Araling Panlipunan 9 Quarter 3 Module 5.1: Konsepto ng Patakarang Piskal

Araling Panlipunan 9 Quarter 3 Module 5.1 explains fiscal policy, its goals, and expansionary and contractionary tools, with activities and answer key.

This is the Araling Panlipunan 9 self-learning module for the Third Quarter, Module 5.1, titled “Konsepto ng Patakarang Piskal” (the concept of fiscal policy). It was prepared by DepEd Region IX as an Alternative Delivery Mode module (First Edition, 2020) for Grade 9 learners studying at home. After working through it, learners should be able to explain what fiscal policy is, why the government uses it, and how it works.

On this page 7 sections

What learners will learn

The module states one learning objective. After the module, the learner is expected to:

  • Analyze the goals and methods of fiscal policy (“Nasusuri ang layunin at pamamaraan ng patakarang piskal”).

Lesson in this module

The module has one lesson, Aralin 1: Patakarang Piskal (fiscal policy). It builds on the previous lesson on inflation (implasyon). It shows how the government uses taxes and spending to deal with the effects of inflation and to keep the economy stable.

Key ideas: what fiscal policy is

  • Where the word comes from. “Fiscal” comes from the Latin word fisc, meaning basket or bag. Over time it came to mean a bag of money, especially the money held by the government. The government collects this money through taxes (buwis).
  • Definition. Patakarang piskal is the government’s use of taxing and spending to change the direction of the economy. The module cites Balitao et al. (2014) for this definition.
  • The government’s role. Citing John Maynard Keynes, the module explains that the government plays a big part in keeping the economy in order. It collects taxes from citizens, businesses, and companies, and then spends the money it has raised.
  • The seesaw comparison. The lesson opens with a seesaw (tuya-tuya) activity. A player moves up or down to reach balance. In the same way, the government raises or lowers its spending and taxes to keep the economy steady.

The two types of fiscal policy

The government uses two approaches to manage its funds and to avoid too much inflation or a recession.

Expansionary Fiscal PolicyContractionary Fiscal Policy
When it is usedDuring a recession, when the economy is sluggishWhen the economy grows too fast and prices rise (inflation)
What the government doesSpends more and buys more goods and services; lowers taxesCuts its spending or raises taxes
Effect on demandTotal demand risesTotal (aggregate) demand falls
Effect on the economyMore production, more jobs, higher incomes; prices may riseProduction slows, growth slows, price increases are controlled

Expansionary fiscal policy

The module defines a recession, citing the International Monetary Fund (2009), as two consecutive quarters of falling or low real GDP. During a recession, household demand is low and businesses have no reason to produce more. This leads to widespread unemployment and low tax collection.

To revive the economy, the government spends more. This raises production and creates jobs. Workers earn more, businesses earn more, and their spending lifts the economy. Lowering taxes works the same way: people and businesses have more money to spend on land, labor, and capital.

Contractionary fiscal policy

When the economy grows very fast, people spend a lot because their incomes are high, and prices can rise quickly. Producers may not be able to keep up with demand. The government then slows growth by spending less or raising taxes. Lower demand leads to lower prices, and producers cut production. Both steps bring the economy back toward balance.

How to use this module

The module follows the usual self-learning module parts:

  1. Subukin: a 15-item multiple-choice pretest to check what you already know.
  2. Balikan: a short review of the lesson on inflation.
  3. Tuklasin: the seesaw activity “Pataas-Pababa!” and an Anticipation-Reaction Guide. In the guide, you mark 10 statements as true (check) or false (X) before the lesson.
  4. Suriin: the reading on the concept and types of fiscal policy, with processing questions.
  5. Pagyamanin: “Punan Mo!”, a graphic organizer on the two types. “Tukuyin Mo!” asks you to label 10 statements E (expansionary) or C (contractionary).
  6. Isaisip: the Reaction column of the Anticipation-Reaction Guide, compared with your first answers.
  7. Isagawa: “ACTION Agad!”, where you decide what policy to use in seven situations as if you were the government. “Suri-Larawan!” asks for an essay of five or more sentences about a cartoon, scored with the rubric provided.
  8. Tayahin: a 15-item multiple-choice post-test.
  9. Karagdagang Gawain: two extra tasks. First, interview family and neighbors about whether they ask for official receipts, and explain how this affects fiscal policy. Second, research the Philippine national budget for 2020.

For learners: Do not write on the module. Write all answers on a separate answer sheet (sagutang papel). Use the answer key (Susi sa Pagwawasto) honestly, only after you answer. Contact your teacher if any part is unclear.

For parents and guardians: The module comes with a Teacher’s/Facilitator’s Guide with tips for guiding your child at home. The pretest shows whether your child needs extra help.

For teachers: The module asks teachers to explain the task to learners, check completed activities, and guide learners through parts they do not understand. The answer key covers Subukin, Pagyamanin Gawain 2, Tayahin, and Isaisip Gawain 1. The pretest and post-test use the same questions, but the choices are ordered differently in some items. The printed key follows the post-test order, so check pretest items 1, 3, and 4 against their choices before marking.

Frequently asked questions

What grade and quarter is this module for?

It is for Grade 9 Araling Panlipunan, Third Quarter, Module 5.1. It is an Alternative Delivery Mode self-learning module from DepEd Region IX, First Edition, 2020.

What is patakarang piskal?

Patakarang piskal (fiscal policy) is the government’s use of taxing and spending to change the direction of the economy. The word fiscal comes from the Latin fisc, meaning basket or bag.

What are the two types of fiscal policy in the module?

Expansionary fiscal policy increases government spending or lowers taxes to revive a sluggish economy, especially during a recession. Contractionary fiscal policy cuts spending or raises taxes to slow growth and control rising prices.

Does the module have an answer key?

Yes. The Susi sa Pagwawasto gives answers for the pretest, Pagyamanin Gawain 2, the post-test, and Isaisip Gawain 1. Some pretest items have their choices in a different order from the post-test, so teachers should check those items.

How does the module define a recession?

Citing the International Monetary Fund (2009), it defines a recession as two consecutive quarters of falling or low real GDP.

Full text of the module

The text below is a transcription of the PDF above, as printed.

Araling Panlipunan – Ikatlong Markahan – Modyul 5.1: Konsepto ng Patakarang Piskal

9

[illustration: group of students reading, studying, and working with a teacher, a globe, and a lantern]

ALTERNATIVE DELIVERY MODE

PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI

CO_Q3_AP9_Module5.1

Araling Panlipunan – Ikasiyam na Baitang Alternative Delivery Mode Ikatlong Markahan – Modyul 5.1: Konsepto ng Patakarang Piskal Unang Edisyon, 2020

Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.

Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.

Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.

Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio

Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul Manunulat: Rose Vick E. Talic, Cheril R. Villamil, Wilfredo C. Ello Editor: Monina R. Antiquina, EMD, Nelson S. Lasagas Tagasuri: Monina R. Antiquina, Ronillo S. Yarag and Edgardo S. cabalida, Ramel P. Cael Tagaguhit: Wilvin H. Inding Tagalapat: Leo Martinno O. Alejo, Florendo S. Galang Tagapamahala: Dr. Isabelita M. Borres, CESO III Eugenio B. Penales, EdD Sonia D. Gonzales SDS Virgilio P. Batan, Jr., CESO VI Dr. Amelinda D. Montero Dr. Ronillo S. Yarag Dr. Edgardo S. Cabalida

Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________

Department of Education – Region IX Office Address: Regional Center, Balintawak, Pagadian City E-mail Address: region9@deped.gov.ph

9

Araling Panlipunan

Ikatlong Markahan – Modyul 5.1 Konsepto ng Patakarang Piskal

Paunang Salita

Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.

Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.

Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.

Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.

Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.

Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.

Alamin

Ang modyul na ito ay nilikha at isinulat na ikaw ang iniisip. Ito ay upang ikaw ay maging bihasa sa Patakarang Piskal. Ang buong saklaw ng modyul na ito ay nagbibigay pahintulot na gamitin sa maraming sitwasyon ng pagkatuto. Ang mga lengwahe na ginamit ay kumikilala sa iba’t ibang wika sa lebel ng mga mag-aaral. Ang paksa ay inayos at sinunod ang pamantayan ng pagkakasunud-sunod ng aralin. Ngunit ang paraan ng pagkakasunud-sunod ng iyong pagbabasa ay maaaring magbago upang masundan ang batayang-aklat na iyong ginagamit.

Pagkatapos ng Modyul na ito, ikaw ay inaasahang:

A. Nasusuri ang layunin at pamamaraan ng patakarang piskal

Subukin

Paunang Pagtataya

Panuto: Piliin ang titik ng tamang sagot at isulat sa sagutang papel.

  1. Aling patakaran ang tumutukoy sa paggamit ng pamahalaan sa pagbubuwis at paggasta upang mabago ang galaw ng ekonomiya?
    A. Patakarang Pananalapi
    B. Patakarang Expansionary
    C. Patakarang Piskal
    D. Patakarang Contractionary


  2. Ang mga sumusunod ay may malaking papel na ginagampanan upang mapanatili ang kaayusan ng ekonomiya maliban sa alin?
    A. Mamamayan
    B. Pamahalaan
    C. Bahay-Kalakal
    D. Sundalo


  3. Bakit isinasagawa ng pamahalaan ang Patakarang Expansionary Fiscal?
    A. Upang mapasigla ang matamlay na ekonomiya ng bansa
    B. Upang liliit ang pangkalahatang kita na pipigil sa pagtaas ng presyo
    C. Upang babagsak ang demand
    D. Upang hihina ang produksiyon ng bahay-kalakal


  4. Alin sa mga pahayag ang hindi posibleng epekto ng Patakarang Contractionary Fiscal?
    A. Liliit ang pangkalahatang kita ng mga mamamayan
    B. Mapipilitan ang mga manggagawa na magbawas ng kanilang mga gastusin
    C. Makokontrol ang labis na pagtaas na presyo ng mga bilihin
    D. Magkakaroon ng maraming trabaho ang mga mamamayan at malaking kita


  5. Anong paraan ang ipinapatupad ng pamahalaan upang mapasigla ang matamlay na ekonomiya ng bansa?
    A. Contractionary Policy
    B. Expansionary Policy
    C. Patakarang Pananalapi
    D. Patakarang Piskal


  6. Kapag ang kabuuang output ng ekonomiya ay mababa ng higit sa inaasahan at magdudulot ng pagbaba ng kabuuang demand dahil sa kawalan ng trabaho, anong paraan ang isasagawa ng pamahalaan upang mapasigla ang matamlay na ekonomiya?
    A. Contractionary Policy
    B. Expansionary Policy
    C. Patakarang Pananalapi
    D. Patakarang Pisikal


  7. Ang mga sumusunod ay maaaring mangyari kapag ipinapatupad ang Contractionary Fiscal Policy maliban sa:
    A. Liliit ang pangkalahatang kita ng mga mamamayan
    B. Makokontrol ang labis na pagtaas na presyo ng mga bilihin
    C. Magkakaroon ng maraming trabaho ang mga mamamayan at malaking kita.
    D. Mapipilitan ang mga manggagawa na magbawas ng kanilang mga gastusin


  8. Ang pamahalaan ay nangangailangan ng salapi upang maisakatuparan ang napakarami nitong gawain. Alin sa mga sumusunod ang paraan ng pamahalaan upang makakalikom ng salapi?
    A. mamumuhunan
    B. mangolekta ng buwis
    C. magpapatayo ng mga proyekto
    D. magbibigay ng maraming trabaho


  9. Alin sa mga sumusunod ang pangunahing pinagkukunan ng pondo ng pamahalaan para sa mga gastusin nito?
    A. utang sa bangko
    B. kita mula sa panlabas na sektor
    C. buwis sa mga mamamayan at negosyo
    D. pera mula sa pag-iimpok ng pamahalaan


  10. Ano ang patakarang piskal na magdudulot ng pagbaba nang implasyon sa bansa?
    A. Contractionary Policy
    B. Expansionary Policy
    C. Patakarang Pananalapi
    D. Patakarang Pisikal


  11. Ano ang patakarang piskal na makakahikayat sa mga tao na gumastos at bumili ng mga produkto?
    A. Contractionary Policy
    B. Expansionary Policy
    C. Patakarang Pananalapi
    D. Patakarang Piskal


  12. Paano napasisigla ng patakarang piskal ang ekonomiya ng bansa?
    A. pagtataas ng sahod ng mga manggagawa
    B. pagtaas ng produksiyon
    C. pagpapababa ng buwis
    D. Lahat ng nabanggit


  13. Bakit mahalagang maipatupad ang patakarang piskal ng bansa?
    A. dahil naghahatid ito ng katatagan at katiwasayan sa ekonomiya ng bansa
    B. dahil nakatutulong ito sa pagpapasigla at pagpapatatag ng ekonomiya
    C. dahil nababalanse ng pamahalaan ang kaniyang paggatos para makatulong sa pagpapasigla ng ekonomiya.
    D. Lahat ng nabanggit


  14. Alin sa sumusunod ang hindi layunin ng patakarang piskal?
    A. Pagpapatatag ng ekonomiya ng bansa.
    B. Paramihin ang umiikot na pera sa bansa.
    C. Pangangasiwa sa badyet na gagamitin ng pamahalaan
    D. Pagsasaayos ng mga suliraning may kaugnayan sa buwis


  15. Nakapagpapasigla sa matamlay na ekonomiya ang mataas na paggastos ng pamahalaan. Ano ang maaaring dulot nito sa pangkalahatang demand sa pamilihan?
    A. Tataas ang demand C. Bababa ang demand
    B. Walang magbago sa demand D. Lahat ay posibleng mangyari


Aralin 1 PATAKARANG PISKAL

Balikan

Sa nakaraang aralin, tinalakay natin ang implasyon. Malinaw nating sinuri ang malaking pagbabago sa presyo ng mga produkto at serbisyo sa mga nagdaang panahon. Ito ay isang katotohanan ng buhay na hindi magagawang matakasan ninuman. Bagamat isang malaking suliranin ang implasyon sa pambansang ekonomiya, ang kaalaman tungkol dito ay makatutulong para maiwasan ang paglala nito.

Kaugnay ng suliraning dulot ng implasyon, ating tatalakayin ang isang pamamaraan ng pamahalaan upang matutugunan ang negatibong epekto ng implasyon. Sa pamamagitan ng pangangasiwa sa mga gastusin ng pamahalaan, inaasahang matatamo ang katatagan ng ekonomiya. Sama-sama nating unawain ang maaaring impluwensiya ng pamahalaan sa pamamagitan ng patakarang piskal.

Kaya muli kitang iniimbitahan sa pagtalakay ng bagong aralin upang iyong maunawaan ang kahalagahan ng paglikom ng pondo ng pamahalaan at upang matustusan ang mga programa at proyektong pangkaunlaran nito.

Mga Tala para sa Guro

Dito ang guro ay magbibigay ng pagpapaunawa sa gagawing pag-aaral sa modyul na ito. Lagi niyang paaalalahanan ang mag-aaral sa mga dapat gawin at sinisiguro na naiintindihan ng mag-aaral ang mga aralin at Gawain sa modyul na ito. Dito ay iwawasto ng guro ang mga tapos nang Gawain ng mag-aaral. Laging tatanungin ang mag-aaral sa kanyang ginagawa at gagabayan niya ito sa mga hindi niya naiintindihan.

Tuklasin

Gawain 1: Pataas-Pababa!

Ipagpalagay na ikaw at ang iyong kaibigan ay naglalaro ng tuya-tuya o seesaw. Punan ang kahon ng iyong gagawin ayon sa hinihinging sitwasyon. Gawin ito sa sagutang papel.

A – Kung ikaw ang nasa itaas, ano ang iyong gagawin upang ikaw naman ang nasa ibaba?

B – Kung ikaw naman ang nasa ibaba, ano ang iyong gagawin upang ikaw naman ang nasa itaas?

[illustration: seesaw with an arrow pointing down at the left end (B) and an arrow pointing up at the right end (A); each end has a rounded answer box]

A





B





[transcriber’s note: the text layer shows a fifth blank line under B; the image shows four lines, so only four are transcribed]

Pamprosesong Tanong:

  1. Ano ang tunay na layunin sa paglalaro ng tuya-tuya o seesaw, pataasin, pababain o marating ang balance?


  2. Bakit kailangang itaas o ibaba ang iyong pwesto sa paglalaro ng tuya-tuya?


Ang Pamahalaan ay parang ikaw na naglalaro ng seesaw. Kailangan mong iakyat o pababain ang iyong pwesto upang matamo ang tunay na layunin sa paglalaro nito. Sa modyul na ito ay iyong matutunghayan kung paano kontrolin ng pamahalaan ang ekonomiya upang mapanatiling matatag ito at patuloy na makapagbibigay ng pampublikong paglilingkod.

Tuklasin

Gawain 2: Anticipation-Reaction Guide (ARG)

Lagyan ng tsek (/) ang ANTICIPATION kolum kung naniniwala kang TAMA ang pahayag at ekis (X) naman kung HINDI TAMA. Gawin ito sa sagutang papel.

ANTICIPATIONPAHAYAG
1. Sa buwis nagmumula ang mga pangtustos sa mga proyekto ng pamahalaan.
2. Patakarang Piskal ay tungkol sa polisiya ng pagbabadyet at pagbubuwis.
3. May dalawang uri ang Patakarang Piskal.
4. Layunin ng Patakarang Contractionary Fiscal Policy na pasiglahin ang matamlay na ekonomiya ng bansa.
5. Layunin ng Patakarang Expansionary Fiscal na bawasan ang paglagong pambansang ekonomiya.
6. Magiging masigla ang pambansang ekonomiya, kung taasan ang paggasta ng pamahalaan at bawasan ang halagang ibinabayad na buwis.
7. Overheated Economy ang tawag sa ekonomiyang umabot sa pinakamataas na empleyo.
8. Papel ng pamahalaan na magtakda ng mga patakaran na maghahatid sa isang kondisyon na maunlad at matiwasay na ekonomiya.
9. Ang mataas na paggastos ng pamahalaan ay nakapagpapatamlay sa ekonomiya.
10. Ang pamahalaan ay isang mahalagang kabahagi sa pagsasaayos at pagpapanatili ng katatagan ng ekonomiya

Suriin

KONSEPTO NG PATAKARANG PISKAL

Ang salitang piskal o fiscal ay nagmula sa salitang Latin na fisc, na ang ibig sabihin ay basket o bag. Sa paglipas ng panahon, ang salitang ito ay iniuugnay sa bag ng salapi o patikular sa salaping hawak ng pamahalaan. Ang pamahalaan ay nangungulekta ng salapi sa pamamagitan ng buwis.

Ang patakarang piskal ay tumutukoy sa gawain ng pamahalaan patungkol sa paggasta at pagbubuwis. Isinasaad sa aklat nina Balitao et. Al (2014) na ang patakarang piskal ay tumutukoy sa paggamit ng pamahalaan sa pagbubuwis at paggasta upang mabago ang galaw ng ekonomiya

Ayon kay John Maynard Keynes (1935), malaki ang papel na ginagampanan ng pamahalaan upang mapanatili ang kaayusan ng ekonomiya mula sa pangongolekta ng buwis sa mga mamamayan, negosyante, at kompanya hanggang sa paggasta ng mga salaping nalikom nito. Ang paggasta ng pamahalaan ay may malaking kontribusyon upang masiguro ang pagsasaayos ng isang ekonomiya.

Dalawang uri ng Patakarang Piskal

May dalawang paraan ang ginagamit ng pamahalaan sa ilalim ng patakarang piskal upang mapangasiwaan ang paggamit ng pondo nito at upang maiwasan ang labis na implasyon at recession bilang pangangalaga sa ekonomiya ng bansa.

A. Expansionary Fiscal Policy

Ang expansionary fiscal policy ay ginagamit ng pamahalaan upang isulong ang ekonomiya lalo na sa panahon ng recession. Ayon sa International Monetary Fund (2009) ang recession ay isang ekonomikong pangyayari kung saan ang dalawang (2) magkasunod na kwarter ng real GDP ng bansa ay bagsak o mababa.

Sa panahong ito, karaniwan na mababa ang pangkalahatang demand ng sambahayan at walang insentibo sa mga mamumuhunan na gumawa o magdagdag pa ng produksiyon. Ang ganitong sitwasyon ay magdudulot ng malawakang kawalan ng trabaho at mababang koleksyon ng buwis para sa pamahalaan.

Isa pa sa mga hamong dapat pagtuunan ng pansin ay ang Implasyon. Ito ang pagtaas ng pangkalahatang presyo sa loob ng partikular na panahon (IMF, 2009). Sa panahong nararanasan ito maaaring mapansin ang pagdami ng mga gawaing pang-ekonomiko gayun din ang pagtaas ng mga bilihin na mas nakaaapekto sa mga mahihirap.

Upang matugunan ang ganitong sitwasyon, ang pamahalaan ay karaniwang nagpapatupad ng patakaran upang mapasigla ang matamlay na ekonomiya. Dito

ipinapatupad ang patakarang expansionary fiscal kung saan nagdagdag ng gastos ang pamahalaan. Bumibili ito ng mas maraming kalakal at paglilingkod na magdudulot ng pangyayaring magpapataas sa produksyon at lilikha ng mas maraming trabaho. Ang ganitong pangyayari ay magdudulot ng pagtaas sa kabuuang demand na magiging dahilan upang tumaas ang presyo ng mga bilihin sa pamilihan na maaaring magresulta ng pagtaas ng presyo ng mga produkto o ng implasyon. Batay sa batas ng suplay, ang mataas na presyo sa pamilihan o implasyon ay humihikayat sa mga prodyuser ng kalakal at paglilingkod na gumawa ng marami. Para magawa ito, kailangang kumuha ng karagdagang mga manggagawa. Dahil dito, ang mangagawa ay magkaroon ng maraming opportunidad na makapagtrabaho at mangangahulugan ng mas malaking kita. Sa bahagi ng mga bahay-kalakal, lumalaki rin ang kanilang kita. Sa pagdagdag ng kita, nagkaroon ng panggastos ang mamamayan at bahay-kalakal na makapagpapasigla sa ekonomiya.

Gayundin naman kung babawasan ng pamahalaan ang singil sa buwis, ang mga tao ay magkakaroon ng karagdagang salapi upang gastahin. Mas malaking bahagi ng kita ang mga bahay-kalakal na magagamit upang gastusin sa lupa, paggawa, at capital. Ang ganitong gawain ay magpapataas sa kabuuang produksyon, demand, at presyo ng mga produkto.

B. Contractionary Fiscal Policy

Ang paraang ito ay ipinapatupad upang matugunan ang problema sa implasyon o pagtaas ng pangkalahatang presyo sa pamilihan. Kapag lubhang mabilis ang pag-lago ng ekonomiya, mataas ang antas ng paggasta ng mga mamamayan dahil sa mataas ding antas ng kanilang kita na maaring mabilis na magpataas sa pangkalahatang presyo ng mga bilihin. Idadag pa dito ang mataas posibilidad na hindi na masabayan ng mga prodyuser ang mataas na kabuuang demand na dulot ng mabilis na paglago ng ekonomiya. Kung kaya’t kailangang pabagalin ang paglago ng ekonomiya sa pamamagitan ng Contractionary Fiscal Policy.

Sa paraang ito, ang pamahalaan ay maaaring magbawas ng mga gastusin o di kaya ay taasan ang buwis na siningil upang mahila pababa ang kabuuang demand o Aggregate Demand. Inaasahan na sa pagbaba ng kabuuang demand, hihina ang produksiyon dahil mawawalan ng insentibo ang bahay kalakal na gumawa ng maraming produkto. Sa patakarang ito, mapapabagal ang paglago ng ekonomiya.

Kapag ang pamahalaan ay nagbawas ng gastos o bumili ng kaunting kalakal o paglilingkod, magdudulot ito ng pagbaba ng kabuuang demand. Ang mababang demand ay magbubunga ng pagbaba ng presyo. Ayon sa batas, ang mababang presyo ay hihikayat sa mga prodyuser na magbawas ng produksiyon o magbawas ng manggagawa. Ang mababang produksiyon ay magpababa sa mga gawaing pang-ekonomiya.

Samantala, ang pagtaas ng singil sa buwis ay nangangahulugan ng kabawasan sa perang gagastusin ng mga tao. Babawasan din ng mga bahay-kalakal ang paggastos sa lupa, paggawa, at kapital. Ang pagbaba ng presyo. Ang mga prodyuser ng kalakal at paglilingkod ay magbabawas ng produksiyon. Ang pangyayaring ito ay magpapabagal din sa pagtaas ng gawaing pang-ekonomiya. Ito ang dalawang paraan sa ilalim ng patakarang piskal ng pamahalaan upang maibalik sa normal o balanseng direksyon ang ekonomiya.

Pamprosesong Tanong:

  1. Ano ang Patakarang Piskal?

Sagot:



  1. Paano ginagamit ng pamahalaan ang patakarang Piskal upang matugunan ang suliranin sa pag-unlad ng ekonomiya at implasyon?

Sagot:



  1. Paano ginagastos ng pamahalaan ang mga salaping nalikom nito?

Sagot:



  1. Bakit maaaring ihalintulad ang Patakarang Piskal sa paglalaro ng Tuya-tuya o seesaw?

Sagot:



_____.

Pagyamanin

Gawain 1: Punan Mo!

Isulat sa loob ng tatsulok na kahon ang 2 uri ng Patakarang Piskal pagkatapos ay ilarawan ang layunin ng bawat isa. Gawin ito sa sagutang papel.

[chart: graphic organizer; Gawain 1: Punan Mo!]

Patakarang Piskal

[transcriber’s note: the two arrow-shaped boxes beside the label and the tall box on the right are blank in the original]

Gawain 2: Tukuyin Mo!

Panuto: Isulat ang E kung ang pahayag ay tumutukoy sa Expansionary Fiscal Policy at C kung ito ay tumutukoy sa Contractionary Fiscal Policy. Isulat ang sagot sa sagutang papel.

_____ 1. Isinasagawa upang mapataas ang output.

_____ 2. Binabawasan ang sobrang kasiglahan ng ekonomiya.

_____ 3. Ginagamit ito ng pamahalaan upang isulong ang ekonomiya lalo na sa panahon ng recession.

_____ 4. Nagdadagdag ng gastos at bumubili ng maraming kalakal at paglilingkod ang pamahalaan.

_____ 5. Binabawasan ng pamahalaan ang pagbabayad ng buwis.

_____ 6. Kumukuha ang pamahalaan ng karagdagang manggagawa.

_____ 7. Pinapababa ng pamahalaan ang demand sa pamamagitan ng pagbabawas ng gastos.

_____ 8. Layunin nito na pabagalin ang pagsulong ng ekonomiya.

_____ 9. Tataas ang presyo ng mga bilihin.

_____ 10. Tinataasan ng pamahalaan ang pagsingil ng buwis.

Isaisip

Gawain 1: Anticipation-Reaction Guide (ARG)

Panuto: Pagkatapos masuri ang paksang-aralin, lagyan ng tsek (✓) o ekis (X) ang REACTION kolum batay sa iyong natutunan sa paksa. Ikumpara ito sa inyong naunang sa got sa ANTICIPATION. Gawin ito sa sagutang papel.

ANTICIPATIONPAHAYAGREACTION
1. Sa buwis nagmumula ang mga proyekto ng pamahalaan para sa mga mamamayan.
2. Patakarang Piskal ay tungkol sa polisiya ng pagbabadyet.
3. May dalawang uri ang Patakarang Piskal.
4. Layunin ng patakarang Contractionary Fiscal na pasiglahin ang sobrang kasiglahan ng ekonomiya.
5. Layunin ng patakarang Expansionary Fiscal na bawasan ang kasiglahan ng pambansang ekonomiya.
6. Magiging masigla ang pambansang ekonomiya, kung taasan ang paggasta ng pamahalaan at bawasan ang halagang ibinabayad na buwis.
7. Overheated Economy ang tawag sa ekonomiyang umabot sa pinakamataas na empleyo.
8. Papel ng pamahalaan na magtakda ng mga patakaran na maghahatid sa isang kondisyon na maunlad at matiwasay na ekonomiya.
9. Ang mataas na paggastos ng pamahalaan ay nakapagpapatamlay sa ekonomiya.
10. Ang pamahalaan ay isang mahalagang kabahagi sa pagsasaayos at pagpapanatili ng katatagan ng ekonomiya

Isagawa

Gawain 1: ACTION Agad!

Panuto: Kung ikaw si PAMAHALAAN; anong patakaran ang iyong ipapatupad sa sumusunod na sitwasyon. Isulat ang sagot sa sagutang papel.

SITWASYONAKSIYON
1. Tumaas ang presyo ng mga bilihin o nagkakaroon ng implasyon.
2. Nagkaroon ng recession, hindi sapat ang kinikita ng mamamayan.
3. Nagbabawas ng manggagawa ang bahay-kalakal dahil bumaba ang demand ng kanilang produkto.
4. Maraming mga Pilipino ang walang trabaho.
5. Nagsara ang mga bahay kalakal dahil sa kawalan ng kita.
6. Tumaas ang kita ng mga manggagawa na nagdudulot ng implasyon.
7. Nagugutom ang mga mamamayan dahil sa kawalan ng trabaho.
Gawain 2: Suri-Larawan!

Panuto: Suriin ang larawang tudling at sumulat ng maikling sanaysay gamit ang lima o higit pang pangungusap upang bigyang paliwanag ang kaugnayan ng Patakarang Piskal sa larawan.

[illustration: cartoon of a man pumping air into a large sack labeled ECONOMY, which has patches on it]

ECONOMY

Manila Bulletin, 2020

Rubrik sa Pagmamarka ng Sanaysay
Rubrik sa Pagtataya ng Sanaysay: PAMANTAYAN4- Napakahusay3 – Mahusay2 – Katamtaman1 – Nangangailangan ng Pagpapabuti
Buod ng Aralinpaksa o gawainMaliwanag at kumpleto ang pagbubuod ng aralinMaliwanag subalit may kulang sa detalye sa paksa o araling tinalakayHindi gaanong maliwanag at kulang sa ilang detalye sa paksa o aralinHindi maliwanag at marami ang kulang sa mga detalye o paksa sa araling tinalakay
Mga Pagpapahalagang Natalakay sa AralinNatutukoy ang lahat ng mga pagpapahalagang natalakay sa aralinKulang ng isa o dalawa ang mga pagpapahalagang tinalakay sa aralinMarami ang kulang sa mga pagpapahalagang tinalakay sa aralinAng mga pagpapahalagang binanggit ay walang kinalaman sa araling tinalakay
Kabuuan ng PagsulatLahat ng pamantayang binanggit sa presentasyong matatagpuan sa kabuuan ng sanaysayTatlo sa mga pamantayan sa presentasyong matatagpuan sa kabuuan ng sanaysayDalawa sa mga pamantayan sa presentasyong matatagpuan sa kabuuan ng sanaysayIsa sa mga pamantayan sa presentasyong matatagpuan sa kabuuan ng sanaysay

Tayahin

Panuto: Basahin nang mabuti at isulat sa sagutang papel ang tamang sagot sa bawat tanong.

  1. Aling patakaran ang tumutukoy sa paggamit ng pamahalaan sa pagbubuwis at paggasta upang mabago ang galaw ng ekonomiya?


    A. Contractionary Policy
    B. Expansionary Policy
    C. Patakarang Pananalapi
    D. Patakarang Pisikal


  2. Ang mga sumusunod ay may malaking papel na ginagampanan upang mapanatili ang kaayusan ng ekonomiya MALIBAN sa alin?


    A. Bahay-Kalakal
    B. Mamamayan
    C. Pamahalaan
    D. Sundalo


  3. Bakit isinasagawa ng pamahalaan ang Expansionary Fiscal Policy?


    A. Upang babagsak ang demand
    B. Upang hihina ang produksiyon ng bahay-kalakal
    C. Upang mapasigla ang matamlay na ekonomiya ng bansa
    D. Upang liliit ang pangkalahatang kita na pipigil sa pagtaas ng presyo


  4. Alin sa mga pahayag ang HINDI posibleng epekto ng Contractionary Fiscal Policy?


    A. Liliit ang pangkalahatang kita ng mga mamamayan
    B. Makokontrol ang labis na pagtaas na presyo ng mga bilihin
    C. Magkakaroon ng maraming trabaho ang mga mamamayan at malaking kita.
    D. Mapipilitan ang mga manggagawa na magbawas ng kanilang mga gastusin


  5. Anong paraan ang ipinapatupad ng pamahalaan upang mapasigla ang matamlay na ekonomiya ng bansa?


    A. Contractionary Policy
    B. Expansionary Policy
    C. Patakarang Pananalapi
    D. Patakarang Pisikal


  6. Kapag ang kabuuang output ng ekonomiya ay mababa ng higit sa inaasahan at magdudulot ng pagbaba ng kabuuang demand dahil sa kawalan ng trabaho, anong paraan ang isasagawa ng pamahalaan upang mapasigla ang matamlay na ekonomiya?


    A. Contractionary Policy
    B. Expansionary Policy
    C. Patakarang Pananalapi
    D. Patakarang Pisikal


  7. Ang mga sumusunod ay maaaring mangyari kapag ipinapatupad ang Contractionary Fiscal Policy maliban sa:


    A. Liliit ang pangkalahatang kita ng mga mamamayan
    B. Makokontrol ang labis na pagtaas na presyo ng mga bilihin
    C. Magkakaroon ng maraming trabaho ang mga mamamayan at malaking kita.
    D. Mapipilitan ang mga manggagawa na magbawas ng kanilang mga gastusin


  8. Ang pamahalaan ay nangangailangan ng salapi upang maisakatuparan ang napakarami nitong gawain. Alin sa mga sumusunod ang paraan ng pamahalaan upang makalikom ng salapi?


    A. mamumuhunan
    B. mangolekta ng buwis
    C. magpapatayo ng mga proyekto
    D. magbibigay ng maraming trabaho


  9. Alin sa mga sumusunod ang pangunahing pinagkukunan ng pondo ng pamahalaan para sa mga gastusin nito?


    A. utang sa bangko
    B. kita mula sa panlabas na sektor
    C. buwis sa mga mamamayan at negosyo
    D. pera mula sa pag-iimpok ng pamahalaan


  10. Ano ang patakarang piskal na magdudulot ng pagbaba nang implasyon sa bansa?


    A. Contractionary Policy
    B. Expansionary Policy
    C. Patakarang Pananalapi
    D. Patakarang Pisikal


  11. Ano ang patakarang piskal na makakahikayat sa mga tao na gumastos at bumili ng mga produkto?


    A. Contractionary Policy
    B. Expansionary Policy
    C. Patakarang Pananalapi
    D. Patakarang Pisikal


  12. Paano napapasigla ng patakarang piskal ang ekonomiya ng bansa?


    A. pagtataas ng sahod ng mga manggagawa
    B. pagtaas ng produksiyon
    C. pagpapababa ng buwis
    D. Lahat ng nabanggit


  13. Bakit mahalagang maipatupad ang patakarang piskal ng bansa?


    A. dahil naghahatid ito ng katatagan at katiwasayan sa ekonomiya ng bansa
    B. dahil nakatutulong ito sa pagpapasigla at pagpapatatag ng ekonomiya
    C. dahil nababalanse ng pamahalaan ang kaniyang paggatos para makatulong sa pagpapasigla ng ekonomiya.
    D. Lahat ng nabanggit


  14. Alin sa sumusunod ang hindi layunin ng patakarang piskal?


    A. Pagpapatatag ng ekonomiya ng bansa.
    B. Paramihin ang umiikot na pera sa bansa.
    C. Pangangasiwa sa badyet na gagamitin ng pamahalaan
    D. Pagsasaayos ng mga suliraning may kaugnayan sa buwis


  15. Nakapagpapasigla sa matamlay na ekonomiya ang mataas na paggastos ng pamahalaan. Ano ang maaaring dulot nito sa pangkalahatang demand sa pamilihan?


    A. Tataas ang demand
    B. Walang magbago sa demand
    C. Bababa ang demand
    D. Lahat ay posibleng mangyari


Karagdagang Gawain

A. Panuto: Kapanayamin ang iyong mga magulang, mga kamag-anak at mga kapitbahay. Itanong kung sino-sino sa kanila ang humihingi ng resibo opisyal o official receipt kapag sila ay bumibili sa mall, nagpapagasolina at iba pa.

Batay sa iyong nakalap na datos, sagutin ang sumusunod na tanong. Gawin ito sa sagutang papel.

  1. Kung karamihan sa kanila ay humihingi ng opisyal na resibo, ano ang maaring epekto nito sa pagpapatupad ng Patakarang Piskal ng pamahalaan?


    Sagot:_______________________________________________________________________




  2. Kung karamihan sa kanila ay hindi humihingi ng opisyal na resibo; ano ang maaring epekto nito sa pagpapatupad ng Patakarang Piskal ng pamahalaan?


    Sagot:_______________________________________________________________________




B. I-search Mo!

Panuto: Magsaliksik sa internet patungkol sa pambansang badyet ng Pilipinas sa taong 2020. Suriin kung ano-ano ang pinaglalaanan ng pambansang badyet. Sagutin ang sumusunod na tanong. Gawin ito sa sagutang papel.

a. Ano-ano ang pinaglalaanan ng pambansang badyet sa taong 2020?



b. Ano mga sangay ang pinaglaanan ng pinakamalaking badyet?


c. Sa iyong palagay makatarungan bang paglaanan ito ng malaking badyet ng pamahalaan? Bakit?



d. Kung ikaw ay magiging tagapagpatupad ng patakarang piskal, anong ahensiya ng pamahalaan ang paglalaanan mo ng mataas na badyet at ano ang bibigyan mo ng mababang badyet? Bakit?



Susi sa Pagwawasto

[transcriber’s note: this page is printed rotated 180 degrees; the answer key below was read from the upside-down image and reordered upright. The middle column (Pagyamanin: Gawain 2) is hard to read in the image and each value is marked [?].]

SubukinPagyamanin: Gawain 2Tayahin
1. D1. E [?]1. D
2. D2. C [?]2. D
3. C3. E [?]3. C
4. C4. E [?]4. C
5. B5. E [?]5. B
6. B6. E [?]6. B
7. C7. C [?]7. C
8. B8. C [?]8. B
9. C9. C [?]9. C
10. A10. C [?]10. A
11. B11. B
12. D12. D
13. D13. D
14. B14. B
15. A15. A

ISAISIP Gawain 1

  1. √
  2. √
  3. √
  4. √
  5. X
  6. √
  7. √
  8. √
  9. X
  10. √

Sanggunian

  • Patakarang Piskal; Ekonomiks: Mga Konsepto, Aplikasyon at Isyu; Nolasco, Ong, et.al; Vibal Publishing
  • International Monetary Fund, (2009). Finance and Development.
  • Araling Panlipunan sa makabagong Siglo: Ekonomiks; lopez, lozanta,et.al; Don Bosco Press INC.
  • Araling Panlipunan 9; Modyul Para sa Mag-aaral; DepEd
  • Araling Panlipunan 9; Gabay ng Guro; DepEd
  • Araling panlipunan 9; Curriculum Guide; DepEd

www.zendmind.com

Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:

Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR) Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600 Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985 Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph ; blr.lrpd@deped.gov.ph

One response to “Araling Panlipunan 9 Quarter 3 Module 5.1: Konsepto ng Patakarang Piskal”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

For students and teachers

Looking for a school?

Look up the enrollment, teachers, classrooms and facilities of more than 60,000 schools across the Philippines, from DepEd’s public data. Free to use.

Philippine Schools Directory by TeacherPH · every region, province, division and district