This is the Grade 5 Edukasyon sa Pagpapakatao (EsP) self-learning module for the Third Quarter (Ikatlong Markahan), Module 7: “Pakikiisa sa Pagpapanatili ng Kapayapaan” (taking part in keeping the peace). It was prepared by DepEd Region VIII for learners studying at home under the Alternative Delivery Mode. After the module, learners should be able to take part in peace programs, respect human rights, and respect other people’s ideas and opinions.
On this page 6 sections
What learners will learn
The module lists these objectives (in Filipino, with English meanings):
- Nakikiisa nang may kasiyahan sa mga programa ng pamahalaan na may kaugnayan sa pagpapanatili ng kapayapaan (joins government peace programs gladly), especially:
- paggalang sa karapatang pantao (respect for human rights)
- paggalang sa opinyon o ideya ng iba (respect for the opinions or ideas of others)
- Nababatid ang programa ng pamahalaan na may kaugnayan sa pagpapanatili ng kapayapaan (knows the government programs for keeping the peace)
- Nakapagpapahayag ng saloobin tungkol sa paggalang sa karapatang pantao at sa opinyon at ideya ng iba (can share feelings and views about respecting human rights and other people’s opinions and ideas)
Parts of the module
The module has one lesson, Aralin 1: “Pakikiisa sa Pagpapanatili ng Kapayapaan.” It follows the usual self-learning module parts:
| Part | What learners do |
|---|---|
| Alamin | Read the guide questions and objectives |
| Subukin (pretest) | Sort 10 actions into three columns: joining government programs, respecting human rights, and respecting others’ ideas |
| Balikan (review) | Complete 10 sentences on how a pupil can care for the environment |
| Tuklasin | Read the poem “Kapayapaan” by Jeremiah Gabitan Miralles and answer 5 questions |
| Suriin | Read the discussion on peace, opinions, and human rights |
| Pagyamanin | Tell whether each program or campaign is about human rights or about respecting others’ opinions |
| Isaisip | Write Tama (true) or Mali (false) for 10 statements |
| Isagawa | Explain what you would do in 5 real-life situations |
| Tayahin (assessment) | Check Oo, Hindi, or Hindi ko alam (yes, no, I don’t know) for 10 items, then write 5 ways you take part in following laws for peace |
| Susi sa Pagwawasto | Answer key |
Key ideas: what peace needs
The lesson teaches that peace is everyone’s goal. It is reached when people come together with respect for one another. A peaceful community shows that its people care for others and have discipline.
What causes conflict
The poem “Kapayapaan” names the causes of trouble: hatred, anger, and greed; discrimination, insults, and abuse of rights; and not following the rules set by those in charge. In return, it asks the reader to stay calm, learn to respect others, listen to their opinions, respect human rights, and follow the rules and safety protocols.
Respecting other people’s opinions
Everyone has their own point of view. Respecting someone’s opinion means respecting their ideas. The module gives these examples:
- talking calmly
- avoiding hurtful words
- listening to the opinions of others
- accepting what the majority wants, especially when it is good for everyone
Respecting human rights
Peace also means respecting human rights. The module points to the Universal Declaration of Human Rights and the Child Protection Program as guides for living peacefully and happily. Some of the rights it mentions are the right to live healthy, peaceful, and safe lives; the right to study and to play; the right to choose whom to vote for; and the right to choose one’s religion and culture.
Programs that keep the peace
The government and local communities run programs to keep the peace. The module’s examples are:
- obeying traffic laws
- staying home during curfew
- cleaning surroundings as part of the Clean and Green program
- tying up pet dogs so they do not roam and bite
The module says it is each learner’s responsibility to join and promote these programs, and to accept and understand the ideas of others.
How to use this module
- Learners: Start with Subukin to see what you already know, then go through the parts in order. Write all your answers on a separate sheet of paper, not on the module, so others can use it later. Be honest when you check your work with the answer key, and ask your teacher if any part is hard to understand.
- Parents and guardians: Help your child read the poem and talk about the situations in Isagawa, such as a noisy neighbor late at night or a classmate of a different religion. Many answers can differ, so focus on your child’s reasons.
- Teachers: The answer key covers Subukin, Tuklasin, Pagyamanin, Isaisip, and Tayahin. Balikan, Isagawa, and the open-ended tasks accept varied answers and are best checked for reasoning.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this EsP module for?
It is for Grade 5 Edukasyon sa Pagpapakatao, Third Quarter (Ikatlong Markahan), Module 7.
What is the module about?
It teaches learners to take part in government peace programs, respect human rights, and respect other people’s ideas and opinions.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the pretest, Tuklasin, Pagyamanin, Isaisip, and Tayahin; the open-ended activities accept different answers.
What peace programs does the module give as examples?
It mentions obeying traffic laws, staying home during curfew, joining the Clean and Green program, and tying up pet dogs so they do not roam and bite.
Can learners write on the module?
No. The module asks learners not to write on or mark any part of it and to use a separate sheet of paper for their answers.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Edukasyon sa Pagpapakatao
Ikatlong Markahan – Modyul 7: Pakikiisa sa Pagpapanatili ng Kapayapaan
5
[illustration: mga mag-aaral na nagbabasa at nag-aaral sa ilalim ng puno, sa silid-aralan, sa ilalim ng ilaw ng lampara, at kasama ang globo]
CO_Q3_EsP 5_ Module 7
Edukasyon sa Pagpapakatao – Ikalimang Baitang Alternative Delivery Mode Ikatlong Markahan – Modyul 7: Pakikiisa sa Pagpapanatili ng Kapayapaan Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anumang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayunpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anumang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anumang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Jeremiah G. Miralles, Ma. Fe P. Alas Editor: Caridad P. Baginon Tagasuri: David C. Alcober, Colin D. Tupaz Tagaguhit: Crisanto L. Lopera, Lemuel P. Valle Jr. Tagalapat: Gualberto R. Gualberto Jr., Marvin DJ. Villafuerte Tagapamahala: Ma. Gemma M. Ledesma, Mariza S. Magan Arnulfo M. Balane, Edgar Y. Tenasas Rosemarie M. Guino, Mark Chester Anthony G. Tamayo Joy B. Bihag, Gretel Laura M. Cadiong Ryan R. Tiu, Ranulfo L. Baay Amenia C. Aspa, Juliet L. Lim
Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________
Department of Education – Region No. VIII Office Address: Government Center, Candahug, Palo, Leyte Telefax: 053 – 832 – 2997 E-mail Address: region8@deped.gov.ph
5
Edukasyon sa Pagpapakatao
Ikatlong Markahan – Modyul 7: Pakikiisa sa Pagpapanatili ng Kapayapaan
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
[illustration: target na may palaso]
Ano-ano ang mga programang pangkapayapaan ang ipinapatupad sa iyong lugar? Ginagawa mo bang makilahok sa mga gawaing napapanatili ang kapayapaan sa iyong lugar? Ano ang naidudulot ng pakikiisa sa mga ipinapatupad na batas sa iyong pamayanan? Ang kapayapaan ay laging kaagapay ng pagmamalasakit at pagsasakripisyo para sa bansa upang maisakatuparan ang mga mithiin. Mahalaga ang pakikiisa at pagmamalasakit sa anumang programang ipinapatupad sa isang pamayanan upang maging maayos at payapa ang isang lugar.
Ang sumusunod na mga layunin ay tatalakayin sa modyul na ito.
- Nakikiisa nang may kasiyahan sa mga programa ng pamahalaan na may kaugnayan sa pagpapanatili ng kapayapaan;
- paggalang sa karapatang pantao,
- paggalang sa opinyon o ideya ng iba.
- Nababatid na ang programa ng pamahalaan na may kaugnayan sa pagpapapanatili ng kapayapaan; at
- Nakapagpapahayag ng saloobin tungkol sa paggalang sa karapatang pantao, paggalang sa opinion, at ideya ng iba.
Subukin
[illustration: lapis]
Panuto: Sipiin sa isang malinis na papel ang sumusunod na kaisapan na nasa loob ng kahon na nagpapakita ng pakikiisa sa programa ng pamahalaan, paggalang sa karapatang pantao, at paggalang sa ideya o opinyon ng iba. Ilagay ito sa tamang kolum.
Mamili ng gustong ibotong Supreme Pupil Government Officers (SPGO) Pagdampot ng mga kalat sa parke Mamuhay ng matiwasay at tahimik Pagsali sa Clean and Green Program Pakikinig sa saloobin ng iba Magkaroon ng sapat na edukasyon Pagtanggap ng mungkahi ng iba Pagsunod sa desisyon ng nakararami Pagsabi ng ating nararamdaman ng magalang Pagtatanim ng mga halaman
| Pakikiisa sa Programa ng Pamahalaan | Paggalang sa Karapatang Pantao | Paggalang sa Ideya o Opinyon ng Iba |
|---|---|---|
Aralin 1: Pakikiisa sa Pagpapanatili ng Kapayapaan
Kapayapaan ang tanging mithiin ng lahat. Ito ay makakamit sa pamamagitan ng pagbubuklod-buklod ng mga mamamayan ng may paggalang sa bawat isa. Ang isang payapang pamayanan ay indikasyon na ang mamamayan ay may malasakit sa kapwa at disiplina upang maging masaya, maayos, at tahimik ang lugar na kanilang kinabibilangan.
Balikan
[illustration: puzzle]
Bilang isang mag-aaral paano ka makatutulong upang mahadlangan ang tuluyang pagkasira ng ating kapaligiran? Isulat ang mga nararapat mong gawin bilang isang mag-aaral sa isang malinis na papel upang mabuo ang pangungusap.
Upang maiwasan ang polusyon sa hangin ang maari kong gawin ay _____
Sa pagtatapon ng mga basura, ang maaari kong gawin ay _____
Kapag walang puno sa bakuran, ang maari kong gawin ay _____
Upang maiwasan ang pagdami ng mga langaw, ipis, at daga ang maari kong gawin ay _____
Kapag may nakitang usok mula sa tambutso ng sasakyan ang maari kong gawin ay _____
Upang mabawasan ang polusyon sa dagat ang maari kong gawin ay _____
Kapag may nakitang nakasinding ilaw at walang gumagamit ang maari kong gawin ay _____
Sa pagtitipid sa tubig ang maari kong gawin ay _____
Kapag may mga bulaklak sa paligid ang maari kong gawin ay _____
Upang maiwasan ang pagdami ng lamok ang maari kong gawin ay _____
Tuklasin
Basahin at unawaing mabuti ang tula. Pagkatapos ay sagutin ang sumusunod na mga tanong. Isulat ang sagot sa isang malinis na papel.
Kapayapaan Jeremiah Gabitan Miralles
Kapayapaan ang hangad ng sinuman Ngunit paano at kaylan makakamtan? Ako ay isang batang Pilipino Hangad ko`y kapayapaan at pagbabago.
Dahil sa poot, galit, kasakiman Diskriminasyon, panlalait, pang-aabuso sa karapatan Hindi pagsunod sa alituntunin ng kinauukulan Ang mga dahilan ng kaguluhan.
Maging mahinahon at matutong rumespeto Makinig sa opinyon ng kapuwa mo Igalang ang mga karapatang pantao Huwag kalimutan at isapuso ito.
Makiisa, makilahok sa mga patakaran Sundin ang protocol para sa kaligtasan Isapuso ang ipinatutupad na mga batas Nang makamit ang kapayaapang wagas.
Mga Tanong.
- Ano ang hangad ng isang bata sa tula?
- Ano ang mga dahilan ng kaguluhan?
- Ano ang mga paraan upang makamit ang kapayaan?
- Bilang isang mag-aaral makikilahok ka ba sa mga patakarang ipinatutupad? Bakit?
- Kung may mga taong ayaw sa mga programang ipinatutupad, hihikayatin mo ba silang sumali? Bakit?
Suriin
Karapatan ng bawat isa ang mapayapang pamumuhay. Mahalagang malaman mo rin na ang bawat isa ay may sariling pananaw. Ang paggalang sa opinyon ng iba ay pagbibigay paggalang sa ideya ng iyong kapwa. Halimbawa nito ang pakikipagusap ng mahinahon, pag-iwas sa paggamit ng nakakasakit na salita pakikinig sa opinyon ng iba at pagtanggap sa kagustuhan ng nakararami lalo na kung ito ay nakabubuti para sa lahat.
Ang kapayapaan ay paggalang din sa mga karapatang pantao. Nakasulat sa Universal Declaration of Human Rights at Child Protection Program ang mga karapatan ng bawat tao. Ito ay nagsisilbing gabay upang mamuhay ang bawat isa ng payapa at masaya. Ilan sa mga nakasaad dito ay ang karapatang mabuhay ng malusog, payapa at ligtas, karapatang makapag-aral at makapaglibang, karapatang pumili ng nais iboto, at pumili sa kinaanibang relihiyon, kultura at iba pa. Kahit mag kaiba-iba man ang mga paniniwala at pananaw, iisa lang ang hangarin sa puso ng bawat isa, ito ay ang kapayapaan. Dahil dito, maraming mga programa ang isinusulong ng pamahalaan o kahit sa iyong lugar upang makamit ang kapayapaan. Halimbawa ang pagsunod sa batas trapiko, pananatili sa loob ng bahay kung oras na ng curfew, paglilinis ng paligid bilang pagsunod sa Clean and Green at pagtatali ng mga alagang aso upang hindi makagala at makagat. Responsibilidad mong makilahok at ikampanya ang mga ito. Tungkulin mo ring igalang anomang ipinatutupad, tanggapin at unawain ang ideya at opinyon ng iba upang tunay na mamayani ang kapayapaan sa pamayanan.
Pagyamanin
Panuto: Basahin ang mga programa, alituntunin, o kampanya na nagsusulong ng kapayapaan. Alamin kung ito ay: paggalang sa karapatang pantao o paggalang sa opinyon ng iba. Isulat ang sagot sa isang malinis na papel.
______1. Universal Declaration of Human Rights ______2. Child Protection Program ______3. Pagsunod sa kagustuhan ng nakararami lalo na kung ito ay nakabubuti para sa lahat ______4. Malayang pagpili ng nais ibotong opisyales ng Supreme Pupil Government o SPG ______5. Pag-unawa at pagtanggap sa ideya ng iba
Isaisip
Panuto: Isulat ang Tama kung ang pahayag ay nagpapakita ng pakikiisa sa pagpapanatili ng kapayapaan at Mali naman kung hindi. Isulat ang tamang sagot sa isang malinis na papel.
__________1. Pagsunod sa mga protocols ngayong pandemya.
__________2. Pagpumilit na sundin ang sariling ideya para sa ginagawang proyekto sa ESP.
__________3. Pagsalita ng mahinahon kung nais ipahayag ang sariling opinyon.
__________4. Pakipagkaibigan sa kaklaseng may ibang paniniwala sa iyo.
__________5. Panlalait sa kapitbahay na may kapansanan.
__________6. Pagsunod sa batas trapiko.
__________7. Pagtali sa mga alagang aso upang hindi makakagat.
__________8. Pagpigil sa nakababatang kapatid na isumbong ka sa iyong magulang sa kasalanang iyong nagawa.
__________9. Paglabas ng bahay kahit oras ng curfew.
__________10. Paggamit ng. mga magagalang na salita kung nakikipag-usap.
Isagawa
Panuto: Ano ang iyong gagawin sa mga sumusunod na sitwasyon? Isulat at ipaliwanag ang sagot sa isang malinis na papel.
- Nang yayain mo ang kapatid mong maglinis ay sinagot kang “Hindi ako boy scout. Ang paglilinis ay ginagawa lamang ng boy scout.”
Sagot:_____
- Iba ang relihiyon ng isa mong kaklase. Niyaya ka niyang sumama sa kanilang simbahan. Ano ang gagawin mo?
Sagot: _____
- Napansin mong habang nagsasalita ang inyong lider tungkol sa pangkatang gawain, ang ilan sa iyong mga kagrupo ay hindi nakikinig.
Sagot: _____
- Nagbigay ng pangkatang gawain ang iyong guro. Ikaw ang napiling mamuno sa iyong pangkat. Isa sa mga miyembro mo ay nagbahagi ng kanyang ideya para sa inyong gawain.
Sagot: _____
- Hatinggabi na ngunit malakas pa ring magpatugtog ng karaoke ang inyong kapitbahay.
Sagot: _____
Tayahin
Panuto: Sipiin sa isang malinis na papel ang sumusunod na talaan. Unawaing mabuti kung ito ay pakikiisa sa mga programa ng pamahalaan na may kaugnayan sa kapayapaan. Lagyan ng tsek (√) ang hanay ng iyong sagot.
| Sa iyong palagay, dapat bang…. | Oo | Hindi | Hindi ko alam |
|---|---|---|---|
| 1. makialam sa pagtatrapiko sa barangay | |||
| 2. umiwas sa mga tsismis sa ibang tao | |||
| 3. pagtawanan o kutyain ang ibang relihiyon dahil sa kakaibang paraan ng pagsamba | |||
| 4. isumbong sa barangay ang nakitang mga rugby boys | |||
| 5. maglunsad ang pamahalaan ng araw ng mga bata | |||
| 6. sumunod sa curfew na ipanatutupad sa inyong lugar | |||
| 7. sumali sa Clean and Green program ng iyong barangay | |||
| 8. magtampo sa kaibigan dahil hindi ka ang ibinotong president sa inyong klase | |||
| 9. pigilan ang mga bata na magpahayag ng opinyon | |||
| 10. sumali sa kampanyang pangkaligtasan sa barangay para maging handa sa oras ng kalamidad |
Panuto: Sumulat ng 5 gawain ng pakikilahok mo sa pagpapatupad ng mga batas para sa kapayapaan. Gawin ito sa isang malinis na papel.
Karagdagang Gawain
Susi sa Pagwawasto
Balikan
Maaaring magkaiba ang sagot.
Tuklasin
- kalayaan
- poot, galit, kasakiman; diskriminasyon, panlalait, pang-aabuso sa karapatan
- maging mahinahon at matutong rumespeto; makinig sa opinyon ng kapuwa at igalang ang mga karapatang pantao
- Maaaring magkaiba ang sagot.
- Maaaring magkaiba ang sagot.
Pagyamanin
- paggalang sa karapatang pantao
- paggalang sa karapatang pantao
- paggalang sa opinyon o ideya ng iba
- paggalang sa opinyon o ideya ng iba
- paggalang sa opinyon o ideya ng iba
Isaisip
- Tama
- Mali
- Tama
- Tama
- Mali
- Tama
- Tama
- Mali
- Mali
- Tama
Isagawa
Maaaring magkaiba ang sagot.
Karagdagang Gawain
Maaaring magkaiba ang sagot.
Tayahin
(maaaring magkaiba ang sagot)
| OO | HINDI | HINDI KO ALAM | |
|---|---|---|---|
| 1. | √ | ||
| 2. | √ | ||
| 3. | √ | ||
| 4. | √ | ||
| 5. | √ | ||
| 6. | √ | ||
| 7. | √ | ||
| 8. | √ | ||
| 9. | √ | ||
| 10. | √ |
Subukin
| Pakikiisa sa Programa ng Pamahalaan | Paggalang sa Karapatan Pantao | Paggalang sa Ideya o Opinyon ng Iba |
|---|---|---|
| Pagdadampot ng mga kalat sa parke | Mamili ng gustong ibotong Supreme Pupil Government Officers (SPGO) | Pakikinig sa saloobin ng iba |
| Pagsali sa Clean and Green Program | Mamuhay ng matiwasay at tahimik | Pagtanggap ng mungkahi ng iba [?] |
| Pagtatanim ng mga halaman | Magkaroon ng sapat na edukasyon | Magsabi ng ating nararamdaman |
| Pagsunod sa desisyon ng nakararami |
Sanggunian
Department of Education. n.d. K to 12 Curiculum Guide in EsP Grade 5. Philippines: Department of Education.
Department of Education. n.d. Regional Test Item Bank. Philippines: Department of Education.
Ylarde, Zenaida R., and Gloria A. Peralta. 2016. Ugaling Pilipino sa Makabagong Panahon. Vibal Group Inc.: Quezon City.
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply