This is the Grade 4 Edukasyon sa Pagpapakatao (EsP) self-learning module for Quarter 3, Module 3: “Batas at Panuntunang Pangkapaligiran, Susundin Ko!” (I will follow environmental laws and rules!). It was prepared by DepEd Region V as an Alternative Delivery Mode module (First Edition, 2020) for Grade 4 learners studying at home. After working through it, learners should be able to name the laws and rules the government uses to protect the environment and commit to following them even when no one is watching.
On this page 8 sections
What learners will learn
The module says it will help learners:
- Identify the environmental laws and rules that the government enforces to protect the environment
- Learn to follow these laws and rules even when no one is watching (“kahit walang nakakakita”)
- Become a disciplined citizen (“disiplinadong mamamayan”) through the activities
Lessons in this module
The module has one lesson, Aralin 1: “Batas at Panuntunang Pangkapaligiran, Susundin Ko!” It opens with the slogan “Batas at Panuntunang Pangkapaligiran, Kailangang Sundin para kay Inang Kalikasan” (environmental laws and rules must be followed for Mother Nature). It then explains three Philippine environmental laws and several community clean-up programs, and ends with activities and a final test.
Why environmental laws matter
The module begins by explaining climate change. It defines climate change as a change in the usual climate of a region over time, such as changes in temperature, wind, and rainfall. Pollution raises greenhouse gases like water vapor, carbon dioxide, methane, ozone, nitrous oxide, and chlorofluorocarbons, which warm the earth. This brings extreme heat and stronger, more frequent typhoons, which cause flooding, landslides, and the sinking of low-lying areas.
The module notes that the Philippines is one of the countries hit hardest by climate change. Homes, infrastructure, and farm livelihoods are damaged, and cases of dengue, leptospirosis, cholera, and measles rise after disasters. One cause is harmful habits like scattering garbage everywhere. The module’s message to learners is that even a child can help, by obeying environmental laws and rules even when no one is looking.
The three laws discussed
| Law | What the module says it does |
|---|---|
| RA 9003 (Ecological Waste Management Act of 2000) | Requires proper waste segregation into recyclable and compostable waste, and requires every barangay to have a Materials Recovery Facility (MRF) |
| RA 8749 (Philippine Clean Air Act of 1999) | Protects air quality; vehicles must pass emission testing; bans smoking in public places and vehicles and the burning of garbage |
| RA 9275 (Philippine Clean Water Act of 2004) | Reduces water pollution; bans throwing plastic and hospital (medical) waste into bodies of water |
RA 9003: sorting garbage
- Recyclable waste: paper, plastic, metal, bottles, and glass, which can be reused, recycled, or sold (for example, paper, plastic, aluminum, and tires).
- Compostable waste: waste that can be turned into fertilizer, such as leftover food (eggshells, fish bones, pork and chicken bones, fruit and vegetable peels and seeds), leaves, grass, branches, dry plants, and animal manure.
Households sort their waste at home, then bring it to the barangay MRF.
RA 8749: clean air
All vehicles that emit smoke must be tested at a Vehicle Emission Testing Center approved by the Land Transportation Office (LTO). The test measures gases such as nitrogen oxide, carbon monoxide, particulate matter, non-methane organic gases, and formaldehyde. A vehicle that fails cannot be registered or driven.
RA 9275: clean water
Plastic in the water breaks into tiny pieces called microplastics. Sea turtles, seagulls, dolphins, and whales mistake them for food, such as jellyfish, and can die. Plastic’s toxic compounds also harm water quality and the health of people and animals.
Community rules (panuntunang pangkapaligiran)
The module also names local programs that support a clean environment:
- “Basura Ko, Bitbit Ko” (I carry my own trash)
- “Tapat Ko, Linis Ko” (I clean the area in front of my home)
- “Clean and Green”
- CLAYGO (Clean As You Go), which means cleaning up your own mess before leaving a place
Activities in the module
- Subukin (pretest): 10 items, true or false and multiple choice.
- Tuklasin: a comic called “Ken Masunurin” (Obedient Ken). On a field trip to a nature park, Ken keeps his biscuit wrapper in his pocket instead of littering. Learners answer five questions about it.
- Suriin: the reading on the three laws.
- Pagyamanin: Gawain 1 asks what to do when you see signs such as “Bawal Magtapon ng Basura” (no littering). In Gawain 2, learners connect flowers showing good environmental habits to a vase.
- Isaisip: four reflection questions on the laws and the values needed to follow them.
- Isagawa: learners trace their right hand, color it green, and complete a “Pangako para sa Kapaligiran” (pledge for the environment).
- Tayahin (final test): 10 items, check or cross and multiple choice.
- Karagdagang Gawain: five real-life situations, such as being told to burn a sack of plastic or finding mango peels on the table.
How to use this module
- Learners: Start with the pretest, then go through the parts in order. Write your answers on a separate sheet of paper, not on the module, so others can use it later. Check your work with the answer key (Susi sa Pagwawasto) at the end, and be honest when you do.
- Parents and guardians: The module says it comes with a teacher or facilitator guide with tips for guiding learners at home. The Isagawa pledge and Karagdagang Gawain situations are good chances to talk about waste sorting and recycling at home.
- Teachers: The answer key includes answers for the pretest, Pagyamanin, Isagawa, and Tayahin, and possible answers for the open-ended Tuklasin, Isaisip, and Karagdagang Gawain items. Learners are encouraged to contact their teacher right away if they have trouble understanding the lesson.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this module for?
It is for Grade 4 Edukasyon sa Pagpapakatao, Quarter 3, Module 3.
Which environmental laws does the module discuss?
It covers RA 9003 (Ecological Waste Management Act of 2000), RA 8749 (Philippine Clean Air Act of 1999), and RA 9275 (Philippine Clean Water Act of 2004).
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the pretest, activities, and final test, plus possible answers for open-ended questions.
What is CLAYGO?
CLAYGO means Clean As You Go. It is a rule that asks people to clean up their own mess before leaving a place.
What is the difference between recyclable and compostable waste?
Recyclable waste, such as paper, plastic, metal, bottles, and glass, can be reused or recycled. Compostable waste, such as food scraps, leaves, and animal manure, can be turned into fertilizer.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Edukasyon sa Pagpapakatao
Ikatlong Markahan – Modyul 3: Batas at Panuntunang Pangkapaligiran, Susundin Ko!
4
[illustration: students reading and studying outdoors and indoors, with a globe and a lamp]
CO_Q3_EsP 4_ Modyul 3
Edukasyon sa Pagpapakatao – Ikaapat na Baitang Alternative Delivery Mode Ikatlong Markahan – Modyul 3: Batas at Panuntunang Pangkapaligiran, Susundin Ko! Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________ Department of Education – Region V Office Address: Regional Center Site, Rawis, Legazpi City 4500 Contact: 0917-178-1288 E-mail Address: region5@deped.gov.ph
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Josephine Bruselas-Mien, Lea B. Perez, Agnes Dejuras-Nocos, Jessica Abanto-Pura Tagasuri: Mary Jean B. Brizuela, Dollie G. Franche, Sheila C. Bulawan, Irene F. Yazon Tagaguhit: Jed T. Adra Tagalapat: Jeffrey B. Sape, Vergel Junior C. Eusebio, John Claude R. Caunca Tagapamahala: Gilbert T. Sadsad, Grace U. Rabelas, Jily I. Roces, Francisco B. Bulalacao, Lailanie R. Lorico, Merlita B. Camu
4
Edukasyon sa Pagpapakatao
Ikatlong Markahan – Modyul 3: Batas at Panuntunang Pangkapaligiran, Susundin Ko!
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
Sa pagdaan ng panahon, parami nang parami ang mga gusaling itinatayo at iba’t ibang transportasyon ang pinatatakbo sa kalsada. Kasabay ng pag-unlad sa pamamaraan ng ating pamumuhay ay ang pagbabago rin ng ating kapaligiran. Patuloy ang nararanasan nating pagbabago sa klima (climate change) na nagdudulot ng masamang epekto sa atin.
Ang climate change ay ang pagbabago ng klima sa karaniwang kondisyon nito sa isang rehiyon sa pagdaan ng mga panahon. Maaaring pagbabago ito sa temperatura, hangin at pag-ulan. Dahil sa polusyon, tumataas ang greenhouse gases water vapor, carbon dioxide, methane, ozone, nitrous oxide, chlorofluorocarbons) na nagpapainit ng mundo. Ito ay masama dahil nagdudulot ito ng matinding init sa kapaligiran at mas madalas at mas malakas na bagyo. Ang bagyo ay nagiging sanhi ng matinding pagbaha, pagguho ng lupa, at paglubog ng mga mababababang lugar.
Ang Pilipinas ay isa sa mga bansa sa mundo na matinding naaapektuhan sa pagbabago ng klima. Ito ay nakakaapekto sa libo- libong mamamayan. Tulad ng pagkasira ng mga kabahayan, imprastraktura, at kabuhayang pang-agrikultura. Dumarami rin ang kaso ng dengue, leptospirosis, cholera, at tigdas pagkatapos ng kalamidad.
Isa sa mga dahilan ng pagbabago ng klima o panahon ay ang mga gawaing nakasisira sa kapaligiran tulad ng pagkalat ng basura kung saan-saan. May magagawa ba ang isang batang tulad mo upang maproteksyunan ang kapaligiran sa patuloy nitong pagkasira? Ang sagot ay oo. Ang pagsunod sa mga batas at panuntunang pangkapaligiran kahit walang nakakakita ay isang malaking ambag sa pangangalaga ng kapaligiran. Kaya naman, mahalagang malaman mo ang mga batas at panuntunang ito.
Magsisilbing gabay ang modyul na ito sa pagtukoy ng mga batas at panuntunang pinaiiral ng ating pamahalaan para mapangalagaan ang ating kapaligiran.
Subukin
A. TAMA O MALI. Isulat sa patlang ang TAMA kung wasto ang pahayag at MALI kung hindi. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.
_____ 1. Maaaring sundin o hindi ang mga batas na layuning mapangalagaan ang ating kapaligiran.
_____ 2. Mahalagang magkaroon ng disiplina sa pagsunod sa batas pangkapaligiran.
_____ 3. Ang malinis at kaaya-ayang kapaligiran ay matatamo kung ang lahat ay susunod sa panuntunang pangkapaligiran.
_____ 4. Sundin ang panuntunan sa pangangalaga ng kapaligiran kung may nakatingin sa iyo.
_____ 5. Ang mga batas pangkapaligiran ay ginawa para sundin ng mga matatanda lamang.
B. Piliin ang titik ng tamang sagot at isulat ito sa inyong sagutang papel.
_____ 6. Kailan mo dapat sundin ang mga panuntunang pangkapaligiran?
- A. palagi
- C. kung gusto lang
- B. minsan
- D. tuwing may nakakikita
_____ 7. Bakit kailangang sundin ang mga batas pangkapaligiran?
- A. para hindi mapagalitan ng guro
- B. para maiwasan ang pagkakakulong
- C. upang makakuha ng mataas na marka
- D. upang mapanatiling kaaya-aya ang kapaligiran
_____ 8. Napansin ni Mika na marumi ang ibinubugang usok ng motorsiklo ng kaniyang Tatay. Kung ikaw si Mika, ano ang iyong gagawin?
- A. Hindi ko po pakikialaman si Tatay.
- B. Sasabihan ko po si Tatay na ipaayos ito.
- C. Hahayaan ko lang po dahil nakatatanda sa akin si Tatay.
- D. Papagalitan ko po si Tatay dahil nakarurumi ito sa hangin.
_____ 9. Alin sa mga sumusunod na gawain ang nagpapakita ng pagsunod sa batas pangkapaligiran?
- A. pagtatapon ng basura sa ilog
- B. pagsusunog ng basura
- C. paglalagay ng mga balat ng prutas sa sako na may lamang lupa
- D. pagkalat ng basura na nakaimbak sa MRF (Materials Recovery Facility) ng barangay
_____ 10. Mahigpit na ngayong ipinagbabawal ang paninigarilyo sa mga pampublikong lugar. Ngunit, may mga iilan pa ring mamamayan ang hindi sumusunod dito. Bukod sa nakasasama ito sa kalusugan, ano ang batas na nilalabag ng isang tao na nagsisigarilyo pa rin sa mga pampublikong lugar?
- A. RA 9003
- B. RA 9275
- C. RA 8749
- D. RA 7942
Aralin 1: Batas at Panuntunang Pangkapaligiran, Susundin Ko!
Basahin ang islogan na nasa ibaba. Sang-ayon ka ba sa sinasabi nito?
Batas at Panuntunang Pangkapaligiran, Kailangang Sundin para kay Inang Kalikasan.
Ang ating kalikasan ay unti-unti nang nasisira ngunit may magagawa pa tayo upang ibalik at mapanatili ang ganda nito. Upang gabayan tayo sa ating mga gawaing makatitiyak sa pangangalaga ng ating Inang Kalikasan, mayroong mga batas at panuntunang pangkapaligirang ipinatutupad sa ating pamayanan at sa buong bansa. Nagkakaisa ang bawat bansa sa buong mundo sa hangarin na mapangalagaan ang ating Inang Kalikasan. Ngunit, sadya ngang may mga taong pasaway at hindi sumusunod sa mga batas at panuntunang pangkapaligiran.
Ang modyul na ito ay makatutulong upang matukoy mo ang mga batas at panuntunang pinaiiral tungkol sa pangangalaga ng kapaligiran. Matututunan mong sundin ang mga batas at panuntunang pangkapaligiran kahit walang nakakakita. Ang mga gawain sa modyul na ito ay magsisilbing gabay mo kung paano ka magiging disiplinadong mamamayan.
Balikan
Napag-aralan mo sa nakaraang modyul ang tungkol sa pagpapahalaga at pagmamalaki sa kultura ng iba’t ibang pangkat-etniko ng bansa. Bawat pangkat ay may taglay na mga katangian na maaaring naiiba sa pangkat na kinabibilangan mo. Bagamat
ipinagbabawal ang pagtatapon ng mga basura gaya ng plastik at mga basurang mula sa hospital o medical waste sa katubigan. Ang mga basurang ito ay hindi agad natutunaw. Ito ay nasisira lamang sa maliliit na piraso na tinatawag na microplastics. Ang microplastics ay napagkakamalang pagkain ng mga hayop sa karagatan gaya ng dagat pagong, seagulls, dolphin, at balyena. Hindi nila matukoy kung ang kanilang kinakain ay isang dikya o plastik. Maaari silang mamatay sa pagkain nito at maaaring mawalan ng gana sa pagkain ng mga tunay nilang pagkain. Sinisira din ng plastik ang kalidad ng tubig dahil sa toxic compounds nito na kinalauna’y nakapipinsala sa kalusugan ng tao at hayop.
• Mga Panuntunang Pangkapaligiran
Ang bawat pamayanan ay may panuntunang pangkapaligirang ipinatutupad upang masuportahan ang adhikain ng pamahalaan na mapanatiling malinis ang ating kapaligiran at ligtas sa sakit ang mga mamamayan. Ilan sa mga programa ay ang “Basura Ko, Bitbit Ko,” “Tapat Ko, Linis Ko, “Clean and Green” at CLAYGO (Clean As You Go) na may layunin linisin ang sariling kalat bago umalis sa isang lugar.
Ang mga batas at panuntunang pangkapaligiran ay ipinatutupad upang mapangalagaan ang ating kapaligiran at maibsan ang masamang epekto ng climate change. Ito ay kailangang sundin ng lahat, maging ng isang batang tulad mo. Ito sana ang maging pamantayan upang maging epektibo ang pagpapatupad nito saan man tayo naroroon dahil ang usaping pangkapaligiran ay pambansa at pandaigdigang suliranin.
Tuklasin
Pag-aralan ang komiks sa ibaba.
KEN MASUNURIN
[illustration: two-panel comic strip of students and Ken and Marie on a nature walk]
Panel 1 caption: “Isang araw, nagkaroon ng lakbay-aral ang mga mag-aaral sa nature park.” Panel 1 speech balloons:
- “Buti at napangalagaan pa ang kagubatang ito.”
- “Tama ka. Marami pa ritong malalaki at matatataas na puno.”
- “Wow! Ang ganda ng kagubatang ito.”
Panel 2 caption: “Habang ang mga mag-aaral ay naglalakad…” Panel 2 speech balloons:
- “O, huwag mong itapon ang plastik ng biskwit dito at bawal iyan.”
- “Oo naman Marie. Ililigpit ko muna ito sa bulsa ko.”
- “Iyan si Ken, masunurin.”
Sagutin ang sumusunod na tanong:
Bakit tuwang-tuwa ang mga bata habang sila ay naglalakbay-aral sa kagubatan?
Napansin ni Marie na napangalagaan ang ganda ng kagubatan. Sa tingin mo, bakit kaya napanatili ang ganda nito?
Bakit kaya Ken Masunurin ang pamagat ng komiks?
Sang-ayon ka ba sa ginawa ni Ken? Bakit?
Kung ikaw si Ken, ano ang gagawin mo?
Suriin
Ang kapaligiran ay unti-unti nang nasisira dahil sa di-matalinong pangangasiwa nito. Nararapat lamang na ito’y pangalagaan upang magamit pa ng susunod na henerasyon at makatulong sa pag-unlad ng bansa. Upang maagapan ang patuloy na pagkasira nito, nagpatupad ang ating pamahalaan ng mga batas o mga alituntunin na dapat sundin ng mga mamamayang Pilipino.
Ilan sa mga batas na ipinatutupad upang mapangalagaan ang kapaligiran ay ang sumusunod:
• RA 9003 (Ecological Waste Management Act of 2000)
Ang pagpapanatiling malinis ng kapaligiran ay responsibilidad ng lahat ng mamamayang Pilipino. Sa batas na ito, ipinatutupad ang tamang pagkakabukud-bukod ng basura. Ang basura ay dapat ibukod sa recyclable waste at compostable waste.
Ang mga basurang papel, plastik, bakal, bote, at bubog ay kabilang sa tinatawag na recyclable waste. Ito ang mga basurang maaari pang ma-reuse o ma-recycle at mapagkakitaan tulad ng papel, plastik, aluminum, at gulong. Ang compostable waste materials naman ay ang mga basura na maaaring gawing pataba. Halimbawa nito ay ang mga tirang pagkain gaya ng balat ng itlog, tinik ng isda, buto ng baboy at manok, at mga balat at buto ng
gulay at prutas. Ang mga dahon, damo, sanga, tuyong halaman, at dumi ng hayop ay kabilang sa compostable waste materials.
Ayon sa batas na ito, ang bawat barangay ay kinakailangang may maayos na pagtatapunan ng basura o MRF (Materials Recovery Facility). Dito ilalagay ng mga mamamayan ang kanilang mga basurang pinaghiwa-hiwalay nila sa kanilang bahay bilang recyclable waste at compostable waste materials.
• Republic Act 8749 (Philippine Clean Air Act of 1999)
Layunin ng batas na ito na hikayatin ang bawat mamamayang Pilipino na iwasan ang mga gawaing nakasisira sa kalidad ng hangin. Itinataguyod ng batas na ito ang mga programang sumusuporta sa pagpapanatili ng kalinisan ng hangin kaalinsabay ng pagdami ng mga sasakyan, pabrika at iba pang imprastrakturang bumubuga ng usok.
Alinsunod sa batas na ito, ang lahat ng sasakyang bumubuga ng usok ay kailangang ipasuri sa isang Vehicle Emission Testing Center na aprobado ng Land Transportatin Office (LTO) upang tiyakin na ang mga toxic gases na binubuga ng mga sasakyan ay hindi hihigit sa natukoy na limitasyon. Sinusukat nito ang antas ng nitrogen oxide (NOx), carbon monoxide (CO), particulate matter (PM), non-methane organic gases (NMOG), at formaldehyde (HCHO) na binubuga ng sasakyan. Ang mga nakalalasong gas na ito ay isa sa mga sanhi ng pagtaas ng temperatura ng ating kapaligiran at salik sa climate change. Ang sobrang pagkakalantad ng isang tao sa mga ito ay nakasasama rin sa kalusugan. Kaya kapag hindi pumasa ang sasakyan sa emission testing, hindi ito maaaring mairehistro at imaneho.
Ipinagbabawal din ang paninigarilyo sa mga pampublikong lugar o pampublikong sasakyan at pagsusunog ng basura. Ang usok mula sa mga nasabing gawain ay nakarurumi sa hangin dahil sa pollutants na ibinubuga nito. Nakasasama rin ito sa kalusugan ng tao.
• Republic Act 9275 (Philippine Clean Water Act of 2004)
Ang batas na ito ay naglalayong mabawasan ang polusyon ng ating katubigan at patuloy itong mapangalagaan. Sa batas na ito,
Sa batas na ito, ipinagbabawal ang pagtatapon ng mga basura gaya ng plastik at mga basurang mula sa hospital o medical waste sa katubigan.
(Note: this line continues the previous page’s text; see page 9 above for the full paragraph of the Clean Water Act text.)
[transcriber’s note: this page is the continuation of page 12 of the source; the text is transcribed above under page 9, and the page image itself begins with the phrase below]
Hindi nila matukoy kung ang kanilang kinakain ay isang dikya o plastik.
Pagyamanin
Gawain 1
Suriin ang mga panuntunang makikita sa larawan. Ano ang dapat mong gawin bilang isang disiplinadong mamamayan ukol dito? Isulat ang titik ng wastong sagot sa sagutang papel.
| Item | Choices |
|---|---|
| 1. [illustration: river with a sign reading “Bawal Magtapon ng Basura”] | A. Sa ilog din ako magtatapon ng basura. B. Balewalain ko ang aking nakita C. Hindi magtatapon ng basura sa ilog. D. Tanging compostable waste materials ang itatapon sa ilog. |
| 2. [illustration: park fountain area with scattered trash and a sign reading “Lulong sa Pagyamanin ng Kalinisan” [?]] | A. Hahayaang nagkalat ang basura. B. Hindi ako makikialam. C. Wawalisin ang nagkalat na basura at itatapon sa basurahan. D. Imumungkahi sa kapitan na gawing tambakan ng basura ang parke. |
| 3. [illustration: girl sweeping leaves beside a sign reading “Malinis na hangin, ating Bantayan” [?]] | A. Gagayahin ang ale. B. Tutulungan ang ale. C. Pababayaan ang ale sa kaniyang ginagawa. D. Ipapaalam sa Ale na ipinagbabawal ang pagsusunog ng basura. |
[transcriber’s note: table continued from the previous page]
| Item | Choices |
|---|---|
| 4. [illustration: dirty pond behind a fence with a sign reading “Clean and Green”] | A. Makikipaghabulan sa loob ng bakanteng lote. B. Tutulong sa pagtatanim ng mga halaman. C. Tatanggalin ang karatula. D. Tatapunan ito ng basura. |
Gawain 2
Tukuyin kung ang sumusunod na gawaing nasa loob ng bulaklak ay nagpapakita ng pagsunod sa mga batas at panuntunang pangkapaligiran. Kung oo, lagyan ito ng tangkay papuntang plorera at kulayan ito ng paborito mong mga kulay.
[illustration: flower-shaped labels arranged around an empty center circle, with a vase at the bottom]
Labels as printed in the flowers:
- pagtapon ng dumi ng alagang aso sa kanal
- pagtatanim ng mga halaman sa likod-bahay
- pagtapon ng balat ng prutas sa basurahang may label na recyclable waste materials
- pagsusunog ng basura
- paglilinis ng sariling kalat bago umalis sa isang lugar
- tamang pagkabukod-bukod ng basura
- pagtatapon ng mga basura sa ilog
[transcriber’s note: the center circle is empty in the rendered page; the text layer also contains the phrase “pagsasabuhay ng CLAYGO,” which is not visible in the image, so it is not transcribed as a label]
Isaisip
Sagutin ang sumusunod na tanong tungkol sa mga batas at panuntunang pinaiiral ng ating pamahalaan para mapangalagaan ang ating kapaligiran. Gawin ito sa iyong sagutang papel.
Anong mga batas at panuntunang pangkapaligiran ang tinalakay sa modyul na ito?
Bakit mahalaga ang mga batas at panuntunang pangkapaligiran?
Anong pagpapahalaga ang dapat taglayin sa pagsunod ng mga batas at panuntunang pangkapaligiran?
Ang mga isyung pangkapaligiran ay isang pambansa at pandaigdigang usapin. Paano ka makatutulong upang masolusyunan ito?
[transcriber’s note: the printed page numbers on these pages read 13 to 20; the page markers follow the numbering given for this batch]
Isagawa
- Bakatin ang kanang kamay sa loob ng kahon at isulat ang iyong pangalan sa loob ng iginuhit na kamay.
- Kulayan ito ng berde.
- Pagkatapos, buuin ang “Pangako para sa Kapaligiran” na nasa ibaba ng kahon. Isulat sa patlang ang salitang bubuo sa ideya ng bawat pangungusap.
[illustration: empty frame for tracing the right hand; no printed text]
Pangako para sa Kapaligiran
Ang kapaligiran ay biyaya mula sa _____ (Diyos, Pangulo, tao). Ang tao bilang pinakamatalino Niyang nilalang ay may (tungkuling, karapatang, pangangailangang) _____ pangalagaan ito. Kaya ako, bilang isang disiplinadong mamamayan ay nangangakong _____ (susuway, susunod, lalabag) sa mga batas pangkapaligiran ng aming pamayanan. _____ (Magrereklamo, Maglilinis, Manggugulo) ako hahit walang nakakakita sa akin. _____ (Susuwayin, Iiwasan, Susundin) ko ang mga batas pangkapaligiran. Bilang mamamayan, may magagawa na ako upang mapanatiling malinis ang kapaligiran.
lalabag) sa mga batas pangkapaligiran ng aming pamayanan. _____ (Magrereklamo, Maglilinis, Manggugulo) ako hahit walang nakakakita sa akin. _____ (Susuwayin, Iiwasan, Susundin) ko ang mga batas pangkapaligiran. Bilang mamamayan, may magagawa na ako upang mapanatiling malinis ang kapaligiran.
Tayahin
I. Panuto: Lagyan ng tsek (/) ang pahayag kung ito ay wasto at ekis (X) kung hindi wasto. Gawin ito sa iyong sagutang papel.
___ 1. Ang mga batas sa pangangalaga ng kapaligiran ay dapat na sundin tuwing may nakakakita lamang.
___ 2. Mahalagang maging modelo ang kabataan sa mga hindi sumusunod sa mga panuntunang pangkapaligiran.
___ 3. Ang mga batas at panuntunang pangkapaligiran ay ipinatutupad ng pamahalaan upang magkaroon tayo ng malinis at kaaya-ayang kapaligiran.
___ 4. Ang CLAYGO (Clean As You Go) ay hindi dapat ipinatutupad dahil marami namang dyanitor sa mga pampublikong lugar.
___ 5. Ang mga batas at panununtunang pangkapaligiran ay dapat sundin ng lahat na mamamayan.
II. Isulat ang titik ng tamang sagot. Gawin ito sa iyong sagutang papel.
_____ 1. Alin sa mga sumusunod na batas ang nilabag ni Danilo nang itinapon niya ang plastik ng tsitsiriya sa ilog?
- A. RA 8749
- B. RA 9275
- C. RA 9003
- D. RA 8749
_____ 2. Ano ang maaaring mangyari kung ang lahat ng mamamayan ay sumusunod sa mga batas at panuntunang pangkapaligiran?
- A. bababa ang kriminalidad sa bansa
- B. mababawasan ang polusyon sa kapaligiran
- C. magkakaroon ng maraming pabrika sa bansa
- D. mababawasan ang turistang pupunta sa bansa
_____ 3. Alin sa mga sumusunod na gawain ang nagpapakita ng paglabag sa batas pangkapaligiran?
- A. paglagay ng recyclable waste materials sa MRF
- B. pagbitbit ng basura upang itapon sa tamang basurahan.
- C. pagbubukod-bukod ng basura sa recyclable at compostable waste materials
- D. paggamit ng motorsiklo na hindi pumasa sa Vehicle Emission Testing Center
_____ 4. Nakita ni Arnold na itinatapon ng kaniyang bunsong kapatid ang kanilang basura sa tabing-dagat. Kung ikaw si Arnold, ano ang dapat mong gagawin?
- A. Hahayaan ko lang siya.
- B. Hindi ko papansinin ang ginawa niya.
- C. Papagalitan ko agad siya at papaluin sa kamay.
- D. Ikukuwento ko sa kaniya ang natutuhan ko tungkol sa masamang dulot nito sa kapaligiran.
_____ 5. Paano mo masasabi na ikaw ay may disiplina sa pagsunod sa mga batas pangkapaligiran?
- A. kapag sumusunod sa mga batas pangkapaligiran kahit walang nakakakita.
- B. kung ang panuntunang pangkapaligiran lamang sa paaralan ang sinusunod.
- C. tuwing sumusunod sa mga batas pangkapaligiran kapag may nakakakita lamang.
- D. sa tuwing iginagalang lamang ang mga batas pangkapaligiran na may mabibigat na kaparusahan.
Karagdagang Gawain
Ano ang iyong gagawin sa bawat sitwasyon? Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.
- Hindi ninyo nakasanayan sa bahay na ihiwalay ang mga basura. Isang basurahan lamang ang inyong pinagtatapunan ng lahat ng klase ng basura.
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
- Inuutusan ka ng iyong Nanay na sunugin ang isang sakong plastik.
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
- May kolektor ng basura sa inyong barangay ngunit kailangang nakabukod ang mga basura.
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
- Gumawa kayo ng mango cake. Ang daming balat ng mangga sa mesa.
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
- Marami kang nakitang basura lalo na mga plastik ng sitsiriya sa tabing-dagat.
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
Binabati kita! Natukoy mo na ang mga batas at panuntunang pinaiiral hinggil sa pangangalaga ng ating kapaligiran. Inaasahang palagi mong susundin ang mga batas at panuntunang pangkapaligiran kahit walang nakakakita sa iyo. Patuloy kang maging isang disiplinadong mamamayan.
Sapagkat matagumpay mong natapos ang araling ito, maaari ka nang tumungo sa susunod na modyul.
Susi sa Pagwawasto
[transcriber’s note: this page is printed upside down; it is transcribed after rotation]
Balikan
- Binabasa ang mga alamat at ibat ibang lugar lamang sa amin rehiyon. [?]
- Mas kinahihiligang pakinggan ang musika ng mga artistang dayuhan. [?]
- Sumasali sa mga palatuntunan na nagpapakita ng ganda ng sariling kultura.
- Ipinamamalaki sa mga kaibigang banyaga ang mga katutubong kultura. [?]
- Inuubos ang oras sa pag-aaral ng sayaw ng ibang lahi. [?]
Subukin
A.
- M
- T
- T
- M
- M
B.
- A
- D
- B
- C
- C
Tuklasin
Mga Posibleng Sagot:
- *Dahil maganda ang kagubatan.
*Dahil marami pang malalaki at matataas na puno.
*Dahil napangalagaan pa ang kagubatan. - *Sumusunod ang mga mamamayan sa mga batas/panuntunan tungkol sa pangangalaga ng kagubatan.
*Walang nagta-illegal logging sa kagubatan. [?]
*Walang nagkakaingin sa kagubatan.
*May grupong nangangalaga sa kagubatan.
*Nagtutulungan ang mamamayan sa paglinis at pag-alaga ng kagubatan. - *Dahil ang isa sa mga tauhan sa komiks na si Ken ay iniligpit muna ang basura sa kaniyang bulsa.
*Kasi maganda ang ginawa ni Ken na hindi pagtatapon ng basura sa gubat.
*Kasi sinunod ni Ken si Marie na huwag itapon ang plastic ng biskwit sa kagubatan. - *Opo dahil hindi niya itinapon ang basura sa kagubatan.
- *Kung ako si Ken ganito rin ang gagawin ko, itatago ko muna ang basura sa aking bulsa o bag.
Pagyamanin
Gawain 1
- C
- C
- D
- B
Gawain 2
Ang mga bulaklak na dapat nakakabit sa plorera ay ang mga sumusunod:
- pagtatanim ng mga halaman sa likod-bahay
- tamang pagkabukod-bukod ng basura
- pagsasabuhay ng CLAYGO
- paglilinis ng sariling kalat bago umalis sa isang lugar
- pagtatapon ng balat ng prutas sa basurahang may label na recyclable waste materials
Isaisip
- Ang mga batas at panuntunang pangkapaligiran na tinalakay sa modyul na ito ay ang mga sumusunod: RA 9003 (Ecological Waste Management Act of 2000); RA 8749 (Philippine Clean Air Act of 1999); at RA 9275 (Philippine Clean Water Act of 2004). Ang mga panuntunang pangkapaligiran naman na tinalakay ay ang mga sumusunod: Basura Ko, Bitbit Ko, Tapat Ko, Linis Ko, Clean and Green at CLAYGO (Clean As You Go).
- dahil ang mga ito ay magsisilbing gabay sa mga mamamayan sa mga gawain na dapat sundin sa pagpapanatiling malinis at maayos ang kapaligiran.
- pagkadisiplinado at pagkamasunurin
- *Kailangang sundin ag mga batas at panuntunang pangkapaligiran.
*Kailangang maging disiplinado. - *pagsunod sa mga batas at panuntunang pangkapaligiran
*pagkakaroon ng disiplina sa pagsunod sa mga batas at panuntunang pangkapaligiran
Isagawa
- Nararapat na na-trace ng bata ang kaniyang kanang kamay sa kahon.
- Nakulayan ang nai-trace na kamay ng kulay berde.
- Ang kapaligiran ay biyaya mula sa Diyos. Ang tao bilang pinakamatalino Niyang nilalang ay may tungkuling pangalagaan ito. Kaya ako, bilang isang disiplinadong mamamayan ay nangangakong susunod sa mga batas pangkapaligiran ng aming pamayanan. Maglilinis ako kahit walang nakakakita sa akin. Bilang bata, may magagawa na ako upang mapanatiling malinis ang kapaligiran.
[transcriber’s note: in the printed answer, the words Diyos, tungkuling, susunod, and Maglilinis are underlined]
Tayahin
I. 1. X 2. √ 3. √ 4. X 5. √
II. 1. B 2. B 3. D 4. D 5. A
Karagdagang Gawain
Mga Posibleng Sagot:
- *Sasabihan si Tatay na bumili ng isa pang basurahan.
*Gagawa ng isa pang basurahan para magkahiwalay ang lalagyan ng mga basura. - Sasabihan si Nanay na ipinagbabawal ito.
- Ibukod ang mga basura.
- Ihalo ito sa mga gagawing pataba.
- Tumulong sa paglilinis.
Sanggunian
Tejada, Kharen E. Kaalaman Tungkol sa RA 9003 (The Ecological Solid Waste Management Act of 2000), Ibinahagi sa Barangay Functionaries ng Ibaan, December 20, 2017. Retrieved on March 23, 2020 from https: //ibaangibanan2017.wordpress.com
R.A. 8749. (1999). https://lawphil.net/statutes/repacts/ra1999/ra_8749_1999.html
RA 9275 – The Philippine Clean Water Act. (n.d.). EMB XII | The official website of DENR-Environmental Management Bureau Region 12. https://r12.emb.gov.ph/ra-9275-the-philippine-clean-water-act/
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply