This is the Filipino 8 self-learning module for Quarter 1 (Unang Markahan), Module 3: “Pagsulat ng Karunungang-Bayan” (writing Filipino folk wisdom). It was prepared by DepEd Caraga Region for home learning under the Alternative Delivery Mode, and it builds on the previous module’s introduction to karunungang-bayan. By the end, Grade 8 learners should be able to write their own bugtong (riddles), salawikain (proverbs), and sawikain (idioms) based on present-day situations.
On this page 7 sections
What learners will learn
The module states that learners will:
- deepen their knowledge of karunungang-bayan, the folk wisdom passed down by our ancestors and unique to each ethnic group in the country
- improve their understanding of these sayings and value the folk wisdom of each group within one shared culture
- write their own bugtong, salawikain, and sawikain based on current conditions in society
Lesson in this module
The module has one lesson, Aralin 3: “Pagsulat ng Sariling Bugtong, Salawikain at Kasabihan” (writing your own riddles, proverbs, and sayings). It explains how each type of folk wisdom is written, gives examples and scoring rubrics, and then asks learners to write their own.
What karunungang-bayan are
The module explains that karunungang-bayan express the thoughts and beliefs of a people and reflect their experiences in their culture. They often use figurative words (talinghaga) to sharpen the mind. They give advice, teach good manners, and serve as reminders. The module calls them a mirror of the Filipino people that should be kept as part of our cultural wealth. It also notes that before the Spanish arrived, Filipinos already had their own ways of expressing ideas, including their own writing system, baybayin.
A short reading in the Tuklasin part shows these sayings in everyday talk between a child and a mother, for example “Kung may tiyaga, may nilaga” (with patience comes reward).
How to write each type
Salawikain (proverb)
A salawikain is a short but meaningful statement, usually poetic, that contains a lesson, wisdom, or truth. It uses figurative words, has a hidden meaning, and is written in verse form. Examples from the module include “Kung tubig ay magalaw / Ang ilog ay mababaw.” When writing one, make it:
- a short sentence
- simply stated
- a reflection of life
- a lesson that teaches good conduct
Kasabihan or kawikaan (saying)
A kasabihan states its lesson more directly than a salawikain, so its meaning is easier to understand. An example is “Sa panahon ng kagipitan, nakikita ang kaibigan” (in hard times, you find out who your friends are). When writing one, keep it direct and simple, and make it teach proper action and behavior. The module adds that sayings are also used to entertain, to tease playmates, as common talk, and as tongue-training games that help children speak clearly.
Sawikain (idiom)
A sawikain, also called idyoma, uses euphemistic, figurative, or idiomatic words to make speech more graceful. It is written so that the meaning is not direct, giving the listener a chance to think about it. The module gives positive and negative examples:
| Sawikain | Meaning |
|---|---|
| ilaw ng tahanan | mother |
| kapilas ng buhay | spouse |
| naniningalang-pugad | courting |
| nagbibilang ng poste | jobless |
| bahag ang buntot | cowardly |
| makapal ang palad | hardworking |
Bugtong (riddle)
A bugtong is a puzzle in verse form. The module shows how to check its sukat (number of syllables per line) and tugma (rhyme). For example, “Kung kailan mo pinatay, / saka pa humaba ang buhay” has 8 and 9 syllables, and its answer is kandila (candle).
Scoring rubrics
The module includes rubrics learners can use as a guide when writing:
- Salawikain, sawikain, and kasabihan: scored 5, 3, or 1 on Nilalaman (content that expresses a lesson or good manners), Kabisaan (effective use of words), and Kaugnayan (reflects life and can guide daily living).
- Bugtong: scored on Pagkakabuo (fitting, correct words with rhyme and syllable count) and Nilalaman (how effectively the riddle is expressed), with 8 to 10 points rated Napakahusay (excellent).
How to use this module
The module follows this order: Alamin (objectives), Subukin (pretest), Balikan (review), Tuklasin (reading), Suriin (discussion), Pagyamanin (practice), Isaisip (self-check), Isagawa (writing task), Tayahin (assessment), and Karagdagang Gawain (extra activity).
- Learners: Take the pretest first to see what you already know. Write all answers on a separate sheet of paper, and do not write on the module. In the practice and assessment parts, you will list situations you observe in society, write your own sayings about them, and create sayings for a story about befriending a misunderstood classmate.
- Parents: The module was made for home study. You can check the answer key with your child, and remind them to be honest in using it. Contact the teacher if your child has trouble understanding the lesson.
- Teachers: The answer key (Susi sa Pagwawasto) gives answers for the Subukin, Balikan, and Pagyamanin C items. Most other tasks are marked “Sariling sagot” (own answer) and can be scored with the module’s rubrics.
After this module, learners move on to Module 4: Paghahambing (comparison).
Frequently asked questions
What grade and quarter is this module for?
It is for Filipino 8 (Grade 8), Quarter 1 (Unang Markahan), Module 3.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto gives answers for the pretest, the review, and the riddle activity. The writing tasks are marked as the learner’s own answers and are scored with rubrics.
What is the difference between a salawikain and a kasabihan?
According to the module, a salawikain is poetic and figurative with a hidden meaning, while a kasabihan states its lesson more directly and simply, so it is easier to understand.
What is a sawikain?
A sawikain, also called idyoma, is an idiomatic or figurative expression that makes speech more graceful, such as ilaw ng tahanan, which means mother.
What will learners be able to do after this module?
They should be able to write their own bugtong, salawikain, and sawikain based on present-day situations in society.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Filipino
Unang Markahan – Modyul 3: Pagsulat ng Karunungang-Bayan
[illustration: students reading and writing outdoors and at a desk, a teacher helping a student, a student with a lantern writing on paper, and a globe]
PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI
CO_ Q1_Filipino 8_Module 3
Filipino – Ikawalong Baitang Alternative Delivery Mode Unang Markahan – Modyul3: Pagsulat ng Karunungang – bayan Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayon paman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa aklat na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikap ang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga taga paglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa aklat na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang ano mang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones PangalawangKalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat : Mary Grace B. Desantores Editor : Dores P. Claro, Maria Consuelo C. Jamera, Jeriel B. Caracol Tagasuri : Jessie C. Torreon, Jocelyn P. Abellano, Noviemar T. Maur, Donna May D. Pinguit, Kristy Joyce E. Anino, Japheth K. Salar Tagaguhit : Sarreyl Felijude C. Balanghig Tagalapat : Mary Grace B. Desantores Tagapamahala: Francis Cesar B. Bringas, Isidro M. Biol Jr., Maripaz F. Magno, Josephine Chonie M. Obseñares, Gilda G. Berte, Antonieta O. Narra, Feldrid P. Suan, Victoria B. Pabia, Jessie C. Torreon, Dores P. Claro
Inilimbag sa Pilipinas ng ______________________
Department of Education – Rehiyon ng Caraga
Office Address: Learning Resource Management Section (LRMS) Teacher Development Center, J. Rosales Avenue, Butuan City, Philippines 8600 Telefax: (085)342-8207 /(085)342-5969 E-mail Address: caraga@deped.gov.ph
8
Filipino
Unang Markahan – Modyul 3: Pagsulat ng Karunungang-bayan
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
[illustration: teacher character gesturing toward a speech bubble]
Sigurado ako na naging masaya ang paglalakbay mo sa nakaraang aralin. Muli, ako ang makasasama at gagabay sa iyo.
Nalaman mo na sa nauna nating paglalakbay kung ano ang mga karunungang-bayan na likas sa ating lahi na ito pala ay yaman at natatangi sa bawat pangkat-etniko ng ating bansa. Higit nating palalalimin ang kaalaman mo sa mga karungungang – bayan.
Dadagdagan natin ang iyong kakayahan sa pag-unawa sa mga ito at pahahalagahan ang katangi-tanging karunungang-bayan sa bawat pangkat na nasa iisang kultura.
Sa huli, inaasahang ikaw ay nakapagsusulat ng sariling bugtong, salawikain, sawikain batay sa kasalukuyang kalagayan.
Ano pang hinihintay mo? Tara na! Magsimulana tayo.
Subukin
[illustration: teacher character gesturing toward a speech bubble]
Opps, bago tayo magpapatuloy ay sagutan mo muna ang paunang pagsubok.
Tingnan natin kung ano na ang nalalaman mo kaugnay sa aralin natin. Alam kong kaya mo…ito!
A. Panuto: Isulat ang letrang S kung ang pahayag ay salawikain, SB kung ang pahayag ay kasabihan, B kung ang pahayag ay bugtong. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.
- Walang umaani ng tuwa,na hindi sa hirap nagmula.
- Kung ano ang puno, siya ang bunga.
- Langit sa itaas, langit sa ibaba,tubig sa gitna.
- Magbiro ka sa lasing, huwag lang sa bagong gising.
- Ang kaginhawaan ay nasakasiyahan at wala sa kasaganaan.
- Ang gumagawa ng kabutihan, hindi matatakot sa kamatayan.
- Bumili ako ng alipin, mas mataas pa sa akin.
- Bawat isa sa atin ay arkitekto ng ating kapalaran.
- Isang hukbo ng sundalo, dikit-dikit ang mga ulo.
- Ang buhay ay parang gulong, minsan nasa ibabaw, minsan rin nasa ilalim.
B. Panuto: Sa pagkakataong ito, subukin mong sumulat ng iyong sariling salawikain, bugtong, at kasabihan. Isulat mo ito sa hiwalay na papel.
| SALAWIKAIN | BUGTONG | KASABIHAN |
|---|---|---|
Aralin 3 Pagsulat ng SarilingBugtong, Salawikain at Kasabihan
Alam mo bang hitik sa mayamang panitikan ang ating mga ninuno. Ang kanilang pang-araw-araw na pamumuhay ang kanilang inspirasyon sa nilalaman at istilo ng kanilang literature bago pa man ang pananakop ng mgaKastila at iba pang lahi sa ating bansa. Kaya sa araling ito, ang magagandang pag-uugali, mga karunungan at pagkakakilanlan nating mga Pilipino ay iyong mabibigyang sulyap, mababalik-tanaw mo ang ating kahapon at tiyak na maipagmamalaki mo na ikaw ay Pilipino.
[illustration: teacher character gesturing toward a speech bubble]
Balikan
Balikan muna natin ang mga aralin na iyong natutuhan.
Kilalanin, Sino Ako!
Panuto: Sagutin mo ang pagsasanay sa ibaba upang malaman kung gaano kalawak ang iyong kaalaman tungkol sa Panitikang Pilipino. Basahin ang bawat pahayag at isulat ang titik ng tamang sagot sa iyong sagutang papel.
Bahagi ng katutubong panitikan ng mga Pilipino. Nagpapamalas ito ng talas at tayog ng kaisipan ng ating mga ninuno noong unang panahon. Nagpatibay rin ito ng pagpapahalaga sa kultura at tradisyong Pilipino.
- A. alamat
- B. karunungang-bayan
- C. tula
- D. bugtong
Tinatawag ding idyoma. Karaniwang binubuo ito ng salita o parirala na nagbibigay ng malalim na kahulugan.
- A. kasabihan
- B. salawikain
- C. sawikain
- D. tula
Nagpapahiwatig nang malalim na kahulugan. Hindi ito gumagamit ng talinghaga. Nagtataglay rin ito ng aral sa buhay.
- A. tula
- B. kasabihan
- C. salawikain
- D. sawikain
Ito ay pangungusap na may pinapahulaang kahulugan.
- A. bugtong
- B. haiku
- C. tanaga
- D. tula
Pahayag na sinasabing pinag-ugatan ng panulaang Pilipino. Kadalasang nagtataglay ito ng sukat at tugma. Ito ang mga butil ng karunungang nagsilbing batas o tuntunin ng kagandahang asal ng ating mga ninuno.
- A. awit
- B. kundiman
- C. salawikain
- D. tula
B. Panuto: Kilalanin mo ang bawat pahayag kung ito ba ay salawikain, sawikain, kasabihan o bugtong. Isulat sa loob ng kahon ang tamang sagot.
Ang tunay na karangalan ay nag-uumpisa sa paggalang sa mga magulang.
Sa bayan nagtratrabaho ang kabiyak ng dibdib ni Aling Myrna.
Huwag gawin sa iba ang ayaw mong gawin sa iyo.
Tubig na nagiging bato, batong nagiging tubig.
Ang tunay na kaibigan sa ligaya at kalungkutan, ikaw ay sasamahan.
Tuklasin
Basahin ang talata sa ibaba, pagkatapos ay tuklasin ang mga kaalamang nakapaloob dito.
[illustration: hand holding a seedling]
Dunong ang tanging yaman na kailanman ay hinding-hindi mananakaw o maagaw’, laging paalala sa akin ni Inay. Kaya nga po, “Kahit makitid ang kumot, natuto akong mamaluktot”, sagot ko naman. Naniniwala po ako na, “Kung may tiyaga, may nilaga”, pahabol kong sagot kay inay.
Huwag mong kalilimutan na, “Ang mabuting pag-uugali, masaganang buhay ang sukli”, dagdag paalala ni inay.
Noon pa man, ang Pilipinas bago pa dumating ang mga kastila sa ating bansa mayroon ng iba’tibang pamamaraan ng pagpapahayag ng ating mga kaisipan, pananaw at paniniwala. Gaya ng pagkakaroon ng sarili nating sistema ng pagsulat na tinatawag na baybayin. Mayroon din tayong sariling paraan ng pamamahala, pangangalakal, kaugalian,tradisyon na itinuturing na tanging sa Pilipino lamang.
Ang mga pamamaraan ng pagpapahayag na ito ay ating mga karunungangbayan na nagsisilbing pamantayan sa atingpamumuhay noon maging hanggang ngayon. Ngunit paano ba ito isinusulat?
Suriin
Pag-aralan natin ang karunungang bayan . Basahin at unawain mo nang mabuti ang mga talata. Galingan mo!
Ang mga karunungang-bayan ay nagpapahayag ng mga kaisipan at paniniwala, sumasalamin sa iba’tibang karanasan ng mga tao sa kulturang kinagisnan.
Gumagamit ito ng mga talinghagang salita upang mapatalas ang ating kaisipan. Sadyang angkin ng ating mga ninuno ang kasanayan sapagsulat ng mga aral, paniniwala, kaugalian ng ating lahi. Kaya naman hanggang sa kasalukuyan ay patuloy pa rin itong nagbibigay aral sa mga Pilipino.
Samantala, ang karunungang-bayan ay hango rin sa karanasan at pinagmulan at nagbibigay ng payo o kagandahang asal at mga paalala. Ito ay isang hudyat na ang mga Pilipino noon paman ay may mataas na pagpapahalaga sa paglinang sa kaugalian at paghasa sa kinagisnang kultura.
Ang ating mga karunungang-bayan ay maituturing salamin ng ating lahi na nararapat manatili bilang yamang kultura ng mga Pilipino.Ang mga ito ay ang *salawikain, sawikain, kasabihan at bugtong.*Halina’t ating unawain kung paano ba
tayo makasusulat ng mga gayanitong karunungang -bayan.
Suriin natin ang pagkakasulat sa mga karunungang-bayan at tingnan natin kung paano ito isinulat:
1. Salawikain
(Na minsan ay tinatawag ding sawikain o kasabihan) ay isang maikling unit makabuluhang pahayag, nakaraniwang may matulaing katangian. Naglalaman ito ng mga aral, karunungan o katotohanan.
Halimbawa:
- Nagmamatandang kulit,
Nagmumurang kalumpit. - Natutuwa kung pasalop
Kung singili’y napopoot - Kung tubig ay magalaw
Ang ilog ay mababaw
Paano sinulat ang mga salawikaing ito? Paano din ito binigyang kahulugan?
Isinulat ito nang:
- matalinghaga ang mga salita at nagpapahayag ng mga aral na magiging batayan sa magandang pag-uugali.
- Bilang kaugalian at magsisilbing mga tuntunin ng kagandahang asal.
- may nakatagong kahulugan, sa anyong pataludtod.
Samakatuwid kung tayo ay susulat ng gaya nitong mga salawikain dapat:
- maikling pangungusap
- payak ang pagkakalahad
- sumasalamin sa buhay
- may aral at nagtuturo ng kabutihang-asal
2. Kasabihan o kawikaan
Halimbawa:
- Sa panahon ng kagipitan, nakikita ang kaibigan.
- Ang magalang nasagot ay nakapapawi ng poot.
- Nasa Diyos ang awa, nasatao ang gawa.
Paano sinulat ang mga kasabihang ito? Ano ang kahulugan ng bawat kasabihang ito?
Kung gayon, mapapansin na higit na tuwiran ang pagpapahayag nito ng aral kaysa sa salawikain. Ibig sabihin, payak lamang ang paglalahad na ginagamit sa pagsulat ng kasabihan dahil sa pagkakasulat pa lamang nito, sa mga ginamit na salita, mas madaling maunawaan ang kahulugan nito.
Kaya naman sa pagsulat ng kasabihan, tandaan na:
- tuwiran ang pagpapahayag
- payak ang pagkakalahad
- nagtuturo ng wastong kilos at gawi
Samantala, ang kasabihan ay ginagamit din :
- pang-aliw – tulad ng katuwaan ng mga naglalarong bata.
- panunudyo – ginagawa ng mga bata sa kalaro kapag nagkapikunan.
- sabi-sabi – lamang o bukambibig.
- pampadulas- dila-ito’y larong pangkasanayan – dila nang lumaking hindi utal ang bata.
3. Sawikain
Halimbawa:
| Positibo: Sawikain o Idyoma | Kahulugan |
|---|---|
| 1. kapilas ng buhay | asawa |
| 2. ilaw ng tahanan | ina |
| 3. busilak ang puso | malinisnakalooban |
| 4. bukalsaloob | taos – puso/tapat |
| 5. naniningalang-pugad | nanliligaw |
| Negatibo: Sawikain o Idyoma | Kahulugan |
|---|---|
| 1. ibaon sa hukay | kalimutan |
| 2. basag ang pula | luko-luko |
| 3. nagbibilang ng poste | walang trabaho |
| 4. bahag ang buntot | duwag |
| 5. alimuom | mabaho |
Suriin kung paano sinulat ang mga sawikaing ito? Angkop ba ang mga binigay na kahulugan? Bakit?
Ang sawikain ay ang mga salitang eupemistiko, pa tayutay o idyomatiko na ginagamit upang maging maganda ang paraan ng pagpapahayag.
Halimbawa:Makapal ang palad – masipag
- Tinaguriang makapal ang palad si Maria dahil sa kanyang angking ugali na kinagigiliwan ng kanyang mga kapitbahay na handing tumulong kahit hindi sinasabihan.
Isinusulat ito upang hindi maging tuwiran ang kahulugan at magbigay ng pagkakataon mapaisip o mapagnilayan ang naisipahiwatig nito.
Narito ang halimbawang rubric na magagamit mo bilang pamantayan sa pagsulat ng salawikain, sawikain at kasabihan. Basahin at pag-aralan ito bilang iyong magiging pamantayan sa sariling pagsulat mo ng halimbawang karunungang – bayan.
Rubriksa Pagbuo ng Sariling Salawikain, Sawikain at Kasabihan
| Pamantayan sa pagbuo ng salawikain, salawikain,kasabihan | 5 | 3 | 1 | Iskor |
|---|---|---|---|---|
| 1.Nilalaman | Nagpapahayag ng mga aral o kagandahang asal. | Di-gaanong naipapahayag ang mga aral o kagandahang asal. | Hindi nagpapahayag ng mga aral o kagandahang – asal | |
| 2.Kabisaan | Mabisa ang paggamit ng mga salita sa pagpapahiwatig. | Di-gaanong mabisa ang paggamit ng mga salitang ginamit sa pagpapahiwatig. | Walang kabisaan ang paggamit ng mga salitang ginagamit sa pagpapahiwatig. | |
| 3.Kaugnayan | Sumasalamin sa buhat at magagamit na gabay sa araw-araw na pamumuhay. | Di-gaanong sumasalamin sa buhay at magagamit na gabay sa araw-araw na pamumuhay. | Hindi sumasalamin sa buhay at magagamit na gabay sa araw-araw na pamumuhay |
Interpretasyon:
5-Napahusay 3- Mahusay 1- Nangangailangan pa ng pag-unlad
4. Bugtong
Ang mga bugtong ay uri ng palaisipan na nasa anyong patula. Subukin ninyong alamin kung ano ang tinutukoy ng mga katutubong bugtong sa araling ito.
Suriin kung paano sinulat ang sumusunod na bugtong:
Halimbawa:
- Kung kalian mo pinatay,
saka pa humaba ang buhay.
Sukat : 8 Unang taludtod
9 ikalawang taludtod
Tugma: katinig (malumay)
Sagot: Kandila
- Baboy ko sa pulo,
ang balahibo’y pako.
Sukat : 6 Unang taludtod
7 Ikalawang taludtod
Tugma: patinig (malumi)
Sagot: Langka
Narito ang halimbawang rubric na magagamit mo bilang pamantayan sa pagsulat ng bugtong. Basahin at pag-aralan ito bilang pamantayan sa pagsulat mo ng halimbawang bugtong.
Rubrik sa Pagbuo ng Sariling Bugtong
Lagyanmong tsek (/) ang angkop na kolum.
| Pamantayan sa pagbuo ng Bugtong | 5 | 3 | 1 |
|---|---|---|---|
| Pagkakabuo | Angkop at wasto ang mga salitang ginamit sa pagbubuo, may tugma at sukat. | May iilang salitang ginamit na hindi angkop at wasto,walang tugma at sukat. | Walang kaugnayan at hindi wasto ang mga salitang ginamit at walang tugma at sukat. |
| Nilalaman | Mabisang naipahayag ang bugtong. | Hindi gaanong naipahayag ng mabisa ang bugtong. | Hindi naipahayag nang mabisa ang nilalaman nito. |
| Kabuong Puntos |
Interpretasyon:
8–10 Napakahusay 4 – 7 – Mahusay 2 – 3 – Paghusayan pa
Pagyamanin
Opps! Isa pang gawain ang iyong sasagutan . Payayabungin pa natin ang iyong kaalaman. Husayan ito !
A
Panuto: Magtala ng iyong mga na obserbahang kasalukuyang kalagayan sa ating lipunan. Batay sa mga naitala sumulat ng sarili mong karunungang -bayan at tukuyin kung ang iyong sinulat ay salawikain, sawikain, kasabihan, o bugtong. Isagawa ito sa hiwalay na papel
| Mga na obserbahang kasalukuyang kalagayan ng lipunan | Pagsulat ng sariling karunungang – bayan | Uri ng karunungang – bayan |
|---|---|---|
B
**Panuto:**Iugnay ang sumusunodnakarunungang – bayan sakasalukuyangkalagayan ng lipunan. Gamitin din ito sa sariling pangungusap.
| Karunungang bayan | Pag-uugnay sa kasalukuyang kalagayan | Paggamit sa pangungusap |
|---|---|---|
| 1. balitangkutsero | ||
| 2. magdilang anghel | ||
| 3. mahina ang loob | ||
| 4. matalas ang ulo | ||
| 5. makapal ang palad |
C
Panuto: Basahin mo ang bawat bugtong at hulaan o tukuyin ang kanyang tamang sagot na makikita sa loob ng kahon.
Sombrero unan saging saranggola sapatos
- Buto’t balat lumilipad.
- Dala mo dala ka, dala ka ng iyong dala.
- Bulaklak muna ang dapat gawin bago mo kainin.
- Malambot na parang ulap,kasama ko sa pangarap.
- May bintana, walang bubungan, may pinto,walang hagdanan.
Isaisip
Kaya mo pa ba ? Oo naman, alam kong kayang- kaya mo pa!
Panuto: Ilagay sakahon ang salitang tumutugma sa iyong mga natutuhan.
_____ 1. Matutukoy ko ang kaibahan ng kasabihan sa salawikain.
- Oo
- medyo
- hindi
_____ 2. Naunawaan ko ang mga sawikain /idyomang ginamit sa akda.
- Oo
- medyo
- hindi
_____ 3. Naibahagi ko ng husto ang aking kaisipan sa paghahayag
- Oo
- medyo
- hindi
Isagawa
Tara, sulat tayo . Alam kong magaling kang sumulat. Husayan mo pa lalo.
Panuto: Sumulat ng sariling karunungang-bayan batay sa sumusunod na mga sitwasyon. Isaalang –alang ang pamantayan na nasa ibaba..
Rubric sa Pagbuo ng Sariling Salawikain/Kasabihan
| Pamantayan sa pagbuo ng salawikain,kasabihan | 5 | 3 | 1 | Iskor |
|---|---|---|---|---|
| 1.Nilalaman | Nagpapahayag ng mga aral o kagandahang asal. | Di-gaanong naipapahayag ang mga aral o kagandahang asal. | Hindi nagpapahayag ng mga aral o kagandahang – asal |
[transcriber’s note: table continued from the previous page]
| Pamantayan sa pagbuo ng salawikain,kasabihan | 5 | 3 | 1 | Iskor |
|---|---|---|---|---|
| 2.Kabisaan | Mabisa ang paggamit ng mga salita sa pagpapahiwatig. | Di-gaanong mabisa ang paggamit ng mga salitang ginamit sa pagpapahiwatig. | Walang kabisaan ang paggamit ng mga salitang ginagamit sa pagpapahiwatig. | |
| 3.Kaugnayan | Sumasalamin sa buhat at magagamit na gabay sa araw-araw na pamumuhay. | Di-gaanong sumasalamin sa buhay at magagamit na gabay sa araw-araw na pamumuhay. | Hindi sumasalamin sa buhay at magagamit na gabay sa araw-araw na pamumuhay |
Interpretasyon:
5-Napahusay 3- Mahusay 1- Nangangailangan pa ng pag-unlad
Sitwasyon: May nakilala kang bagong kaklase sa inyong paaralan. Marami ang naiinis sa kanya dahil sa mayabang at suplada niyang imahe para sa iba. Gusto mo siyang maging kaibigan kaso ng aalinlangan ka dahil sa sasabihin ng iba mong mga kaibigan. Isang araw, nakita mo siya sa parke na nag-iisa nawalang kasama. Napag-isipan mo na ito na ang pagkakataon na makalapit at makausap siya.Lakas loob mo siyang nilapitan at nagkausap kayo. Nabigla ka sa kanyang karanasan noong bata pa siya at doon mo natanto may rason pala kung bakit hindi magandang asal ang kanyang pinapakita. Mula noon, naging matalik kayong magkaibigan.
Tayahin
Kumusta? Umaasa ako na naging aktibo ka sa aralin natin sa modyu lna ito.
Handa ka na bang malaman kung gaano kalawak ang iyong natutuhan? Hali na at sagutin ang Pagtataya.
Panuto: Basahin ang mga sitwasyon at pumili ng isa. Mula rito ,bumuo ng sariling salawikain at/o kasabihan.Gamitin ang pamantayan sa pagbuo ng sariling salawikain /kasabihan.
- Kaarawan ng matalik mong kaibigan, ang hiling niya na nandoon ka sa araw ng kanyang kaarawan nagkataon na ECQ sa inyong lugar at hindi ka papayagan ng nanay mo. Ayaw mong saktan ang damdamin ng iyong kaibigan at pagsuway sa magulang mo.
| Kasabihan | Katangian/Paksa | Kahulugan |
|---|---|---|
- Sa pagpasok ng pasukan sa taong 2020-2021, maraming pagbabago lalo na sa pamamaraan ng pagtuturo ng mga guro. Walang kakayahan ang magulang mo na paaralin ka lalo na malayo ang inyong tirahan sa paaralan. Alam mong nagdaranas tayo ng pandemic sa kasalukuyan naghihinayang ka kung hindi ka makapasok sa taong ito pero nakikita at alam mo ang sitwasyon ninyo.
| Salawikain | Katangian/Paksa | Kahulugan |
|---|---|---|
| Sawikain | Katangian/Paksa | Kahulugan |
|---|---|---|
| 1. 2. |
| Bugtong | Katangian/Paksa | Kahulugan |
|---|---|---|
| 1. 2. |
Rubric saPagbuo ng Sariling Salawikain/Kasabihan
| PamantayansaPagbuo ng Salawikain/Kasabihan | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. Kaangkupan ng salawikain sa sitwasyon | |||||
| 2. Orinahilidad ng salawikain /kasabihan | |||||
| 3. Piling-pili ang mga salitang ginamit | |||||
| 4. Panghikayat sa mambabasa (Kahusayan ng pagpapahiwatig) | |||||
| 5. Pagkamalikhain sa ginamit na midyum na presentasyon | |||||
| KabuoangPuntos | |||||
Karagdagang Gawain
[illustration: teacher character pointing to the side, with a speech bubble]
Wow! Ang galling mo naman! Huwag kang mag-alala panghuling Gawain na ito. Galingan mo pa lalo .
Panuto: Pumili ng isang makabuluhang pangyayari sa ating lipunan na iyong nararanasan at gawan ito ng sariling bugtong, salawikain at sawikain. Sundan ang dayagram sa ibaba.
[chart: concept diagram; untitled. Values are not labeled on the chart.]
- bugtong
- Makabuluhang pangyayari
- salawikain
- sawikain
[transcriber’s note: the diagram links “bugtong” above “Makabuluhang pangyayari”, and “salawikain” and “sawikain” below it, with connecting lines]
[illustration: teacher character pointing beside a text box]
Binabati kita dahil masigasig mong natapos ang araling ito. Batid kong nakapapagod ngunit napakagandang pagkakataon naming madagdagan ang iyong kaalaman sa pagsulat ng karunungang-bayan. Ihanda mo ang iyong sarili sa kasunod na modyul – Modyul 4: Paghahambing
Susi sa Pagwawasto
[transcriber’s note: this page is printed upside down; the answer boxes are transcribed below in reading order]
Subukin
A.
1.SB 6. SB 2. S 7. B 3. B 8. S 4. S 9. B 5. SB 10. S
B. Sariling pagsulat
Balikan
A.
- B
- C
- B
- A
- C
B.
- kasabihan
- sawikain
- salawikain
- bugtong
- kasabihan
Pagyamanin
A. Sariling sagot
B. Sariling sagot
C.
- saranggola
- sapatos
- saging
- unan
- sombrero
Isaisip
Sariling sagot
Isagawa
Sariling sagot
Tayahin
Sariling sagot
Karagdagang Gawain
Sariling sagot
Mga Sanggunian
Aklat:
Willita A. Enrijo, Asuncion B. Bola, et.al.Panitikang Pilipino-IkawalongBaitang.Book Media Press, Inc. and Printwell, Inc. Unang Edisyon, 2013.
Para samgakatanungan o puna, sumulat o tumawagsa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifcaio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985 Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph* blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply