This is the Edukasyon sa Pagpapakatao (EsP) Grade 5 self-learning module for Quarter 3, Module 5: “Responsableng Tagapangalaga ng Kapaligiran” (responsible caretaker of the environment). It was prepared by DepEd Region VIII under the Alternative Delivery Mode (First Edition, 2020) for Grade 5 learners studying at home. After working through it, learners should be able to show good examples of caring for the environment, share Filipino values linked to that care, and carry out a real environmental project.
On this page 8 sections
What learners will learn
The module states that learners are expected to:
- Show good examples of being a responsible caretaker of the environment through:
- 5.1 pagiging mapanagutan (being accountable or responsible); and
- 5.2 pagmamalasakit sa kapaligiran (caring for the environment) by joining environmental programs.
- Share good Filipino traits related to being a responsible caretaker of the environment.
- Make a project that shows responsible care for the environment.
Lessons in this module
- Aralin 1: Mapanagutang Tagapangalaga ng Kapaligiran (the responsible caretaker of the environment). Explains what the environment is, why people were entrusted with it, and the everyday actions a young person can take to care for it at home, in school, and in the community.
- Aralin 2: Pakikiisa sa mga Programang Pangkapaligiran (taking part in environmental programs). Shows that caring for the environment needs group effort and introduces government programs that learners can join.
Key ideas in Lesson 1: being a responsible caretaker
The module defines kapaligiran (environment) as the place where we live, where living and non-living things exist together, and where we get our basic needs. Damage to the environment is damage to life itself. It reminds learners of God’s command to care for the world, so caring for the environment is also a way of showing respect to Him.
The module lists five actions suited to young learners:
- Saving material resources such as water, electricity, food, paper, and money.
- Taking care of property, both private and public: your own clothes, shoes, bag, and notebooks, and things at home, school, church, and in the community.
- Keeping surroundings clean and orderly: cleaning up, planting plants or vegetables, cleaning waterways, and avoiding or opposing vandalism.
- Practicing RRRR (re-use, reduce, recycle, reproduce): repairing things that can still be fixed, recycling discarded items, and making projects from indigenous materials.
- Managing waste properly: separating biodegradable from non-biodegradable waste and throwing trash in the right container or place.
In the Isaisip (summary) part, a responsible caretaker is described as mapanagutan (accountable). This shows in knowing one’s responsibilities, having the courage to accept them, finding solutions to problems, doing tasks truthfully and properly, and supporting related government programs.
Key ideas in Lesson 2: joining environmental programs
The module says Filipinos are naturally mapagmalasakit (caring), and this care shows when we join environmental programs. It explains three programs:
- Clean and Green Program: encourages planting trees and plants to fight the effects of global warming, add to the supply of nutritious food, provide extra income from selling fruits and vegetables, and help with safety, since tree roots absorb rainwater and help prevent flooding and landslides. Some plants can also be used for first aid, and plants clean polluted air.
- Beautification Program: promotes keeping places beautiful and orderly, such as putting things in their proper place and putting up warnings and signages. Clean, organized places feel lighter and support safe, smooth work.
- Proper waste management: linked to RRRR. It aims not only to reduce waste but also to teach careful use of all material resources, since many natural resources, such as metal, cannot be replaced.
The lesson also uses a short news story, “Kampanya sa Paaralan” (school campaign), about Ipil Elementary School, where Grade 5 and 6 learners made useful items from trash for a month and the Grade 5 classes won a plaque.
Activities and assessments
| Part | What learners do |
|---|---|
| Subukin (pretest) | True or false items, then a sentence about the right action for each of five pictures |
| Balikan (review) | Lesson 1: rate how often they do certain tasks; Lesson 2: 10 true or false items |
| Tuklasin (explore) | Lesson 1: mark which responsibilities relate to the environment; Lesson 2: read the news story and answer questions |
| Pagyamanin (practice) | Lesson 1: complete a chart of responsibilities at home, school, and community; Lesson 2: choose a program and write how to join it inside a heart shape |
| Isaisip (summary) | Fill in missing words to complete key ideas |
| Isagawa (apply) | Lesson 1: respond to situations and name the Filipino trait shown; Lesson 2: plan, carry out, and document a chosen environmental program |
| Tayahin (assessment) | 10 multiple-choice situation questions |
| Karagdagang Gawain (extra activity) | Make a photojournal of good examples of caring for the environment, with a cover page, captioned pictures, and a reflection of at least five sentences |
Scoring rubrics are included for the chart, the situation analysis, the project, and the photojournal. Each rubric scores content, presentation, and timeliness.
How to use this module
- Learners: Start with the pretest, then go through each lesson in order. Write all answers on separate paper or in your notebook, not on the module, so others can use it. Contact your teacher right away if you have trouble understanding a lesson. Check your work honestly with the answer key (Susi sa Pagwawasto) at the end.
- Parents and guardians: The module is meant to be done at home with your guidance. Help your child with the Lesson 2 project, which may need simple materials such as pots, cans, or plastic bottles, and help record the work with photos or video.
- Teachers: The pretest shows which learners need more help. The rubrics can be used as given, and the module notes that you may create your own rubrics based on your learners’ abilities and needs.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this EsP module for?
It is for Grade 5 Edukasyon sa Pagpapakatao, Quarter 3 (Ikatlong Markahan), Module 5.
What lessons are in this module?
It has two lessons: Aralin 1, Mapanagutang Tagapangalaga ng Kapaligiran (the responsible caretaker of the environment), and Aralin 2, Pakikiisa sa mga Programang Pangkapaligiran (taking part in environmental programs).
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the pretest, activities, and the final assessment, and points to the rubrics for open-ended tasks.
What does RRRR mean in this module?
RRRR stands for re-use, reduce, recycle, and reproduce. The module presents it as a way to manage waste and to use material resources carefully.
What project do learners make?
In Lesson 2, learners choose a program such as Brigada Eskuwela, Clean and Green, RRRR, or Beautification, plan the steps, carry it out, and document it. An extra activity asks them to make a photojournal of good examples of caring for the environment.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Edukasyon sa Pagpapakatao – Ikatlong Markahan – Modyul 5: Responsableng Tagapangalaga ng Kapaligiran
5
Edukasyon sa Pagpapakatao
Ikatlong Markahan – Modyul 5: Responsableng Tagapangalaga ng Kapaligiran
[illustration: students and a teacher reading, writing, and studying outdoors and in a classroom, with a globe and a lamp]
CO_Q3_EsP 5_ Module 5
Edukasyon sa Pagpapakatao – Ikalimang Baitang Alternative Delivery Mode Ikatlong Markahan – Modyul 5: Responsableng Tagapangalaga ng Kapaligiran Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
| Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul | |
|---|---|
| Manunulat: | Glenda T. Navato, Maria Fe P. Alas |
| Editor: | Juliet L. Lim, |
| Tagasuri: | Jennifer M. Dejarlo-Alvior |
| Tagaguhit: | Crisanto L. Lopera, Lemuel P. Valle Jr. |
| Tagalapat: | Gualberto R. Gualberto Jr., Vergel Junior C. Eusebio |
| Tagapamahala: | Ma. Gemma M. Ledesma Arnulfo M. Balane Rosemarie M. Guino Joy B. Bihag Ryan R. Tiu Amenia C. Aspa Mariza S. Magan Edgar Y. Tenasas Mark Chester Anthony G. Tamayo Gretel Laura M. Cadiong Ranulfo L. Baay Juliet L. Lim |
Inilimbag sa Pilipinas ng Department of Education – Region No. VIII Office Address: Government Center, Candahug, Palo, Leyte Telefax: 053 – 832 – 2997 E-mail Address: region8@deped.gov.ph
5
Edukasyon sa Pagpapakatao
Ikatlong Markahan – Modyul 5: Responsableng Tagapangalaga ng Kapaligiran
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
Sa iyong palagay, bakit tao ang pinili ng Diyos na maging tagapangalaga sa kapaligiran? Paano kung hindi magampanan ng tao ang pangangalaga nito?
Biyaya ng Diyos sa atin ang kapaligiran. Dito tayo nakatira at nabubuhay. Bilang pinakamatalinong nilikha, sa atin ito ipinagkatiwala. Kaya, pananagutan natin na alagaan at ingatan ang kapaligiran.
Sa araling ito, tutulungan kita na maging responsableng tagapangalaga ng kapaligiran. Inaasahan ko na maisagawa mo ang sumusunod na kaugnay na kakayahan:
- Nakapagpapakita ng magagandang halimbawa ng pagiging responsableng tagapangalaga ng kapaligiran;
- 5.1 pagiging mapanagutan; at
- 5.2 pagmamalasakit sa kapaligiran sa pamamagitan ng pakikiisa sa mga programang pangkapaligiran.
- Nakapagbabahagi ng mabubuting katangian ng Pilipino na may kaugnayan sa pagiging responsableng tagapangalaga ng kapaligiran; at
- Nakagagawa ng isang proyekto na nagpapakita ng pagiging responsableng tagapangalaga ng kapaligiran.
Subukin
I.
Panuto: Isulat ang Tama kung nararapat gawin, Mali kung hindi nararapat gawin. Isulat ang sagot sa iyong kuwaderno.
- Kapag nagbibiyahe, itinatapon ko sa kalsada ang balat ng aking kinakain.
- Tumatakas ako tuwing araw ng paglilinis ng aking pangkat.
- Nakikiisa ako sa programang pangkalinisan at pangkapaligiran sa aming paaralan.
- Pinupulot ko ang mga kalat kahit walang nag-uutos sa akin.
- Pinipitas ko ang bulaklak sa halamanan.
II.
Panuto: Sumulat ng isang pangungusap mula sa larawan kung ano ang dapat gawin bilang responsableng tagapangalaga ng kapaligiran. Isulat ang sagot sa papel.
[illustration: a girl burning a pile of dry leaves and trash] pagtatapon ng basura
[illustration: a boy brushing his teeth while the faucet is running] pagsisipilyo na nakabukas ang gripo 2. _____________
[illustration: a wall with graffiti, and a boy pointing at it] pagsusulat sa dingding ng silid-aralan 3. _____________
[illustration: a boy planting a seedling in soil] pag tree planting 4. _____________
[illustration: children and an adult cleaning a room] paglilinis ng paligid 5. _____________
Sanggunian: Ang mga larawan ay orihinal na iginuhit ni Crisanto L. Lopera, Tacloban City Division Illustrator
Aralin 1 Mapanagutang Tagapangalaga ng Kapaligiran
Kapaligiran ang tawag sa lugar kung saan tayo namumuhay. May buhay at walang buhay, dito nagkakasama-sama. Sa kapaligiran din tayo umaasa sa ating pangunahing pangangailangan. Kaya napakahalaga ang ibayong pag-ingat at pangangalaga dito. Ang pagkasira nito ay pagkasira rin ng buhay.
Balikan
Panuto: Basahin ang mga gawain sa ibaba. Lagyan ng ( / ) ang sagot kung Palagi, Madalas, Bihira o Hindi Kailanman.
| Gawain | Palagi | Madalas | Bihira | Hindi Kailanman |
|---|---|---|---|---|
| 1. Nakikiisa ako sa pagtitipid ng kuryente at tubig sa aming tahanan. | ||||
| 2. Ginagawa ko ang mga gawaing-bahay na iniaatas sa akin. | ||||
| 3. Nagsasabi ako sa aking magulang ng aking mga opinyon o suhestiyon ukol sa mga plano ng pamilya. | ||||
| 4. Sumasama ako sa mga proyekto ng aming paaralan ukol sa kaligtasan. | ||||
| 5. Nakikilahok ako sa mga talakayan sa mga paraan ng pagpapatindi ng disiplina ng mga mag-aaral sa paaralan. |
Tuklasin
Panuto: Pag-aralan ang nakalistang karagdagang responsibilidad ng isang kabataang tulad mo. Lagyan ng tsek (/) ang mga bilang na may kaugnayan sa pangangalaga sa kapaligiran at ekis (X) naman kung hindi. Isulat ang sagot sa iyong kuwaderno.
______1. Pagkukumpuni sa mga bagay na maaari pang ayusin katulad ng bagong sapatos. ______2. Pagpapaalaala sa mga kaibigan na bawasan ang oras sa paglalaro. ______3. Pagtatanim ng puno minsan sa isang taon. ______4. Pag-aaral nang mabuti. ______5. Pagpapanatiling malinis sa mga daluyan ng tubig. ______6. Paggasta lamang ng pera sa pangangailangan. ______7. Pagtatapon ng basura sa tamang lalagyan. ______8. Paggalang sa nakatatanda. ______9. Pagtutol sa illegal fishing at illegal logging. ______10. Pagtulong sa gawaing-bahay.
Sagutin ang mga tanong:
- Ano-ano ang mga pananagutan na may kaugnayan sa kapaligiran? Bakit mahalaga na alam mo ang mga ito?
- Masaya ka ba sa iyong natuklasang pananagutang pangkapaligiran?
- Alin sa mga pananagutang pangkapaligiran ang kaya mong tugunan bilang kabataan? Ipaliwanag ang iyong sagot.
Suriin
“Humayo kayo at pamahalaan ang daigdig…” Ito ang utos ng Diyos nang tayo ay Kanyang likhain. Malinaw na pinili Niya tayo na maging katiwala! Kaya, pananagutan natin na sundin ang kautusang ito. Ang maayos na pagsunod dito ay paggalang sa Kanya. Kaugnay ng kautusang ito, ang pangangalaga sa ating kapaligiran.
Bilang kabataan, paano mo maipakikita ang pagkamapanagutang tagapangalaga ng kapaligiran? Narito ang mga kilos na angkop sa iyo:
- Pagtitipid sa paggamit ng mga material resources
Halimbawa: tubig, kuryente, pagkain, papel, pera, at iba pa. - Pag-iingat sa mga ari-arian, pribado man o pampubliko
Halimbawa: personal mong gamit (damit, sapatos, bag, notebooks); gamit sa bahay, sa paaralan, sa simbahan at sa pamayanan - Pagpapanatili sa kagandahan at kaayusan ng kapaligiran
Halimbawa: paglilinis at pagliligpit ng kalat; pagtatanim ng mga halaman o gulay at paglilinis ng daluyan ng tubig; pag-iwas/pagtutol sa bandalismo - Pagsasagawa ng RRRR- re-use, reduce, recycle, reproduce
Halimbawa: pagkukumpuni sa mga bagay na maaari pang ayusin; pag recycle sa mga patapong gamit; paggawa ng proyekto gamit ang indigenous na materyal - Pamamahala ng maayos sa mga basura
Halimbawa: paghihiwalay ng nabubulok sa di-nabubulok na basura; pagtatapon ng basura sa tamang lalagyan/lugar.
Bilang mamamayang Pilipino, responsibilidad natin ang ating bayan. Sa ating mga kamay nakasalalay ang ikagaganda o ikasisira nito. Kaya mahalaga na may sapat kang kaalaman ukol dito. Makatutulong ito upang maayos mong magampanan ang mga pananagutang kaugnay nito.
Pagyamanin
Panuto: Kompletuhin ang Tsart ng Pagkamapanagutang Tagapangalaga ng Kapaligiran. Nagbigay na ako ng paunang halimbawa sa unang bilang. Ikaw na ang magpuno sa ikalawang bilang (mga pananagutan mo) para mabuo ito. Gawin ito sa iyong kuwaderno.
Tsart ng Pagkamapanagutang Tagapangalaga ng Kapaligiran
| Kapaligiran | Nilalaman |
|---|---|
| Kapaligirang Pantahanan | 1. Pananagutan at karapatan ng mga magulang na: a. Itira sa isang ligtas na kapaligiran ang mga anak |
| b. Palakihin ang mga anak sa maayos na tahanan | |
| Pananagutan ng Anak | |
| a. | |
| b. |
[transcriber’s note: table continued from the previous page]
| Kapaligiran | Nilalaman |
|---|---|
| Kapaligirang Pampaaralan | 1. Responsibilidad ng paaralan na |
| a. Bigyan ang mag-aaral ng maayos na silid-aralan | |
| b. Tiyaking ligtas at protektado ang bawat mag-aaral | |
| 2. Responsibilidad ng mag-aaral na | |
| a. | |
| b. | |
| Kapaligirang Pampaaralan | 1. Pananagutan ng pamayanan na |
| a. Panatilihing ligtas ang pamumuhay ng tao | |
| b. Magpatupad ng mga batas pangkapaligiran | |
| 2. Pananagutan mo bilang mamamayan | |
| a. | |
| b. |
Pamantayan sa Pagmamarka sa Pagsagot sa Tsart
| Kraytirya/Pamantayan sa Pagsagot sa Tsart | (Puntos) 10 | (Puntos) 8 | (Puntos) 6 |
|---|---|---|---|
| 1. Nilalaman • May kaugnayan sa paksa • Makatotohanan • Kompleto ang mga bahagi (5) | Lahat ng pamantayan ay naipamamalas. | Dalawa lang sa mga pamantayan ay naipamamalas. | Isa lang sa mga pamantayan na naipamamalas. |
| 2. Malikhaing Presentasyon • Maayos ang pagkasulat • Malinis ang gawa • Malinaw ang mensahe | Lahat ng pamantayan ay naipamamalas. | Dalawa lang sa mga pamantayan ay naipamamalas. | Isa lang sa mga pamantayan na naipamamalas. |
| 3. Timeliness | Naisasagawa/ naipapasa bago o ayon sa takdang panahon | Naipapasa dalawang linggo pagkatapos ng takdang panahon | Naipapasa ng lagpas sa 2 linggo pagkatapos ng takdang panahon |
| Kabuuan | 10- 100% 9.5-9.9- 99% 9.0-9.4 96% | 8.5-8.9 93% 8.0-8.4 90% 7.4-7.9 88% 7.0-7.4 84% | 6.5-6.9 81% 6.1-6.4 78% 1.0-6.0 75% |
Isaisip
Panuto: Punuan ng tamang titik ang mga salitang may patlang. Piliin ang iyong sagot loob ng kahon sa ibaba. Isulat sa iyong kuwaderno ang sagot.
Ang responsableng tagapangalaga ng kapaligiran ay ma______tan. Naipakikita niya ito sa pamamagitan ng:
a. Pagkakaroon ng sapat na kaalaman sa kanyang mga res_____bilidad. b. Pagkakaroon ng __kas na l__b sa pagtanggap sa kanyang mga __nagu__. c. Paghahanap ng s____yon sa suliraning kaugnay ng tungkulin. d. Pagsasabuhay ng t__o at __ayo_ sa kanyang mga gampanin e. Pagsu___ta sa mga kaugnay na programa ng pamahalaan.
lakas na loob pananagutan totoo pagsuporta mapanagutan maayos masaya responsibilidad solusyon
Isagawa
Ibahagi ang gagawin mo sa mga nakasaad na situwasyon. Batay sa iyong sagot, tukuyin ang katangiang Pilipino na iyong ipinamamalas. Isulat ang iyong sagot sa kuwaderno.
Pinahiram kayo ng aklat ng inyong guro. Nakita mong pinupunit ng iyong kamag-aral ang pahina nito.
Gagawin ko ay: _____
Katangiang Pilipino na aking ipinamalas: _____Kinalat ng aso ng iyong kapitbahay ang inyong mga basura.
Gagawin ko ay: _____
Katangiang Pilipino na aking ipinamalas: _____Natuyot na ang mga halaman sa “Gulayan” sa inyong pamayanan.
Gagawin ko ay: _____
Katangiang Pilipino na aking ipinamalas: _____
Pamantayan sa Pagmamarka sa Pagsusuri sa Situwasyon
| Kraytirya/Pamantayan sa Pagsagot sa Pagsusuri sa Situwasyon | (Puntos) 10 | (Puntos) 8 | (Puntos) 6 |
|---|---|---|---|
| Nilalaman • May kaugnayan sa paksa • Kompleto ang mga bahaging hinihingi • Maayos na pahayag | Lahat ng pamantayan ay naipamamalas. | Dalawa lang sa mga pamantayan ay naipamamalas. | Isa lang sa mga pamantayan na naipamamalas. |
| Pamantayang Moral • Makatotohanan • Kumikiling sa tama at kabutihan • Malinaw ang paninindigan | Lahat ng pamantayan ay naipamamalas. | Dalawa lang sa mga pamantayan ay naipamamalas. | Isa lang sa mga pamantayan na naipamamalas. |
| Timeliness | Naisasagawa/ naipapasa bago o ayon sa takdang panahon | Naipapasa dalawang linggo pagkatapos ng takdang panahon | Naipapasa ng lagpas sa 2 linggo pagkatapos ng takdang panahon |
| Kabuuan | 10- 100% 9.5-9.9 99% 9.0-9.4 96% | 8.5-8.9- 93% 8.0-8.4 – 90% 7.4-7.9 – 87% 7.0-7.4 – 84% | 6.5-6.9 81% 6.1-6.4 78% 1.0-6.0 75% |
Aralin 2 Pakikiisa sa mga Programang Pangkapaligiran
Karugtong ng buhay ang kapaligiran. Bilang tagapangalaga, pananagutan natin ito. Ngunit hindi natin ito kakayanin na mag-isa. Kailangan ang sama-samang pagkilos upang ganap nating mapangalagaan ang kapaligiran.
Balikan
Panuto: Tukuyin kung ang pangungusap ay Tama o Mali. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.
_____ 1. Pananagutan ng pamayanan ang magpatupad ng mga batas pangkapaligiran.
_____ 2. Responsibilidad ng paaralan na tiyaking ligtas ang bawat mag-aaral.
_____ 3. Ang pagbibigay ng maayos na silid-aralan ay pananagutan ng magulang.
_____ 4. Gampanin ng mga anak na ingatan ang mga gamit ng tahanan.
_____ 5. Panangutan ng mag-aaral na igalang ang batas pangkaligtasan ng paaralan.
_____ 6. Ang responsableng tagapangalaga ng kapaligiran ay mayayaman.
_____ 7. Mapanagutang kilos ang pagsasabuhay ng tama at maayos sa gampanin.
_____ 8. Hindi kailangan ang kaalaman sa responsibilidad upang maging mapanagutang tagapangalaga.
_____ 9. Pagkamapanagutan ang paghahanap ng solusyon sa suliraning kaugnay ng tungkulin.
_____ 10. Ang pagsuporta sa mga programang pangkaligtasan ay gampanin ng mamamayan.
Tuklasin
Panuto: Basahin ang balita at sagutin ang sumusunod na mga tanong. Isulat ang sagot sa kuwaderno.
Kampanya sa Paaralan
May isang malaking programa ang Ipil Elementary School. Pinangunahan ito ng mga mag-aaral sa ikalima at ikaanim na baitang. Ang mga mag-aaral ay inanyayahang gumawa ng bagay mula sa basura. Bawat gawa nila ay pinakukunan ng larawan. Ipinapapasa ang mga larawang ito sa kanilang klase. May gantimpala ang klaseng makabuo ng maraming kagamitan. Ang mga larawang isusumite ang batayan sa paghusga.
Tumagal ang kampanya sa loob ng isang buwan. Ang mga klase sa ikalimang baitang ang nagkamit ng gantimpalang plake. Pinuri rin ang mga klase na masiglang nakilahok.
Sagutin ang Tanong: Isulat ang sagot sa iyong kuwaderno
- Tungkol saan ang ginawang Kampanya ng mga mag-aaral?
- Nagustuhan mo ba ang ginawa ng mga mag-aaral? Ipaliwanag ang iyong sagot.
- Anong katangiang Pilipino ang ipinakita ng mga mag-aaral na nais mong tularan? Bakit?
Suriin
Likas sa mga Pilipino ang pagiging mapagmalasakit. Naipababatid natin ito sa pagkikilahok at pakikiramay sa ating kapuwa. Gayundin, sa pakikiisa at pakikibahagi sa mga programang pangkapaligiran.
Bilang kabataan, may angkop sa iyo na mga programang pangkapaligiran. Inilunsad ito ng pamahalaan bilang tugon sa tawag ng paglilingkod.
1. Clean and Green Program
Hinihimok tayo na magtanim ng mga halaman at puno upang:
a. Malabanan ang negatibong epekto ng global warming. Nagbubuga ang mga halaman at puno ng oxygen. Ang oxygen ay hindi lamang ginagamit natin sa paghinga. Ito’y nagpapalamig din sa temperatura ng ating atmospera.
b. Madagdagan ang supply ng masustansyang pagkain. Kapag marami ang supply, maging mura ang presyo nito. Kaya mas marami ang makabibili at makakakain ng mga ito. Mababawasan din ang kaso ng malnutrisyon.
c. Magkaroon ng dagdag pangkabuhayan. Maari mong ibenta ang mga prutas at gulay. Dagdag kita ito ng iyong pamilya, pambili ng inyong pangangailangan.
d. Makatulong sa usaping pangkaligtasan. Sinisipsip ng mga ugat ng puno ang tubig ulan. Kaya, napipigilan nito ang malakas na pagbaha o landslide. May mga halaman din na magagamit natin pang first aid. Gaya ng halamang gamot laban sa kagat ng mga insekto. Nililinis din ng mga halaman ang polusyon sa hangin.
2. Beautification Program
Isinusulong nito ang pangangalaga sa kagandahan at kaayusan ng kapaligiran. Halimbawa, ang paglalagay sa tamang ayos at lugar sa mga kagamitan. Gayundin ang paglalagay ng mga babala at signages. Nakagagaan sa pakiramdam ang malinis at organisadong lugar. Nakatutulong ito sa maayos na daloy ng paggawa at kaligtasan.
3. Wastong pamamahala ng basura
Kaugnay ito sa pagsulong ng RRRR (Re-use, Reduce, Recycle, Re-produce). Hindi lamang pagbabawas ng basura ang tanging layon nito. Tinuturuan din tayo na maging masinop sa lahat ng material resources.
Maraming likas na yaman na hindi napapalitan, halimbawa ang metal. Manganganib na maubos ito kung maging pabaya tayo.
Pagyamanin
Panuto: Pumili lamang ng isa sa sumusunod na mga proyekto/programang pangkapaligiran ng pamahalaan.
a. Brigada Eskuwela b. Clean and Green Program c. Recycle Re-use Reduce Re-produce d. Beautification program
Sagutin ang tanong:
Bilang kabataan, paano ka makilalahok sa proyekto/programang pangkapaligiran na iyong pinili? Kumuha ng isang bondpaper, iguhit ang hugis puso. Isulat sa loob ng hugis puso ang iyong sagot.
Halimbawa: [illustration: two outlined hearts; the left heart contains the example text “Gagawa ako ng “Gulayan” sa aming bahay. Magtatanim ako ng mga gulay sa paso at sa bakanteng lote sa aming” with the label “Clean and Green”; the right heart is empty, labeled “O, ikaw na naman”]
Sagutin ang sumusunod na tanong.
- Bakit iyan ang pinili mong programang pangkapaligiran?
- Sino-sino ang sa iyong palagay ang makatutulong sa iyo upang maisakatuparan ito?
- Ano-ano ang mga paghahanda na iyong gagawin upang mapagtagumpayan ito?
- Bakit mahalaga na makiisa ka sa mga proyektong pangkapaligiran ng pamahalaan?
Isaisip
Buuin ang mga konsepto ng talata. Punan ng tamang sagot ang bawat pangungusap. Piliin ang angkop na salita na nasa loob ng panaklong at isulat ito sa sagutang papel.
Ang _____ (pakikiramay, pakikiisa) sa mga programang pangkapaligiran ay magandang asal. Pahayag ito ng pagmamalasakit na katangian din ng responsableng _____ (tagapangalaga, taga-konsumo). Ang _____(pagmamalasakit, paggamit) sa kapaligiran ay kilos ng pagkamakakalikasan. Magandang matututuhan ito ng kabataang tulad mo. Ikaw ang ____(paborito, pag-asa) ng bayan di ba? Sa _______(pakikilahok, pangangalaga) sa kapaligiran, inaalagaan mo na rin si Inang bayan.
Isagawa
Pakikiisa sa Programang Pangkapaligiran
Panuntunan: Balikan ang iyong sagot sa Pagyamanin. Isagawa ang pinili mong programang pangkapaligiran.
Mga dapat mong ihanda
A. Panuto: Gumawa ka ng Talaan ng iyong hakbang na gagawin upang maisagawa ito ng maayos.
B. Narito ang halimbawa:
Programang Pangkapaligiran: CLEAN & GREEN: GULAYAN Petsa ng Pagsisimula: Enero 15, 2021 Petsa ng Pagtatapos: Enero 25, 2021 Lugar kung Pagsasagawa ng Proyekto: Barangay 45 Palo, Leyte
| Mga Hakbang na dapat kong gawin | Petsa ng pagsasagawa | Mga kakailanganing Kagamitan sa Pagsasagawa | Taong Makatutulong sa Akin |
|---|---|---|---|
| 1. Maghanap ng lugar/gamit na mapagtataniman | Enero 15, 2010 | Harden, paso, lata, plastic na bote | Aking ate at kuya |
Ikaw na naman:
Programang Pangkapaligiran: _____ Petsa ng Pagsisimula: _____ Petsa ng Pagtatapos: _____ Lugar kung Pagsasagawa ng Proyekto: _____
| Mga Hakbang na dapat kong gawin | Petsa ng pagsasagawa | Mga kakailanganing Kagamitan sa Pagsasagawa | Taong Makatutulong sa Akin |
|---|---|---|---|
C. Panuto: Gumawa ng dokumentasyon ng iyong aktuwal na paggawa. Maaaring magpakuha ng larawan o video.
Maaring gawing gabay ang Rubrics sa (puwede ring lumikha ang guro ng sariling Rubrics batay sa kakayahan o pangangailangan ng mag-aaral)
| Kraytirya/Pamantayan sa Pagsasagawa ng Proyekto | (Puntos): 10 | (Puntos): 8 | (Puntos): 6 |
|---|---|---|---|
| Tsart • Kompleto ang Datos • Makatotohanan • May Kaugnayan sa Paksa | Lahat ng pamantayan ay naipamamalas. | Dalawa lang sa mga pamantayan ay naipamamalas. | Isa lang sa mga pamantayan na naipamamalas. |
| Malikhaing Paggawa • Maayos ang pagkagawa • May kabuluhan ang produkto • May Dokomentasyon | Lahat ng pamantayan ay naipamamalas. | Dalawa lang sa mga pamantayan ay naipamamalas. | Isa lang sa mga pamantayan na naipamamalas. |
| Timeliness | Naisasagawa/ naipapasa bago o ayon sa takdang panahon | Naipapasa dalawang linggo pagkatapos ng takdang panahon | Naipapasa ng lagpas sa 2 linggo pagkatapos ng takdang panahon |
| Kabuuan | 10- 100% 9.5-9.9- 99% 9.0-9.4 96% | 8.5-8.9 93% 8.0-8.4 90% 7.4-7.10 88% 7.0-7.4 84% | 6.5-6.9 81% 6.1-6.4 78% 1.0-6.0 75% |
[transcriber’s note: “7.4-7.10 88%” is printed this way in the source]
Tayahin
Panuto: Basahin at unawin ang mga sitwasyon. Isulat ang titik ng tamang sagot sa sagutang papel.
Nakita mong itinapon ni Lina ang kanyang basura sa harap ng silid-aralan. Ano ang iyong gagawin?
A. Ipagsawalang bahala ang nasaksihan.
B. Kausapin si Lina na ilagay sa tamang basurahan ang itinapon.
C. Sabihin sa mag-aaral ang ginawa ni Lina upang mapag-usapan siya.Napanood mo sa telebisyon ang tamang pagtatapon ng basura. Ito ay ang paghihiwalay ng uri ng basura. May basurang nabubulok, di-nabubulok at maaari pang gamitin. Bilang isang mamamayan, paano ka makikiisa sa programang ito?
A. Sundin ang tamang proseso sa paghihiwa-hiwalayin ang mga basurang itatapon.
B. Ipagpatuloy kung ano ang nakasanayang gawi sa pagtatapon ng basura.
C. Huwag pansinin kung anuman ang napanood.Anong katangian ang ipinakikita ng isang batang tumutulong sa pagpapanatili ng kalinisan sa kapaligiran?
A. Pagkamalikhain
B. Pagkamatipid
C. PagmamalasakitMagkakaroon ng “Clean Up Drive” sa inyong lugar. Napagkasunduan ng mga opisyales na magtulungan ang lahat. Bawat tahanan ay may itinalagang representante na tutulong sa paglilinis. Sa paanong paraan mo maipakikita ang iyong suporta?
A. Kusang-loob na makiisa sa programa ng barangay.
B. Sabihin sa mga opisyales na wala kang oras na tumulong.
C. Balewalain kung ano man ang ipinatutupad ng inyong barangay.May grupo na nagpuputol ng punong-kahoy sa inyong lugar. Alam mong sa maaari itong maging sanhi ng pagguho ng lupa. Sa ganon, malalagay sa panganib ang buhay ng mga residente. Paano mo ito maipararating sa kinauukulan?
A. Pabayaan na lamang sila sa kanilang ginagawa.
B. Alamin kung sino ang maaring lapitan at ipaabot ang pangyayari.
C. Hikayatin ang iyong mga magulang na lumipat ng tirahan.Magkakaroon ng fund raising activity sa inyong lugar. Para ito sa pagpapaganda ng liwasan. Iminungkahi ng isa sa mga miyembro na magkaroon ng tiket. Bawat kasapi ng ogarnisasyon ay magbebenta ng tiket sa kakilala. Paano mo sususportahan ang proyektong ito?
A. Malugod na tanggapin ang tiket at ibenta ito sa kakilala.
B. Magsawalang kibo na lamang.
C. Tanggapin ang tiket pero hindi ibebenta.Bukod sa pakikilahok, paano mo pa maipakikita ang pagmamalasakit sa kapaligiran?
A. Pagtulong sa programa kung may kapalit na halaga.
B. Pagbabalewala kung ano man ang kanilang ipinatutupad.
C. Pagsunod sa mga alituntuning pangkapaligiran.Nabasa mo ang iba’t ibang babala at signages sa inyong lugar. Kaugnay ito sa pagpapanatili ng kalinisan at kaayusan. Bilang residente, paano mo maipakikita ang pakikiisa dito?
A. Huwag pansinin ang mga babalang nababasa.
B. Sundin ang isinasaad ng mga babala.
C. Basahin lamang ang babala at ipagsawalang bahala.Nakiisa ka sa pag-iingat sa mga likas na yaman mga ito. Anong pagpapahalaga ang pinakikita mo?
A. Pakikisama
B. Pakikilaramay
C. PagmamalasakitMay mga ordinansang ipinatutupad ang lungsod laban sa COVID 19 pandemya. Kasama dito ang pagpapanatili ng kalinisan ng sarili at ng ating kapaligiran. Ano ang ipinahihiwatig nito?
A. Pagmamalasakit sa kapwa at sa kapaligiran
B. Mag-antay ng tulong galing sa iba.
C. Pagbabaliwala sa ordinansa.
Karagdagang Gawain
Pagbuo ng Photojournal ng magagandang halimbawa ng pagiging responsableng tagapangalaga ng kapaligiran. Maaring gamitin ang sarili mong kuha na mga larawan, sarili mong guhit o mula sa lumang magasin o babasahin. Pwede ring manghingi ka ng larawan sa facebook account ng iyong mga kaibigan (huwag kalimutan na mag-paalam sa may-ari bago magdownload)
Ang iyong photojournal ay dapat na maglalaman ng sumusunod:
Cover page: Isulat ang
- Pamagat ng Proyekto o Gawain, hal. Mga Kilos ng Responsableng Tagapangalaga ng Kapaligiran o Mga Katangian ng Responsableng Tagapangalaga ng Kapaligiran
- Asignatura, baitang at seksyon, pangalan mo, pangalan ng iyong guro
Nilalaman
- Mga larawan na nagpapakita ng pagiging responsableng tagapangalaga ng kapaligiran
- Magbigay ng maikling paglalarawan sa kilos/programang pinakikita sa larawan
Pagninilay (isang talata na may di bababa sa 5 pangungusap)
- Bakit mahalaga ang pangangalaga sa kapaligiran?
Maaring gawing gabay ang Rubrics (puwede ring lumikha ang guro ng sariling Rubrics batay sa kakayahan o pangangailangan ng mag-aaral)
| Kraytirya/Pamantayan sa Pagbuo ng Photojournal | (Puntos): 10 | (Puntos): 8 | (Puntos): 6 |
|---|---|---|---|
| 1. Nilalaman • May kaugnayan sa paksa ang larawan • Makatotohanan • Kompleto ang mga bahaging hinihingi | Lahat ng pamantayan ay naipamamalas. | Dalawa lang sa mga pamantayan ay naipamamalas. | Isa lang sa mga pamantayan na naipamamalas. |
| 2. Malikhaing Presentasyon • Organisado/maayos na pagkakasunod-sunod sa mga datos • Maayos at malinis • Akma ang mga materyales na ginamit | Lahat ng pamantayan ay naipamamalas. | Dalawa lang sa mga pamantayan ay naipamamalas. | Isa lang sa mga pamantayan na naipamamalas. |
| Timeliness | Naisasagawa/ naipapasa bago o ayon sa takdang panahon | Naipapasa dalawang linggo pagkatapos ng takdang panahon | Naipapasa ng lagpas sa 2 linggo pagkatapos ng takdang panahon |
| Kabuuan | 10- 100% 9.5-9.9- 99% 9.0-9.4 96% | 8.5-8.9 93% 8.0-8.4 90% 7.5- 7.9 88% 7.0-7.4 84% | 6.5-6.9 81% 6.1-6.4 78% 1.0-6.0 75% |
Susi sa Pagwawasto
Pagyamanin
(maaaring magkaiba-iba ang sagot)
Pananagutan bilang mamamayan Sumunod sa mga batas na pinaiiral sa lugar Kusang-loob na makilahok sa mga programa ng pamayanan
Pagyamanin
Responsabilidad ng mag-aaral
- Maging modelo sa tamang pagtatapon ng basura
- Sundin ang batas pangkaligtasan ng paaralan
- Ingatan ang mga aklat at gamit ng paaralan
Pagyamanin
Pananagutan ng Anak
- Tumulong sa mga gawaing-bahay
- Panatilihing malinis at maayos ang tahanan
- Maging masinop sa mga gamit ng tahanan
(maaaring magkaiba-iba ang sagot)
Aralin 1 Isaisip
mapanagutan [?]
a. responsabilidad b. lakas na loob c. solusyon d. totoo at maayos e. pasuporta
Aralin 1 Isagawa
Gamitin ang Rubrics sa pagsusuri sa situwasyon
Aralin 1 Tuklasin
- /
- X
- /
- X
- /
- X
- /
- X
- /
- /
Tanong (1-3) Maaring magkaiba-iba ang sagot
Subukin
I.
- Mali 4. Tama
- Mali 5. Mali
- Tama
II.
- Itapon ang basura sa tamang lalagyan.
- Isara ang gripo, huwag mag-aksaya ng tubig.
- Iwasan ang pagsulat sa dingding.
- Makiisa sa muling pagtatanim ng puno.
- Tumulong sa paglinis sa mga kanal upang makaiwas sa sakit.
Aralin 2
Balikan
(Maaaring magkaiba-iba ang sagot)
- Tama
- Tama
- Mali
- Tama
- Tama
- Mali
- Tama
- Mali
- Tama
- Tama
Tuklasin
Maaaring iba-iba
- Wastong Pamamahala ng basura (RRRR)
- Opo, dahil ang mga patapong bagay ay maaari pang mapakinabangan
- Pagmamalasakit kapaligiran.
- dahil kaloob ito ng panginoon
- ito ang ating tirahan
Pagyamanin
(Maaaring magkaiba-iba ang sagot)
- Makakabawas na sa basura at maaari pang pagkakitaan
- Mga kaklase o kaibigan, kapamilya
- (maaaring iba-iba ang sagot)
- Dahil kaugnay ito ng ating buhay
- dito tayo nakatira
- para lagi tayong ligtas
Isaisip
- Pakikiisa
- Tagapangalaga
- Pagmamalasakit
- Pag-asa
- Pangangalaga
Isagawa
(Maaaring magkaiba-iba ang sagot)
Sumangguni sa Rubriks sa pagbibigay ng puntos
Tayahin
- B
- A
- C
- A
- B
- A
- C
- B
- C
- A
Karagdagang Gawain
Gamitin ang Rubrics
Sanggunian
Department of Education. n.d. K to 12 Curiculum Guide in EsP Grade 5. Philippines: Department of Education.
Department of Education. n.d. Regional Test Item Bank. Philippines: Department of Education.
Ylarde, Zenaida R., and Gloria A. Peralta. 2016. Ugaling Pilipino sa Makabagong Panahon. Vibal Group Inc.: Quezon City.
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply