This is the Grade 8 Filipino self-learning module for Ikatlong Markahan (Quarter 3), Modyul 2: “Mga Salitang Ginagamit sa Impormal na Komunikasyon” (words used in informal communication). It was prepared by DepEd Caraga Region for Alternative Delivery Mode, First Edition 2020, so Grade 8 learners can study at home. It teaches two linked skills. First, how to gather information through research, such as surveys and interviews. Second, how to report that information in a news story or commentary using informal words.
On this page 7 sections
What learners will learn
The module explains what research (pananaliksik) is. It also shows how to present research data clearly and effectively. Learners also write a simple essay on social issues using informal words. By the end, learners are expected to:
- Use different strategies for gathering ideas when writing a news story, commentary, and similar texts.
- Report the data gathered from research clearly and effectively.
- Use words of informal communication in different situations. The objective lists balbal (slang), kolokyal (colloquial), and banyaga (foreign) words.
Strategies for gathering data
The module defines research as a systematic, scientific process of gathering, analyzing, organizing, and interpreting data. Research is used to solve problems, test predictions, and prove inventions. It is also an effective way to gather ideas for a news story or documentary. The module presents two main strategies.
Sarbey (survey)
A survey collects information, especially how many people share a certain condition or opinion. The module’s sample questionnaire asks about online games: how often you play, on which device, and for how many hours. It shows three survey formats:
- Maraming Pagpipilian (multiple choice): the respondent picks the option that fits them. This is the quickest format.
- Pagkilala sa mga Sinasang-ayunan (agreement rating): the respondent marks LSA (strongly agree), SA (agree), or DS (disagree). The sample statements are about the language the learner uses.
- Likert Scale: responses are averaged and interpreted on a five-level scale:
| Mean range | Interpretation |
|---|---|
| 4.21 – 5.00 | Napakataas (very high) |
| 3.41 – 4.20 | Mataas (high) |
| 2.61 – 3.40 | Katamtaman (average) |
| 1.81 – 2.60 | Mababa (low) |
| 1.00 – 1.80 | Napakababa (very low) |
A researcher who wants fuller answers can add an interview or observation to the survey.
Panayam (interview)
An interview gathers information by asking questions face to face or online. Questions should be planned ahead. People directly involved in the topic are called pangunahing batis (primary sources). They are more reliable than books or the internet. The module gives these reminders:
- Before: ask permission from the person, and learn who they are.
- During: be polite and friendly, ask everything you need about the topic, and listen carefully.
- After: thank the person properly, and report the information accurately and honestly.
Types of informal words
Informal words are the common words we use every day when talking or writing to friends and people we know. The module sorts them into three types:
- Lalawiganin (provincialism): words known only in the place where they are used, often with a distinct accent. Examples: tugang (Bikol), dako (Bisaya), ngarud (Ilokano).
- Balbal (slang): also called salitang kanto or salitang kalye (street words). Older and educated people once did not accept these words. Examples: erpat (father), lispu (police), dedo (died), tom jones (hungry), tsikot (car), toxic (a lot of work), noypi (Pinoy), sikyo (security guard).
- Kolokyal (colloquial): everyday words shortened from formal words by dropping letters. Examples: aywan becomes ewan, and ganoon becomes ganon.
The module adds that some books also count jargon as informal language. Jargon means terms used in particular fields. Sports examples are foul and lay-up. Science examples are oxygen and chlorophyll.
Activities in the module
- Subukin (pretest): learners study a checklist of restroom conditions at five branches of a fast-food chain. They name the data-gathering strategy used, then rank the branches in a rank order chart and comment on the results.
- Balikan (review): learners identify types of contemporary literature from pictures (comics, magazine, newspaper) and describe each.
- Tuklasin (discover): learners read a short report on rising COVID-19 cases, match vocabulary words to their meanings, and answer comprehension questions.
- Pagyamanin (practice):
- Gawain 1: complete a comic strip using informal words.
- Gawain 2: write a news story or commentary from the comic strip’s interview, scored with a rubric.
- Gawain 3: write dialogues for everyday situations using informal words.
- Isaisip (remember): fill in the blanks to summarize the lesson.
- Isagawa (apply): write a news story or commentary from a COVID-19 droplet transmission infographic, underlining the informal words.
- Tayahin (assessment): gather information by survey or interview on getting the COVID-19 vaccine, write a commentary, and underline the informal words.
- Karagdagang Gawain (additional activity): interview 3 to 5 household members in writing about using cellphones for learning. Then write a commentary scored with the rubric.
How to use this module
- Learners: Start with the pretest, then work through each part in order. Write all answers on separate paper, not on the module, so others can use it later. Contact your teacher right away if a lesson is hard to understand.
- Parents and guardians: The module comes with a Gabay sa Guro/Tagapagdaloy (guide for teachers and facilitators) with tips for supporting learners at home. Encourage your child to use the answer key honestly, only after answering.
- Teachers: The answer key (Susi sa Pagwawasto) covers Isaisip, Balikan, and the Tuklasin vocabulary activity. The pretest and the open-ended activities are left to the teacher’s judgment. The writing tasks use a rubric scored 10, 8, 5, and 2 on three areas: clear presentation of data, effective use of informal words, and clear writing.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this Filipino module for?
It is for Grade 8 Filipino, Ikatlong Markahan (Quarter 3), Modyul 2. It was published by DepEd Caraga Region as a First Edition, 2020.
What are the types of informal words in this module?
The lesson names three: lalawiganin (provincial words such as tugang and dako), balbal (slang such as erpat and lispu), and kolokyal (shortened everyday words such as ewan from aywan). It also mentions that some books count jargon as informal language.
What data-gathering strategies does the module teach?
It teaches the survey (sarbey) and the interview (panayam). For surveys, it shows multiple-choice, agreement-rating, and Likert scale formats.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto gives answers for Isaisip, Balikan, and the Tuklasin vocabulary matching (1-B, 2-C, 3-F, 4-E, 5-A). The pretest and open-ended tasks are checked by the teacher.
What do learners write in this module?
Learners write news stories and commentaries based on data they gather or are given. Topics include a comic strip interview, a COVID-19 infographic, vaccination, and cellphone use for learning. They underline the informal words they use.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
8
Filipino Ikatlong Markahan – Modyul 2: Mga Salitang Ginagamit sa Impormal na Komunikasyon
[illustration: group of students reading and studying outdoors and at a desk, with a globe and a lantern]
PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI
Filipino – Ikawalong Baitang Alternative Delivery Mode Ikatlong Markahan – Modyul 2: Mga Salitang Ginagamit sa Impormal na Komunikasyon Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa aklat na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa aklat na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Nissan J. Laugo, Cara Angela R. Arong
Editor: Helena R. Dolaota, Maria Consuelo C. Jamera
Tagasuri: Randy A. Rudila, Noviemar T. Maur, Donna May D. Pinguit, Teresita A. Merlin
Tagaguhit: Rhynan C. Consigna, Ruben S. Golindang
Tagalapat: Mark D. Buit, Reggy C. Asupre, Liezl O. Arosio
Tagapamahala: Francis Cesar B. Bringas, Isidro M. Biol, Jr., Maripaz F. Magno, Josephine Chonie M. Obseñares, Nelia S. Lomocso, Gemna G. Pobe, Evelyn C. Coro
Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________
Department of Education – Caraga Region
Office Address: Learning Resource Management Section (LRMS), Teacher Development Center, J.P. Rosales Avenue, Butuan City, Philippines 8600 Telefax: (085) 342-8207 / (085) 342-5969 E-mail Address: caraga@deped.gov.ph
8
Filipino
Ikatlong Markahan – Modyul 2: Mga Salitang Ginagamit sa Impormal na Komunikasyon
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
Matututuhan mo sa modyul na ito ang kahulugan ng pananaliksik. Matututuhan mo ring ilahad nang maayos at mabisa ang mga impormasyon o datos na iyong nakuha mula sa iyong pananaliksik sa pamamagitan ng paggamit ng iba’t ibang estratehiya nito upang makabuo ng isang balita, komentaryo, at iba pa.
Bukod dito, mahahasa rin ang inyong talas sa pag-iisip sa pagsulat ng isang simpleng sanaysay na naglalaman ng mga isyung panlipunan gamit ang mga salitang impormal.
Pagkatapos ng modyul na ito, ikaw bilang isang mag-aaral ay inaasahang:
- Nagagamit ang iba’t ibang estratehiya sa pangangalap ng mga ideya sa pagsulat ng balita, komentaryo, at iba pa.
- Naiuulat nang maayos at mabisa ang nalikom na datos sa pananaliksik.
- Nagagamit sa iba’t ibang sitwasyon ang mga salitang ginagamit sa impormal na komunikasyon (balbal, kolokyal, banyaga).
Subukin
Sa bahaging ito gagawin ang unang pagsubok tungkol sa paksa.
Panuto: Ang talahanayang iyong nakikita ay isang halimbawa ng datos tungkol sa kalagayan ng mga palikuran (restroom) mula sa iba’t ibang sangay na lugar ng isang fastfood o kainan. Pansinin ang buong talahanayan at sagutan ang sumusunod na tanong. Gawin ito sa iyong sagutang papel.
| TSEKLIS | SEPT. 22, 2015 D. Tuazon St. Branch | SEPT. 24, 2015 Sta. Cruz Branch | SEPT. 24, 2015 Binondo Branch | SEPT. 29, 2015 Banawe Branch | SEPT. 29, 2015 Banawe – Tirad Branch |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. Madaling mahanap ang palikuran. | / | x | / | x | / |
| 2. Malinis ang ihian. | / | / | / | x | / |
| 3. Mayroong tisyu. | / | x | x | x | / |
| 4. Malinis ang lababo. | / | / | / | / | / |
| 5. Mayroong sabon at lagayan ng sabon. | / | / | / | x | / |
| 6. Gumagana ang patuyuan ng kamay. | / | x | x | / | / |
| 7. Malinis ang salamin. | / | / | / | / | / |
| 8. Malinis at tuyo ang sahig at pader. | / | / | / | / | / |
[transcriber’s note: table continued from the previous page]
| TSEKLIS | SEPT. 22, 2015 D. Tuazon St. Branch | SEPT. 24, 2015 Sta. Cruz Branch | SEPT. 24, 2015 Binondo Branch | SEPT. 29, 2015 Banawe Branch | SEPT. 29, 2015 Banawe – Tirad Branch |
|---|---|---|---|---|---|
| 9. Maayos ang basurahan. | x | / | x | / | / |
| 10. Mayroong daanan para sa mga may kapansanan. | x | x | / | x | / |
| 11. Mayroong bentilador | / | / | / | / | / |
| 12. Maayos ang pintuan ng bawat sulok ng palikuran. | / | x | / | x | / |
| KABUOAN |
- Sa iyong palagay, anong angkop na estratehiya ang ginamit sa pangangalap ng datos? Patunayan ang sagot.
- Sa pamamagitan ng Rank Order Chart, ihanay ang mga datos na nasa tseklis mula sa pinakamataas (5) hanggang sa pinakamababa (1) batay sa kabuoang puntos na natamo ng bawat sangay na lugar ng isang fastfood o kainan. Pagkatapos ay magbigay ng komentaryo tungkol sa mga resulta ng datos na inilahad. Gawin ito sa iyong sagutang papel.
| RANGGO | PANGALAN NG LUGAR | KOMENTARYO (Bumuo ng 2-3 pangungusap) |
|---|---|---|
| 1 | ||
| 2 | ||
| 3 | ||
| 4 | ||
| 5 |
Aralin 1: Mga Salitang Ginagamit sa Impormal na Komunikasyon
Ayon sa Webster Dictionary, ang komunikasyon ay pagpapahayag, paghahatid o pagbibigay ng impormasyon sa mabisang paraan. Isa itong pakikipag-ugnayan, pakikipagpalagayan o pakikipag-unawaan. Ayon naman kay Greene at Petty sa kanilang aklat na Developing Language Skills, ang komunikasyon ay isang konsyus na paggamit sa anumang uri ng simbolong tunog o anumang uri ng simbolo upang makapagpadala ng katotohanan, ideya, damdamin, o emosyon mula sa isang indibiduwal tungo sa iba. Ang pakikipag-usap sa kapuwa ay hindi maiiwasan, dito unti-unting nauunawaan ng karamihan ang kahalagahan ng komunikasyon. Pangunahin ito sa pangangailangan ng tao habang siya ay nabubuhay. Nagaganap ang anumang transaksiyon dahil sa komunikasyon. Ang komunikasyon ay lumilinang ng isang mabuting pagkatao at pakikipagkapuwa.
Makapamumuhay nang tahimik ang isang nilalang kung siya ay nakasanib sa isang lipunang may parehong interes at may pagkakaunawaan. Maiuugnay lamang niya ang kaniyang sarili sa isang lipunan sa pamamagitan ng komunikasyon. Ayon kina Sauco at Atienza (2020:4), ang kakayahan ng tao sa pakikipagtalastasan ay nagbibigay-daan upang makasanib sa pinakamataas na lipunan at makasabay sa patuloy na pagbabago. Sa araling ito, pag-ugnayin natin ang mga impormal na salita na ginamit sa pagpapahayag, pagbibigay ng impormasyon, at ng mga saloobin o dili kaya ay pagpapahayag ng mga opinyon o balita mula sa datos ng pananaliksik.
Balikan
Bago ka magpatuloy sa aralin, magbalik tanaw muna tayo sa mga basahing popular, kung nakahanda ka na, simulan mo na!
Panuto: Kilalanin kung anong uri ng kontemporaneong panitikan nabibilang ang sumusunod na larawan. Matapos ito, ibigay ang katangian ng natukoy na uri ng kontemporaneong panitikan.
[photo: comic book cover with the title DARNA and a female character; other printed text illegible]
Sagot: _____ Katangian: _____
[photo: magazine cover with the masthead LIWAYWAY and a woman’s photo; printed name Julia Barretto; other text illegible]
Sagot: _____ Katangian: _____
[photo: hands holding and reading a newspaper]
Sagot: _____ Katangian: _____
Tuklasin
Upang maging handa sa talakayan, gawin ang kasunod na pagsasanay.
Panuto: Basahin ang ulat sa ibaba at subukang sagutin ang mga tanong.
Kaso ng Covid-19 Patuloy na Tumataas ni Nissan J. Laugo
Mas lalo pang pinaigting ang pagpapatupad ng health protocols sa buong Pilipinas ngunit sa kabila ng pagsasakripisyo ng ating mga frontliners ay patuloy pa ring tumataas ang kaso ng Covid-19. Ito ay dahil umano sa hindi pagsunod sa ipinapatupad na health protocols sa buong bansa.
Ayon sa Department of Health, nadagdagan ng 1,353 na bagong kaso ng Covid-19 noong Enero 7, 2021. Mayroon namang naitalang 360 ang gumaling sa sakit at 9 ang pumanaw. Sa kabuuan, 4.9% (23,675) ang naitalang aktibong kaso sa bansa, 93.1% (449,052) na ang gumaling, at 1.94% (9,356) ang namatay.
Ngayong panahon ng pandemya, sundin ang mga health protocols para sa kaligtasan. Ugaliing maghugas ng kamay, panatilihin ang isang metrong layo o social distancing, at huwag kalimutang magsuot ng facemask at faceshield bago lumabas ng bahay.
Talasalitaan
Panuto: Itapat ang mga salita sa Hanay A sa angkop nitong kahulugan sa Hanay B.
| Hanay A | Hanay B |
|---|---|
| 1. pinaigting | A. ipagpatuloy |
| 2. sakripisyo | B. pinatindi |
| 3. pumanaw | C. pagsisikap |
| 4. pandemya | D. tumutulong sa nangangailangan |
| 5. panatilihin | E. isang epidemya ng nakakahawang sakit |
| F. namatay |
Pag-unawa sa Binasa
Panuto: Sagutin ang mga tanong. Gawin ito sa iyong sagutang papel.
- Tungkol saan ang iyong nabasa?
- Batay sa ulat, ano ang dahilan ng patuloy na pagtaas ng kaso ng Covid-19?
- Paano naging malinaw at kapani-paniwala ang mga datos o impormasyon sa ulat?
- Sa iyong palagay, ano-anong pamamaraan ang ginawa upang mabuo ang isang ulat?
Suriin
Sa bahaging ito, masasagot na ang iyong katanungan tungkol sa araling ito. Simulan mo nang basahin at unawaing mabuti.
Iba’t Ibang Estratehiya sa Pangangalap ng Datos
Ang pananaliksik ay isang sistematiko at siyentipikong proseso ng pangangalap, pagsusuri, pag-aayos, pag-oorganisa, at pagpapakahulugan ng mga datos tungo sa paglutas ng suliranin, pagpapatotoo ng prediksiyon, at pagpapatunay sa imbensiyong nagawa ng tao. Ayon kay Calderon at Gonzales, 1993 ito naman ay isang siyentipikong pamamaraan ng pag-iipon, pagsusuri, paglilinaw, pag-aayos, pagpapaliwanag, at pagbibigay kahulugan ng isang datos o impormasyon na nangangailangan ng solusyon sa problema. Ito rin ang palawakin sa mga limitadong kaalaman at pagpakita ng pag-unlad sa buhay ng tao. Ito rin ang isa sa mga mabisang paraan sa pangangalap ng ideya upang makabuo ng isang balita, dokumentaryo, at iba pa. Mas napalalawak ang kaisipang taglay na nagsisilbing gabay para sa karagdagang kaalaman. Ilan sa mga maaaring gamitin sa pangangalap ng datos o ideya ay ang sarbey at panayam.
Sarbey o Survey
Ang layunin ng sarbey ay upang makakuha ng mga impormasyon, partikular na ang bilang o dami ng mga tao sa isang partikular na kondisyon o opinyon. Kung gusto pang palawakin ng mananaliksik ang kasagutan sa kaniyang survey questionnaire ay maaari niya itong samahan ng panayam o obserbasyon. Sa tulong nito mas mapabibilis ang pagtugon ng mga kinakailangang impormasyon.
Halimbawa:
Pangalan (opsiyonal): _____ Kurso, Taon at Seksiyon: _____ Kasarian: _____ Edad: _____ Numero ng Telepono: _____
Panuto: Basahin ang bawat tanong sa ibaba at bilugan ang titik ng tamang sagot. Gawin ito sa sagutang papel.
Gaano ka kadalas maglaro ng online games?
- a. Araw-araw
- b. Minsan
- c. Kapag nasa ibang bahay lang o lugar
Saang device ka madalas naglalaro ng online games?
- a. Kompyuter
- b. Smartphones o tablets
- c. Home Konsols (PS3, Xbox, Wii, atbp.)
Ilang oras ka naglalaro sa isang araw?
- a. 1 – 3 b. 4 – 6 c. 7 – 10
Ano ang masamang epekto ng online games sa mga kabataan?
- a. Sumasarap ang tulog b. Nakakawala ng stress c. Masakit ang mata
Ano ang pinakalayunin mo sa paglalaro ng online games?
- a. Tapusin ang kuwento
- b. Talunin lahat ng kalaban
- c. Higitan ang mas mataas na iskor
A. Maraming Pagpipilian o Multiple Choice
Ito ang mas mabilis na paraan ng pagsasagot sa isang sarbey. Sa paraang ito, pipili lamang ang isang respondente ng sagot na umaangkop sa kaniyang kalagayan mula sa mga opsiyon.
Halimbawa:
Tingnan nang mabuti ang mga sitwasyon. Alin sa sumusunod na pangungusap ang sa tingin mong sasabihin mo?
Habang ikaw ay nagmamadaling tumakbo patungong paaralan may nakita kang isang matandang gustong tumawid sa daan, pero siya ay nahirapan dahil sa dami ng sasakyan. Ano ang iyong gagawin?
- a. Hahayaan ang matanda na hindi makatawid sa daan dahil malapit ka nang mahuli sa klase.
- b. Tutulungan ang matanda na makatawid pero agad iiwan dahil malapit ka nang mahuli sa klase.
- c. Tatanungin ang matanda kung saan ang kaniyang punta saka samahan sa pagtawid.
Pumasok ka sa klase nang ika-7 ng umaga ngunit matapos ang ilang minuto, kinansela ang klase dahil sa bagyo.
- a. “Ano ba ‘to, hindi man lang agad ipinahayag.”
- b. “Sayang, ang aga ko pa naman gumising.”
- c. “Buti naman, kasi kawawa kaming mga estudyante kapag natagalan pa kaming umuwi.”
B. Pagkilala sa mga Sinasang-ayunan
Ilan pa sa mga uri ng pangangalap ng datos sa pamamagitan ng sarbey ay ang Pagkilala sa mga Sinasang-ayunan. Sa paraang ito, maaaring maglagay ng pagpipiliang nagpapahayag ng pagsang-ayon o hindi pangsang-ayon ayon sa iba’t ibang kaantasan. Narito ang halimbawa.
Lagyan ng ekis (x) ang LSA kung Lubos na Sang-ayon, SA kung Sang-ayon, at DS kung Hindi Sang-ayon sa bawat pahayag na nakasulat sa kaliwa. Gawin ito sa iyong sagutang papel.
| Mga Pahayag | LSA | SA | DS |
|---|---|---|---|
| 1. Komportable akong nakikipag-usap gamit ang aking wika. | |||
| 2. Madali akong naiintindihan sa wikang ginagamit ko. | |||
| 3. Ang wikang gamit ko ay mas madaling gamitin sa loob ng klase. | |||
| 4. Ang wikang gamit ko ay mas madaling gamitin sa labas ng klase. | |||
| 5. Madali kong naipahahayag ang aking mga ideya gamit ang aking wika. |
C. Eskalang Likert o Likert Scale
Ang Likert Scale ay isa sa mga paraan kung papaanong sinusukat ng isang tao ang kaniyang sarili.
Halimbawa:
Lagyan ng angkop na interpretasyon ang kolum ayon sa mga sumusunod na pahayag gamit ang pamantayan sa ibaba.
| Limitasyon ng Parameter | Interpretasyon | Simbolo |
|---|---|---|
| 4.21 – 5.00 | Napakataas | Nt |
| 3.41 – 4. 20 | Mataas | Mt |
| 2.61 – 3.40 | Katamtaman | K |
| 1.81 – 2.60 | Mababa | Mb |
| 1.00 – 1.80 | Napakababa | Nb |
| Pahayag | Mean | Interpretasyon |
|---|---|---|
| 1. Nasiyahan ako na wikang Filipino ang gamit ng aking guro sa pagtuturo. | ||
| 2. Nasiyahan ako na wikang Ingles ang gamit ng aking guro sa pagtuturo. | ||
| 3. Nakakatulong ang wikang Ingles at Filipino sa aming mga mag-aaral. | ||
| 4. Mas marami akong matututuhan kapag wikang Filipino ang ginagamit sa pagtuturo. | ||
| 5. Mas marami akong matututuhan kapag wikang Ingles ang ginagamit sa pagtuturo. |
Ilan lamang ito sa mga maaaring lamanin ng isang sarbey, maaari ding ayusin at pahusayin ang paraan ng pagtatanong. Bukod sa mga ito, maaari ding gamitin ang pakikipanayam sa mga angkop na kalahok na makapagpapatibay ng ating pananaliksik.
Panayam o Interview
Ito ay isang pamamaraan sa pangangalap ng impormasyon sa pamamagitan ng pagtatanong nang harapan o birtuwal.
Sa paggawa ng isang panayam kailangang planuhin din ang hanay ng mga tanong. Sa pagbuo ng mga tanong at paghahanda sa panayam, maaaring kumonsulta sa mga libro o sa internet subalit mas mainam ang impormasyon na nanggagaling mismo sa isang mapagkakatiwalaang batis. Ang mga táong kasangkot sa isang paksa/sitwasyon na may kaugnayan sa nais mong saliksikin ay tinatawag na pangunahing batis ng impormasyon.
Mga dapat tandaan sa pakikipanayam upang maisakatuparan ang pananaliksik sa pagbuo ng dokyumentaryo, balita, at opinyon:
a. Paghahanda para sa Panayam
- Magpaalam sa taong gustong makapanayam.
- Kilalanin ang taong kakapanayamin.
b. Habang Nakikipanayam
- Maging magalang.
- Magpakita ng pakikitungo sa kapanayam.
- Itanong ang lahat na ibig malaman kaugnay sa paksa.
- Makinig nang mabuti sa sagot ng kinakapanayam.
c. Pagkatapos ng Panayam
- Magpasalamat nang maayos.
- Iulat nang maayos at matapat ang nakuhang impormasyon sa panayam.
Ngayon, alam mo na ang mga paraan o estratehiya kung paano mangangalap ng tamang impormasyon. Ang mga ito ay magagamit sa paglalahad ng isang komprehensibong pag-uulat na hindi nakabatay sa mga sabi-sabi lamang o dili kaya ay sa mga sangguniang hindi mapagkakatiwalaan. Ang mga paraan o estratehiya sa pangangalap ng impormasyon ay sa pamamagitan ng pananaliksik gaya ng sarbey at pakikipanayam. Pagkatapos mong makalap ang mga nakuhang impormasyon, kailangan mo itong isulat upang makabuo ng isang ulat o kaya ay isang interpretasyon hinggil dito.
Sa pagkakataong ito, pag-uusapan natin ang mga salitang ginagamit sa impormal na komunikayon. Handa ka na ba?
Mga Salitang Ginagamit sa Impormal na Komunikasyon
Ang mga salitang karaniwan at palasak na ginagamit sa mga pang-araw-araw na pakikipag-usap at pakikipagsulatan sa mga kakilala at kaibigan ay kabilang sa mga impormal na salita. Ang impormal na salita ay nauuri sa tatlo:
Lalawiganin o Provincialism – ito ang mga salitang kilala at saklaw lamang ng pook na pinaggagamitan nito. Kapansin-pansin ang mga lalawiganing salita, bukod sa iba ang bigkas may kakaiba pang tono o punto ito.
Halimbawa:
tugang (Bikol), dako (Bisaya), ngarud (Ilokano)Balbal o slang – ang mga salitang ito ay tinatawag sa Ingles na slang. Ang mga salitang ito noong una ay hindi tinatanggap ng matatanda at mga may pinag-aralan dahil hindi raw magandang pakinggan at taliwas sa kanilang nakasanayan. Ang mga salitang balbal ay tinatawag ding salitang kanto o salitang kalye.
Halimbawa:
erpat – tatay lispu – pulis
dedo – namatay tom jones – gutom
tsikot – kotse toxic – maraming trabaho/gawain
noypi – Pinoy sikyo – security guardKolokyal o colloquial – ito ay mga salitang ginagamit sa pang-araw-araw na pakikipagtalastasan. Makikita ninyo na ang buong salita mula sa pormal ay nakaltasan ng letra.
Halimbawa:
| Pormal | Kolokyal |
|---|---|
| aywan | ewan |
| ganoon | ganon |
Sa ibang mga aklat, kasama na sa impormal na uri ng wika ang Jargon o ang mga wika na ginagamit lamang sa mga piling larang tulad ng balitang Isports at sa mga tekstong siyentipiko. Halimbawa, ang salitang foul, stretset, lay-up para sa tekstong pang-Isports samantalang ang carbon dioxide, oxygen, chlorophyll, at iba pa ay para naman sa Siyensiya. Tingnan natin ang halimbawang pangungusap gamit ang mga wikang tinatawag na Jargon.
- Nagkaroon ng 2-point shot ang forward ng kanilang koponan dahil sa matinding lay-up nito.
- Dumadaloy ng oxygen ang mga punongkahoy na itinanim mo sa inyong bakuran.
Pagyamanin
Gawain 1
Panuto: Magsaliksik hinggil sa paksang pinag-usapan ng magkaibigan. Kompletuhin ang blangkong kuwadro sa comics strips. Gumamit ng mga salitang impormal.
[illustration: comic strip of four panels with Dr. Anna, Lito, and Maria discussing COVID-19; text in the panels as printed below]
Panel 1 caption: Nag-uusap ang magkaibigan at Dr. Anna tungkol sa pandemyang COVID-19…
Panel 1 speech: Lito, paano ba tayo makaiiwas sa COVID-19?
[transcriber’s note: the speech bubble beside Lito in panel 1 is blank, for the learner to complete]
Panel 2 caption: Dumating si Dr. Anna at tinulungan si Lito sa pagpapaliwanag kay Maria.
Panel 2 speech: Buti nalang andito si dok.
Panel 2 speech: Kapag nagpunta ba kami sa piyesta, wala bang violation sa General Community Quarantine?
[transcriber’s note: the speech bubble above Dr. Anna in panel 2 is blank, for the learner to complete]
Panel 3 speech: Paalam din sa inyo, ingat kayo.
Panel 3 speech: Ako rin, Dok, ipamamalita ko ‘to sa aking mga katrapo tungkol sa mapinsalang virus na ito.
Panel 3 speech: Salamat, Dok sa inyong paliwanag. Hayaan mo, ibabahagi ko ito kay erpat at ermat.
Gawain 2
Panuto: Mula sa comic strip, itala ang mga nakuhang impormasyon batay sa panayam na nangyari. Pagkatapos, bumuo ng isang balita o komentaryo tungkol dito sa loob ng kahon. Gawin ito sa iyong sagutang papel. Sumangguni sa itinakdang pamantayan sa ibaba.
| Mga Pamantayan | 10 Napakahusay | 8 Mahusay | 5 Mahusay-husay | 2 Nangangailangan ng pagpapahusay |
|---|---|---|---|---|
| 1. Nailahad nang maayos ang ideya o datos. | ||||
| 2. Nakatulong ba ang mga salitang impormal sa pagpapagaan ng usapan ng mga tauhan sa isang mabigat na usapin. | ||||
| 3. Malinaw na pagkakasulat o pagpapahayag ng ideya. |
Mga nakuhang impormasyon:
- ____ 4. ____
- ____ 5. ____
Gawain 3
Panuto: Basahin nang mabuti ang mga sitwasyon sa ibaba at sagutin ang mga tanong. Isulat ang iyong sagot nang padayalogo gamit ang mga salitang ginagamit sa impormal na komunikasyon. Gawin ito sa iyong sagutang papel.
Kaarawan ng iyong matalik na kaibigan at inimbitahan ka niyang pumunta sa kanilang bahay para sa pagdiriwang ng kaniyang kaarawan. Gustong-gusto mong pumunta dahil alam mong masisiyahan siya kapag nagkita kayo. Ano ang sasabihin mo sa iyong mga magulang gayong nakataas ang ECQ sa inyong lugar?
Sagot:
Nahihirapan kang sagutan ang ilang gawain sa asignaturang Matematika. Wala kang kasama sa bahay na makatutulong sa iyo sa pagsagot nito. Nakita mong nakasulat ang numero ng iyong guro sa sagutang papel na nakalakip sa modyul pati na rin ang messenger account niya. Gusto mong tawagan siya at ilahad sa kaniya ang iyong problema. Paano mo ito sasabihin sa kaniya?
Sagot:
Isaisip
Magaling at nasagot mo ang unang sukatan ng iyong natutuhan! Ngayon naman ay subukang punan ng angkop na salita ang talata upang mabuo ang kaisipang iyong natutuhan sa aralin.
Panuto: Punan ng angkop na salita ang talata upang mabuo ang kaisipan sa araling ito. Gawin ito sa iyong sagutang papel.
Ang pananaliksik ang isa sa mga _____ sa pangangalap ng ideya upang makabuo ng isang balita, dokumentaryo, at iba pa. Ilan sa mga maaaring gamitin sa pangangalap ng datos o ideya ay ang _____ at _____.
Ang layunin ng sarbey ay upang _____, partikular na ang bilang o dami ng mga tao sa isang partikular na kondisyon o may opinyon. Kung gusto pang palawakin ng mananaliksik ang kasagutan sa kaniyang sarbey ay maaari niya itong samahan ng _____.
Ginagamit ang mga _____ na karaniwan at palasak sa araw-araw na pakikipagtalastasan upang makabuo nang maayos at mabisang ulat batay sa nalikom na datos tulad sa sarbey at panayam. Ang mga impormal na salita ay nauuri sa tatlo. Ito ang _____, _____, at _____.
Sa kabuoan, mahalaga ang natutuhan ko dahil _____ _____.
Isagawa
Magaling! Ngayon naman, subukan mong isagawa nang may kahusayan ang kasunod na gawain.
Panuto: Tingnan ang infographics sa ibaba. Sumulat ng isang balita o komentaryo hinggil sa sumusunod na impormasyon. Salungguhitan ang mga salitang impormal na ginamit. Gawin ito sa iyong sagutang papel.
[chart: infographic; untitled]
PAANO NAIPAPASA ANG VIRUS NG COVID-19?
Isa sa mga paraan kung paano ito naipapasa sa ibang tao ay sa pamamagitan ng paglanghap ng tumalsik na laway mula sa isang infected na tao. Ang tawag dito ay “Droplet Transmission“.
[illustration: a person coughing, with droplets shown spreading toward a second person wearing a face mask]
Ang Droplet Transmission ay maaaring mahalintulad sa pag-spray ng tubig sa hangin. Ang droplets mula sa pag-ubo ay maaaring may dalang virus na nagdudulot ng COVID-19. Maaaring mahawa ang taong nakalanghap ng mga droplets.
Tayahin
Binabati kita! Ngayon, susukatin natin ang iyong kaalaman sa bahaging ito.
Panuto: Mula sa paksa, mangalap ng impormasyon gamit ang angkop na estratehiya (sarbey o panayam) para makabuo ng isang mabisang komentaryo. Salungguhitan ang mga salitang impormal na ginamit. Gawin ito sa iyong sagutang papel.
Paksa: Ano ang masasabi mo sa pagtuturok ng ResBakuna laban sa COVID-19 virus?
[transcriber’s note: the page has about 30 ruled writing lines below the topic, shown here as one line]
Karagdagang Gawain
Pagsasabuhay ng mga Pagkatuto
Dahil naging malinaw na sa iyo ang ilang estratehiya sa pangangalap ng impormasyon, ngayon ay subukan natin ito sa pamamagitan ng pagsasabuhay ng iyong natutuhan. May mga gawain sa ibaba na inihanda para sa iyo upang subukan kang mailahad nang maayos at mabisa ang mga nalikom na datos sa iyong pananaliksik.
Handa ka na ba? Magsimula na tayo!
Magsagawa ng panayam sa iyong mga kasama sa bahay tungkol sa kanilang palagay sa paggamit ng selpon bilang pantulong sa pagkatuto sa paaralan. Ang panayam ay sa paraang pasulat at ito ay nasa 3 – 5 na kapanayam.
Mga Panayam:
[illustration: stacked sheets of paper]
Panuto: Mula sa mga nakalap na datos sa panayam, sumulat ng isang komentaryo opinyon mula sa mga datos na nakuha. Gawing basehan ang pamantayan na nasa ibaba. Gawin ito sa inyong sagutang papel.
| Mga Pamantayan | 10 Napakahusay | 8 Mahusay | 5 Mahusay-husay | 2 Nangangailangan ng pagpapahusay |
|---|---|---|---|---|
| 1. Nailahad nang maayos ang ideya o datos. | ||||
| 2. Nakatulong ang mga salitang impormal sa pagpapagaan ng usapan ng mga tauhan sa isang mabigat na usapin | ||||
| 3. Malinaw na pagkakasulat o pagpapahayag ng ideya. |
Susi sa Pagwawasto
Binabati kita dahil napagtagumpayan mo ang mga hamon na humubog sa iyong aspektong pangkaisipan at pangkatauhan. Hanggang sa muli!
[transcriber’s note: this page is printed upside down; the answer-key body is rotated 180 degrees, and it is transcribed here in upright reading order]
Isaisip
Mabisang paraan, sarbey at panayam, kasangkapan, makakuha ng impormasyon, interbyu o obserbasyon, salitang impormal, balbal/lalawiganin/kolokyal.
Balikan
Komiks ✓ Isang grapikong midyum na ang mga salita at larawan ay ginamit upang ihatid ang isang salaysay o kuwento.
Magasin ✓ Naglalarawan ito ng mga maikling kuwento at sunod-sunod na mga nobela. Naglalaman ng peryodikong publikasyon at maraming artikulo, kalimitang pinopondohan ng mga patalastas. Ito rin ay nagbibigay impormasyon sa mga mambabasa.
Pahayagan ✓ Ito ay maaaring pangkalahatan o may espesyal na interes at kadalasan itong inilalathala ng araw-araw o lingguhan. Kadalasan rin itong na-imprenta sa mababang halaga.
[transcriber’s note: a check mark appears beside each of the three answers]
Tuklasin
A. 1. B 2. C 3. F 4. E 5. A
B. Nasa guro ang pagpapasya sa pagwawasto.
Subukin
Nasa guro ang pagpapasya sa pagwawasto.
Sanggunian
Aklat
Nuncio, Rhoderick V. et. al. (2016) SIDHAYA 11.C & E Publishing, Inc Quezon City, Philippines.
Santiago, Alfonso O. (1998). SANDIGAN IV, Ikatlong Edisyon. Rex Publishing House, Quezon City, Philippines.
Modyul
Panitikang Plipino 8 (Modyul sa Mag-aaral)
Project EASE Modyul 8-15.
Internet/URL
http://www.careerand jobsearch.com/interview checklist.
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply