi Arabia counts in the Philippines’ GNI.
- Gross Domestic Product (GDP): the total market value of all finished goods and services produced inside a country in a given period, even by foreigners. The module’s example: motorcycles made by Japanese companies in the Philippines count in Philippine GDP.
- Growth rate: used to see how GNI and GDP change from year to year.
The module’s practice question about Mrs. Park, a Korean working in the Philippines, applies this idea: her earnings here count in the GDP of the Philippines, because that is where the income was produced.
Three ways to measure national income
Citing Villegas and Abola (1992), the module describes three methods.
1. Expenditure approach (paraan batay sa paggasta)
This method adds up the spending of the four sectors of the economy:
| Part | Meaning |
|---|---|
| Gastusing personal (C) | Personal spending by citizens, such as food, clothes, recreation, and haircuts |
| Gastusin ng mga namumuhunan (I) | Business spending, such as office supplies and raw materials for production |
| Gastusin ng pamahalaan (G) | Government spending on social projects and other expenses |
| Gastusin ng panlabas na sektor (X – M) | Exports minus imports |
| Statistical discrepancy (SD) | Any shortfall or excess in the computation that cannot be assigned anywhere, often because data are incomplete |
| Net Factor Income from Abroad (NFIFA) | Also called Net Primary Income; the difference between citizens abroad and foreigners inside the country |
The formula printed in the module is: GNI = C + I + G + (X – M) + SD + NFIFA. The module includes a table of Philippine GDP and GNI by expenditure for 2018 to 2021, from the Bangko Sentral ng Pilipinas.
2. Income approach (paraan batay sa kita ng mga sangkap ng produksiyon)
- Sahod ng mga manggagawa: wages paid to households by businesses and government.
- Net operating surplus: profits of private corporations, government-owned and -controlled corporations (GOCCs), and other businesses.
- Depresasyon (depreciation): the drop in value of physical assets from aging and continued use.
- Di-tuwirang buwis (indirect taxes): such as sales tax, customs duties, and licenses.
- Subsidiya (subsidy): money the government pays without receiving goods or services in return. Example: the government paying part of Light Rail Transit fares.
3. Industrial origin approach (paraan batay sa pinagmulang industriya)
GDP is measured by adding the production of the country’s main sectors: agriculture, industry, and services. Adding Net Factor Income from Abroad gives GNI. A second BSP table shows these figures for 2018 to 2021.
Activities in the module
- Subukin (pretest): 15 multiple-choice items.
- Balikan, Gawain 1: Act and Role: describe the roles of households and businesses in the circular flow.
- Tuklasin, Gawain B: Editorial Analysis: interpret an editorial cartoon about the economy and the government.
- Pagyamanin, Gawain C: Dugtungan Tayo!: complete sentences about GNI and why national income matters, then fill in a concept map on the ways to measure GNI and GDP.
- Isagawa, Gawain E: Suri-nawa: study tables of regional growth rates in the Philippines and the GDP of Indonesia, Malaysia, and the Philippines for 2019 and 2020, then answer questions on population and economic growth.
- Tayahin (final test): 15 multiple-choice items.
- Karagdagang Gawain: choose an editorial cartoon on the Philippine economy and give your interpretation, reaction, and conclusion.
How to use this module
- Learners: Take the pretest first, then work through each part in order. Write all answers on a separate answer sheet; the module asks you not to write on it so others can use it. Contact your teacher if a lesson is hard to follow.
- Parents and guardians: Help your child follow the order of the parts and check answers honestly with the answer key (Susi sa Pagwawasto) at the end.
- Teachers: The answer key covers the Subukin and Tayahin. Review it before sharing, because a few entries do not match the lesson’s own definitions. For example, the item on personal spending such as food and clothes should be Gastusing personal.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this Pambansang Kita module for?
It is for Grade 9 Araling Panlipunan (Ekonomiks), Quarter 3, Module 2.
What competency does the module cover?
It covers AP9MKE-III-a: analyzing the methods and importance of measuring national income (pambansang kita).
What is the difference between GNI and GDP?
GNI counts the goods and services produced by a country’s citizens, even abroad, such as an OFW’s work in Saudi Arabia. GDP counts what is produced inside the country, even by foreigners, such as motorcycles made by Japanese firms in the Philippines.
What are the three ways to measure national income?
The module lists the expenditure approach, the income approach, and the industrial origin approach. It cites Villegas and Abola (1992) for these three methods.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the pretest (Subukin) and the final test (Tayahin), though a few entries should be checked against the lesson.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
CO_Q3_AP9_Module2
Araling Panlipunan
Ikatlong Markahan – Modyul 2
Pambansang Kita
[illustration: group of students studying outdoors and indoors, with a child reading by a lantern and a student holding a globe]
PAG-ARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI
Araling Panlipunan– Ikasiyam na Baitang Alternative Delivery Mode Ikatlong Markahan – Modyul 2: Pambansang Kita Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Jonathan C. Lumacang Jasyl Jane S. Cadavedo Editor: Monina R. Antiquina, Nelson S. Lasagas Tagasuri: Monina R. Antiquina, Ramel P. Cael Tagaguhit: Jeofil P. Julian Tagalapat: Katherine Obrero Cordora Tagapamahala: Dr. Isabelita M. Borres, CESO III; Eugenio B. Penales, Ed. D.; Sonia D. Gonzales; Virgilio P. Batan Jr., CESO VI; Amelinda D. Montero, DM; Ronillo S. Yarag, EdD; Edgardo S. Cabalida, EdD
Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________
Department of Education – Region IX Office Address: Regional Center, Balintawak, Pagadian City E-mail Address: region9@deped.gov.ph
9
Araling Panlipunan
Ikatlong Markahan – Modyul 2:
Pambansang Kita
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
[illustration: hand pointing at a circle, icon beside “Alamin”]
Alamin
Sa nakaraang aralin, tinalakay natin ang mga bahagi ng modelo ng paikot na daloy ng ekonomiya. Ito ay ang Panlabas na Sektor, Simpleng Ekonomiya at Sistema ng Pamilihan. Ipinaunawa sa atin na ang daloy ng ekonomiya ay mga mahalagang sirkulasyon upang ang isang bansa ay magkaroon ng isang balanse at may masistemang produksyon ng ekonomiya. Kaugnay nito, ating tutuklasin ang pambansang kita at kung bakit mahalagang masukat ang economic performance ng isang bansa. Alamin ang pinagmulan ng kita ng ating bansa tungo sa pagtatamo ng kaunlaran. Sisimulan natin ang pagtalakay sa Pambansang Kita.
Pagkatapos ng modyul na ito, ikaw ay inaasahang:
Pamantayan ng Pagkatuto:
- Nasusuri ang pamamaraan at kahalagahan ng pagsukat ng pambansang kita. (AP9MKE-III-a)
[illustration: hand holding a pencil, icon beside “Subukin”]
Subukin
Piliin ang titik ng pinakawastong sagot. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
Ito ay tumutukoy sa kabuuang pampamilihang halaga ng produkto at serbisyo na nagawa ng mga mamamayan ng isang bansa sa isang takdang panahon.
a. Gross International Income
b. Gross National Income
c. Net Factor Income
d. Statistical DiscrepancyAlin sa mga sumusunod ang hindi ginagamit sa paraan sa pagsukat ng Gross National Income (GNI)?
a. Expenditure Approach
b. Economic Freedom Approach
c. Industrial Origin Approach
d. Income Approach
1
CO_Q3_AP 9_ Module 2
2
CO_Q3_AP 9_ Module 2
Ito ay isa sa paraan ng pagsukat ng pambansang kita kung saan ito ay nabibilang sa paraan ng paggastos (expenditure approach) na tumutukoy sa mga gastusin ng mga mamamayan tulad ng pagkain, damit at serbisyo.
a. Gastusin ng pamahalaan
b. Gastusin ng mga namumuhunan
c. Gastusing personal
d. Gastusin ng panlabas na sectorAlin sa mga sumusunod ang nakakaapekto sa Gross Domestic Product ng bansa?
a. Mataas na remittance ng mga Overseas Foreign Workers (OFW)
b. Masiglang pakikipagkalakalan ng Pilipinas sa ibang bahagi ng mundo
c. Maayos na pamumuno ng pamahalaan sa pamumuhunan
d. Wala sa mga nabanggitSi Mrs. Park ay isang Koreana na nagtatrabaho sa Pilipinas. Saan dapat isinasama ang kanyang kinikita kung siya ay nagtatrabaho dito sa Pilipinas subalit siya ay isang Koreana?
a. Sa Gross Domestic Product ng Korea dahil mamamayan siya nito
b. Sa Gross National Income ng Pilipinas dahil nagmula ang kaniyang kinikita
c. Sa Gross Domestic Product ng Pilipinas dahil dito nagmula ang kaniyang kinikita
d. Sa Gross Domestic Product ng Korea at Pilipinas dahil dito `nagmula ang kaniyang kinikitaAlin sa mga sumusunod ang paraan batay sa income approach na tumutukoy sa pagbaba ng halaga ng yamang pisikal bunga ng pagkaluma at bunga rin ng tuloy tuloy na pagamit paglipas ng panahon.
a. Sahod ng mga Manggagawa
b. Net Operating Surplus
c. Depresasyon
d. Di-tuwirang BuwisAng subsidiya ay:
a. Salaping binabalikat ng pamahaalan upang mapataas ang sahod ng manggagawa
b. Salaping binabalikat at binabayaran ng pamahalaan nang hindi tumatanggap ng kapalit na produkto o serbisyo.
c. Salaping binabalikat ng pamahaalan upang mabawasan ang gastusin ng pamahalaan
d. Salaping binabalikat ng pamahaalan upang dumami ang proyekto ng pamahalaan
3
CO_Q3_AP 9_ Module 2
Bakit mahalagang sukatin ang pambansang kita ng bawat bansa?
a. Upang magkaroon ng datos ukol dito
b. Upang malalaman kung may nagaganap na pag-unlad o pagbaba sa kabuuang produksiyon ng bansa.
c. Upang makaiwas sa pagkalugi ang mga negosyante
d. Upang magsilbing basehan kung sino ang pinakamayaman na bansaPiliin sa mga sumusunod na pahayag ang wasto.
a. Ang kita ng mga dayuhang namamasukan sa Pilipinas ay kabilang sa Gross National Income (GNI) nito.
b. Ang gawaing nagmula sa impormal na sektor ay kabilang sa pagsukat ng GNI
c. Ang mga produktong segunda mano ay kabilang sa pagsukat ng GNI
d. Ang halaga ng tapos na produkto at paglilingkod lamang ang isinasama sa GNIAyon sa DTI, dumami ang mga nagtayo ng online business simula ng nagkaroon ng pandemya. Ang kita ng mga online business ay kabilang sa pagsukat ng pambansang kita sa paraan ng:
a. Expenditure Approach
b. Economic Freedom Approach
c. Industrial Origin Approach
d. Income ApproachAlin sa mga sumusunod ang tumutukoy sa anumang kakulangan o kalabisan sa pagkwenta ng kabuuang kita ng bansa sa loob ng isang taon subalit may hindi katiyakan kung saan maaring ibilang?
a. Net Factor income from abroad
b. Statistical Discrepancy
c. Gastusin ng panlabas na sektor
d. Gastusing PersonalIto’y tumutukoy sa mga tinubo ng mga korporasyong pribado, o korporasyong pinatatakbo ng pamahalaan o government-owned corporations and companies (GOCC) at iba pang negosyo.
a. Sahod ng mga mangagawa
b. Di-tuwirang buwis
c. Depresasyon
d. Net Operating SurplusAlin sa mga sumusunod ang HINDI kabilang sa income approach?
a. Net Factor Income from Abroad
b. Net Operating Surplus
c. Subsidiya
d. Depresasyon
4
CO_Q3_AP 9_ Module 2
Ito ay tumutukoy sa mga gastos ng mga bahay-kalakal tulad ng mga gamit sa opisina at hilaw na materyales para sa produksiyon.
a. Gastusin ng Pamahalaan
b. Gastusing Personal
c. Gastusin ng mga Namumuhunan
d. Gastusin ng Panlabas na SektorAlin sa mga sumusunod ang HINDI kabilang sa expenditure approach?
a. Gastusing Personal
b. Statistical Discrepancy
c. Sahod ng mga Manggagawa
d. Net Factor Income from Abroad
Aralin 1: Pambansang Kita
[illustration: hand holding a puzzle piece, icon beside “Balikan”]
Balikan
Gawain 1: ACT AND ROLE
Panuto: Ibigay ang bahaging ginagampanan ng “mga aktor” at “pamilihan” sa paikot na daloy ng ekonomiya.
| Mga Aktor sa Paikot na Daloy | Bahaging ginagampanan ng Ekonomiya |
|---|---|
| Sambahayan | |
| Bahay-kalakal |
4
CO_Q3_AP 9_ Module 2
[chart: flowchart; two unlabeled boxes, “Pamahalaan” and “Panlabas na Sektor,” each with a right-pointing arrow beside it]
Tuklasin
Gawain B: Editorial Analysis
Panuto: Unawain ang editorial cartoon na inilalarawan. Sagutan sa sagutang papel ang pamprosesong tanong.
[illustration: editorial cartoon of people pushing up a large arrow labeled “ECONOMY”; a figure labeled “Govt” stands at the right]
Pamprosesong Tanong:
- Ano ang ipinakikita sa larawan?
- Mayroon bang mga simbolo na ginamit sa cartoon? Ano ang mga ito at ano ang kanilang sinisimbolo??
- Ano ang mahihinuha mo mula sa cartoon na ito?
Suriin
ANG PAMBANSANG KITA
Ang sistema ng pagsukat sa pambansang kita ay nakapagbibigay ng ideya tungkol sa antas ng produksiyon ng ekonomiya sa isang partikular na taon at maipaliwanag kung bakit ganito kalaki o kababa ang produksiyon ng bansa. Sa paghahambing ng pambansang kita sa loob ng ilang taon, masusubaybayan natin ang direksiyon na tinatahak ng atng ekonomiya at malalaman kung may nagaganap na pag-unlad o pagbaba sa kabuuang produksiyon ng bansa.
Gross National Income (GNI)
Ang Gross National Income (GNI) na dating tinatawag ding Gross National Product (GDP) ay tumutukoy sa kabuuang pampamilihang halaga ng mga produkto at serbisyo na nagawa ng mga mamamayan ng isang bansa sa isang takdang panahon. Kalimitang sinusukat ang GNI sa bawat quarter o sa loob ng isang taon.
Gross Domestic Product (GDP)
Ang Gross Domestic Product (GDP) naman ay sumusukat sa kabuuang pampamilihang halaga ng lahat ng tapos na produkto at serbisyo na ginawa sa loob ng isang takdang panahon sa loob ng isang bansa. Ibig sabihin lahat ng salik ng produksiyong ginamit upang mabuo ang produkto at serbisyo maging ito ay pagmamay-ari ng mga dayuhan na matatagpuan sa loob ng bansa ay kasama dito.
Pagkakaiba ng GNI sa GDP
Sinusukat sa pamamagitan ng Gross National Income (GNI) ang kabuuang pampamilihang halaga ng lahat ng nabuong produkto at serbisyo ng mga mamamayan ng isang bansa sa itinakdang panahon. Anumang kabuuang halaga ng produkto at serbisyo ng mga mamamayan ng isang bansa, halimbawa ang mamamayang ito ay isang OFW sa Saudi Arabia ang kanyang kabuuang halaga at serbisyo nabuo sa bansang iyon ay maibibilang sa GNI.
Habang ang Gross Domestic Product (GDP) ay ang kabuuang halaga ng produkto at serbisyo na ginawa sa loob ng isang bansa sa isang takdang panahon. Anumang serbisyo o produkto na ginawa sa loob ng isang bansa ay maibibilang dito. Halimbawa na lang ang ginawang motorsiklo ng mga Hapon dito sa Pilipinas ay maibibilang sa GDP. At upang malaman kung nagkaroon ng pagbabago sa GNI at GDP sa bawat taon ginagamit ang pagsukat ng growth rate.
Mga Paraan ng Pagsukat sa Gross National Income (GNI) at Gross National Product (GDP)
Ayon kay Villegas at Abola (1992), may tatlong paraan ng pagsukat sa Gross National Income:
(1) pamamaraan batay sa gastos (expenditure approach), (2) pamamaraan batay sa kita ng sangkap ng produksiyon (income approach) (3) pamamaraan batay sa pinagmulang industriya (industrial origin approach)
- Paraan batay sa paggasta (Expenditure Approach) – ang pambansang ekonomiya ay binubuo ng apat na sektor: sambahayan, bahay-kalakal, pamahalaan, at panlabas na sektor. Ang pinagkakagastusan ng bawat sektor ay ang sumusunod:
a. Gastusing personal (C) – napapaloob dito ang mga gastos ng mga mamamayan tulad ng pagkain, damit, paglilibang, serbisyo ng manggugupit ng buhok, at iba pa. Lahat ng gastusin ng mga mamamayan ay kasama rito.
b. Gastusin ng mga namumuhunan (I) – kabilang ang mga gastos ng mga bahay-kalakal tulad ng mga gamit sa opisina, hilaw na materyales para sa produksiyon, sahod ng manggagawa at iba pa.
c. Gastusin ng pamahalaan (G) – kasama rito ang mga gastusin ng pamahalaan sa pagsasagawa ng mga proyektong panlipunan at iba pang gastusin nito.
d. Gastusin ng panlabas na sektor (X – M) – makukuha ito kung ibabawas ang iniluluwas o export sa inaangkat o import.
e. Statistical discrepancy (SD) – ang anumang kakulangan o kalabisan sa pagkuwenta na hindi malaman kung saan ibibilang. Ito ay nagaganap sapagkat may mga transaksiyong hindi sapat ang mapagkukunan ng datos o impormasyon.
f. Net Factor Income from Abroad (NFIFA) – tinatawag ding Net Primary Income. Makukuha ito kapag ibinawas ang gastos ng mga mamamayang nasa ibang bansa sa gastos ng mga dayuhang nasa loob ng bansa.
Ang formula sa pagkuwenta ng Gross National Income sa pamamaraan batay sa paggasta o expenditure approach ay:
GNI = C + I + G + (X – M) + SD + NFIFA
GNI at GDP Batay sa Paggasta mula 2018 hanggang 2021 (At Current Prices)
| Item | 2018 | 2019 | 2020 | 2020 First semester | 2021 First semester |
|---|---|---|---|---|---|
| I. Household Final Consumption Expenditure | 13,250,084 | 14,288,333 | 13,478,489 | 6,465,326 | 6,791,659 |
| II. Government Final Consumption Expenditure | 2,199,637 | 2,433,439 | 2,740,783 | 1,358,689 | 1,445,181 |
| III. Gross Capital Formation | 4,959,105 | 5,153,069 | 3,118,277 | 1,480,347 | 1,935,805 |
| IV. Exports | 5,518,573 | 5,539,739 | 4,518,390 | 2,211,422 | 2,344,359 |
| V. Less: Imports | 13,250,084 | 14,288,333 | 13,478,489 | 2,911,473 | 6,791,659 |
| VI. Statistical Discrepancy | 0 | 0 | 0 | -23,813 | -10,467 |
| Gross Domestic Product | 18,265,190 | 19,517,863 | 17,938,582 | 8,580,497 | 9,114,041 |
| Net Primary Income from the Rest of the World | 1,947,159 | 1,954,197 | 1,381,265 | 826,070 | 292,416 |
| Gross National Income | 20,212,349 | 21,472,060 | 19,319,848 | 9,406,567 | 9,406,458 |
Datos mula: www.bsp.gov.ph
2. Paraan Batay sa Kita ng mga Sangkap ng Produksiyon (Income Approach)
a. Sahod ng mga manggagawa – sahod na ibinabayad sa sambahayan mula sa mga bahay – kalakal at pamahalaan.
b. Net Operating Surplus – tinubo ng mga korporasyong pribado at pag-aari at pinapatakbo ng pampamahalaan at iba pang negosyo.
c. Depresasyon– pagbaba ng halaga ng yamang pisikal bunga ng pagkaluma at bunga ng tuloy tuloy na paggamit sa paglipas ng panahon.
d. Di-tuwirang buwis at subsidiya
Di-tuwirang buwis– kabilang ditto ang sales tax, custom duties, lisensiya at iba pang di-tuwirang buwis.
Subsidiya– salaping binabalikat at binabayaran ng pamahalaan nang hindi tumatanggap ng kapalit na produkto o serbisyo. Isang halimbawa nito ay ang pag-ako ng pamahalaan ng ilang bahagi ng bayarin ng mga sumasakay sa Light Rail Transit.
3. Paraan Batay sa Pinagmulang Industriya (Industrial Origin)
Sa paraang batay sa pinagmulang industriya, masusukat ang Gross Domestic ang mga produkto ng bansa kung pagsasamahin ang kabuuang halaga ng produksiyon ng mga pangunahing industriya ng bansa. Kinapapalooban ito ng sektor ng agrikultura, industriya, at serbisyo. Sa kabilang banda, kung isasama ang Net Factor Income from Abroad o Net Primary Income sa kompyutasyon, masusukat din nito ang Gross National Income (GNI) ng bansa.
GNI at GDP Batay sa Pinagmulang Industriya mula 2018 hanggang 2021 (At Current Prices)
| Item | 2018 | 2019 | 2020 | 2020 First semester | 2021 First semester |
|---|---|---|---|---|---|
| I. Agriculture, Forestry and Finishing | 1,762,616 | 1,783,855 | 1,780,544 | 855,916 | 849,947 |
| II. Industry Sector | 5,582,525 | 5,887,869 | 5,112,155 | 2,517,802 | 2,704,447 |
| III. Services Sector | 10,920,048 | 11,711,027 | 10,634,575 | 5,195,972 | 5,331,404 |
| Gross Domestic Product | 18,265,190 | 19,517,863 | 17,938,582 | 8,580,497 | 9,114,041 |
| Net Primary Income from the Rest of the World | 1,947,159 | 1,954,197 | 1,381,265 | 826,070 | 292,416 |
| Gross National Income | 20,212,349 | 21,472,060 | 19,319,848 | 9,406,567 | 9,406,458 |
Datos mula: www.bsp.gov.ph
Pagyamanin
Gawain C. Dugtungan Tayo!
Panuto: Dugtungan ang mga pangungusap upang makabuo ng isang makabuluhang pahayag. Gawin ito sa iyong sagutang papel.
Ang Gross National Income ay _______________________________________________
Ang pambansang kita ay mahalagang pamamaraan sa pagsukat ng kalagayan ng ekonomiya dahil_______________________________________________________________
[chart: concept map; three pairs of empty boxes, each an orange box joined by a connector line to a blue, green, or green box below it; no text is printed in the boxes]
Panuto: Batay sa binasang aralin, punan ang kahon ng mga salita na may kaugnayan sa paraan ng pagsukat sa Gross National Income(GNI) at Gross Domestic Product(GDP). Gawin ito sa sagutang papel.
Isagawa
Gawain E: Suri-nawa
Panuto: Suriin at unawain ang talaan na naglalarawaan ng GDP ng ilang bansa sa timog silangan Asya sa nakalipas na dalawang taon. Sagutan ang pamprosesong tanong sa sagutang papel.
Gross domestic product (GDP) ng mga bansang Indonesia, Malaysia at Pilipinas mula 2019 sa 2020 (in billion US dollars)
Gross Regional Domestic Expenditure, by Region, Growth Rates
| Region | At Current Prices: 2018-2019 | At Current Prices: 2019-2020 |
|---|---|---|
| ..National Capital Region (NCR) | 8.3 | -7.9 |
| ..Cordillera Administrative Region (CAR) | 4.5 | -7.9 |
| ..Region I (Ilocos Region) | 7.3 | -5.1 |
| ..Region II (Cagayan Valley) | 3.7 | -8.1 |
| ..Region III (Central Luzon) | 5.9 | -14.7 |
| ..Region IV-A (CALABARZON) | 5.9 | -10.5 |
| ..MIMAROPA Region | 1.3 | -8.9 |
| ..Region V (Bicol Region) | 7.4 | -8.0 |
| ..Region VI (Western Visayas) | 6.9 | -7.4 |
| ..Region VII (Central Visayas) | 7.6 | -8.3 |
| ..Region VIII (Eastern Visayas) | 2.5 | -9.3 |
| ..Region IX (Zamboanga Peninsula) | 5.2 | -1.1 |
| ..Region X (Northern Mindanao) | 7.8 | -2.7 |
| ..Region XI (Davao Region) | 9.6 | -3.6 |
| ..Region XII (SOCCSKSARGEN) | 4.5 | -1.5 |
| ..Region XIII (Caraga) | 4.3 | -3.7 |
| ..Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM) | 8.2 | 2.1 |
| Philippines | 6.9 | -8.1 |
Gross domestic product (GDP) ng mga bansang ASEAN mula 2011 sa 2021
| Bansa | 2019 | 2020 |
|---|---|---|
| Indonesia | 1,120.609 | 1,059.64 |
| Malaysia | 364.68 | 338.28 |
| Pilipinas | 376.8 | 362.24 |
Data from: www.statista.com/statistics/796245/gdp-of-the-asean-countries/
Pamprosesong Tanong: Ang Pilipinas ang pangalawa sa pinakamataas na populasyon sa rehiyon, sumunod sa Indonesia. May relasyon ba ang populasyon sa paglago ng ekonomiya? Bakit o bakit hindi?
Ano ang GDP ng Pilipinas sa taong 2020? Bumaba o tumaas ba ito mula sa nakaraang taon? Ano sa iyong tingin ang dahilan ng pagbabago?
Ano ang iyong kabuuan hinuha sa tsart tungkol sa ekonomiya ng mga bansa sa Timog-silangang Asya? Magbigay ng paliwanag.
Mula sa iyong natutunan sa aralin, ano ang ilang mga posibleng pakinabang ng paglago ng ekonomiya?
Tayahin
Panuto: Piliin ang titik ng pinakawastong sagot. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
- Si Mrs. Park ay isang Koreana na nagtatrabaho dito sa Pilipinas. Saan dapat isinasama ang kanyang kinikita dito sa Pilipinas kahit na siya ay isang Koreana?
A. Sa Gross Domestic Product ng Korea dahil mamamayan siya nito B. Sa Gross National Income ng Pilipinas dahil nagmula ang kaniyang kinikita C. Sa Gross Domestic Product ng Pilipinas dahil dito nagmula ang kaniyang kinikita D. Sa Gross Domestic Product ng Korea at Pilipinas dahil nagmula ang kaniyang kinikita
- Alin sa mga sumusunod ang tumutukoy sa kabuuang pampamilihang halaga ng mga produkto at serbisyo na nagawa ng mga mamamayan sa isang bansa?
A. Gross Domestic Product B. Gross National Income C. Expenditure Approach D. Income Approach
- Ayon kay Villegas at Abola (1992), mga Pilipinong Ekonomista, may tatlong paraan sa pagsukat ng Gross National Income. Alin ang hindi kabilang?
A. Industrial Origin Approach B. Expenditure Approach C. Income Approach D. Expenditure-Income Approach
- Ayon sa DTI, dumami ang mga nagtayo ng online business simula ng nagkaroon ng pandemya. Ang kita ng mga online business ay kabilang sa pagsukat ng pambansang kita sa paraan ng:
A. Expenditure Approach B. Economic Freedom Approach C. Industrial Origin Approach D. Income Approach
Piliin sa mga sumusunod na pahayag ang pinakawasto.
A. Ang kita ng mga dayuhang namamasukan sa Pilipinas ay kabilang sa Gross National Income (GNI) nito.
B. Ang gawaing nagmula sa impormal na sektor ay kabilang sa pagsukat ng GNI
C. Ang mga produktong segunda mano ay kabilang sa pagsukat ng GNI
D. Ang halaga ng tapos na produkto at paglilingkod lamang ang isinasama sa GNIBakit mahalagang sukatin ang pambansang kita ng bawat bansa?
A. Upang magkaroon ng datos ukol dito
B. Upang malalaman kung may nagaganap na pag-unlad o pagbaba sa kabuuang produksiyon ng bansa.
C. Upang makaiwas sa pagkalugi ang mga negosyante
D. Upang magsilbing basehan kung sino ang pinakamayaman na bansaAlin sa mga sumusunod ang uri ng pagsukat ng GNI na tumutukoy sa pagbaba ng halaga ng yamang pisikal bunga ng pagkaluma at bunga rin ng tuloy tuloy na pagamit paglipas ng panahon.
A. Sahod ng mga Manggagawa
B. Net operating Surplus
C. Depresasyon
D. Di-tuwirang BuwisAng subsidiya ay:
A. Salaping binabalikat ng pamahaalan upang mapataas ang sahod ng manggagawa
B. Salaping binabalikat at binabayaran ng pamahalaan nang hindi tumatanggap ng kapalit na produkto o serbisyo.
C. Salaping binabalikat ng pamahaalan upang mabawasan ang gastusin ng pamahalaan
D. Salaping binabalikat ng pamahaalan upang dumami ang proyekto ng pamahalaanIto ay isa sa paraan ng pagsukat ng pambansang kita kung saan ito ay nabibilang sa paraan ng paggastos (expenditure approach) na tumutukoy sa mga gastusin ng mga mamamayan tulad ng pagkain, damit at serbisyo.
A. Gastusin ng pamahalaan
B. Gastusin ng mga namumuhunan
C. Gastusing personal
D. Gastusin ng panlabas na sectorAlin sa mga sumusunod ang may tuwirang epekto sa Gross Domestic Product ng bansa?
A. Mataas na remittance ng mga Overseas Foreign Workers (OFW)
B. Masiglang pakikipagkalakalan ng Pilipinas sa ibang bahagi ng mundo
C. Maayos ng pamumuno ng pamahalaan sa pamumuhunan
D. Wala sa mga nabanggitAlin sa mga sumusunod ang HINDI kabilang sa expenditure approach?
A. Gastusing Personal
B. Statistical Discrepancy
C. Sahod ng mga Manggagawa
D. Net Factor Income from AbroadIto ay tumutukoy sa mga gastos ng mga bahay-kalakal tulad ng mga gamit sa opisina at hilaw na materyales para sa produksyon.
A. Gastusin ng Pamahalaan
B. Gastusing Personal
C. Gastusin ng mga Namumuhunan
D. Gastusin ng Panlabas na SektorAlin sa mga sumusunod ang HINDI kabilang sa income approach?
A. Net Factor Income from Abroad
B. Net Operating Surplus
C. Subsidiya
D. DepresasyonIto’y tumutukoy sa mga tinubo ng mga korporasyong pribado, o korporasyong pag-aari at pinatatakbo ng pamahalaan o government-owned corporations and companies (GOCC) at iba pang negosyo.
A. Sahod ng mga mangagawa
B. Di-tuwirang buwis
C. Depresasyon
D. Net Operating SurplusAlin sa mga sumusunod ang tumutukoy sa anumang kakulangan o kalabisan sa pagkwenta ng kabuuang kita ng bansa sa loob ng isang taon subalit may hindi katiyakan kung saan maaaring ibilang?
A. Net Factor income from abroad
B. Statistical Discrepancy
C. Gastusin ng panlabas na sektor
D. Gastusing Personal
Karagdagang Gawain
Panuto: Pumili ng isa sa mga sumusunod na editorial cartoon na nagpapakita ng kalagayan ng ating ekonomiya. Upang maipahayag ang kahalagahan sa pag-aaral sa Pambansang Kita ng Pilipinas, pag-aralan mo ang napiling editoryal karton at ibigay ang iyong interpretasyon, reaksyon at konklusyon sa napiling karikatura. Maaring gamitin ang babasahin artikulo na nasa ibaba bilang gabay sa pag-unawa sa mensahe ng larawan. Gawin ito sa sagutang papel.
Aquino on rise in joblessness: What went wrong?
Basahin: https://newsinfo.inquirer.net/577058/aquino-on-rise-in-joblessness-what-went-wrong#ixzz77YiWwtKR
http://manaloaceron.blogspot.com/2017/03/pagsulong-at-pag-unlad-ng-bansa.html
Figure. EDITORIAL – High growth, low employment. January 2017
[illustration: editorial cartoon of a tractor pulling a basket of produce, with a speech bubble reading “Iprayoridad ang Agriculture sector.” [?]; cartoonist signature in the top-left corner is illegible]
Susi sa Pagwawasto
[transcriber’s note: the answer key is printed upside down in two boxes; the entries below are transcribed in reading order]
SUBUKIN
- B
- B
- A
- B
- C
- C
- B
- B
- D
- C
- B
- D
- A
- C
- B
TAYAHIN
- C
- B
- D
- C
- D
- B
- C
- B
- A
- B
- B
- C
- A
- D
- B
Sanggunian:
EKONOMIKS: Modyul para sa mga Mag-aaral sa Araling Panlipunan 9, pahina 243-253.
Villegas, B. M., & Abola, V. A. (1992). Economics: An introduction (4th ed.). Manila :SinagTala Publishers.
URL:
www.psa.gov.ph
http://manaloaceron.blogspot.com/2017/03/pagsulong-at-pag-unlad-ng-bansa.html
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply