This is the Grade 8 Edukasyon sa Pagpapakatao (EsP) self-learning module for the Second Quarter (Ikalawang Markahan), Module 32: “Angkop na Kilos ng Lider at Tagasunod” (appropriate actions of a leader and a follower). It was prepared by DepEd Caraga Region for home study under the Alternative Delivery Mode. After working through it, learners should be able to practice the right actions that build their ability to lead and to follow.
What learners will learn
The module helps young people see the roles they play in society. It covers the right actions and guidelines for being an effective leader and follower, and the duties of a good, trustworthy follower. Its one learning competency is:
- Naisasagawa ang mga angkop na kilos upang mapaunlad ang kakayahang maging lider at tagasunod (carries out appropriate actions to develop the ability to be a leader and a follower). (EsP8P-IIh-8.4)
Key ideas: what makes a good leader
The lesson (Aralin 1) opens with a quote: the leader takes the lead in making decisions, and the follower helps for the good of the organization. The Suriin (discussion) part explains that a good leader is also a good follower. The two roles are linked and hard to separate, and every power comes with a big responsibility.
The module lists five abilities a leader should develop through the right actions:
- Kakayahang komunikatibo (communication skills): being persuasive, practicing in front of a mirror before facing the public, attending public speaking seminars, building vocabulary and choosing words carefully, and getting used to speaking to an audience.
- Tagapagturo at tagapayo (teacher and adviser): sharing knowledge and experience, widening one’s own knowledge, listening to and accepting ideas, and planning around one shared goal.
- Kakayahang lutasin ang problema (problem solving): weighing right and wrong, thinking about the results of a decision, understanding the reasons for doubt, making responsible decisions quickly, breaking decisions down, and studying their positive and negative results with conviction.
- Nakikipagsapalaran (willing to take risks): ready to face challenges and accept failure, with courage and self-confidence.
- Kakayahang makipagkapwa (getting along with others): being a good listener, asking the right questions, paying attention to what matters to others, and being honest, humble, trustworthy, positive, and pleasant to be with.
Key ideas: what makes a good follower
The module gives three groups of right actions for a follower:
- Kakayahan sa trabaho (work skills): developing creativity, improving skills at work, and studying to grow.
- Marunong makisama (knows how to get along): making friends, showing respect, listening to the leader and teammates, and adapting and giving support.
- Pagpapahalaga (values): valuing time, keeping one’s word, living out one’s role, being honest with oneself and others, and standing by one’s principles.
When followers have these traits, the leader becomes successful and effective, and work done in unity succeeds.
The test questions use real-life cases. A leader named Emilia helps people using money taken from the business, which shows a lack of honesty. A worker named Pablo keeps leftover money that belongs to his employer, but a follower must be honest in everything. A town leader named Karlo consults elders and followers before deciding, which shows he listens to and accepts ideas.
Parts and activities of the module
| Part | Activity | What learners do |
|---|---|---|
| Subukin | Pretest | 15 multiple-choice questions |
| Balikan | Gawain 1: Pahayag Ko! Hiwatigan Mo! | Fill in missing letters to form words, then use each in a sentence |
| Tuklasin | Gawain 2: Pag-analisa ng Kasabihan! | Analyze the saying that the mark of a good leader is being a good follower |
| Pagyamanin | Gawain 3: Kilos Ko, Mapanagutan nga ba? | Answer Oo (yes) or Hindi (no): is the action right for a leader and follower? |
| Pagyamanin | Gawain 4: Kilalanin Mo! | Label situations ML (responsible leader) or MT (responsible follower) |
| Pagyamanin | Gawain 5: Kung Ikaw Kaya? | Write how to keep members’ trust as a leader and help a group grow as a follower |
| Isaisip | Gawain 6: Samahan Ko! Pagyayamanin Ko! | Fill in a burger organizer with actions to remember |
| Isagawa | Gawain 7: Katungkulan Mo, Itala Mo! | Make a timeline of your roles from Grade 5 to Grade 8 and the right actions for each |
| Tayahin | Posttest | 15 multiple-choice questions |
| Karagdagang Gawain | Gawain 9: Ako, Ikaw sa Organisasyon | List five actions each for yourself as a follower and for your model leader, on outline drawings |
The written activities come with rubrics that show how they are scored.
How to use this module
- Learners: Start with the Subukin pretest to see what you already know, then follow the parts in order. Write all answers on a separate sheet of paper and do not write on the module, so others can use it. Check your work with the Susi sa Pagwawasto (answer key) honestly, and contact your teacher if anything is hard to understand.
- Parents and guardians: The module comes with a separate guide for teachers and facilitators with tips for helping learners at home. Help your child keep the module clean and finish each activity on paper.
- Teachers: The module’s teacher note says that if the learner does well in the Balikan activity, they may continue. If not, have them go back to the previous module. The answer key covers the pretest, posttest, Balikan, and Gawain 3 and 4. The open-ended tasks are scored with the rubrics.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this EsP module for?
It is for Grade 8 Edukasyon sa Pagpapakatao, Second Quarter (Ikalawang Markahan), Module 32.
What competency does the module cover?
It covers EsP8P-IIh-8.4: carrying out appropriate actions to develop the ability to be a leader and a follower.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto gives answers for the pretest, the posttest, the Balikan word activity, and Gawain 3 and 4. The essay and drawing tasks are scored with rubrics.
What abilities should a good leader develop according to the module?
Communication skills, being a teacher and adviser, problem solving, willingness to take risks, and getting along with others.
What actions make a good follower?
Building work skills, getting along with others through respect and listening, and holding values such as honesty, keeping one’s word, and valuing time.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Edukasyon sa Pagpapakatao – Ikalawang Markahan – Modyul 32: Angkop na Kilos ng Lider at Tagasunod
8
Edukasyon sa Pagpapakatao
Ikalawang Markahan – Modyul 32: Angkop na Kilos ng Lider at Tagasunod
[illustration: students reading and studying under a tree, a teacher at a desk, a child working by lamplight, and two students with a globe]
PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI
Edukasyon sa Pagkakatao – Ikawalong Baitang Alternative Delivery Mode Ikalawang Markahan – Modyul 32: Angkop na Kilos ng Lider at Tagasunod Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Johnrey C. Clarion, Megie M. Lillo
Editor: Emelinda L. Raza, Mark Lorenz C. Luib
Tagasuri: Megenila C. Guillen, Delia C. Bode, Faith D. Notarte, Richie B. Loren, Michael C. Paso, Mark Lorenz C. Luib, Judith E. Ecoben, Jezzine F. Salar, Rashiel Joy F. Lepaopao
Tagaguhit: Alim V. Eviota, Mark Lorenz C. Luib, Merlinda W. Malimit
Tagalapat: Nerissa G. Ga, Jaycee B. Barcelona
Tagapamahala: Francis Cesar B. Bringas, Isidro M. Biol Jr., Maripaz F. Magno, Josephine Chonie M. Obseñares, Lope C. Papeleras, Michael C. Paso, Juan Jr. L. Espina
Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________
Department of Education – Caraga Region Office Address: Teacher Development Center, J.P. Rosales Avenue Butuan City, Philippines 8600 Telefax: (085) 342-5969 E-mail Address: caraga@deped.gov.ph
8
Edukasyon sa Pagpapakatao
Ikalawang Markahan – Modyul 32: Angkop na Kilos ng Lider at Tagasunod
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
[illustration: hand with a finger pressing a button, icon beside the section title]
Ang modyul na ito ay dinisenyo at isinulat upang mamulat ang isipan ng mga kabataan sa mga tungkuling dapat gampanan sa lipunan. Saklaw ng araling ito ang mga angkop ng kilos at alituntunin upang maging epektibong lider at tagasunod.
Ipinapakita rin dito ang angkop na kilos na dapat taglayin upang mapaunlad ang kakayahang maging isang lider at tagasunod nang sa gayon ay magkaroon ng matibay na pundasyon. Ipinapahayag din dito ang mga responsibilidad at kilos na dapat mayroon ang mahusay at mapagkakatiwalaang tagasunod.
Sa modyul na ito ay malilinang mo ang kasanayang pampagkatuto na:
a. Naisasagawa ang mga angkop na kilos upang mapaunlad ang kakayahang maging lider at tagasunod. (EsP8P-IIh-8.4)
Subukin
[illustration: hand holding a pencil, icon beside the section title]
Maraming Pagpipilian.
Panuto: Basahing mabuti ang bawat tanong o sitwasyon at piliin ang tamang sagot. Titik lamang ang isulat sa sagutang papel.
Si Jose ay nahalal na pinuno sa kanilang klase kung kaya pinagsisikapan niyang maging isang epektibong lider. Sa layuning ito, ano ang kakayahan ang nararapat niyang maipakita upang maging ganap na mapanagutang lider?
A. kakayahang kumilos ayon sa kagustuhan
B. kakayahang tumingin sa sariling kapakanan
C. kakayahang paunlarin ang pangkat na nasasakupan
D. kakayahang makabili ng pangangailangan ng pamilyaAnong kilos ang nakatutulong upang mapaunlad ang kakayahang maging epektibong tagasunod?
A. kumilos nang mag-isa
B. nakatuon sa mali ng iba
C. pakikinig sa opinyon ng iba
D. natututo sa ibang karanasanPaano maipapakita ang matibay na relasyon ng lider at tagasunod?
A. sa pamamagitan nang sama-samang paggawa
B. sa pamamagitan nang bukas na pag-uusap para sa ikabubuti ng iilan
C. sa pamamagitan nang pagtanggap ng suhestiyon mula sa isang kasapi lamang
D. sa pamamagitan nang paggawa ng pasya nang hindi sumasangguni sa kasamaAlin sa mga sumusunod na kilos ang naging dahilan nang maayos na ugnayan sa pagitan ng lider at tagasunod?
A. malawak ang pang-unawa
B. nagpapabaya sa bawat suliranin
C. walang pagkakaisa sa isang gawain
D. padalos-dalos ang paggawa ng desisyonBakit mahalagang maisagawang lider ang mga angkop na kilos?
A. mapaunlad ang pisikal at ispiritwal na pagkatao
B. upang hindi malihis sa maling daan ang mamamayan
C. upang maging epektibong tagapag-utos sa mga kasapi
D. upang magsilbing modelong tagapamahala sa isang lipunanAnong kilos ang maaaring gawin ng isang lider upang maging matagumpay ang layunin ng pangkat?
A. Lider ang palaging nagsasalita.
B. Suportahan ang ilang mga miyembro.
C. Pinapaubaya ng lider ang mga gawain sa kasamahan.
D. Nasusuri ang positibo at negatibong maging resulta na gagawing kilos.Bilang isang lider, ano ang nararapat gawin upang mahikayat ang kasaping nawalan ng determinasyong ipagpatuloy ang nasimulang gawain?
A. hayaan silang magliwaliw muna
B. pabayaan ang kasamahan sa kanilang gusto
C. magbigay ng ibang trabaho na angkop sa kanilang panlasa
D. magbigay ng pagganyak na mensahe sa mga kasamahanSi Emilia ay isang lider ng korporasyon. Kilala siyang matulungin at epektibong pinuno kaya mahal na mahal siya ng kanyang mga kasamahan at nasasakupan. Ngunit lingid sa kaalaman ng mga ito, ang itinulong niya ay nagmula sa kinupit na pera mula sa kanilang negosyo. Sa tingin mo napaunlad ba ni Emilia ang kanyang kakayahan bilang lider?
A. Oo, dahil ginamit sa mabuting paraan ang pera.
B. Oo, dahil marami siyang natulungan at napasaya.
C. Hindi, dahil magagalit ang mga kasamahan.
D. Hindi, dahil ang kilos ay nagpapakita ng kawalan ng katapatan.Ang palaisdaan ng mga taga-Sitio May-Tubig ay nakapagbenta ng Php 10,000.00 sa loob ng isang araw. Kumuha ng Php 2,000.00 si Pablo upang ipambili ng gasolina at “maintenance” ng bangka, may natirang Php 500.00. Ngunit hindi niya ito ibinalik sa kanyang amo sa halip, ay ibinili ng pangangailangan nito sa sarili. Angkop ba ang kilos na ipinakita ni Pablo?
A. Oo, sapagkat wala ng pagkain ang pamilya niya sa araw na iyon.
B. Hindi, dahil ang tagasunod ay dapat na maging matapat sa lahat ng gagawin.
C. Oo, dahil siya naman ang bumili ng gasolina para sa bangka at suhol niya iyon.
D. Hindi, sapagkat pera ng kanyang amo ang ibinili ng mga pangangailangan niya.
10.Bilang isang lider, ano ang pinakaunang aspeto na dapat isaalang-alang sa paggawa ng pasya? A. sapat na pundo B. opinyon ng kasamahan C. kagustuhan ng bawat isa D. kapakanan ng nakararami
Sino sa mga sumusunod ang nagsagawa ng angkop na kilos sa pagpapaunlad ng kakayahang maging lider?
A. Si James na tumutulong sa kapwa mahirap.
B. Si John na may hangaring mapabuti ang buhay ng kanayon.
C. Si Matteo na ginagawa ang lahat para sa kapakanan ng pamilya.
D. Si Peter na nagpapasimuno sa mga tungkulin ng bawat isa at pagpapalaganap ng sama-samang pagbayanihan.Alin sa sumusunod na pangungusap ang nagpapamalas ng huwarang kilos sa pagpapaunlad ng kakayahang maging tagasunod?
A. Isang karpentero na pumipili ng kleyente.
B. Isang caretaker na pinapabayaan ang bahay ng amo.
C. Ang tinderang hinihikayat ang bawat kustomer na bumili.
D. Ang kasambahay na hinahayaan lamang ang mga basurang nagkalat.Isang mahusay na pinuno sa maliit na bayan si Karlo. Bago siya gumawa ng pasya sumasangguni muna siya sa mga nakatatanda at mga tagasunod. Kapag may hindi napagkasunduan ay gumagawa siya ng paraang makapaglahad ang mga kasamahan ng suhestiyon upang mapaunlad ang kanilang lugar. Anong angkop na kilos ang ipinapakita ni Karlo?
A. masayahing pinuno
B. magaling sa pagsasalita
C. mapagmataas na pinuno
D. marunong makinig at tumanggap ng ideyaPaano mapapaunlad ang kakayahang maging lider at tagasunod?
A. sa pamamagitan ng pagbibigay ng oras kung kailan gusto
B. sa pamamagitan ng pagsasarili sa mga problema
C. sa pamamagitan ng pakikiisa sa mga gawain ng pangkat
D. sa pamamagitan ng pagiging malapit sa mga makapangyarihang taoSi Anna ay matagal ng nagtatrabaho sa isang korporasyon bagaman agad siyang tinanggal ng kanyang amo dahil sa sunod-sunod na pagliban nito sa trabaho na hindi man lang nakapagsumite ng sickleave application.Angkop nga ba ang ginawang hakbang ng amo?
A. Oo, dahil lumabag sa patakaran si Anna.
B. Oo, ipinatupad lamang ng amo ang nararapat.
C. Hindi, dahil may pantay-pantay na karapatan ang bawat manggagawa.
D. Hindi, dahil ang pagtatanggal ng empleyado ay dapat dumaan sa tamang proseso.
[transcriber’s note: pages 9 to 16 are numbered as requested; their printed page numbers are 5 to 12]
Aralin 1
Angkop na Kilos ng Lider at Tagasunod
“Ang pinuno ang nangunguna sa paggawa ng mga desisyon at tagasunod ang tutulong para sa ikabubuti ng isang organisasyon”
-Anonymous
Ngayon, subukin sa Balikan ang natutunan mo sa nakaraang modyul upang hindi ka mahirapan sa pag-unawa sa konseptong tatalakayin sa panibagong aralin. Alam kong kayang-kaya mo ito kaibigan! Ngayon pa lang binabati na kita.
Balikan
Gawain 1: Pahayag Ko! Hiwatigan Mo!
Panuto: Gumawa ng parehong kahon sa iyong sagutang papel. Punan ng titik ang kahon upang mabuo ang salita. Pagkatapos ay gamitin ito sa pagbuo ng isang makabuluhang pangungusap. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
Ginagampanan nang may kahusayan ang tungkulin ni Amor sa kompanya.
R _____ S P _____ N _____ _____ B _____ L I _____ _____ DNakukuha ang simpatya at suporta ng kasamahan sa bawat desisyon ng lider
M _____ P _____ _____ H _____ K _____ _____ A TNakabubuo ng isang matibay na samahan
M _____ T _____ _____ A GTumatayong boses ng pangkat
N _____ M _____ M _____ _____ OKasingkahulugan ng lider
P _____ N _____ N O
RUBRIKS SA PAGBUO NG PANGUNGUSAP
| Pamantayan | Napakahusay (5 puntos) | Mahusay (4 puntos) | Katamtaman (3 puntos) | Kailangan pa ng kasanayan (2 puntos) |
|---|---|---|---|---|
| Pagkabuo ng Pangungusap | Kompleto at malinaw ang pagkakagamit ng salita sa pangungusap. | Kompleto bagaman hindi masyadong malinaw ang pagkakagamit ng salita sa pangungusap. | Kulang at hindi masyadong malinaw ang pagkakagamit ng salita sa pangungusap. | Kulang at hindi malinaw ang pagkakagamit ng salita sa pangungusap. |
Mga Tala para sa Guro
Kung matagumpay na naisagawa ng bata ang gawaing nasa Balikan ay hayaan siyang magpatuloy sa kasunod na gawain. Hindi naman, pabalikan ang sinundang modyul.
Tuklasin
Gawain 2: Pag-analisa ng Kasabihan!
Panuto: Suriin at unawaing mabuti ang kasabihan. Sagutin ang gabay na mga tanong sa sagutang papel.
“Marka ng isang mahusay na lider Ang pagiging mahusay na tagasunod”
Mgatanong:
- Anong mensahe ang ipinapahiwatig ng kasabihan?
- Sa paanong paraan nagiging mahusay na lider ang tagasunod?
- Anong kakayahan ang dapat mong taglayin;
a. bilang isang lider?
b. bilang isang tagasunod?
RUBRIKS SA PAGSAGOT NG MGA TANONG
| Pamantayan | Napakahusay (15 puntos) | Mahusay (10 puntos) | Nangangailangan ng Pag-unlad (5 puntos) |
|---|---|---|---|
| Nilalaman ng mga sagot | Nasagutan nang tama ang lahat ng tanong at kinapapalooban ng makabuluhang impormasyon. | Nasagutan nang tama ang iilang tanong at kinapapalooban ng iilang makabuluhang impormasyon. | May sagot sa tanong bagaman malayo sa konseptong hinihingi. |
Suriin
Alam mo ba kaibigan, ikaw ay isinilang dito sa mundo na maging lider? Ngunit laging isaalang-alang na sa bawat kapangyarihan ay may kaakibat na malaking responsibilidad. Ang mabuting lider ay isa ring mabuting tagasunod. Mahirap paghiwalayin ang pananagutang lider at tagasunod, ito ay may koneksiyon sa isa’t isa.
Kailangang paunlarin ang kakayahan ng isang lider sa pamamagitan ng pagsasagawa sa mga angkop na kilos gaya ng mga sumusunod:
1. Kakayahang komunikatibo.
- Mapanghikayat
- Mag-ensayo sa harap ng salamin bago humarap sa publiko
- Dumalo sa seminar na naghahasa sa pagsasalita sa publiko
- Paunlarin ang bokabularyo at maging mapili sa mga salitang gagamitin
- Sanayin ang sarili sa pakikipag-usap sa madla
2. Tagapagturo at tagapayo
- Maibahagi ang kaalaman at karanasan
- Pagpapalawak ng sariling kaalaman
- Marunongmakinig at tumanggap ng ideya
- Makapagplano ng iisang layunin
3. Kakayahang lutasin ang problema
- Makapagtitimbang ng tama o mali
- Makapag-iisip ng maaaring kahihinatnan sa gagawing desisyon
- Nakauunawa sa kadahilanan ng pag-aalinlangan
- Nakagagawa ng mapanagutang desisyon sa maikling panahon
- Nahihimay ang mga desisyon
- Nasusuri ang positibo at negatibong maging resulta na may paninindigan
4. Nakikipagsapalaran
- Handang sumuong sa mga pagsubok
- Handang tanggapin ang kabiguan
- May angking katapangan
- May tiwala sa sarili
5. Kakayahang makipagkapwa
Mabisang tagapakinig
Marunong magtanong ng tama
Pagbibigay-tuon sa mga bagay na may halaga sa iba
Tapat, may tiwala, mapagkumbaba, mapagkatiwalaan, positibo at masayang kasama.
Ang mga sumusunod ay ang mga angkop na kilos ng isang mahusay na tagasunod :
1. Kakayahan sa trabaho.
- Malilinang ang pagkamalikhain
- Napapaunlad ang kakayahan sa larangan ng paggawa
- Nag-aaral para umunlad ang sarili
2. Marunong makisama.
- Nakikipagkaibigan
- Nagpapakita ng respeto
- Marunong makinig sa lider at kasamahan
- Nakikibagay at sumusuporta
3. Pagpapahalaga
- Pinapahalagahan ang oras
- May isang salita
- Pagsasabuhay sa gampanin
- Pagiging matapat sa sarili at kapwa
- May paninindigan
Kung ang nabanggit namga kilos ay taglay ng isang tagasunod, maging matagumpay at maging epektibo ang isang lider. Samakatuwid, ang pagsagawa ng isang gawain nang may pagkakaisa ay tiyak na magtatagumpay nangwalang kahirap-hirap.
Pagyamanin
Gawain 3: Kilos Ko, Mapanagutan nga ba?
Panuto: Unawain nang mabuti ang mga pahayag. Isulat sa sagutang papel ang Oo kung ito ay nagpapakita ng angkop na kilos na dapat taglayin ng isang lider at tagasunod at Hindi kung taliwas ang mga ito.
- tumatanggap at ginagampanan ang mga tungkulin
- pinapakinggan ang suhestiyon ng iba
- sumasalungat sa lahat ng ideya ng mga kasamahan
- nagwawalang bahala sa mga nakaatas na gawain
- naghahangad ng mataas para sa sarili
- pagiging disiplinado sa lahat ng pagkakataon
- nagbibigay ng maling impormasyon sa kasamahan
- pagkakaroon ng matibay na koneksyon sa mga kasamahan
- nagpapasimuno ng kaguluhan
- mayroong pansariling layunin
Gawain 4: Kilalanin Mo!
Panuto: Basahin at unawain ang sitwasyon. Isulat sa sagutang papel kung ang ML kung ang sitwasyon ay nagpapakita ng kilos ng isang mapanagutang lider at MT naman kung mapanagutang tagasunod.
- Sinunod ni Macky ang utos ng ama na mag-igib ng tubig sa balon.
- Nagkaisa ang lahat ng kasapi ni Marlon na gagawin ang pangkatang proyekto.
- Agad na ginawa ng mamamayan ng Barangay Mabuhay ang Oplan Linis sa kanilang lugar dahil sa utos niKapitana Ramirez.
- Tinanggap ni Jhon na pangulo ng YES-O ang mga suhestiyon ng mga kasapi hinggil sa pagpapatayo ngeco-parkng kanilang paaralan.
- Pinatawag ni Ma. Teresa Cruz, punong-guro ng Mataas na Paaralan ng Makapuno ang mga magulang upangpag-usapan ang darating na Values Month.
Gawain 5: Kung Ikaw Kaya?
Panuto: Basahin at unawain. Isulat sa papel ang tamang sagot.
Bilang isang lider, paano mo mapapanatili ang respeto at tiwala ng mga kasapi sa asosasyong pinamumunuan?
Bilang tagasunod, paano mo mapapaunlad ang asosasyong iyong kinabibilangan?
RUBRIKS SA PAGSAGOT NG SAGOT
| Pamantayan | Napakahusay (20 puntos) | Mahusay (15 puntos) | Katamtaman (10 puntos) | Kailangan pa ng kasanayan (5 puntos) |
|---|---|---|---|---|
| Nilalaman | Malinaw na nailalahad ang pangangatwiran at nakapagbibigay ng mga suportang detalye at halimbawa. | Malinaw na nailalahad ang pangangatwi-ran at nakapagbibigay ng iilang suportang detalye at halimbawa. | Hindi masyadong malinaw na nailalahad ang pangangatwi-ran at nakapagbibigay ng iilang suportang detalye at halimbawa. | Hindi malinanw na nailalahad ang pangangatwi-ran at hindi nakapagbibiga y ng mga suportang detalye at halimbawa. |
Isaisip
Gawain 6: “Samahan Ko! Pagyayamanin Ko!”
Panuto: Katulad ng isang burger, ang isang samahan ay pinagbuklod ng mga angkop na kilos ng isang lider at mga tagasunod. Gumuhit ng burger organizer at isulat ang mga dapat tandaang kilos upang maging mapanagutang lider o tagasunod.
[illustration: outline drawing of a burger, for the burger organizer]
RUBRIKS SA PAGWAWASTO NG SAGOT
| Pamantayan | Napakahusay (15 puntos) | Mahusay (12 puntos) | Katamtaman (9 puntos) | Kailangan pa ng kasanayan (6 puntos) |
|---|---|---|---|---|
| Nilalaman | Kompleto at angkop ang mga impormasyong isinulat. | Kompleto bagaman hindi masyadong angkop ang impormasyong isinulat. | Kulang at hindi masyadong angkop ang impormasyong isinulat. | Kulang at hindi angkop ang impormasyong isinulat. |
Isagawa
Gawain 7: Katungkulan Mo, Itala Mo!
Panuto: Gumawa ng timeline diagram sa sagutang papel. Sundin ang mga sumusunod na hakbang.
- Itala ang iyong naging katungkulan sa klasrum/organisasyon simula ng ikaw ay nag-aral.
- Ano-ano ang angkop na kilos na maaari mong gawin upang mas maging mapanagutang lider at tagasunod?
Halimbawa: Katungkulan: Ingat-Yaman Kilos: Taga hawak ng pera ng mga kaklase gaya ng mga kontribusyon na may ibayong pag-iingat at di pagamit nito sa sariling pangangailangan.
[chart: timeline diagram; Gawain 7: Katungkulan Mo, Itala Mo!] Baitang 5 | Baitang 6 | Baitang 7 | Baitang 8 Katungkulan: (under each Baitang, four times) Kilos: (in the box under each Katungkulan; labels printed as “Kilos:”, “Kilos”, “Kilos:”, “Kilos:”)
RUBRIKS SA PAGWAWASTO NG SAGOT
| Pamantayan | Napakahusay (15 puntos) | Mahusay (12 puntos) | Katamtaman (9 puntos) | Kailangan pa ng kasanayan (6 puntos) |
|---|---|---|---|---|
| Nilalaman | Kompleto at angkop ang mga impormasyong isinulat. | Kompleto bagaman hindi masyadong angkop ang impormasyong isinulat. | Kulang at hindi masyadong angkop ang impormasyong isinulat. | Kulang at hindi angkop ang impormasyong isinulat. |
Tayahin
Maraming Pagpipilian.
Panuto: Basahing mabuti ang bawat tanong o sitwasyon at piliin ang tamang sagot. Titik lamang ang isulat sa sagutang papel.
Sino sa mga sumusunod ang nagsagawa ng angkop na kilos sa pagpapaunlad ng kakayahang maging lider?
- A. Si James na tumutulong sa kapwa mahirap.
- B. Si John na may hangaring mapabuti ang buhay ng kanayon.
- C. Si Matteo na ginagawa ang lahat para sa kapakanan ng pamilya.
- D. Si Peter na nagpapasimuno sa mga tungkulin ng bawat isa at pagpapalaganap ng sama-samang pagbayanihan.
Alin sa sumusunod na pangungusap ang nagpapamalas ng huwarang kilos sa pagpapaunlad ng kakayahang maging tagasunod?
- A. Isang karpentero na pumipili ng kleyente.
- B. Isang caretaker na pinapabayaan ang bahay ng amo.
- C. Ang tinderang hinihikayat ang bawat kustomer na bumili.
- D. Ang kasambahay na hinahayan lamang ang mga basurang nagkalat.
Isang mahusay na pinuno sa maliit na bayan si Karlo. Bago siya gumawa ng pasya sumasangguni muna siya sa mga nakatatanda at mga tagasunod. Kapag may hindi napagkasunduan ay gumagawa siya ng paraang makapaglahad ang mga kasamahan ng suhestiyon upang mapaunlad ang kanilang lugar. Anong angkop na kilos ang ipinapakita ni Karlo?
- A. masayahing pinuno
- B. magaling sa pagsasalita
- C. mapagmataas na pinuno
- D. marunong makinig at tumanggap ng ideya
Paano mapapaunlad ang kakayahang maging lider at tagasunod?
- A. sa pamamagitan ng pagbibigay ng oras
- B. sa pamamagitan ng pagsasarili sa mga problema
- C. sa pamamagitan ng pakikiisa sa mga gawain ng pangkat
- D. sa pamamagitan ng pagiging malapit sa mga makapangyarihang tao
Si Anna ay matagal ng nagtatrabaho sa isang korporasyon bagaman agad siyang tinanggal ng kanyang amo dahil sa sunod-sunod na pagliban nito sa trabaho na hindi man lang nakapagsumite ng sickleave application. Angkop nga ba ang ginawang hakbang ng amo?
- A. Oo, dahil lumabag sa patakaran si Anna.
- B. Oo, ipinatupad lamang ng amo ang nararapat.
- C. Hindi, dahil may pantay-pantay na karapatan ang bawat manggagawa.
- D. Hindi, dahil ang pagtatanggal ng empleyado ay dapat dumaan sa tamang proseso.
Si Jose ay nahalal na pinuno sa kanilang klase kung kaya pinagsisikapan niyang maging isang epektibong lider. Sa layuning ito, ano ang kakayahan ang nararapat niyang maipakita upang maging ganap na mapanagutang lider?
- A. kakayahang kumilos ayon sa kagustuhan
- B. kakayahang tumingin sa sariling kapakanan
- C. kakayahang paunlarin ang pangkat na nasasakupan
- D. kakayahang makabili ng pangangailangan ng pamilya
Anong kilos ang nakatutulong upang mapaunlad ang kakayahang maging epektibong tagasunod?
- A. kumilos nang mag-isa
- B. nakatuon sa mali ng iba
- C. pakikinig sa opinyon ng iba
- D. natututo sa ibang karanasan
Paano maipapakita ang matibay na relasyon ng lider at tagasunod?
- A. sa pamamagitan nang sama-samang paggawa
- B. sa pamamagitan nang bukas na pag-uusap para sa ikabubuti ng iilan
- C. sa pamamagitan nang pagtanggap ng suhestiyon mula sa isang kasapi lamang
- D. sa pamamagitan nang paggawa ng pasya nang hindi sumasangguni sa kasama
Alin sa mga sumusunod na kilos ang naging dahilan nang maayos na ugnayan sa pagitan ng lider at tagasunod?
- A. malawak ang pang-unawa
- B. nagpapabaya sa bawat suliranin
- C. walang pagkakaisa sa isang gawain
- D. padalos-dalos ang paggawa ng desisyon
Bakit mahalagang maisagawa ng lider ang mga angkop na kilos?
- A. mapaunlad ang pisikal at ispiritwal na pagkatao
- B. upang hindi malihis sa maling daan ang mamamayan
- C. upang maging epektibong tagapag-utos sa mga kasapi
- D. upang magsilbing modelong tagapamahala sa isang lipunan
Anong kilos ang maaaring gawin ng isang lider upang maging matagumpay ang layunin ng pangkat?
- A. Lider ang palaging nagsasalita.
- B. Suportahan ang ilang mga miyembro.
- C. Pinapaubaya ng lider ang mga gawain sa kasamahan.
- D. Nasusuri ang positibo at negatibong maging resulta na gagawing kilos.
Bilang isang lider, ano ang nararapat gawin upang mahikayat ang kasaping nawalan ng determinasyong ipagpatuloy ang nasimulang gawain?
- A. hayaan silang magliwaliw muna
- B. pabayaan ang kasamahan sa kanilang gusto
- C. magbigay ng ibang trabaho na angkop sa kanilang kakayahan
- D. magbigay ng pagganyak na mensahe sa mga kasamahan
Si Emilia ay isang lider ng korporasyon. Kilala siyang matulungin at epektibong pinuno kaya mahal na mahal siya ng kanyang mga kasamahan at nasasakupan. Ngunit lingid sa kaalaman ng mga ito, ang itinulong niya ay nagmula sa kinupit na pera mula sa kanilang negosyo. Sa tingin mo napaunlad ba ni Emilia ang kanyang kakayahan bilang lider?
- A. Oo, dahil ginamit sa mabuting paraan ang pera.
- B. Oo, dahil marami siyang natulungan at napasaya.
- C. Hindi, dahil magagalit ang mga kasamahan.
- D. Hindi, dahil ang kilos ay nagpapakita ng kawalan ng katapatan.
Ang palaisdaan ng mga taga-Sitio May-Tubig ay nakapagbenta ng Php 10,000.00 sa loob ng isang araw. Kumuha ng Php 2,000.00 si Pablo upang ipambili ng gasolina at “maintenance” ng bangka, may natirang Php 500.00. Ngunit hindi niya ito ibinalik sa kanyang amo sa halip, ay ibinili ng pangangailangan nito sa sarili. Angkop ba ang kilos na ipinakita ni Pablo?
- A. Oo, sapagkat wala ng pagkain ang pamilya niya sa araw na iyon.
- B. Hindi, dahil ang tagasunod ay dapat na maging matapat sa lahat ng gagawin.
- C. Oo, dahil siya naman ang bumili ng gasolina para sa bangka at suhol niya iyon.
- D. Hindi, sapagkat pera ng kanyang amo ang ibinili ng mga pangangailangan niya.
Bilang isang lider, ano ang pinakaunang aspeto na dapat isaalang-alang sa paggawa ng pasya?
- A. sapat na pundo
- B. opinyon ng kasamahan
- C. kagustuhan ng bawat isa
- D. kapakanan ng nakararami
Karagdagang Gawain
Gawain 9: “Ako, Ikaw sa Organisasyon”
Panuto: Magtala ng limang angkop na kilos sa bawat isa na nagpapakita ng pagunlad ng kakayahang maging lider at tagasunod. Sa tulong ng guhit balangkas na tao (outline drawing) isulat ang sagot sa sagutang papel.
[illustration: two outline drawings of a standing person, side by side] Ako bilang isang mapanagutang tagasunod Ang Aking Huwarang Lider sa Organisasyon
RUBRIKS SA PAGWAWASTO NG SAGOT
| Pamantayan | Napakahusay (15 puntos) | Mahusay (12 puntos) | Katamtaman (9 puntos) | Kailangan pa ng kasanayan (6 puntos) |
|---|---|---|---|---|
| Nilalaman | Kompleto at angkop ang mga impormasyong isinulat. | Kompleto bagaman hindi masyadong angkop ang impormasyong isinulat. | Kulang at hindi masyadong angkop ang impormasyong isinulat. | Kulang at hindi angkop ang impormasyong isinulat. |
Susi sa Pagwawasto
[transcriber’s note: this page is printed upside down; the answers below were read after rotating it, and the text is transcribed in the order it reads on the rotated page]
[illustration: key icon beside the heading]
Tayahin
D 1. C 2. D 3. C 4. D 5. C 6. C 7. A 8. A 9. D 10. D 11. D 12. D 13. B 14. D 15.
Pagyamanin
Gawain 3
Oo 1. Oo 2. Hindi 3. Hindi 4. Hindi 5. Oo 6. Hindi 7. Oo 8. Hindi 9. Hindi 10.
Gawain 4
MT 1. MT 2. MT 3. ML 4. ML 5.
Balikan
Responsibilidad 1. Mapanghikayat 2. Matatag 3. Namumuno 4. Pinuno 5.
Subukin
C 1. C 2. A 3. A 4. D 5. D 6. D 7. D 8. B 9. D 10. D 11. C 12. D 13. C 14. D 15.
Sanggunian
Aklat
Bognot, Regina et.Al. 2014. Edukasyon sa Pagpapakatao Modyul para sa mag-aaral. 5th Floor Mabini Building. Meralco Avenue, Pasig City.
Hanguang Elektroniko
Allen, Terina. fastcompany.com. Fast Company & Inc. November 28, 2018. https://www.fastcompany.com/90273002/want-to-be-a-good-leader-learn-to-follow (accessed June 2, 2020).
Giacoman, Augusto. strategybusiness.com. OCTOBER 17, 2017. https://www.strategy-business.com/blog/How-to-Become-a-Powerful-Follower?gko=fa4f6 (accessed JUNE 1, 2020).
Suda, Lawrence. PMI. PA: Project Management Instituite. October 29, 2013. https://www.pmi.org/learning/library/importance-of-effective-followers- (accessed June 2, 2020).
Wigston, Sue. eaglesflight.com. Eagles Flight. July 16, 2019. https://www.eaglesflight.com/blog/the-critical-role-of-followership-in-leadership (accessed June 2, 2020).
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply