This is the Grade 4 Araling Panlipunan self-learning module for Quarter 2 (Ikalawang Markahan), Module 4: “Makilahok at Makisama: Pag-unlad ay Kayang-kaya” (take part and work together: progress is within reach). It was prepared by DepEd Region V for learners studying at home. It teaches likas kayang pag-unlad (sustainable development) and how a young learner can join activities that protect the country’s natural resources.
The module builds on the previous lesson. There, learners saw that the Philippines’ natural resources and environment shaped people’s livelihoods. They also saw that economic growth brings challenges and opportunities, and that it can damage and use up nature. This module shows how to use and care for nature wisely.
On this page 6 sections
What learners will learn
After the module, learners are expected to:
- Take part in activities that promote the sustainable development of the country’s natural resources.
- Give the meaning and importance of likas kayang pag-unlad (sustainable development).
- Show love for nature by joining activities related to sustainable development.
The module also states these standards:
- Pamantayang Pangnilalaman (content standard): learners analyze the different livelihoods based on geography, with their opportunities and challenges, toward sustainable development.
- Pamantayan sa Pagganap (performance standard): learners show appreciation for the different jobs and livelihoods that support Filipino identity and the country’s sustainable development.
The module has one lesson, Aralin 1, which shares the module’s title.
Key ideas: what sustainable development means
The module defines likas kayang pag-unlad as meeting the needs and goals of people today while considering the ability of the next generation to meet their own needs too.
It explains that every country wants progress. The Philippines is described as blessed because it is rich in natural resources and has skilled people, yet it has fallen behind its neighbors in Southeast Asia.
The module traces the idea through two dates:
| Year | What happened |
|---|---|
| 1972 | The United Nations Conference on Human Environment (UNCHE) identified a possible link between nature and progress. Calls grew for an alternative kind of development in the face of a worsening environmental crisis, but damage to nature continued. |
| 1987 | The United Nations formed the World Commission on Environment and Development (WCED) to study and solve problems of nature and development. The Commission stressed sustainable development. |
Key ideas: the PSSD and the role of citizens
In support of the WCED’s goals, the Philippine government created the Philippine Strategy for Sustainable Development (PSSD). Its strategies, as listed in the module, are:
- including environmental issues in decision-making
- including population issues and the welfare of the majority in development planning
- reducing the growth of rural areas
- strengthening environmental education
- having systems for protected areas
- improving or repairing damaged ecosystems
- preventing pollution
- strengthening the support and participation of the people
The module explains that an ecosystem (ekosistema in Filipino) is the relationship of living and non-living things in a place or community.
The government’s duty is to carry out programs that protect the environment for citizens and for future generations, and it enforces strict rules to protect natural resources. Citizens also have a duty to join these programs and projects. Their participation can change how people use natural resources and reduce the danger of running out of them. The module asks learners what they, as children, can do so that these resources will still be there for their own children and grandchildren.
Examples of good actions in the module include throwing trash in the right bin, joining programs against careless tree cutting, reporting vehicles that emit black smoke, making sure water faucets are closed, and listening well to lessons about nature. The extra activity uses the slogan “May pera sa basura” (there is money in trash), with the example of turning old newspapers into paper flowers.
How to use this module
The module follows the usual parts of a DepEd self-learning module, and most activities have a suggested time limit:
- Subukin (pretest): multiple-choice questions and picking the PSSD strategies from a list.
- Balikan (review): a word search on farming terms and sorting fishing-related items into hamon (challenge) or oportunidad (opportunity).
- Tuklasin (discover): unscrambling letters to form “Sustainable Development.”
- Suriin (discussion): reading the charts on sustainable development and the PSSD.
- Pagyamanin (practice): naming what UNCHE, PSSD, WCED, and SD stand for; writing the meaning and importance of sustainable development; and arranging phrases into conclusions.
- Isaisip (remember): giving two answers each about what the government, citizens, and children can do.
- Isagawa (apply): completing a Kontrata ng Katapatan sa Kalikasan (contract of loyalty to nature) with three activities the learner promises to join.
- Tayahin (assessment), then the Karagdagang Gawain (additional activity).
For learners: do not write on the module. Answer every activity on a separate answer sheet, check your work honestly with the answer key (Susi sa Pagwawasto), and contact your teacher if a part is hard to understand.
For parents and guardians: the pretest shows whether your child needs extra help. Many activities, such as the contract and the recycling task, have more than one correct answer.
For teachers: the answer key notes that open-ended items accept many possible answers, such as doing the 3Rs (reuse, reduce, recycle), Clean and Green, or a clean-up drive for the Isagawa task.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this Araling Panlipunan module for?
It is for Grade 4 Araling Panlipunan, Quarter 2 (Ikalawang Markahan), Module 4.
What is likas kayang pag-unlad?
It is the Filipino term for sustainable development. The module defines it as meeting people’s needs and goals while considering the ability of the next generation to meet their own needs.
What is the PSSD?
The Philippine Strategy for Sustainable Development is a plan created by the Philippine government in support of the goals of the World Commission on Environment and Development. Its strategies include environmental education, protected areas, repairing damaged ecosystems, and preventing pollution.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the pretest, activities, and assessment, and notes that open-ended activities accept many possible answers.
Can learners write on the module?
No. The module asks learners to keep it clean so others can use it, and to answer on a separate sheet of paper.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Araling Panlipunan
Ikalawang Markahan – Modyul 4: “Makilahok at Makisama: Pag-unlad ay Kayang-kaya”
[illustration: students reading and studying outdoors and at a desk, a teacher helping, and a globe; a girl and boy at the bottom with a lamp and a paper]
PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI
Aralin Panlipunan – Ikaapat na Baitang Alternative Delivery Mode Unang Markahan – Modyul 4: “Makilahok at Makisama: Pag-unlad ay Kayang-kaya” Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Emma A. Jadie Editor: Ma. Leilani R. Lorico, Mary Roselyn D. Berja Tagasuri: Ana N. Calisura, Jerry P. Ramirez Tagaguhit: Tagalapat: Edsel D. Doctama, John Paul T. Dacillo Tagapamahala: Gilbert T. Sadsad Francisco B. Bulalacao Jr Grace U. Rabelas Ma. Leilani R. Lorico Marites B. Tongco
Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________
Department of Education – Region V
Office Address: Regional Center Site, Rawis, Legazpi City 4500 Mobile Phone: 0917 178 1288 E-mail Address: region5@deped.gov.ph
4
Araling Panlipunan Ikalawang Markahan – Modyul 4: “Makilahok at Makisama: Pag-unlad ay Kayang-kaya”
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na it ay may inilaang Gabay sa Guro/ Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalaala, pantulong o estratihiyang magagamit ng mga magulang o kung simumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mga mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat Gawain at pagsusulit. Inaasahan naming na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat din ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makakaranas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mga mag-aaral kahit wala sila sa paaralan
Alamin
[illustration: target with arrow]
Sa nakaraang aralin, nabatid mo na dahil sa mga likas na yaman at uri ng kapaligiran ay nagkaroon ng iba’t ibang gawaing pangkabuhayan ang mga Pilipino. Nabatid mo rin na ang pag-unlad ng mga gawaing pangkabuhayan ay may dalang mga hamon na kailangang malagpasan at mga oportunidad na dapat samantalahin dahil may kinalaman ito sa pag-unlad ng bansa. Ang mga gawain sa pagpapaunlad ng ekonomiya ng bansa upang tugunan ang pangangailangan ng tao ay nagdudulot din ng pagkawala at pagkasira ng mga likas na yaman. Sa madaling sabi, unti-unting nawawala at nasisira ang kalikasan
Sa modyul na ito ay matutunan mo ang makabuluhang paraan ng paggamit at pangangalaga ng kalikasan. Ito ang magbubunsod upang ikaw ay makilahok sa mga gawaing may kinalaman sa likas kayang pag-unlad (sustainable development).
Pamantayang Pangnilalaman:
Nasusuri ang mga iba’t ibang mga gawaing pangkabuhayan batay sa heograpiya at mga oportunidad at hamong kaakibat nito tungo sa likas kayang pag-unlad.
Pamantayan sa Pagganap:
Ang mag-aaral ay nakapagpapakita ng pagpapahalaga sa iba’t ibang hanapbuhay at gawaing pangkabuhayan na nakatutulong sa pagkakakilanlang Pilipino at likas kayang pag-unlad ng bansa.
Pamantayan sa Pagkatuto:
Pagkatapos mong basahin ang modyul na ito, ikaw ay inaasahang:
- Nakalalahok sa mga gawaing nagsusulong ng likas kayang pag-unlad (sustainable development) ng mga likas yaman ng bansa
- Naibibigay ang kahulugan at kahalagahan ng likas kayang pag-unlad (sustainable development)
- Naipapamalas ang pagmamahal sa kalikasan sa pamamagitan ng paglahok sa mga gawaing may kinalaman sa likas kayang pag-unlad.
Ano ang likas kayang pag-unlad? Ano ang kahalagahan ng pagsusulong nito para sa mga likas na yaman ng bansa? Paano makalalahok sa mga gawaing nagsusulong ng likas kayang pag-unlad? Malawak ang saklaw ng ating aralin. Sige simulan mo na ang pagsagot sa bahaging SUBUKIN.
Subukin
[illustration: pencil]
I. Piliin ang titik ng tamang sagot. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel. Gawin ito sa loob ng 5 minuto.
Kung ihahambing sa ibang mga bansa ang Pilipinas, masasabing higit itong pinagpala. Bakit kaya?
I. mayaman ito sa mga likas na yaman
II. magagaling ang ating mga yamang tao.
III. marami at makapal ang populasyon ng Pilipinas
IV. maraming bilang ng mga kapuluan ang PilipinasA. I at II C. I at III C. I at IV D. I lamang
[transcriber’s note: the choices are printed on one line; the third choice is printed with the letter “C” although the sequence suggests “B”; transcribed as printed]
Ano ang tawag sa pagtugon sa pangangailangan at mithiin ng mga tao nang may pagsaalang-alang sa kakayahan ng susunod na henerasyon na makamit din ang kanilang mga pangangailangan?
A. kayamanang likas
B. likas kayang pag-unlad
C. kakayahang manakop ng ibang bansa
D. likas na kakayahang mag-angkin ng yaman ng ibaAng likas kayang pag-unlad ay kilala rin sa tawag na ________________.
A. Environmental Sustainment
B. Sustainable Development
C. Sustainable Environment
D. Environmental DevelopmentBakit kailangan ang sustainable development o ang likas kayang pag-unlad?
A. upang magkaroon ng isang alternatibong kaunlaran sa harap ng lumalalang krisis pangkalikasan
B. upang maiwasan ang tuluyang pagkasira at pagkawasak ng kalikasan
C. pagsaalang-alang sa kakayahan ng susunod na henerasyon na makamit din ang kanilang mga pangangailangan
D. lahat ng nabanggit ay tamang sagotAng pamahalaan ay nagsasagawa ng iba’t ibang istratehiya upang matugunan ang mga pangangailangan ng tao. Alin ang HINDI kabilang dito?
A. pagbabawas ng paglaki ng mga rural na lugar
B. hindi pagpapaigting ng edukasyong pangkalikasan
C. pagsama ng mga usaping pangkalikasan sa paggawa ng desisyon
D. pagsama ng mga isyung pampopulasyon at kapakanan ng nakararami sa pagpaplano ng pag-unlad
II. Piliin ang mga estratehiyang ginawa ng Philippine Strategy for Sustainable Development (PSSD) para sa likas kayang pag-unlad upang matugunan ang mga pangangailangan ng tao. Iguhit sa iyong sagutang papel ang mga hugis na katapat ng iyong mga napiling sagot. Gawin sa loob ng 8 minuto.
| Hugis | Istratehiya |
|---|---|
| [illustration: oval] | Pagsama ng mga usaping pangkalikasan sa paggawa ng desisyon |
| [illustration: triangle] | Pagsama ng mga isyung pampopulasyon at kapakanan ng nakararami sa pagpaplano ng pag-unlad |
| [illustration: cross] | Pagbabawas ng paglaki ng mga rural na lugar, |
| [illustration: heart] | Pagkakaroon ng mga sistema para sa mga protektadong lugar |
| [illustration: curved shape] | Pagpapatayo ng mga proyektong pang-imprastraktura . |
| [illustration: pentagon] | Pagpapaganda o pag-aayos ng mga nasirang ecosystem |
| [illustration: diamond] | Pagpigil sa polusyon |
| [illustration: right arrow] | Pagpapalakas ng suporta at partisipasyon ng taong bayan. |
| [illustration: chevron] | Hindi pagpreserba ng mga likas na yaman |
| [illustration: parallelogram] | Pagsasawalang bahala sa kapakanan ng mga susunod na henerasyon kahit maubusan ng mga yamang likas |
| [illustration: pentagon with pointed right side] | Pagpapaigting ng edukasyong pangkalikasan |
Aralin 1: “Makilahok at Makisama: Pag-unlad ay Kayang-kaya”
Balikan
A. Piliin sa lupon ng mga titik ang mga salitang may kinalaman sa pagiging agrikultural na bansa ng Pilipinas. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel. Gawin sa loob ng 7 minuto.
PICK A WORD
| P | A | G | S | A | S | A | K | A | Q | W | A |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| R | R | X | C | V | P | A | T | U | B | I | G |
| O | D | O | P | H | J | U | K | I | T | Q | R |
| D | A | T | D | K | A | O | L | O | A | N | I |
| U | X | R | T | U | F | G | T | U | U | A | K |
| K | E | Z | U | C | K | B | P | N | P | Z | U |
| S | L | L | B | B | P | T | H | O | O | A | L |
| I | R | I | G | A | S | Y | O | N | R | C | T |
| Y | I | U | G | I | B | U | T | A | P | V | U |
| O | N | Q | S | D | F | G | T | N | X | B | R |
| N | T | E | K | N | O | L | O | H | I | Y | A |
B. Tukuyin kung HAMON o OPORTUNIDAD sa pangingisda ang mga sumusunod na salita o parirala. Isulat ang sagot sa sagutang papel. Gawin sa loob ng 5 minuto.
_____1. Climate Change _____2. Blue Revolution _____3. Pagpapatayo ng mga kalsada _____4. Underwater Sonars at Radars _____5. Pagkasira ng mga tahanan ng mga isda
Tuklasin
Tuklasin kung ano ang mabubuo mula sa mga ginulong titik. Ang mga salitang ito ay tinatawag ding likas kayang pag-unlad. Gawin sa loob ng 2 minuto.
[illustration: scrambled letters u, s, a, S, t, n, l, a, i, b, e printed on ovals]
S _ _ t _ i n _ b _ _
[transcriber’s note: the boxes are empty answer cells; the printed letters are S, t, i, n, and b, in the positions shown.]
[illustration: scrambled letters v, D, e, o, t, n, l, m, p, e, e printed on ovals]
_ _ v _ o _ m _ _ t
[transcriber’s note: the boxes are empty answer cells; the printed letters are v, o, m, and t, in the positions shown. One empty box sits below the o.]
[illustration: pencil mascot with speech bubble]
Anong mga salita ang iyong nabuo? Ano kaya ang ibig sabihin nito? Halika! Samahan mo akong palawakin ang kaalaman mo tungkol dito sa bagong aralin.
Suriin
Basahin at unawain ang mga teksto sa grapikong presentasyon. Gawin sa loob ng 10 minuto.
[chart: flowchart; untitled]
Likas Kayang Pag-unlad (Sustainable Development)
Ang pagsulong at pag-unlad ay mithiin ng bawat bansa. Ano ang batayan ng pag-unlad? Anong mga hakbang ang dapat gawin upang makamtan ito? Kung ihahambing sa ibang mga bansa, masasabing higit tayong pinagpala dahil mayaman tayo sa mga likas na yaman at magagaling ang ating mga yamang tao. Ngunit napag-iwanan na tayo ng mga bansang kasama natin sa Timog-silangang Asya.
[chart: timeline; untitled]
| Noong 1972 | Noong 1987 |
|---|---|
| Natukoy ng United Nations Conference on Human Environment ang posibleng ugnayan ng kalikasan at kaunlaran. | Binuo ng United Nations o Nagkakaisang mga Bansa ang Pandaigdigang Komisyon sa Kalikasan at Kaunlaran (World Commission on Environment and Development, WCED). |
| Naglitawan na ang mga panawagan na magkaroon ng isang alternatibong kaunlaran sa harap ng lumalalang krisis na pangkalikasan. | Binuo ito upang pag-aralan at bigyan ng kaukulang solusyon ang suliranin sa kalikasan at kaunlaran. |
| Nagpatuloy pa rin ang pagkawasak at pagkasira ng kalikasan. | Binigyang-diin ng Komisyon ang likas kayang pag-unlad o sustainable development. |
Ang likas kayang pag-unlad o sustainable development ay ang pagtugon sa pangangailangan at mithiin ng mga tao nang may pagsaalang-alang sa kakayahan ng susunod na henerasyon na makamit din ang kanilang mga pangangailangan.
[chart: flowchart; untitled]
Binuo ng pamahalaan ng Pilipinas ang Philippine Strategy for Sustainable Development (PSSD)
Ang (PSSD) ay nagsasagawa ng iba’t ibang istratehiya upang matugunan ang mga pangangailangan ng tao
Bilang pakikiisa sa mithiin ng WCED ay:
Istratehiya:
- pagsama ng mga usaping pangkalikasan sa paggawa ng desisyon
- pagsama ng mga isyung pampopulasyon at kapakanan ng nakararami sa pagpaplano ng pag-unlad
- pagbabawas ng paglaki ng mga rural na lugar
- pagpapaigting ng edukasyong pangkalikasan
- pagkakaroon ng mga sistema para sa mga protektadong lugar
- pagpapaganda o pag-aayos ng mga nasirang ecosystem
- pagpigil sa polusyon
- pagpapalakas ng suporta at partisipasyon ng taong bayan
Ang ecosystem ay tinatawag sa wikang Filipino na ekosistema. Ito ay ang ugnayan ng mga buhay at di-buhay na organismo sa isang lugar o kumunidad
Tungkulin ng pamahalaan na magsulong ng mga programang mangangalaga sa kapaligiranpara sa kapakanan ng mga mamamayan lalo na ng mga susunod na henerasyon. Dahil dito ang pamahalaan ay nagpapatupad ng mahigpit na mga patakaran at panuntunan upang mapangalaan ang ating mga likas na yaman at upang ito ay mapanatili.
Maliban sa mga ahensiyang katulong ng pamahalaan sa pagtataguyod ng likas-kayang pag-unlad ay tungkulin din nating mga mamamayang Pilipino na makilahok sa mga programa at proyekto upang makamit ang nilalayon nito. Ito rin ay makatutulong sa pag-unlad ng sarili at pamayanan. Mahalaga ang pakikilahok ng mga mamamayan sa mga usapin at gawaing pang kalikasan upang mabago ang ating paraan ng paggamit ng likas na yaman. Matutugunan nito ang panganib ng pagkaubos ng likas na yaman na pangunahing pinagkukunan ng ating pangangailangan at kabuhayan.
[illustration: pencil mascot with speech bubble]
Ikaw bilang bata paano ka makatutulong sa kagaya nitong mga pagkakataon at sitwasyon? May kakayahan ka bang magkaroon ng kontribusyon sa pangangalaga ng ating mga likas na yaman para maabot pa ito ng iyong mga anak at ng anak ng iyong mga anak?
Pagyamanin
I. SORT ME OUT
Ayusin ang ginulong salita upang matukoy ang kahulugan ng mga ahensya, komisyon at programang pangkapaligiran na tumutugon sa likas kayang pag-unlad. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel. Gawin sa loob ng 5 minuto.
[chart: flowchart; sort-me-out puzzle; the words are printed in scrambled order]
- UNCHE: Nations on Environment Conference United Human
- PSSD: Strategy for Philippine Development Sustainable
- WCED: Development World Environment and Commission on
- SD: development sustainable
[transcriber’s note: the four boxes above the labels and the two boxes below the word groups are empty answer cells.]
II. MEAN AND VALUE
Isulat ang kahulugan at kahalagahan ng likas kayang pag-unlad gamit ang template sa ibaba. Gawin ito sa sagutang papel sa loob ng 5 minuto.
[chart: diagram; template; the labels Kahulugan and Kahalagahan are printed on either side of a vertical divider, with arrows labeled Likas Kayang Pag-unlad on the left and right]
III. GIVE ME A NUMBER
Lagyan ng bilang 1-4 ang ginulong mga ideya upang mabuo ang isang konklusyon tungkol sa araling iyong napag-aralan. Isulat ang tamang pagkasusunod-sunod nito pakatapos malagyan ng mga angkop na bilang. Ilagay ang iyong sagot sa sagutang papel. Gawin sa loob ng 10 minuto.
A.
- Noong 1972,
- ng kalikasan at ng kaunlaran.
- ang posibilidad ng ugnayan
- natukoy ng United Nations Conference on Human Environment
Konklusiyon:
B.
- upang pag-aralan at bigyan ng kaukulang solusyon
- binuo ng United Nations ang World Commission on Environment and Development (WCED)
- Noong 1987,
- ang suliranin sa kalikasan at kaunlaran
Konklusiyon:
C.
- na makamit din ang kanilang mga pangangailangan.
- at abilidadng susunod na henerasyon
- ay pagtugon sa pangangailangan at mithiin ng mga tao nang may pagsaalang-alang sa kakayahan
- Ang likas kayang pag-unlad (sustainable development)
Konklusiyon:
D.
- ng patuloy na pagkaubos ng mga likas nitong yaman.
- katulad ng iba pang bansa,
- ay naghahanda rin sa posibleng kahihinatnan
- Ang Pilipinas,
Konklusiyon:
[transcriber’s note: this page’s content is the continuation of the Pagyamanin activity III, items B through D, printed on the previous page as shown above; no further content on this page.]
Isaisip
2 OUT OF 1.
Magbigay ng dalawang kasagutan sa bawat isang tanong sa ibaba. Isulat ang sagot sa sagutang papel. Gawin sa loob ng 10 minuto.
[chart: flowchart; three question boxes, each with two answer slots, linked by downward arrows]
Ano ano ang mga hakbang na ginawa at ginagawa ng pamahalaan para matugunan ang mga pangangailangan ng tao?
Paano makakatutulong ang mamamayan sa pagpapatupad ng mga programa at proyekto ng pamahalaan tungkol sa likas-kayang pag-unlad?
Ikaw, bilang bata ano ang maaari mong gawin upang makatulong sa pamahalaan upang makamit ang mga nilalayon nito tungkol sa pangangalaga sa kalikasan?
Isagawa
Buuin ang Kontrata ng Katapatan sa Kalikasan o (KKK). Gawin ito sa sagutang papel sa loob ng 5 minuto.
[illustration: wrench character with a speech bubble]
Ako, bilang isang matapat at makakalikasang mamamayan ng Pilipinas, ay buong katapatang sumusumpa na lalahukan ang sumusunod na gawain na nagsusulong ng likas kayang pag-unlad:
Gawain 1
Gawain 2
Gawain 3
[illustration: wrench character in a cloud-shaped speech bubble]
Ngayon ay handang handa ka na para sukatin ang iyong mga natutunan. Sikaping sagutan ang mga tanong at gawain sa bahaging TAYAHIN.
Tayahin
I. Piliin sa loob ng organizer ang titik ng iyong sagot upang mabuo ang pangungusap. Isulat ito sa sagutang papel. Gawin sa loob ng 5 minuto.
- Ang likas kayang pag-unlad ay _____.
- Ito ay mahalaga dahil naagapan nito ang _____.
- Maipapamalas ang pangangalaga at pagsusulong ng likas kayang pag-unlad ng mga likas na yaman sa pamamagitan ng pagpapaganda o _____.
- Bilang isang mag-aaral, magagawa kong makiisa sa likas kayang pag-unlad sa pamamagitan ng pakikilahok sa _____.
- Mahalagang makilahok sa mga gawaing lumilinang sa pangangalaga at nagsusulong ng gawaing likas kayang pag-unlad _____.
Tayahin organizer:
A. pagsasaayos ng mga nasirang ecosystem
B. ang pagtugon sa pangangailangan at mithiin ng mga tao nang may pagsaalang-alang sa kakayahan at abilidad ng susunod na henerasyon na makamit din ang kanilang mga pangangailangan
C. dahil mababago nito ang paraan ng paggamit ng likas na yaman at matutugunan ang panganib sa pagkaubos ng mga ito
D. mga programa at proyekto ng pamahalaan na magsusulong sa likas kayang pag-unlad
E. mga suliranin sa kapaligiran gaya ng pagkasira ng mga yamang likas
Tayahin
II. Iguhit ang masayang mukha ( ☺ ) kung ang binabanggit sa bawat bilang ay karapat-dapat na gawin at malungkot na mukha ( ☹ ) naman kung hindi. Gawin ito sa sagutang papel sa loob ng 5 minuto.
( ) 1. Tinatapon ko sa tamang tapunan ang aking mga basura dahil alam kong ang basurang itinapon ko kung saan-saan ay babalik din sa akin.
( ) 2. Nakikiisa ako sa mga programa laban sa walang habas na pagputol ng mga puno.
( ) 3. Ipinagbibigay-alam ko sa kinauukulan ang bilang ng plaka ng mga sasakyang nagbubuga ng maitim na usok na nagdudulot ng polusyon sa hangin.
( ) 4. Lagi kong tinitingnan kung nakasarang maigi ang gripo ng tubig kung hindi ito ginagamit.
( ) 5. Nakikinig ako nang husto sa aking guro kapag tinatalakay ang mga aralin tungkol sa kalikasan.
Karagdagang Gawain
May tanyag tayong islogan na “MAY PERA SA BASURA”. Ang islogan na ito ay nakatulong para sa pagsulong at pagpapahalaga ng mga programa sa likas kayang pag-unlad. Kung ikaw ay lalahok sa ganitong programa, ano anong basura ang iyong maaaring mapagkakitaan at ano-ano ang maaaring mong malikha mula sa mga basurang iyong ililista upang maging pera.
Tingnan ang halimbawa at gamitin ang pormat sa pagsagot. Gawing ito sa iyong sagutang papel. Gawin sa loob ng 5 minuto.
[chart: flowchart; example format with rounded boxes and diamonds linked by arrows. The first rounded box reads “lumang diyaryo” and the first diamond reads “Papel na bulaklak”. The remaining boxes and diamonds are blank.]
Susi sa Pagwawasto
SUBUKIN
I.
- A
- B
- B
- D
- B
II. (In any order)
- [illustration: circle]
- [illustration: downward arrow]
- [illustration: cross]
- [illustration: heart]
- [illustration: pentagon]
- [illustration: diamond]
- [illustration: left-pointing arrow]
- [illustration: pentagon with arrow]
BALIKAN
A. [illustration: word search puzzle titled “PICK A WORD”]
[transcriber’s note: the letter grid of the word search is not transcribed]
B.
- Hamon
- Oportunidad
- Hamon
- Oportunidad
- Hamon
TUKLASIN
Sustainable Development
PAGYAMANIN
I.
- United Nations Conference on Human Environment
- World Commission on Environment and Development
- Philippine Strategy for Sustainable Development
- Sustainable Development
II. Maraming posibleng sagot
ISAISIP
2. MEAN AND VALUE
Ang likas kayang pag-unlad o sustainable development ay ang pagtugon sa pangangailangan at pagtugon sa mithiin ng mga tao nang may pagsaalang-alang sa kakayahan at abilidad ng susunod na henerasyon na makamit din ang kanilang mga pangangailangan. Mahalaga ito dahil napapakinabangan ng sapat at tama ang mga likas na yaman nang walang panganib na maubos.
3. GIVE ME A NUMBER
A. Noong 1972, natukoy ng United Nations Conference on Human Environment ang posibilidad ng ugnayan ng kalikasan at ng kaunlaran.
B. Noong 1987, binuo ng United Nations World Commission on Environment and Development (WCED) upang pag-aralan at bigyan ng kaukulang solusyon ang suliranin sa kalikasan at kaunlaran.
PAGYAMANIN
C. Ang likas kayang pag-unlad (sustainable development) ay pagtugon sa pangangailangan at mithiin ng mga tao nang may pagsasaalang-alang sa kakayahan at abilidad ng susunod na henerasyon na makamit din ang kanilang mga pangangailangan.
D. Ang Pilipinas, katulad ng iba pang bansa, ay naghahanda rin sa posibleng kahinatnan ng patuloy na pagkaubos ng mga likas nitong yaman.
ISAISIP
A.
- Nagpatupad ng mga programa at proyektong pangkalikasan upang malinang ang likas-kayang pag-unlad
- Nagtayo ng mga ahensiya na katulong sa pagpapatupad ng mga programa at proyekto
B.
- Makilahok sa mga programa at proyektong ipinapatupad ng pamahalaan
- Sumuporta sa mga programa at proyekto
C.
- Makilahok sa mga programa at proyektong ipinapatupad ng pamahalaan
- Gumawa ng poster o slogan tungkol sa kahalagahan ng likas kayang pag-unlad
Maraming posibleng sagot. Tanggapin ang iba pang posibleng sagot ng bata.
ISAGAWA
- Gawin ang 3Rs: Reuse, Reduse and Recycle
- Clean and Green
- Clean-Up Drive
Maraming posibleng maging sagot.
TAYAHIN
I.
- B
- E
- A
- D
- C
II.
- [illustration: smiley face icon]
- [illustration: smiley face icon]
- [illustration: smiley face icon]
- [illustration: smiley face icon]
- [illustration: smiley face icon]
[transcriber’s note: the five icons in the key are small and could not be confirmed as smiling or sad faces]
KARAGDAGANG GAWAIN
Accept Possible Answers
Sanggunian
Adriano et.al., Araling Panlipunan 4 Kagamitan ng Mag-aaral, Pilipinas: Vibal Group Inc. 2015 pp. 171-176
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply