This is the Araling Panlipunan Grade 9 self-learning module for Quarter 3, Module 1: “Paikot na Daloy ng Ekonomiya” (the circular flow of the economy). It was prepared by DepEd Region IX (First Edition, 2020) for learners studying at home, and it is written in Filipino. After working through it, learners should be able to explain the role of each part of the circular flow of the economy: households, businesses, markets, the government, and the external sector.
On this page 6 sections
What learners will learn
The module lists one learning competency:
- Naipapaliwanag ang bahaging ginagampanan ng mga bumubuo sa paikot na daloy ng ekonomiya (explains the role played by each part of the circular flow of the economy), AP9MKE-III-a
The module has one lesson, Aralin 1: Paikot na Daloy ng Ekonomiya. It opens Quarter 3, where learners begin studying makroekonomiks (macroeconomics).
Macroeconomics and the circular flow
The module defines makroekonomiks as the branch of economics that studies the economic condition of society as a whole. It looks at large-scale issues such as unemployment, national income, gross domestic product, inflation, and price levels. The module says macroeconomics focuses on four things:
- The overall price level, which policymakers watch because rising prices affect all citizens
- Total production, or the goods and services the economy makes
- Employment, so that every family has a source of livelihood
- The rest of the world and how it affects the domestic economy
The circular flow model is one concept within macroeconomics. According to the module, it was designed by the economist Francois Quesnay (spelled “Quensay” in the module) in his book Tableau Economique, published in 1758. Today’s model shows how the key sectors of a market economy interact, based on two main activities: production and consumption.
Key terms
- Sambahayan (households): own the factors of production and consume goods and services
- Bahay-kalakal (businesses or firms): the sector that produces goods and services
- Pamilihan ng produkto at serbisyo (market for goods and services): where buyers get goods and services for their needs and wants
- Pamilihan ng salik ng produksyon (factor market): the market for land, labor, capital, and entrepreneurship
- Pamilihang pinansyal (financial market): where financial assets such as stocks, bonds, dividends, and foreign exchange are traded
- Pamahalaan (government): creates and carries out policies for economic growth
- Panlabas na sektor (external sector): handles trade with other countries through imports and exports
The five models of the circular flow
| Model | What it shows |
|---|---|
| First | A simple economy: the household and the business are one, because the person who produces is also the one who consumes |
| Second | Households and businesses are separate but depend on each other, linked by the factor market and the goods market |
| Third | Adds the financial market, where savings and investment take place |
| Fourth | Adds the government, which collects taxes and provides public services |
| Fifth | Adds the external sector, making it an open economy with exports and imports |
First model. The module uses the example of being stranded alone on an island. You look for food, build your own shelter, and find materials for clothing. You are both the household and the business. The value of production over a period counts as income.
Second model. Households supply land, labor, and capital but cannot make finished goods. Businesses make goods and services but need the factors of production from households. Households receive wages, rent, and profit, and spend on goods and services. This mutual dependence is called interdependence.
Third model. Households may save part of their income instead of spending all of it. The module describes savings as delaying spending. Businesses that want to expand can borrow these savings through the financial market and pay interest in return. A balance of saving and investment helps stabilize the economy and creates jobs.
Fourth model. The government collects taxes from households and businesses. This income is called public revenue and pays for public services and projects. Here, the economy’s income is set by the total spending of households, businesses, and government.
Fifth model. The first four models are closed, or domestic. The fifth is an open economy because of foreign trade. Exporting lets local products become known and sold abroad and can bring in more income. Importing brings in raw materials the country lacks.
How to use this module
The module follows the usual self-learning module parts:
- Subukin (pretest): 15 multiple-choice questions to check what you already know
- Balikan (review): a K-P-E chart (Kailan, Paano, Epekto, or when, how, and effect) on price ceiling and price floor, and a picture analysis of Malacañang, a factory, banks, and a market
- Suriin (discussion): the key terms and the five models
- Pagyamanin (practice): “Fact or Bluff,” 10 statements to mark true or false with an explanation
- Isaisip (key points): a summary of the lesson
- Isagawa (application): draw a diagram of the economic activities in your barangay or community, scored out of 15 points
- Tayahin (assessment): a 15-item matching test
- Karagdagang Gawain (extra activity): a reflection journal on the models, scored out of 20 points
An answer key for the pretest and the assessment is at the end.
- Learners: Write all answers on separate paper and do not write on the module, so others can use it. Check your work with the answer key honestly, and contact your teacher if a lesson is hard to understand.
- Parents and guardians: The module says it comes with a guide for teachers and facilitators with tips for supporting learners at home.
- Teachers: The teacher’s notes say the activities are planned for a three-day session, and teachers are encouraged to adapt them to learners’ interests and abilities.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this module for?
It is for Grade 9 Araling Panlipunan, Quarter 3, Module 1. Its competency code is AP9MKE-III-a.
What is the paikot na daloy ng ekonomiya?
It is the circular flow of the economy, a model showing how the economy works and how households, businesses, markets, the government, and the external sector relate to one another.
How many models of the circular flow does the module discuss?
Five. They move from a simple economy where household and business are one, to an open economy that trades with other countries.
What does interdependence mean in this module?
It is the relationship between households and businesses: they are different, but each needs the other. Households supply the factors of production, and businesses supply goods and services.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives the answers to the 15-item pretest (Subukin) and the 15-item matching test (Tayahin).
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Araling Panlipunan Ikatlong Markahan – Modyul 1: Paikot na Daloy ng Ekonomiya
[illustration: students reading and studying under a tree, a teacher at a desk, a globe, and a lamp]
CO_Q3_AP 9_ Module 1
PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI
Araling Panlipunan – Ikasiyam na Baitang Alternative Delivery Mode Ikatlong Markahan – Modyul 1: Paikot na Daloy ng Ekonomiya Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Jo-Ann O. Villafuerte, Fritzie F. Go, Jean C. Sabonsolin, Gina C. Bangcal Editor: Monina R. Antiquina, Nelson S. Lasagas Tagasuri: Monina R. Antiquina, Ronillo S. Yarag, Edgardo S. Cabalida, Ramel P. Cael Tagaguhit: Pilar K. Mangila Tagalapat: Leo Matinno O. Alejo, Erwin J. Etoc, Jera Mae B. Cruzado Tagapamahala: Isabelita M. Borres, Eugenio B. Penales, Sonia D. Gonzales, Virgilio P. Batan, Jr., Amelinda D. Montero, Ronillo S. Yarag, Edgardo S. Cabalida
Inilimbag sa Pilipinas ng _____________________
Department of Education – Region IX Office Address: Regional Center, Balintawak, Pagadian City E-mail Address: region9@deped.gov.ph
[transcriber’s note: half-title page repeating the cover text (module title and DepEd logo); not repeated here]
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
Ang “economic performance” ng ating bansa ay isa sa pinagbabatayan kung gaano ito kaunlad subalit may mga dapat na suriin at maunawaan sa kung gaano kakomplikado ang proseso ng pagdaloy ng ekonomiya ng ating bansa. Ang paikot na daloy ng ekonomiya ay isang modelo na nagpapakita ng paraan kung paano tumatakbo ang ekonomiya. Dito makikita ang mga institusyon na may mahalagang papel na ginagampanan para ang ekonomiya ay mas higit na mapalago. Sa pamamagitan ng modelong ito ay mas mauunawaan ang ugnayan ng mga institusyon sa paikot na daloy at kung gaano kahalaga ang ugnayan nila sa isa’t isa.
Pamantayan ng Pagkatuto:
- Naipapaliwanag ang bahaging ginagampanan ng mga bumubuo sa paikot na daloy ng ekonomiya (AP9MKE-III-a)
Subukin
Panuto: Piliin at isulat sa sagutang papel ang titik ng tamang sagot.
Ang paikot na daloy ng ekonomiya ay mahalaga dahil nauunawaan natin ang ugnayan at gawain ng bawat sektor ng ______.
a. agrikultura b. industriya c. ekonomiya d. paggawaIto ang sektor na kabilang sa paikot na daloy ng ekonomiya na pinanggagalingan ng lupa, paggawa, at kapital.
a. pamilihan ng salik ng produksyon c. pamilihan ng kalakal at paglilingkod
b. pamahalaan d. pamilihang pinansiyalAng presentasyon ng unang modelo ng paikot na daloy ng ekonomiya ay nagpapakita ng isang payak o simpleng ekonomiya dahil _______.
a. ang pamahalaan at bahay –kalakal ay iisa
b. ang bahay-kalakal at sambahayan ay iisa
c. ang bahay-kalakal at pamahalaan ay iisa
d. ang sambahayan at pamilihang pinansyal ay iisaAng ugnayan ng sambahayan at bahay-kalakal sa pamahalaan ay kinapapalooban ng _____ na ginangamit ng pamahalaan sa pagbibigay ng serbisyong pampubliko.
a. pagpataw ng parusa sa mga nagkakasala c. pagpapatupad ng batas
b. pagpapatakobo ng negosyo d. pagkolekta ng buwisAng presentasyon ng ikalimang modelo ng paikot na daloy ng ekonomiya ay itinuring na “open economy” dahil sa presensya ng panlabas na sektor. Ito ay nangangahulugang _____.
a. mayroong pakikipag-ugnayan ng ekonomiya ng ating bansa sa ekonomiya ng ibang bansa sa pamamagitan ng pakikipagkalakalan
b. mayroong pakikipag-ugnayan ng ekonomiya ng ating bansa sa ekonomiya ng ibang bansa sa pamamagitan ng pagkakautang
c. mayroong pakikipag-ugnayan ng ekonomiya ng ating bansa sa ekonomiya ng ibang bansa sa pamamagitan ng pakikisosyo
d. mayroong pakikipag-ugnayan ng ekonomiya ng ating bansa sa ekonomiya ng ibang bansa sa pamamagitan ng paghingi ng tulong kapag may kalamidadSinasabing hindi orihinal na gawaing pang-ekonomiya ang pag-iimpok at pamumuhunan. Ito ay nagaganap lamang dahil sa ________________.
a. pagkakaroon ng pagpaplano sa hinaharap
b. paglaki ng pamumuhunan
c. pagtatag ng ekonomiya
d. pagkakaroon ng balanseng pag-iimpokItinuturing na nagmamay-ari ng salik ng produksyon ang _______.
a. bahay-kalakal b. bangko c. pamahalaan d. sambahayanPaano mailalarawan ang relasyon ng bahay-kalakal at sambahayan sa paikot na daloy?
a. parasitism b. dependency c. interdependence d. interrelationAng pag-aangkat (import) at pagluluwas (export) ay mga gawain na kabilang sa:
a. panlabas na sektor b. bahay- kalakal c. sambahayan d. pamahalaanAng sangay ng Ekonomiks na nakatuon sa pag- aaral ng kabuuan ng pang-ekonomikong kalagayan ng buong lipunan.
a. Sosyoekonomiks b. Makroekonomiks c. Paraekonomiks d. MaykroekonomiksAng mga produkto at serbisyo na kinakailangan ng samabahayan ay maaring makuha at mabili sa __________________.
a. pamilihan ng salik ng production c. bahay-kalakal
b. pamilihang ng kalakal at paglilingkod d. pamilihang pinansiyalKapag kailangang kumuha ng sambahayan ng produkto at serbisyo mula sa pamilihan ng produkto at serbisyo, nagaganap ang _______________.
a. pagkakautang b. pagkonsumo c. pamuhunan d. pag-iimpokAng ___ ay kita ng pamahalaan na nakukuha mula sa buwis na nakokolekta ito.
a. interes b. kapital c. tariff d. public revenueAng pamilihang pinansyal ay may kaugnayan lamang sa bahay-kalakal kung ito ay may pagpapaplano sa hinanarap gaya ng pagpapalawak ng negosyo, at pagdadagdag ng produksiyon.
a. pag-iimpok c. pamumuhunan
b. pangungutang d. pagbebentaIto ay gawain ng sambahayan kung saan inilalagak nila ang bahagi ng kanilang kita sa bangko.
a. pag-iimpok c. pamumuhunan
b. pangungutang d. pagbebenta
Aralin 1 Paikot na Daloy ng Ekonomiya
Sa pagsisimula ng ating panibagong aralin, napakahalagang maunawaaan natin na ang mga aralin na napapaloob sa ikatlo at ikaapat na markahan ay napapaloob sa pag-aaral ng Makroekonomiks. Ngunit ano nga ba ang makroekonomiks?
Ang makroekonomiks ay sangay ng pag-aaral sa ekonomiks na nakatuon sa pag-aaral ng kabuuan ng pang-ekonomikong kalagayan ng buong lipunan, kung saan napapabilang ang mga pinakamaliit na yunit ng mga kasapi nito. Sinusuri nito ang malawakang kaganapang pang-ekonomiko kabilang na ang kawalan ng trabaho, pambansang kita, gross domestic product, implasyon, at antas ng presyo.
Ang mga sumusunod ay pangunahing pinagtutuunan ng makroekonomiks:
a. Binibigyang pansin nito ang kabuuang antas ng presyo. Ang mga gumagawa ng batas o patakaran ay pangunahing tinututukan at binibigyang –pansin ang pagtaas ng kabuuang presyo na higit na nakaaapekto sa mga mamamayan sa kabuuan.
b. Binibigyang-pansin ng makroekonomiks ang kabuuang produkisyon o ang bilang ng kalakal at paglilingkod na nagawa ng ekonomiya. Sa pamamagitan nito, nasusukat ang kakayahan ng isang ekonomiya kung papaano tinutugunan ang pangangailangan ng lipunan at ng buong bansa.
c. Ang empleyo o paghahanap-buhay ay binibigyang pansin ng makroekonomiks. Ito ay mahalaga para sa mga nagpaplano para sa ekonomiya na siyang bumubuo sa mga patakarang pangkabuhayan nang sa gayon ay maseguro na may mapagkukunan ng kabuhayan ang bawat pamilya sa lipunan.
d. Tinitingnan din ng makroekonomiks ang ibang bahagi ng mundo at ang ugnayan nito sa panloob na ekonomiya. Ang mga pangyayari o pandaigdigang kaganapan ay hindi maihihiwalay sa panloob na ekonomiya ng bansa. Ang kalagayang pang-ekonomiko ng ibang bansa ay may malaking epekto sa ekonomiya ng iba’t ibang bansa sa buong daigidig.
Ang modelo ng paikot na daloy ng ekonomiya ay presentasyon ng isang konsepto o kaganapan. Nagbibigay ito ng konteksto sa pagsusuri ng pambansang ekonomiya bilang bahagi ng pag-aaral ng makroekonomiks. Sa madaling salita, ang paikot na daloy ng ekonomiya ay bahagi lamang ng napakaraming konseptong dapat matutunan sa makroekonomiks na tatalakayin sa mga sumusunod na aralin.
Balikan
Gawain 1: K-P-E (Kailan, Paano, Epekto) Chart
Panuto: Gamit ang chart, sagutan ang K-P-E na tanong kaugnay sa uri ng mga patakaran na kabilang sa price stabilization program na ipinapatupad ng pamahalaan. Gawin ito sa sagutang papel.
| K (Kailan pinatutupad) | P (Paano ipinatutupad?) | E (Epekto nang pagpapatupad?) | |
|---|---|---|---|
| Price Ceiling | |||
| Price Floor |
Mga Tala para sa Guro
Naglalaman ang modyul na ito ng mga mungkahing gawain upang malinang ang kakayahan at kasanayan ng mga mag-aaral. Kinapapalooban ito ng iba’t ibang estratehiya tulad ng paggamit ng graphic organizer, sanaysay, Reflective Journal, atbp. Ang bawat gawain sa isang aralin ay nakabatay sa tatlong araw na sesyon. Iminumungkahi na pagyamanin pa ng mga guro ang mga mungkahing gawain at estratehiya batay sa interes at kakayahan ng mga mag-aaral.
Gawain 2: Picture Analysis
Panuto: Suriin ang larawan at kumpletuhin ang salita para sa pagkakakilanlan nito. Sagutan ang pamprosesong tanong sa sagutang papel.
[photo: Malacañang Palace, Manila, with the printed label “MALACAÑAN PALACE MANILA”]
Figure1.https://www.pngaaa.com/detail/3107527
__am__aha__an
[photo: smokestack factory complex with a plume of smoke]
Figure2: https://www.vectorstock.com/royalty-free-vector/factory-icon-industry-concept-flat-vector-9594732
b__ha__ – ka_ _k__l
[photo: building facade with bank signs, including UNIONBANK, BDO, a square logo [?], PSBank, and RCBC]
Figure3. https://thenounproject.com/term
P_mili__ ng P__nan __yal
[photo: crowded open-air market with many umbrellas]
Figure 4. https://www.flaticon.com/free-icon
Pa__ilih__n
Pamprosesong Tanong:
- Anu- ano ang bawat tungkulin ng mga nasa larawan?
- Mayroon bang kaugnayan ang mga nasa larawan sa isa’t isa? Sa paanong paraan?
- Bakit mahalaga ang mga nasa larawan sa pagpapaunlad ng ekonomiya ng isang bansa?
Suriin
Talahulugan:
- Sambahayan– ang nagmamay-ari ng mga salik ng produksyon at mga kumukonsumo ng mga produkto at serbisyo
- Bahay – Kalakal– ang sector ng ekonomiya na bumibili at gumagasta ng mga produkto at serbisyong nililikha ng sambahayan.
- Pamilihan ng mga Produkto at Serbisyo– uri ng pamilihan na kung saan bumibili ng mga produkto at serbisyo na tutugon sa pangangailangan at kagustuhan ng mamimili.
- Pamilihan ng mga salik ng produksyon– uri ng pamilihan para sa kapital, produkto, lupa, at pagnenegosyo.
- Pamilihang Pinansyal – uri ng pamilihan kung saan nakikipagkalakalan ng ibat ibang pinansyal na ari-arian o assets, kabilang ang dividends, stocks, bonds at forex exchange.
- Pamahalaan– sektor ng ekonomiya na bumubuo at nagpapatupad ng ibat ibang patakaran para sa pag-unlad ng ekonomiya
- Panlabas na Sektor –sektor ng ekonomiya na tumutugon ugnayan sa ibang bansa sa pamamagitan ng pag-aangkat at pagluwas ng produkto.
Ang Paikot na Daloy ng Ekonomiya
Ang paikot na daloy ng ekonomiya ay denisenyo ng isang ekonimista sa katauhan ni Francois Quensay sa kaniyang aklat na Tableau Economique, inilathala noong 1758. Mula sa orihinal na zigzag diagram, ipinakita ni Quensay sa modelong ito kung sino ang gumagawa ng mga produkto at kung sino ang gumagasta bilang paraan para mas maunawaan at maipaliwanag ang dahilan ng paglaki nito.
Bilang batayan, ang kasalukuyang paikot na daloy ng ekonomiya ay naglalarawan ng mga interaksiyon sa mga mahahahagang sektor na kabilang sa isang market economy. Nakaangkla sa dalawang pangunahing gawain- ang produksiyon at pagkonsumo.
Mga Modelo ng Paikot na Daloy ng Ekonomiya
[chart: diagram; Mga Modelo ng Paikot na Daloy ng Ekonomiya]
- Top label: Kokonsumo ng produkto
- Inside house: Sambahayan; Bahay-kalakal
- Bottom label: Gumagawa ng produkto
Unang Modelo ng Paikot na Daloy ng Ekonomiya
Inilalarawan ng unang modelo ng ekonomiya ang isang simpleng ekonomiya. Sa modelong ito na ang sambahayan at bahay-kalakal ay iisa dahil ang gumagawa ng produkto ay siya ring komokonsumo nito. Ang suplay ng bahay kalakal ay ayon sa demand o pangangailangan ng sambahayan.
Halimbawa nito ay kung ikaw ay napadpad sa isang isla at walang tao na maaaring makatulong sayo. Ano ba ang iyong gagawin para ikaw ay mabuhay? Maaring ikaw ay maghahanap ng makakain na tutugon sa gutom na iyong nararamdaman, gagawa ng pansamantalang masisilungan para ikaw ay may matulugan, o maghanap ng materyales na pwedeng gawing damit para hindi ka malalamigan. Sa makatuwid, ang sambahayan at bahay kalakal ay ikaw lamang.
Ang halaga ng produksyon sa isang takdang panahon ay itinuturing na kita sa isang simpleng ekonomiya. Ang halaga ng produksiyong inaasahan ay siya ring inaasahang dami ng produktong ikokonsumo. Sa ganitong uri ng daloy ng ekonomiya, kailangan ng aktor na maitaas ang kaukulang produksyon at pagkonsumo nito.
Ikalawang Modelo ng Paikot na Daloy ng Ekonomiya
Ang ikalawang modelo ay nagpapakita ng bahay-kalakal at sambahayan bilang pangunahing sektor ng paikot na daloy ng ekonomiya. Sa modelong ito ay magkaiba ang sambahayan at bahay- kalakal. Ang sambahayan ang pinagmumulan ng mga salik ng produksyon subalit walang kakayahan na gumawa ng tapos na produkto at serbisyo. Sa kabilang dako, ang bahay-kalakal ang tanging may kakayahang lumikha ng mga produkto at serbisyo subalit kinakailangan niya ang salik ng produksyon na nagmumula sa sambahayan.
May dalawang uri ng pamilihan ang makikita sa ikalawang modelo. Una ay ang pamilihan ng salik na produksyon o factor markets. Dito inilagak ng sambahayan ang mga salik ng produksiyon gaya ng kapital, lupa, paggawa at pagnenegosyo. Ang pangalawa ay ang pamilihan ng tapos na produkto o commodity
[chart: flow diagram; Ikalawang Modelo ng Paikot na Daloy ng Ekonomiya]
- Bahay-kalakal (cylinder); Sambahayan (house)
- PAMILIHAN NG KALAKAL AT PAGLILINGKOD
- PAMILIHAN NG SALIK NG PRODUKSYON
- Labels: Kita; Paggasta; Pagbili ng kalakal at paglilingkod; Pagbebenta ng kalakal at paglilingkod; Lupa, paggawa, at kapital; Input para sa produksiyon; Kita; Sahod, upa, at tubo
Values are not labeled on the chart.
markets. Dito dinadala ang tapos na produkto at serbisyo mula sa bahay-kalakal para ibenta sa sambahayan.
Makikita sa modelong ito ang ugnayan ng sambahayan at bahay-kalakal kung saan sila ay magkaiba subalit kinakailangan nila ang isa’t isa. Tinatawag ang ugnayang ito na interdependence.
Ikatlong Modelo ng Paikot na Daloy ng Ekonomiya
Sa ikatlong modelo, ipinapakita ang presensiya ng dalawang pangunahing sektor- ang sambahayan at bahay-kalakal kung saan isinaalang-alang ng dalawang sektor na ito ang mga desisyon sa hinaharap.
Ang sambahayan ay ang nagmamay-ari ng mga salik ng produksyon at mga kumukonsumo ng mga produkto at serbisyo. Mula sa kita na halagang natatanggap ng tao kapalit ng produkto o serbisyong kanilang ibinibigay maari ang buong kita ay hindi ginagamit. Maaari itong itabi o itago bilang savings o ipon.
Ang savings ay paraan ng pagpapaliban ng paggastos (Farmer, 2002). Ang investment naman ay paggasta ng bahay kalakal sa mga kapital upang mapalago ang produksyon. Nagkakaroon ng investment kapag ang ipon ay inilalagak para sa negosyo. Ang isang indibidwal o sambahayan ay maaari din isalin ang kanyang ipon bilang financial asset katulad ng stocks, bonds, o mutual funds. Ang pag-iimpok at pamumuhunan ay naging mahalagang gawaing pang-ekonomiya na nagaganap sa pamilihang pinansiyal o financial market.
Habang ang bahay kalakal ay may pagnanais na magpalawak ng negosyo sa iba’t ibang panig ng bansa at hindi lamang nakatuon sa tubo. Ang pagpapalawak ng sakop ng produksiyon ay magbibigay daan sa pagbuti ng kalagayan ng negosyo subalit maaring hindi sapat ang puhunan para gawin ito. Mula rito, maaring
[chart: flow diagram; PAMILIHANG PINANSIYAL: PAG-IIMPOK (SAVINGS) AT PAMUMUHUNAN (INVESTMENTS)]
- PAMILIHAN NG KALAKAL AT PAGLILINGKOD; PAMILIHAN NG SALIK NG PRODUKSYON; PAMILIHANG PINANSIYAL; Bahay-kalakal; SAMBAHAYAN
- Labels: Kita; Paggasta; Pagbebenta ng kalakal at paglilingkod; Pagbili ng kalakal at paglilingkod; o pagkonsumo; Lupa, paggawa, at kapital; Input para sa produksiyon; Sahod, upa, at tubo; KITA; pamumuhunan; pag-iimpok
Values are not labeled on the chart.
manghiram ang bahay kalakal ng karagdagang salapi na gagamiting puhunan para maisakatuparan ang nasabing plano.
Hihiram ang bahay-kalakal sa sambahayan sa pamamagitan ng pamilihang pinansiyal. May kapalit na kabayaran ang panghihiram ng puhunan ng bahay-kalakal. Ito ay sa pamamagitan ng pagbabayad na may interes sa hiniram na puhunan kapalit ng kapakinabangang natamo ng bahay-kalakal.
Samakatuwid, ang pagkakaroon ng malaking ipon ng sambahayan ay isang paraan para mapatatag ang ekonomiya gayun din ang sapat na dami ng bahay-kalakal na handang mamuhuhan. Sa ganitong pamamaraan, tataas ang produksiyon ng mga kapital na produkto na magbibigay daan sa pagbubukas ng maraming trabaho para sa paggawa. Ang pagkakaroon ng balanseng pag-iimpok at pamumuhunan ay binibigyang halaga sa ganitong modelo ng ekonomiya.
Ikaapat na Modelo ng Paikot na Daloy ng Ekonomiya
[chart: flow diagram; ANG PAMAHALAAN AT PAMILIHAN NG PINANSIYAL, SALIK NG PRODUKSIYON, KALAKAL, AT PAGLILINGKOD]
- PAMILIHAN NG KALAKAL AT PAGLILINGKOD; PAMAHALAAN; PAMILIHAN NG SALIK NG PRODUKSYON; PAMILIHANG PINANSIYAL; Bahay-kalakal; SAMBAHAYAN
- Labels: Kita; Paggasta; Pagbebenta ng kalakal at paglilingkod; Pagbili ng kalakal at paglilingkod; Buwis (two places); Sweldo, tubo, transfer; Input para sa produksiyon; Lupa, paggawa, at kapital; Sahod, upa, at tubo; KITA; pamumuhunan; pag-iimpok
Values are not labeled on the chart.
Sa ikaapat na modelo, makikita ang presensiya ng pamahalaan na lumalahok sa sistema ng pamilihan. Bukod sa pagpapatupad ng mga batas, programa at mga polisiya sa bansa, tungkulin ng pamahalaan ang pangongolekta ng buwis mula sa sambahayan at bahay-kalakal. Ang kita mula dito ay tinatawag na public revenue. Ito ay ginagamit para makalikha ng pampublikong serbisyo at proyekto na tumutugon sa pangangailangan ng sambahayan at bahay-kalakal. Sa modelong ito, naitatakda ang kita ng ekonomiya batay sa kabuuang gastusin ng sambahayan, bahay-kalakal, at pamahalaan.
Ang positibong motibasyon ng pamahalaan gaya ng paghahatid ng pampubikong paglilingkod na ipinapangakong isasakatuparan sa pagsingil ng buwis ay isa sa mga paraan para mapatatag ang ekonomiya ng bansa. Sa paraang ito,
makikita ng bawat sektor ang kinahihinatnan ng buwis na kanilang binabayad. Hindi man maiwasan ang pagtaas ng buwis na sinisingil, ang mahalaga ay hindi maramdaman ng mga sektor ang pagtataguyod ng mga pangangailangan at kagustuhan nito.
Mahalagang mapag-ibayo ang mga kaalaman at kakayahan ng sambahayan at bahay-kalakal sa aspektong gastusin ng pamahalaan. Ang pampublikong paglilingkod ay dapat produktibo.
Ikalimang Modelo ng Paikot na Daloy ng Ekonomiya
Ang ikalimang modelo ay tinatawag na open economy dahil sa presensiya ng panlabas na sektor na nangangasiwa ng pagpapalitan ng mga produkto at serbisyo. Ang perspektiba ng mga naunang apat na modelo ng paikot na daloy ng pambansang ekonomiya ay sarado o domestic. Sa modelong ito, nagaganap ang kalakalang panlabas kung saan may mga gawain ng pagluluwas (export) at pag-aangkat (import) ng mga produkto at serbisyo sa loob at labas ng bansa.
Ang kalakalang panlabas ay ang pakikipagpalitan ng produkto at mga salik ng pambansang ekonomiya sa mga dayuhang ekonomiya. Maaring may sambahayan at bahay-kalakal ang mga dayuhang ekonomiya at maaring may pagkakapareho ng
[chart: flow diagram; ANG PAMBANSANG EKONOMIYA SA KALAKALANG PANLABAS]
- PANLABAS NA SEKTOR; PAMILIHAN NG KALAKAL AT PAGLILINGKOD; PAMAHALAAN; PAMILIHAN NG SALIK NG PRODUKSYON; PAMILIHANG PINANSIYAL; Bahay-kalakal; SAMBAHAYAN
- Labels: Kita sa pagluluwas; Gastos sa pag-aangkat; Kita; Paggasta; Pagbebenta ng kalakal at paglilingkod; Pagbili ng kalakal at paglilingkod (two places); Buwis (two places); Sweldo tubo, transfer; Input para sa produksiyon; Lupa, paggawa, at kapital; Sahod, upa, at tubo; KITA; pamumuhunan; pag-iimpok
Values are not labeled on the chart.
pinagkukunang-yaman subalit maari din na magkaiba ang kaayusan at dami ng mga ito. Ang pakikipagkalakalan ay nagaganap base sa pangangailangan ng pinagkukunayang-yaman. May mga sangkap na mahalaga sa produksiyon sa pambansang ekonomiya na kinakailangang angkatin mula sa ibang bansa. Gayundin ang kalagayan ng mga dayuhang ekonomiya. Magkapareho man ang mga produkto o magkaiba, nakikipagpalitan ng produkto ang mga bansa sa isa’t isa.
Mahalaga ang papel na ginagampanan ng panlabas na sektor dahil iniuugnay nito ang ating pamilihan sa pakikipagkalakan sa ibang bansa. Nabibigyan ng pagkakataon ang ating lokal na mga produkto na makilala at maibenta sa ibang bansa na maaring magdulot ng mas malaking kita sa ating ekonomiya. Sa kabilang banda, ang mga dayuhang produkto ay nakakapasok sa ating bansa na maaring tutugon sa kakulangan ng mga hilaw na materyales na mahalaga sa pagbuo ng bagong produkto at serbisyo.
Pagyamanin
Gawain 3: FACT OR BLUFF
Unawain ang bawat pahayag. Isulat ang FACT kung ito ay totoo, BLUFF naman kung di-totoo. Ipaliwanag ang iyong sagot sa sagutang papel.
- Ang makroekonomiks ay sangay ng pag-aaral sa ekonomiks na nakatuon sa pag-aaral ng kabuuan ng pang-ekonomikong kalagayan ng buong lipunan, kung saan napapabilang ang mga pinakamaliit na yunit ng mga kasapi nito.
Paliwanag:
_____.
- Ang modelo ng paikot na daloy ng ekonomiya ay presentasyon ng isang konsepto o kaganapan na nagbibigay ng konteksto sa pagsusuri ng pambansang ekonomiya bilang bahagi ng pag-aaral ng makroekonomiks.
Paliwanag:
_____.
- Ang pangunahing aktor ng modelo na paikot na daloy ng ekonomiya ay ang bahay-kalakal at pamilihan.
Paliwanag:
_____.
- Ang sambahayan ay may paggasta sa pamilihang kalakal at paglilingkod dahil dito niya kinukuha ang mga produktong tutugon sa kanilang pangangailangan.
Paliwanag:
_____.
- Correlation ang tawag sa ugnayan ng bahay kalakal at sambahayan sa isa’t isa.
Paliwanag:
_____.
- Ang pangunahing gawain sa pamilihang pinansiyal ay ang pag-iimpok at pamumuhunan.
Paliwanag:
_____.
- Ang pagbabayad ng buwis ay takdang gawain ng sambahayan at bahay-kalakal sa isang pamilihan.
Paliwanag:
_____.
- Ang public property ang kita mula sa buwis.
Paliwanag:
_____.
- Ang buwis ay pondo ng pamahalaan na ginagamit para makapagbibigay ng pampublikong serbisyo sa mga mamamayan.
Paliwanag:
_____.
- Ang gawaing pag-aangkat (import) at pagluluwas (export) ng mga produkto at serbisyo ay pangunahing gawain ng panlabas na sector.
Paliwanag:
_____.
Paliwanag: _____________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________ _______________.
Isaisip
Ang makroekonomiks ay sangay ng pag-aaral sa ekonomiks na nakatuon sa pag-aaral ng kabuuan ng pang-ekonomikong kalagayan ng buong lipunan, kung saan napapabilang ang mga pinakamaliit na yunit ng mga kasapi nito. Sinusuri nito ang malawakang kaganapang pang-ekonomiko kabilang na ang kawalan ng trabaho, pambansang kita, gross domestic product, implasyon, at antas ng presyo.
Ang modelo ng paikot na daloy ng ekonomiya ay presentasyon ng isang konsepto o kaganapan. Nagbibigay ito ng konteksto sa pagsusuri ng pambansang ekonomiya bilang bahagi ng pag-aaral ng makroekonomiks.
Interdependence ang tawag sa ugnayan ng bahay-kalakal at sambahayan sa isa’t isa.
Ang pag-iimpok at pamumuhunan ay mga gawain ng pamilihang pinansiyal na magiging mahalaga lamang kung ang dalawang aktor ay mayroong pagpaplano sa hinaharap.
Ang buwis ay sinisingil ng pamahalaan para kumita at ito ay ginagamit para lumikha ng pampublikong paglilingkod.
Ang panlabas na sektor ay tagapangasiwa sa gawain ng pag-aangkat (import) at pagluluwas (export) ng mga produkto o pagpapalitan nito mula sa ating bansa tungo sa ibang bansa.
Ang pakikipagkalakalan sa ibang bansa ay mahalaga dahil ito ay isang paraan para makiala ang mga local na produkto ng bansa at maaring magpasok ng malaking kita sa pambansang ekonomiya. Ito rin ay paraan para makakuha ng mga materyales o sangkap na mula sa ibang bansa na mahalaga sa produksiyon ng ating pambansang ekonomiya.
Isagawa
Gawain 4: Banghay ng Daloy ng aking Komunidad
Magsaliksik at magmasid sa mga gawaing pang-ekonomiko sa inyong barangay o komunidad. Tukuyin ang ibat ibang pang-ekonomikong gawain dito. Ilarawan ito sa pamamagitan ng pagbuo ng banghay o diagram upang ipakita kung paano ang daloy ng ibat ibang pang-ekonomikong gawain sa inyong komunidad. Bigyan ng natatanging konteksto ang iyong tugon sa daloy ng iyong barangay. Gawin ito sa hiwalay na papel.
Maaring gamiting gabay ang template.
[chart: blank flowchart template with one box at the top, two boxes in the middle row, and three boxes in the bottom row, connected by arrows; Figure 1.www.123rf.com/photo]
Pamantayan sa Pagmamarka
| Iskor | Deskripsiyon |
|---|---|
| 13-15 puntos | Malinaw na ipinapakita sa nabuong banghay o diagram ang pang-ekonomikong gawain ng barangay o komunidad. |
| 8-12 puntos | Bahagyang malinaw na ipinapakita sa nabuong banghay o diagram ang pang-ekonomikong gawain ng barangay o komunidad. |
| 5-7 Puntos | Hindi malinaw na ipinapakita sa nabuong diagram framework ang pang-ekonomikong gawain ng barangay o komunidad. |
| Kabuuang Total: 15 |
Tayahin
Gawain 5: Matching Type
Panuto: Itapat ang Hanay A sa Hanay B. Isulat ang titik ng tamang sagot sa sagutang papel.
.
| Hanay A | Hanay B |
|---|---|
| 1. Ang tawag sa may ari ng salik ng produksyon na kadalasan ay binubuo ng isang tao o pamilya | a. Bahay-kalakal |
| 2. Kita ng pamahalaan mula sa buwis | b. Buwis |
| 3. Ito ang bahagi ng kita ng sambahayan na hindi ginagastos | c. Impok o savings |
| 4. Tawag sa ugnayan ng bahay kalakal at sambahayan | d. Interdependence |
| 5. Ang sektor na ang pangunahing gawain ang pag-iimpok at pamumuhunan namamahala sa gawain ng pag-aangkat (import) at pagluluwas ng produkto (export) | e. Kalakalang panlabas |
| 6. Ang sektor ng Bangko Sentral ng Pilipinas at mga bangko, kooperatiba, sanglaan at stock market | f. Makroekonomiks |
| 7. Sektor na kung saan binibenta ang produkto at serbisyo | g. “Open Economy” |
| 8. Nagbibigay ng serbisyong pampubliko sa bahay-kalakal at sambahayan | h. Pamilihan ng produkto at serbisyo |
| 9. Ang bahay-kalakal at sambahayan ay iisa | i. Pamilihan ng mga salik ng produksyon |
| 10. Uri ng pamilihan kung saan ang lupa, kapital, paggawa at entrepreneur | j. Pamilihang pinansiyal |
| 11. Ang tawag sa pagpapalitan ng mga produkto at serbisyo ng mga bansa sa pamamagitan ng pagluluwas ng produkto at serbisyo sa ibang bansa | k. Panlabas na sektor |
| 12. Ang inilalarawan ng Ikalimang Modelo ng Paikot na Daloy ng Ekonomiya | l. Public revenue |
| 13. Ang tawag sa pera na kinokolekta ng pamahalaan para sa paggamit at suporta ng pampublikong paglilingkod | m. Private revenue |
| 14. Ang sangay ng pag-aaral sa ekonomiks na nakatuon sa pag-aaral ng kabuuan ng pang-ekonomikong kalagayan ng buong lipunan | n. Pamahalaan |
| 15. Sektor ng ekonomiya na may tungkulin nito ang lumikha ng mga produkto | o. Sambahayanan |
| p. Simpleng ekonomiya | |
| q. Tubo at sahod |
Karagdagang Gawain
Gawain 6: Reflection Journal
Panuto: Gumawa ng repleksyon tungkol sa kahalagahan at natutunan mo sa pag-aaral ng mga modelo ng paikot na daloy ng ekonomiya. Ilahad din ang kahalagahan ng bawat aktor at mga sektor na kabilang dito. Gamitin ang pamantayan sa pagsasagawa nito. Gawin it sa sagutang papel.
Pamantayan sa Pagmamarka
| Pamantayan | Deskripsiyon | Puntos | Nakuhang puntos |
|---|---|---|---|
| NILALAMAN | Napapaloob sa repleksiyon ang mahahalagang natututunan ukol sa paksang natalakay at mga konseptong napapaloob dito. | 15 | |
| ESTILO | Malikhain ang pagkakasulat ng repleksiyon, gumagamit ang may akda ng angkop na pananalita sa pagpapahayag ng saloobin ukol sa paksa. | 5 | |
| Kabuuang Total | 20 |
Susi sa Pagwawasto
[transcriber’s note: the answer key is printed rotated 180 degrees in two boxes; the entries are read here in box order]
| Tayahin | Subukin |
|---|---|
| 1. O | 1. C |
| 2. L | 2. A |
| 3. C | 3. B |
| 4. D | 4. D |
| 5. K | 5. A |
| 6. J | 6. A |
| 7. H | 7. D |
| 8. N | 8. C |
| 9. P | 9. A |
| 10. I | 10. B |
| 11. E | 11. B |
| 12. G | 12. B |
| 13. B | 13. D |
| 14. F | 14. C |
| 15. A | 15. A |
Sanggunian
ARALIN 3: Ugnayan ng Pangkalahatang Kita, Pag-Iimpok at Pagkonsumo Vol XCIII, No. 311
Balitao, B., Martiniano D. Buising, M., Garcia, E., De Guzman, A., Lumibao, J.., Mateo, A. & Mondejar, I. Ekonomiks 9 Laerning Modules 9 , 228-239
Martinez, M., Viloria, L., Camus-Rivera, J., Chronicles in a Changing World (Economics), 134-150
Farmer, Roger E A, 2000. How the Economy Works: Confidence, Crashes and Self-Fulfilling Prophecies? Oxford University Press Inc.
Villegas, B. M., & Abola, V. A. (1992). Economics: An introduction (4th ed.). Manila : Sinag-Tala Publishers.
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply