Filipino 7 Quarter 2 Module 9: Mga Kulturang Nakapaloob sa Awiting-Bayan

Filipino 7 Quarter 2 Module 9 helps learners analyze the culture found in Philippine folk songs, with a pretest, activities, posttest, and answer key.

This is the Filipino Grade 7 self-learning module for the second quarter (Ikalawang Markahan), Modyul 9: “Mga Kulturang Nakapaloob sa Awiting-Bayan” (the cultures found in folk songs). It was prepared by DepEd Region XII for learners studying at home, with parents or other facilitators guiding them. After working through it, learners should be able to identify Filipino customs and traditions in folk songs and show the culture of their own place through their own talent.

On this page 6 sections

What learners will learn

The module is built on this most essential learning competency (Pinakamahalagang Kasanayan sa Pampagkatuto):

  • Nasusuri ang kulturang nakapaloob sa awiting-bayan (analyzes the culture found in a folk song), F7PB-IIi-12

Its objectives (Layunin) are:

  • Natutukoy ang mga kultura at tradisyon ng mga Pilipino (identifies the cultures and traditions of Filipinos).
  • Naipakikita ang kultura at tradisyon sa sariling lugar batay sa sariling kakayahan o talento (shows the culture and traditions of one’s own place through one’s own ability or talent).

The module contains one lesson, Aralin 6: “Mga Kulturang Nakapaloob sa Awiting-bayan.” It builds on earlier lessons about the types of folk songs and the literature of the Visayas (Kabisayaan).

Key ideas: culture and the awiting-bayan

Kultura (culture) is what identifies the character of a place and its people. According to the module, culture shows in a people’s way of life, customs, traditions, beliefs, religion, language, food, literature, art, clothing, work, and housing.

Awiting-bayan (folk songs) began as poems or rhymes that were later set to a tune so they could be sung. Adding a melody made them easier to memorize. Folk songs are an artistic way to express opinions and feelings, they strengthen a people’s identity, and they reveal the culture and traditions of a place.

The module also explains that inherited customs are hard to lose because they are deeply planted in our thinking and character. It lists Filipino traditions worth keeping:

  • Pagmamano: kissing the hand of elders as a sign of respect, along with saying po and opo and calling older siblings kuya and ate (manong and manang)
  • Pagdarasal nang sama-sama: praying together at the evening Angelus (orasyon)
  • Pagtutulungan, pagdadamayan, and bayanihan: helping one another and standing by others in hard times, as many Filipinos did during the COVID-19 pandemic
  • Pamamanhikan: the man’s parents visiting the woman’s family, usually bringing food to share, to discuss the wedding
  • Panghaharana: serenading a woman as a sign of sincere love
  • Pista or pestibal: festive occasions the whole community prepares for, showing Filipino devotion
  • Ritwal: rituals that indigenous peoples hold to ask their god or bathala for things like a good harvest, marriage, or baptism
  • Semana Santa and families eating together (sama-samang kumakain)

The songs in the module

  • “Ay Kalisud”: an Ilonggo folk song from the Visayas, given with a Tagalog translation. It expresses the deep sorrow of someone left behind by a loved one. Vocabulary from the song includes tangisan (to weep over), gugma (love), kalipayan (happiness), mayad (good), and makadumdum (to remember).
  • “Gensan Tangi Ka sa Ganda”: a song about General Santos City, with lyrics by Lilibeth Loreno-Ablao and Junmar Malabanan. It celebrates the city’s blue sea and tuna, its champion boxers, and the unity of Lumad, Muslim, and Christian residents.

Other examples in the questions include “Ili-ili Tulog Anay,” which shows a mother’s love for her child, and “Si Pilemon,” which points to fishing as a livelihood.

Parts and activities

PartWhat learners do
Subukin15-item multiple-choice pretest
TuklasinReview questions on the expository text about Visayan culture; Pagsasanay 1 (matching halves of Filipino sayings, then writing an original salawikain); Pagsasanay 2 (unscrambling letters to name the tradition shown in each picture)
SuriinRead “Ay Kalisud”; Gawain 1: define kultura in a concept map, find word meanings in a puzzle, list the song’s traditions and mark whether each is still practiced, and answer questions
PagyamaninShow the culture of your own place through a poem or spoken poetry, a drawing or poster, or a slogan, scored with a rubric
IsaisipShow the link between awiting-bayan and kultura in a graphic organizer and write one sentence about it
IsagawaMake a comic strip with dialogue expressing pride in your culture, based on “Gensan Tangi Ka sa Ganda”; a sample comic strip is included
Tayahin15-item multiple-choice posttest
Karagdagang GawainResearch a folk song from your area and write the culture found in it

How to use this module

  • Learners: Start with the Subukin pretest, then go through the parts in order. Write all answers on a separate answer sheet and do not write on the module, so others can use it. Check your work honestly with the answer key (Susi sa Pagwawasto) at the end, and contact your teacher if a lesson is hard to understand.
  • Parents and facilitators: Help your child choose a creative output in Pagyamanin that fits their interest and talent, and encourage them to ask elders about local folk songs for the Karagdagang Gawain.
  • Teachers: Use the rubrics in Suriin and Pagyamanin to score open-ended answers and creative outputs, and compare the Subukin and Tayahin scores to see how much learners gained.

Frequently asked questions

What grade and quarter is this Filipino module for?

It is for Grade 7 Filipino, second quarter (Ikalawang Markahan), Module 9. The lesson inside is Aralin 6, Mga Kulturang Nakapaloob sa Awiting-bayan.

What competency does the module cover?

It covers Nasusuri ang kulturang nakapaloob sa awiting-bayan (analyzes the culture found in a folk song), competency code F7PB-IIi-12.

Does the module have an answer key?

Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the pretest, posttest, Pagsasanay 1 and 2, and the vocabulary puzzle. Open-ended tasks are scored with rubrics.

What folk songs are used in the module?

The main songs are the Ilonggo folk song Ay Kalisud, with a Tagalog translation, and Gensan Tangi Ka sa Ganda, a song about General Santos City. The test questions also mention Ili-ili Tulog Anay and Si Pilemon.

What is an awiting-bayan?

An awiting-bayan is a folk song. According to the module, folk songs began as poems or rhymes later set to a melody to make them easier to remember, and they reflect the culture and traditions of a place.

Full text of the module

The text below is a transcription of the PDF above, as printed.

FILIPINO Ikalawang Markahan – Modyul 9: Mga Kulturang Nakapaloob sa Awiting-Bayan

7

[illustration: students reading and studying under a tree, a teacher with students at a desk, a globe, and a child writing by lamp light]

CO_Q2_Filipino 7_ Module 9

Filipino – Baitang 7 Alternative Delivery Mode Ikalawang Markahan – Modyul 9: Mga Kulturang Nakapaloob sa Awiting-bayan Unang Edisyon, 2020

Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.

Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.

Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.

Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio

Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul

Manunulat: LILIBETH LORENO – ABLAO Editor: VIRGILINA L. CABAYLO Tagasuri: MA. NILA D. FUENTEBELLA Tagaguhit: IHRYN T. JARANILLA Tagalapat: GUINEVIER T. ALLOSO Tagapamahala: ALLAN G. FARNAZO, GILBERT BARRERA, ARTURO TINGZON, PETER VAN C. ANG-UG, JULIET F. LASTIMOSA, SALLY A. PALOMO, GREGORIO O. RUALES

Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________

Department of Education – Region XII Office Address: Department of Education – Region XII Office Address: Regional Center, Brgy. Carpenter Hill, City of Koronadal Telefax: (083) 2288825/ (083) 2281893 Email Address: depedroxii.org Email: region12@deped.gov.ph

Paunang Salita

Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.

Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag aaral sa kani-kanilang tahanan.

Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.

Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.

Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.

Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan

Alamin

Ano ang napaloob sa Modyul na ito?

Magandang araw sa iyo kaibigan.

Mahilig ka bang kumanta? Anong genre naman ng awitin ang paborito mo? Maraming kabataan ngayon ang aliw na aliw sa mga awiting napakalakas ang tugtog katulad ng alternative rock, rap, hip hop, pop music, at marami pang iba. Ngunit marami pa rin naman ang mahilig sa mga makalumang awitin sapagkat ang mga ito’y may himig na tila huni ng ibon na kaysarap pakinggan.

Ikaw ba’y nakaranas nang sumabay kumanta ng isang awiting-bayan? Anong awiting-bayan ang alam mong kantahin? Ano naman ang nararamdaman mo habang kinakanta ito?

Sa mga nagdaang aralin ay natutuhan mo ang iba’t ibang uri ng awiting-bayan. Subalit sa tingin ko, higit na mainam kung ikaw ay lilikha ng isang awiting-bayan na sumasalamin sa kultura at tradisyon sa sarili mong lugar. Sa pagkakataong ito ay tutulungan ka ng modyul na ito na ginawa para sa iyo. Layunin nitong mabigyan ka ng sapat na kaalaman sa paglikha ng sarili mong awiting-bayan na kung saan ay ipakikita mo ang makulay na kultura ng sarili mong bayan o lugar.

Maaari mong gamitin ang iyong kaalaman at kahusayan sa pagsagot sa mga pagsasanay. Kaya halina’t tuklasin ang makulay na kultura at tradisyon ng Kabisayaan.

Pinakamahalagang Kasanayan sa Pampagkatuto:

Nasusuri ang kulturang nakapaloob sa awiting-bayan (F7PB-IIi-12)

Layunin:
  • Natutukoy ang mga kultura at tradisyon ng mga Pilipino.
  • Naipakikita ang kultura at tradisyon sa sariling lugar batay sa sariling kakayahan o talento.

Subukin

Bilang panimula, subukin mo munang gawin ang sumusunod na gawain.

Panuto: Basahin at unawain ang mga tanong. Piliin at isulat sa iyong sagutang papel ang titik ng tamang sagot.

  1. Masasalamin dito ang uri ng pamumuhay, mga kaugalian, tradisyon, paniniwala, relihiyon, wika, pagkain, panitikan, sining, hanapbuhay, at iba pa.
    a. kultura
    b. tradisyon
    c. relihiyon
    d. kaugalian


  2. Ito ay nagsimula bilang mga tula o tugma na kalauna’y nilapatan ng himig o melodiya.
    a. pabula
    b. alamat
    c. awiting-bayan
    d. kuwentong-bayan


  3. Isa sa mga dahilan kung bakit nilapatan ng himig o melodiya ang awiting-bayan.
    a. maging maganda pakinggan
    b. maging kaakit-akit ito sa lahat
    c. makakasabay ang mga kabataan
    d. maging madali ang pagtanda o pagmemorya


  4. May kasabihang mahirap mamatay ang mga kaugaliang kinagisnan o minana sapagkat _______________.
    a. wala silang pakialam
    b. walang silbi ito sa mga mamamayan
    c. nais ng mga mamamayang makalimot na
    d. natanim na ang mga ito sa ating pag-iisip at pagkatao


  5. Isa sa mga kultura o tradisyon ay ang pagpunta ang mga magulang ng lalaki sa tahanan ng babae upang pag-usapan ang kasal ng dalawang nag-iibigan. Kalimitan ay may dala silang mga pagkain bilang handog sa pamilya ng babae at kanilang pagsasaluhan.
    a. bayanihan
    b. pagmamano
    c. panghaharana
    d. pamamanhikan


  6. Ginagawa ito ng isang lalaking nais manligaw at mapasagot ang babae tanda ng kanyang tapat at tunay na pag-ibig.
    a. paggalang
    b. pagmamano
    c. paninilbihan
    d. panghaharana


  7. Tanda ng paggalang sa mga nakatatanda na hanggang sa kasalukuyan ay ginagawa pa rin nating mga Pilipino.
    a. pagmamano
    b. paninilbihan
    c. panghaharana
    d. pamamanhikan


  8. Kalimitang isinasagawa ito ng mga katutubo lalo na kapag nais nilang humiling sa kanilang pinaniniwalaang diyos o bathala katulad halimbawa ng masaganang ani, pagpapakasal, pagbibinyag, at iba pa.
    a. ritwal
    b. piyesta
    c. harana
    d. bayanihan


  9. Isa itong magarbong okasyon at sadyang pinaghahandaan ng buong pamayanan upang ipakita ang pagiging deboto at relihiyoso nating mga Pilipino.
    a. kasalan
    b. binyagan
    c. piyesta/pestibal
    d. pamamanhikan


  10. Ayon kay Dr. Jose Rizal, ang ating pambansang bayani “Ang hindi marunong magmahal sa sariling wika ay higit pa sa mabaho at malansang isda”. Nais niyang ikintal sa isip ng mga Pilipino ang pagiging _______________.
    a. makatao
    b. makasarili
    c. makabayan
    d. makakalikasan


  11. Si Maria ay mahilig makinig ng mga awiting-bayan tulad ng Ili-ili Tulog Anay, sa iyong palagay anong kultura ang kanyang ipinamamalas?
    a. pagmamahal ng kapatid
    b. pagmamahal ng kaibigan
    c. pagmamahal ng kasintahan
    d. pagmamahal ng ina sa anak


  12. Habang nangingisda si Mario sa dagat palagi niyang inaawit ang awiting “Si Pilemon”, anong hanapbuhay ang ipinahihiwatig dito?
    a. pagsasaka
    b. pagtatanim


    c. pangangaso
    d. pangingisda


  13. Sa panahon ngayon ng pandemya dulot ng COVID-19 kung saan mga kababayan natin ang naghirap at nakaranas ng gutom, ipinamalas ng mga Pilipino ang pagmamalasakit sa kapwa sa pamamagitan ng _______________.
    a. pagkainggit
    b. pagkatamad
    c. pagdadamayan
    d. pagsawalang-bahala


  14. Sa pamamagitan ng mga awiting-bayan, nalalaman sa kasalukuyan ang kultura ng ating mga ninuno maliban sa
    a. isaisip at isabuhay
    b. pagyamanin at linangin
    c. pahalagahan at ingatan
    d. ikahiya at ipagsawalang-bahala


  15. “Ang pamilyang kumakain at nagdarasal nang sabay-sabay, nabubuhay nang matiwasay”. Ito ay nagpapakita ng:
    a. pagpapahalaga sa buhay
    b. pagpapahalaga sa pamilya
    c. pagpapahalaga sa pagkain
    d. pagpapahalaga sa sinumpaang pangako


Aralin 6: Mga Kulturang Nakapaloob sa Awiting-bayan

•

Balikan
Tuklasin

Subukan ang iyong kakayahan sa pagtuklas sa mga kaugalian at tradisyong bahagi ng ating kultura.

Anong alam mo?

Nasagot mo na ba ang bahaging Subukin? Nahirapan ka ba? Huwag mag-alala muli nating balikan ang iyong natutuhan sa nakaraan.

Naalala mo pa ba ang iyong ginawa na isang tekstong naglalahad tungkol sa pagpapahalaga ng mga taga-Bisaya sa kinagisnang kultura? Halina’t muli nating balikan.

Subukin mong sagutin ang mga tanong na ito:

  1. Ano ang tekstong naglalahad? Bakit mahalagang malinang sa isang tao ang kakayahang maglahad o sumulat?




  2. Paano mo inilahad ang isang teksto tungkol sa pagpapahalaga ng mga taga-Bisaya sa kinagisnang kultura? Ano-ano ang iyong mga isinaalang-alang sa pagsagawa nito?




Ang mga nagdaang aralin ay inaasahang nagpalalim sa iyong pag-unawa at pagpapahalaga sa panitikan ng Kabisayaan. Kitang-kita sa akda hindi lamang ang pisikal na kagandahan ng rehiyon kundi gayundin ang kanilang makulay at mayamang kultura at tradisyon. Ngayon bibigyang-pansin naman natin ang makulay na kultura ng iyong sariling bayan o rehiyon sa pamamagitan ng mga awiting-bayan.

Pagsasanay 1: MENSAHE KO, DUGTUNGAN MO!

Panuto: Dugtungan ng angkop na mga salita ang mga sumusunod na pahayag mula sa Hanay A upang mabuo ang isang kasabihan. Hanapin ang karugtong nito sa Hanay B. Isulat ang titik ng tamang sagot sa iyong sagutang papel.

HANAY AHANAY B
1. Sa buhay, pamilya ang tunay na…..a. karamay ang kailangan
2. Respeto sa matatanda sa….b. pagmamahal sa sinisinta
3. Sa pamamagitan ng kanta, naihahayag ang…….c. pagmamano nakikita
4. Ang pamilyang sa hapag kaina’y sama-sama, pinagtitibay ng……d. paniniwala’t pagmamahal sa isa’t isa
5. Sa panahon ng kagipitan……e. nagtutulungan
6. Trabaho’y napagagaan kapag…….f. karamay
7. Ang kalinisan ay tanda ng…..g. nabubuhay nang matiwasay
8. Kaya matibay ang walis,……h. kasipagan
9. Ang pamilyang kumakain at nagdarasal nang sabay-sabay ay nagsasama at….i. palibhasa’y nabibigkis
10. Ang hindi marunong magmahal sa sariling wika ay higit pa ang amoy sa….j. malansa at mabahong isda

Mahusay, nabuo mo nang maayos ang mga kasabihan, kaya binabati kita. Ngayon naman ay sagutin mo ang mga tanong.

  1. Ano ang iyong napansin sa mga kasabihang ito?
  2. Sa iyong palagay, nagagawa pa ba ang mga ganitong bagay sa ngayon lalo na sa kabataan? Paano?
  3. Bakit kailangang mapanatili ang mga kaugaliang ito hanggang sa mga sumunod na henerasyon?

Pagkatapos mong masagot ang mga tanong bumuo ka ng sarili mong salawikain kaugnay sa kaugalian nating mga Pilipino. Isulat ito sa loob ng kahon.

[illustration: blank wavy-edged box for writing the salawikain]

May kasabihang mahirap mamatay ang mga kaugaliang kinagisnan o minana sapagkat natanim na nang husto ang mga ito sa ating pag-iisip at pagkatao. Karamihan sa ating paraan ng pag-iisip, pamumuhay at pakikipamuhay sa ating kapwa ay binubuo ng mga kaugalian o tradisyon.

Maraming mahuhusay na tradisyon at kultura ang mga Pilipino na marapat na patatagin. Tulad na lamang ng pagdarasal ng sama-sama kung orasyon; paghalik sa kamay ng matatanda bilang tanda ng paggalang, na siya ring dahilan ng paggamit ng kuya o ate (manong o manang) sa pagtawag sa mga nakatatandang kapatid, po at opo sa pakikipag-usap sa matatanda; pagtutulungan, pagdadamayan, maging ang pagdiriwang ng mga pista o pestibal, pamamanhikan, at marami pang iba. Mga kaugaliang maipagkakapuri kahit na kanino sapagkat nagpapakita ng likas na pagkamagalangin at pagkamatulungin ng mga Pilipino.

Bago ka magpatuloy, subukin mo ang talas ng iyong isip at pang-unawa sa mga larawang makikita sa ibaba.

Pagsasanay 2: SCRAMBLE LETTER GAWING BETTER

Panuto: Kilalanin kung anong tradisyon o kultura ang ipinakikita sa larawan sa pamamagitan ng pagbuo ng mga nakaiskrambol na letra sa ilalim nito.

[photo: crowd of people seated outdoors under a roofed area] Larawan kuha ni Lelannie L. Rivas

  1. DAMAYANPAGDA

[illustration: woman guiding a child to kiss the hand of an adult] 2. MAPAGNOMA

[illustration: family seated together at a dining table] 3. SMAA-MASAGN KMUAINKA

[photo: people working on a bamboo structure outdoors] Larawan kuha ni Jinky Joy Escobillo 4. BANIHANYA

[illustration: people gathered around a table of food, with a child serving] 5. MAPAHIMANKAN

[illustration: a young man playing a guitar beside a young woman at a window] 6. HANARAHAPANG

[illustration: drawing of a fish with the words “Tuna Festival” and a child] 7. TIPESBAL

[illustration: a figure carrying a cross beside three crosses on a hill] 8. MASENA TASAN

[photo: group of people in traditional dress in a field] Larawan kuha ni Jinky Joy Escobillo 9. RLAWIT

Suriin

Sa pagkakataong ito ay basahin mo at unawain ang isang awiting-bayan ng Kabisayaan. Alamin ang kanilang kultura at magbigay ka ng sarili mong pakahulugan sa salitang kultura pagkatapos ay gawin mo ang sumusunod na gawain.

KULTURA – nagpapakilala sa mga katangian ng isang bayan at ng kanyang mamamayan.

  • Masasalamin sa kultura ang uri ng pamumuhay, mga kaugalian, tradisyon, paniniwala, relihiyon, wika, pagkain, panitikan, sining, kasuotan, hanap-buhay, paninirahan, at iba pa.

Ang mga awiting-bayan ay nagsimula bilang mga tula o tugma na kalauna’y nilapatan ng himig o melodiya upang maihayag nang pakanta. Naging madali ang pagmemorya o pagtanda sa mga awiting ito sa ganitong paraan. Ito ay isang masining na paraan ng pagpapahayag ng sariling opinyon at saloobin. Isang paraan din ito ng pagpapatibay at pagpapaunlad ng sariling pagkakakilanlan. Sa pamamagitan ng mga awiting-bayan naipapahayag ang tunay na kalinangan ng lahing Pilipino. Masasalamin din natin dito ang kultura at tradisyon ng isang lugar.

Ay Kalisud (Awiting-bayan ng mga Ilonggo)Ay Kalisud (Salin sa Tagalog)
Ay, ay! Kalisud, kalisud sang binayaan
Adalaw gab-i firmi kita guina tangisan
Ay! Ay! Inday nga walay sing kapalaran,
Walay guid, walay guid sarang ko kalipayan.

Ay cielo azul abao! Diin ka na, bala
Buligui tabangi ang nabilanggo sang gugma
Mayad pang mamatay kung halos mamatay
Agud di ako maka dumdum nga ako walay kalipay.

Ay ay! Kalisud, kalisud sing binayaan
Adlaw gab-I firmi kita guina tangisan
Ay! Ay! Inday nga walay sing kapalaran,
Walay guid, walay guid sarang ko kalipayan.
Ay, ay! Kalisud, kay saklap ng iniwanan
Gabi’t araw ang mata ay laging luhaan
Ay, ay irog ko, ang sumpa’y bakit nalimutan?
Buhat ng iyong iniwan laging sa kalungkutan.

O aking mahal, nahan ngayon ang iyong habag?
Bakit di mo lingapin ang pusong nagdurusa?
Aanhin ang buhay kung di ka matanaw?
Nanaisin pang pumanaw yaring sawi kong buhay.

O aking mahal, nahan ngayon ang iyong habag?
Bakit di mo lingapin ang pusong nagdurusa?
Aanhin ang buhay kung di ka matanaw?
Nanaisin pang pumanaw yaring sawi kong buhay.

https://www.kapitbisig.com/philippines/folksongs-ay-ay-kalisud-tagalog-version_12.html
Gawain 1.

A. Panuto: Punan ang bilohaba ng sarili mong pakahulugan sa salitang kultura batay sa iyong pang-unawa.

[chart: concept map; Gawain 1, A] Center: Kultura Four empty circles connected to “Kultura” for the learner to fill in. [transcriber’s note: the four connected circles are blank in the printed module]

B. Talasalitaan

Panuto: Hanapin sa puzzle at bilugan ang kahulugan ng mga salitang may salungguhit sa pangungusap. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

APWHEMNOVMG
KALIGAYAHAN
DGSACBEWRAO
OARHUBYELP
PIKWITURHAL
GBESMIHAALE
RIYAKANNSAM
YGESNYOCEAT

[transcriber’s note: the puzzle grid is reproduced as printed; the empty cell in the fourth row is blank in the printed module, and the first printed row is used as the table header]

  1. Si Ana ay nalulungkot sa tuwing naiisip niya ang paglisan ng kanyang ina kaya hindi niya mapigilan na ito’y tangisan.
  2. Ang gugma na kanyang nararamdaman ay hindi matutumbasan ng kahit anupaman.
  3. Makikita sa mga mata ni Jackie ang kanyang kalipayan sa tuwing kasama niya ang kanyang kasintahan.
  4. Mayad ka pa, natapos mo ang iyong pag-aaral kaya naman matiwasay ang buhay mo ngayon.
  5. Makadumdum pa talaga ako sa mga pangyayaring naganap sa buhay ko lalo na noong magkasama pa tayo.

C. Panuto: Magtala ng mga tradisyong nakapaloob sa awitin gamit ang talahanayan. Sa kabilang bahagi ng talahanayan ay lagyan ng tsek(/) kung napananatili pa ito hanggang sa kasalukuyan, ekis naman (X) pag hindi.

Mga Kultura at Tradisyong Nakapaloob sa Awiting-bayanNapanatiliDi-Napanatili

D. Sagutin ang mga tanong.

  1. Ano ano ang nilalaman ng awitin? Ano ang masasabi mo ukol dito?
  2. Sa palagay mo ba nakatutulong ang awiting ito upang maihayag ang kultura sa isang lugar? Paano?
  3. Paano ipinakita sa awitin ang tradisyon at kultura ng mga mamamayan sa partikular na lugar?
Pamantayan sa Pagwawasto
Napakahusay (5)Mahusay (4)Di-gaanong mahusay (3)May kakulangan (2)Mag-ensayo pa (1)
Sapat, wasto, konkreto at makabuluhan ang impormasyon. Wasto ang mga salitang ginamit at angkop upang maipaliwanag nang maayos.Sapat, wasto ang ginamit na impormasyon maliban sa kaunting kalituhan upang maipaliwanag nang maayos.Angkop ang salitang ginamit ngunit hindi sapat ang impormasyon.Ang mga impormasyon ay hindi sapatHindi alam ang paksa at hindi makapagisip ng tamang salita.
Pagyamanin

Sa pagkakataong ito maaari mong gamitin ang iyong sariling kakayahan o talento. Maaari kang pumili ng mga paraan sa ibaba ayon sa iyong interes at kakayahan.

Panuto: Ipakita ang kultura at tradisyon ng sarili mong lugar sa pamamagitan ng sumusunod:

  • ➢ Pagsulat ng tula o spoken poetry
  • ➢ Pagguhit/poster
  • ➢ Pagbuo ng Islogan

Rubrik sa Pagmamarka:

Mga Pamantayan54321

[table continued from the previous page]

Mga Pamantayan54321
Wasto at tumpak ang nilalaman at malinaw na nailahad ito nang may pagkakaugnay sa paksa.
Naipakita ang pagiging malikhain sa pagsagawa.
Nakapagbibigay kaalaman at aliw.
Nakitaan ng kahandaan sa pagsagawa ng gawain.
Kabuuang Puntos

5 – Pinakamahusay 4 – Mahusay 3 – Katamtaman 2 – Di-mahusay 1 – Sadyang Di-mahusay

Isaisip

Ibigay ang kaugnayan ng awiting-bayan at kultuta gamit ang graphic organizer na mga hugis sa ibaba. Pagkatapos ay bumuo ng isang pangungusap tungkol dito.

[chart: graphic organizer; Isaisip] Top box: Awiting-bayan Center star: Kultura Two empty shapes (a triangle on the left and a heart on the right) connected to “Kultura” for the learner to fill in.

Isagawa

[illustration: blank oval, cloud, and rectangle shapes joined by two lines, with no text printed in them]

Pangungusap:

[transcriber’s note: the green box below “Pangungusap:” is a blank answer space]

Matapos mong sagutan ang lahat ng mga gawain, isagawa mo ang pagsusuri sa kulturang nakapaloob sa awitin sa ibaba na sadyang ginawa para sa iyo.

Ikaw ay isang kabataan na may pagmamahal sa kultura ng sarili mong bayan. Gagawa ka ng isang komik istrip na may mga diyalogo na nagpapahayag ng iyong pagmamalaki at pagmamahal sa iyong kultura batay sa awiting nasa ibaba.

Tagubilin: Para sa mga may koneksiyon sa internet maaaring puntahan ang link na ito: https://www.youtube.com/watch?v=axRWePdyK-4&feature=share https://www.youtube.com/watch?v=4-oHZWtiMjA&feature=share

GENSAN TANGI KA SA GANDA

Palakpak ng hangin sa asul mong dagat
Biyayang hatid, (may tunang kay sarap…!)
Mga kamao kampeon at nagpasikat
Bantayog ng kagitingan tahanan kang pangarap

Cho.:
Magandang Gensan bunga ng bagong umaga
Sa lupa ng pangako, wangis ka ng pag-asa
Lumad, Muslim, Kristiyano man ay nagkakaisa
Heneral Santos mabuhay ka!

Masdan saliw na sayaw sa himig ng katutubo
Dala ay pangaral na galang at tibay ng loob
Kultura ng salinlahi sining na nililok
Haplos ng pag-ibig, awit ng bawat puso

Coda:
Wow!… GENSAN tangi ka sa ganda
Heneral Santos, Mabuhay ka!
Heneral Santos Mabuhay ka…!

Ang awit na ito ay binuo nina:
Liriko: Lilibeth Loreno-Ablao at Junmar Malabanan
Isinaayos at nilapatan ng himig at melodiya ni: Junmar Malabanan
Inawit ng: Rhythmic Notation Band

Narito ang halimbawa ng komik istrip na iyong gagawin bilang gabay:

[illustration: comic strip of four panels showing friends at a beach, with a girl leading the group and a child holding a float]

Speech bubbles, as printed:

  • Halikayo mga kaibigan ipapasyal ko kayo sa tabing dagat at ipakikita ko sa inyo ang ganda nito.
  • Sige, tara!
  • Sariwa ang hangin at madalas dito kami naliligo at naglalaro.
  • Wow! Ang ganda!
  • Simple ang pamumuhay ngunit masagana sa likas na yamang handog mula sa dagat. Ang mga tao ay likas na magagalang at mababait.

Tayahin

Binabati kita sa iyong kagalingan sa pagsunod sa mga panuto sa lahat ng gawain. Ngayon, upang lubos mong maunawaan ang ating aralin sagutin mo ang sumusunod na mga tanong.

Panuto: Basahin at unawain ang mga tanong. Piliin at isulat sa iyong sagutang papel ang titik ng tamang sagot.

  1. Sa pamamagitan ng mga awiting-bayan, nalalaman sa kasalukuyan ang kultura ng ating mga ninuno maliban sa ______________.
    a. isaisip at isabuhay
    b. pagyamanin at linangin
    c. pahalagahan at ingatan
    d. ikahiya at ipagsawalang-bahala


  2. May kasabihang mahirap mamatay ang mga kaugaliang kinagisnan o minana sapagkat _______________.
    a. wala silang pakialam
    b. walang silbi ito sa mga mamamayan
    c. nais ng mga mamamayang makalimot na
    d. natanim na ang mga ito sa ating pag-iisip at pagkatao


  3. Tanda ng paggalang sa mga nakatatanda na hanggang sa kasalukuyan ay ginagawa pa rin nating mga Pilipino.
    a. pagmamano
    b. paninilbihan
    c. panghaharana
    d. pamamanhikan


  4. Kalimitang isinasagawa ito ng mga katutubo lalo na kapag nais nilang humiling sa kanilang pinaniniwalaang diyos o bathala katulad halimbawa ng masaganang ani, pagpapakasal, pagbibinyag, at iba pa.
    a. ritwal
    b. harana
    c. piyesta
    d. bayanihan


  5. Ayon kay Dr. Jose Rizal, ang ating pambansang bayani “Ang hindi marunong magmahal sa sariling wika ay higit pa sa mabaho at malansang isda”. Nais niyang ikintal sa isip ng mga Pilipino ang pagiging ______________.
    a. makatao
    b. makasarili
    c. makabayan
    d. makakalikasan


  6. Si Maria ay mahilig makinig ng mga awiting-bayan tulad ng Ili-ili Tulog Anay, sa iyong palagay anong kultura ang kanyang ipinamamalas?
    a. pagmamahal ng kapatid
    b. pagmamahal ng kaibigan
    c. pagmamahal ng kasintahan
    d. pagmamahal ng ina sa anak


  7. Masasalamin dito ang uri ng pamumuhay, mga kaugalian, tradisyon, paniniwala, relihiyon, wika, pagkain, panitikan, sining, hanapbuhay, at iba pa.
    a. kultura
    b. tradisyon
    c. relihiyon
    d. kaugalian


  8. Ito ay nagsimula bilang mga tula o tugma na kalauna’y nilapatan ng himig o melodiya.
    a. Pabula
    b. Alamat
    c. Awiting-bayan
    d. Kuwentong-bayan


  9. Isa sa mga dahilan kung bakit nilapatan ng himig o melodiya ang awiting-bayan.
    a. maging maganda pakinggan
    b. maging kaakit-akit ito sa lahat
    c. makakasabay ang mga kabataan
    d. maging madali ang pagtanda o pagmemorya


  10. Isa sa mga kultura o tradisyon ay ang pagpunta ng mga magulang ng lalaki sa tahanan ng babae upang pag-usapan ang kasal ng dalawang nag-iibigan. Kalimitan ay may dala silang mga pagkain bilang handog sa pamilya ng babae at kanilang pagsasaluhan.
    a. bayanihan
    b. pagmamano
    c. panghaharana
    d. pamamanhikan


  11. Ginagawa ito ng isang lalaking nais manligaw at mapasagot ang babae tanda ng kanyang tapat at tunay na pag-ibig.
    a. paggalang
    b. pagmamano
    c. paninilbihan
    d. panghaharana


  12. “Ang pamilyang kumakain at nagdarasal nang sabay-sabay, nabubuhay nang matiwasay”. Ito ay nagpapakita ng:
    a. pagpapahalaga sa buhay
    b. pagpapahalaga sa pamilya
    c. pagpapahalaga sa pagkain
    d. pagpapahalaga sa sinumpaang pangako


  13. Habang nangingisda si Mario sa dagat palagi niyang inaawit ang awiting “Si Pilemon”, anong hanapbuhay ang ipinahihiwatig dito?
    a. pagsasaka
    b. pagtatanim


    c. pangingisda
    d. pangangaso


  14. Sa panahon ngayon ng pandemya dulot ng COVID-19 kung saan marami sa mga kababayan natin ang naghirap at nakaranas ng gutom, ipinamalas ng mga Pilipino ang pagmamalasakit sa kapwa sa pamamgitan ng ______________.
    a. pagkainggit
    b. pagkatamad
    c. pagdadamayan
    d. pagsawalang-bahala


  15. Isa itong magarbong okasyon at sadyang pinaghahandaan ng buong mamamayan upang ipakita ang pagiging deboto at relihiyoso nating mga Pilipino.
    a. kasalan
    b. binyagan
    c. piyesta/pestibal
    d. pamamanhikan


Karagdagang Gawain

Dahil nagawa mo ang lahat ng mga gawain at lubusan mong naunawaan ang ating aralin ay bibigyan kita ng pagkakataong mapaganda lalo ang iyong likha sa inyong bahay.

Magsaliksik ng awiting-bayan sa iyong lugar at isulat sa sagutang papel ang kulturang nakapaloob dito.

Susi sa Pagwawasto

Tuklasin
Pagsasanay 1
  1. f
  2. c
  3. b
  4. d
  5. a
  6. e
  7. h
  8. i
  9. g
  10. j
Pagsasanay 2
  1. PAGDADAMAYAN
  2. PAGMAMANO
  3. SAMA-SAMANG KUMAKAIN
  4. BAYANIHAN
  5. PAMAMANHIKAN
  6. PANGHAHARANA
  7. PESTIBAL
  8. SEMANA SANTA
  9. RITWAL
Tayahin
  1. d
  2. d
  3. a
  4. a
  5. c
  6. d
  7. a
  8. c
  9. d
  10. d
  11. d
  12. b
  13. c
  14. c
  15. c
Subukin
  1. a
  2. c
  3. d
  4. d
  5. d
  6. d
  7. a
  8. a
  9. c
  10. c
  11. d
  12. d
  13. c
  14. d
  15. b
Suriin

Gawain 1.A

Gawain 1. B

  1. iyakan
  2. pag-ibig
  3. kaligayahan
  4. mabuti
  5. maalala

[transcriber’s note: the page is printed upside down, and the list of answers for Gawain 1.A and Gawain 1.B is printed in one block, so it is not clear which answers belong to which activity]

Sanggunian

  • Dolores F. Jamero, Erlinda A. Adrales (2000) Tinig ng Lahi III Souvenir Publications, Inc., 942 Del Monte Ave., Quezon City


  • https://www.kapitbisig.com/philippines/folk-songs-ay-ay-kalisud-tagalog-version_12.html




Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:

Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)

Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600

Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985

Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

For students and teachers

Looking for a school?

Look up the enrollment, teachers, classrooms and facilities of more than 60,000 schools across the Philippines, from DepEd’s public data. Free to use.

Philippine Schools Directory by TeacherPH · every region, province, division and district