Filipino 8 Quarter 1 Module 1: Karunungang-bayan (Folk Wisdom)

Filipino 8 Quarter 1 Module 1 teaches karunungang-bayan: salawikain, sawikain, kasabihan, and bugtong, with activities and an answer key.

This is the Filipino 8 self-learning module for the first quarter (Unang Markahan), Module 1: “Karunungang-bayan” (Filipino folk wisdom). It is an Alternative Delivery Mode module from DepEd Caraga Region (first edition, 2020), written for Grade 8 learners studying at home. After it, learners should be able to explain the four kinds of folk wisdom, connect their messages to events today, and write their own riddles, sayings, and proverbs.

On this page 7 sections

What learners will learn

The module’s main competency is to connect the important ideas in karunungang-bayan to present-day events: “Naiuugnay ang mahahalagang kaisipang nakapaloob sa mga karunungang-bayan sa mga pangyayari sa kasalukuyan” (F8PB-Ia-c-22).

Its specific objectives are:

  1. Give the meaning of karunungang-bayan.
  2. Identify present-day events that relate to the idea in a piece of folk wisdom.
  3. Identify the important idea in each piece of folk wisdom.
  4. Find the right word that answers each bugtong (riddle).
  5. Create an original riddle about current events.
  6. Write an original kasabihan (saying) and salawikain (proverb) based on a situation.

What karunungang-bayan means

The module defines karunungang-bayan as a branch of literature that expresses the ideas and beliefs of people who share one culture and reflects their experiences. It often uses deep, figurative words to sharpen the mind. It comes from the experience of elders and gives advice on good manners. The module notes that our ancestors drew these sayings from things around them and from daily life, long before the Spanish came.

The four kinds of folk wisdom

Salawikain (proverb)

A short but meaningful statement, often poetic, that carries a lesson, wisdom, or truth. Examples from the module:

  • “Kung walang tiyaga, walang nilaga.” (Without patience, there is no reward.)
  • “Kaya matibay ang walis, palibhasa’y nagbibigkis.” (A broom is strong because its strands are tied together.)
  • “Aanhin ang bahay na bato kung ang nakatira ay kuwago…” (What good is a stone house if an owl lives in it…)

Kasabihan or kawikaan (saying)

Unlike the salawikain, a kasabihan does not use figurative language. Its meaning is plain, so its message is easy to understand, and it reflects a person’s actions and habits. Examples:

  • “Sa panahon ng kagipitan, nakikita ang kaibigan.” (A friend is seen in times of need.)
  • “Ang magalang na sagot ay nakapapawi ng poot.” (A polite answer calms anger.)
  • “Ang katamaran ay kapatid ng kagutuman.” (Laziness is the sibling of hunger.)

Sawikain (idiom)

Figurative or idiomatic expressions that make speech more graceful and help avoid hurting others. The module divides them into positive and negative idioms.

SawikainMeaningType
ilaw ng tahananmotherPositive
makapal ang paladhardworkingPositive
nagsusunog ng kilaystudies hardPositive
pag-iisang dibdibweddingPositive
bahag ang buntotcowardlyNegative
nagbibilang ng postejoblessNegative
itim na tupaa bad child (black sheep)Negative
kapit-tukoholding on tightlyNegative

Bugtong (riddle)

A puzzle in poetic form, usually about behavior, daily life, and the Filipino surroundings. Examples from the module:

  • “Kung kailan mo pinatay, saka pa humaba ang buhay.” Answer: kandila (candle)
  • “Ako ay may kaibigan, kasama ko kahit saan.” Answer: anino (shadow)
  • “Isang bundok, hindi makita ang tuktok.” Answer: noo (forehead)

Parts and activities of the module

  • Subukin (pretest): match five sayings and idioms, such as “Luha ng buwaya” (crocodile tears), to present-day situations.
  • Balikan (review): a true-or-false quiz on Philippine literature from the previous lesson.
  • Tuklasin (explore): identify whether three statements are a riddle, proverb, or saying, then explain them.
  • Suriin (discussion): the definitions and examples above.
  • Pagyamanin (practice): “Kahon ang Maghusga!” (pick the situation that fits each saying) and “Bugtungan Tayo!” (unscramble letters to answer ten riddles).
  • Isaisip (remember): “Dugtungan Tayo!” (complete a paragraph summarizing the lesson).
  • Isagawa (apply): “Iangkop Mo!” (choose the best saying or idiom for real-life situations, then write riddles about a facemask, a quarantine ID, and COVID-19).
  • Tayahin (assessment): match ten proverbs and sayings to their meanings, then answer five multiple-choice items on idioms and riddles.
  • Karagdagang Gawain (extra task): write an original proverb and saying about a news story, scored with a rubric on good values, fitting words, and guidance for daily life.

How to use this module

  • Learners: Take the pretest first; a low score is fine because it only shows what you still need to learn. Work through the parts in order, and write all answers on a separate sheet of paper, not on the module. Check your work honestly with the answer key (Susi sa Pagwawasto) at the end.
  • Parents and guardians: The module is meant for home study. Help your child keep the module clean so other learners can use it, and encourage them to contact their teacher when a lesson is hard to understand.
  • Teachers: The pretest and the assessment can show who needs more help. The original riddles and the proverb-and-saying task have open answers, so use the rubric in the Karagdagang Gawain to score them.

The next module in the series is Module 2: “Matatalinghagang Pahayag at Eupemistiko o Masining na Pahayag” (figurative and euphemistic or artistic expressions).

Frequently asked questions

What grade and quarter is this Karunungang-bayan module for?

It is for Grade 8 Filipino, first quarter (Unang Markahan), Module 1. It covers competency F8PB-Ia-c-22.

What are the four kinds of karunungang-bayan in the module?

The module teaches salawikain (proverbs), sawikain (idioms), kasabihan (sayings), and bugtong (riddles).

What is the difference between a salawikain and a kasabihan?

A salawikain is a short, often poetic statement that may use figurative language to teach a lesson. A kasabihan does not use figurative language, so its meaning is plain and easy to understand.

Does the module have an answer key?

Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the pretest, the activities, the riddles, and the assessment. The tasks where learners write their own riddles, sayings, and proverbs have varied answers.

What comes after this module?

The next lesson is Module 2: Matatalinghagang Pahayag at Eupemistiko o Masining na Pahayag, about figurative and euphemistic expressions.

Full text of the module

The text below is a transcription of the PDF above, as printed.

Filipino – Unang Markahan – Modyul 1: Karunungang-bayan

Filipino

Unang Markahan – Modyul 1: Karunungang-bayan

CO_ Q1_Filipino 8_Module 1

PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI

Filipino – Ikawalong Baitang

Alternative Delivery Mode

Unang Markahan – Modyul 1: Karunungang-bayan

Unang Edisyon, 2020

Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.

Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa aklat na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa aklat na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.

Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.

Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon

Kalihim: Leonor Magtolis Briones

Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio

Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________

Department of Education – Rehiyon ng Caraga

Office Address: Learning Resource Management Section (LRMS), Teacher Development Center, J. Rosales Avenue, Butuan City, Philippines 8600

Telefax: (085)342-8207 /(085)342-5969

E-mail Address: caraga@deped.gov.ph

Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul

Manunulat : Felma R. Alanzado at Mildred I. Alejandrino

Editor : Maria Consuelo C. Jamera, Dores P. Claro, Maricris T. Tolibas

Tagasuri : Jessie C. Torreon, Jocelyn P. Abellano, Noviemar T. Maur, Donna May D. Pinguit, Kristy Joyce E. Anino, Japheth K. Salar

Tagaguhit : Swelyn E. Forro, Sarreyl Felijude C. Balanghig

Tagalapat : Felma R. Alanzado at Mildred I. Alejandrino

Tagapamahala: Francis Cesar B. Bringas, Isidro M. Biol Jr., Maripaz F. Magno, Josephine Chonie M. Obseñares, Gilda G. Berte, Antonieta O. Narra, Feldrid P. Suan, Victoria B. Pabia, Jessie C. Torreon, Dores P. Claro

Filipino

Unang Markahan – Modyul 1: Karunungang-bayan

8

Paunang Salita

Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.

Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.

Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.

Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.

Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.

Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.

Alamin

Magandang araw mahal kong mag-aaral! Ako ang iyong guro at makakasama mo sa iyong paglalakbay. Binabati kita dahil nakarating ka na sa bahaging ito ng ating paglalakbay. Upang maging kapanapanabik, naghanda ako ng maraming gawain na tiyak ikatutuwa mo. Halika’t umpisahan na natin ang iyong paglalakbay.

Tutuklasin natin dito ang mga Karunungang-bayan na yaman ng ating lahi. Sa paglalakbay na ito, malalaman natin ang mga salawikain, sawikain, kasabihan at bugtong na natatangi sa ating paniniwala.

Ipaliliwanag mo kung anong ibig sabihin ng mga ito at huhulaan ang mga sagot sa bugtong. Sigurado ako na matutuwa ka sa mga gawain na inihanda ko sa iyo.

Sa pagtatapos ng ating paglalakbay, inaasahan ko na magagawa mo ang mga sumusunod:

  • Naiuugnay ang mahahalagang kaisipang nakapaloob sa mga karunungangbayan sa mga pangyayari sa kasalukuyan. F8PB-Ia-c-22

Mga tiyak na layunin:

  1. Nabibigyang kahulugan ang karunungang-bayan;
  2. Natutukoy ang pangyayari sa kasalukuyan na may kaugnayan sa kaisipang nakapaloob sa karunungang-bayan;
  3. Natutukoy ang mahalagang kaisipang napapaloob sa sa mga karunungang-bayan;
  4. Nakabubuo ng tamang salita na tutugma sa bawat bugtong.;
  5. Nakabubuo ng sariling bugtong na may kaugnayan sa kasalukuyang pangyayari;
  6. Nakasusulat ng sariling kasabihan at salawikain batay sa sitwasyon.

Subukin

Bago mo pag-aralan ang mga bagong aralin, magkakaroon muna tayo ng paunang pagtataya. Sikapin mong sagutin ang mga tanong upang mataya kung ano ang mga dapat mo pang malaman sa mga susunod na pag-aaral.

Panuto: Iugnay ang kahulugan ng sumusunod na pahayag sa mga pangyayari sa kasalukuyan. Isulat ang titik ng tamang sagot sa sagutang papel.

_____1. Luha ng buwaya

_____2. Aanhin mo ang palasyo, kung nakatira ay kuwago?

_____3. Ang bayaning nasugatan, nag-iibayo ang tapang.

_____4. Sanga-sangang dila

_____5. Matutong mamaluktot habang maikli ang kumot.

A. Nalaman ni Maria na may problema sa marka ni Donna sa asignaturang Matematika. Sinabi niya ito kay Joy na katabi niya. Hindi pa siya nakontento, kinalat niya ito sa buong klase.

B. Hindi totoo ang kaniyang pagdadalamhati nang mamatay ang kaniyang kaibigan.

C. Magaling magbalatkayo ang aming mayamang kapitbahay.

D. Sa panahon ngayon ng pandemya, humina ang tindahan ni Jose kaya konti lang ang kita niya araw-araw. Kaya’t pinagsikapan niyang mabuti na mapagkasya sa kanilang pangangailangan.

E. Sa gitna ng panahong pademya, ang mga Pilipinong Fronliners ay hindi nanghihina bagkus lalo pa itong lumalaban at naging mas matapang.

Mahusay! Nagawa mo ang paunang pagtataya. Kung mababa man ang iyong iskor, huwag mabahala sapagkat paunang pagtataya lamang ito.

Ipagpatuloy mo lamang na aralin, unawain at sagutin.

Aralin 1 Karunungang-bayan

Balikan

Alam mo ba, hitik sa mayamang panitikan ang ating mga ninuno. Ang kanilang pang-araw-araw na pamumuhay ay ang kanilang inspirasyon sa nilalaman at istilo ng kanilang literatura bago pa man ang pananakop ng mga Kastila at iba pang lahi sa ating bansa. Kaya sa araling ito, ang magagandang pag-uugali, mga karunungan at pagkakakilanlan nating mga Pilipino ay iyong mabibigyang sulyap, mababaliktanaw mo ang ating kahapon at tiyak na maipagmamalaki mo na ikaw ay Pilipino.

Ngunit bago ‘yan, bilang pagbabalikanaw sa kasanayan sa nakaraang modyul, inaasahang isasagawa mo ang gawain sa ibaba. Kaya kung nakahanda ka na, simulan mo na.

Tama o Mali, Mali Itama!

Panuto: Sagutin ang pagsasanay sa ibaba upang malaman kung gaano kalawak ang iyong kaalaman tungkol sa Panitikang Pilipino. Isulat ang TAMA kung ang pangungusap ay tama at kung MALI, palitan ang salitang may salungguhit upang ito ay maging tama. Isulat sa hiwalay na sagutang papel ang iyong sagot.

_____ 1. Ang salawikain, sawikain, bugtong at kasabihan ay mga halimbawa ng karunungang-bayan.

_____ 2. “Si Mariang Mapangarapin” ay isang halimbawa ng pabula.

_____ 3. Ang pabula ay isang anyo ng panitikan kung saan ang gumaganap ay mga hayop o kaya mga bagay na walang buhay.

_____ 4. Ang maikling-kwento ay isang uri ng panitikan na naglalayong maitanghal sa entablado.

_____ 5. Ang dula ay isang anyo ng panitikan na may layuning magsalaysay ng mga pangyayari sa buhay ng pangunahing tauhan.

Tuklasin

Panuto: Suriin at kilalanin ang sumusunod na mga karunungang-bayan. Bigyan natin ng pansin ang mga pahayag. Ano-ano kaya ang mga ito?

  1. Isang butil ng palay, sakot ang buong bahay.



  2. “Kung may tiyaga, may nilaga”



  3. “Ang mabuting pag-uugali, masaganang buhay ang sukli”



Mahusay! Matagumpay mong naisagawa ang unang gawain. Magpatuloy ka lang at magagawa pang madagdagan ang iyong kaalaman.

Nakilala mo ba kung anong uri ng karunungang-bayan ang mga pahayag? Tama! Isang bugtong ang nasa unang bilang, salawikain naman ang nasa ikalawa at ang ikatlo ay kasabihan.

Ngayon ay subukan mong bigyan ng kahulugan ang mga ito.




[illustration: woman pointing toward a speech bubble]

Hindi nakapagtataka na ang paksa ng karunungang-bayan ng ating mga ninuno ay patungkol sa mga bagay na natatagpuan sa kapaligiran at may kaugnayan sa kanilang pang-araw-araw na karanasan.

Ngunit ano nga ba ang karunungang bayan? Halika’t ating alamin at basahin ang kasunod na talakayan.

Suriin

KARUNUNGANG-BAYAN

Ang mga karunungang-bayan ay isang sangay ng panitikan na nagpapahayag ng mga kaisipan at paniniwala, sumasalamin sa iba’t ibang karanasan ng mga tao na nasa iisang kultura.

Ginagamitan ito ng malalalim at matatalinghagang salita upang mapatalas ang kaisipan. Sadyang matatalino ang ating mga ninuno kung saan naipamamalas nila ito sa pamamagitan ng mga karungang-bayan na nakikita naman natin hanggang sa kasalukuyan.

Ang karunungang-bayan ay hango rin sa karanasan ng mga matatanda at nagbibigay ng payo tungkol sa kagandahang-asal at mga paalala. Ito ay isang hudyat na ang mga Pilipino noon pa man ay may mataas na pagpapahalaga sa paglinang sa kaugalian at paghasa sa kinagisnang kultura.

May iba’t ibang uri ang karunungang-bayan na makatutulong sa pagtukoy ng dangal ng ating lahing pinagmulan gayundin sa pagwawasto ng sariling pag-uugali at kilos. Ang mga ito ay ang salawikain, sawikain, kasabihan at bugtong. Halina’t ating unawain ang mga uri ng karunungang-bayan sa modyul na ito.

Salawikain

Ang salawikain, (na minsan ay tinatawag ding sawikain o kasabihan) ay isang maikli ngunit makabuluhang pahayag na karaniwang may matulaing katangian.

Naglalaman ito ng mga aral, karunungan, o katotohanan.

Halimbawa:

  1. Kung walang tiyaga, walang nilaga.
  2. Sa paghahangad ng kagitna, isang salop ang nawala.
  3. Kaya matibay ang walis, palibhasa’y nagbibigkis.
  4. Aanhin ang bahay na bato kung ang nakatira ay kuwago, buti pa ang kubo na ang nakatira ay tao.
  5. Ang lumalakad nang matulin, kung matinik ay malalim. Ang lumalakad nang mabagal kung matinik ay mababaw.
  6. Ang mabuting halimbawa, ay higit na mabisa kaysa pahayag na dakila.
Kasabihan o kawikaan

Ang kasabihan ay iba sa salawikain sa dahilang ito’y hindi gumagamit ng mga talinghaga. Payak ang kahulugan ng kasabihan kaya madaling maunawaan ang mensaheng hatid nito. Ang kilos, ugali at gawi ng isang tao ay masasalamin sa mga kasabihan.

Halimbawa:

  1. Sa panahon ng kagipitan, nakikita ang kaibigan.
  2. Ang magalang na sagot ay nakapapawi ng poot.
  3. Nasa Diyos ang awa, nasa tao ang gawa.
  4. Ang katamaran ay kapatid ng kagutuman.
  5. Ang kapalaran hindi man hanapin, dudulog, lalapit kung talagang akin.
Sawikain

Ang sawikain ay mga salitang patayutay o idyomatiko na ginagamit upang maging maganda ang paraan ng pagpapahayag. Naiiwasan ang makasakit ng loob sa kapwa-tao kapag gumagamit ng mga patalinhaga na salita o sawikain sa pakikipagkomunikasyon.

Ang sawikain ay nahahati sa positibo at negatibo. Narito ang halimbawa ng mga positibong sawikain at ang kahulugan nito.

SawikainKahulugan
kapilas ng buhayasawa
ilaw ng tahananina
busilak ang pusomalinis na kalooban
bukal sa loobtaos puso/tapat
naniningalang-pugadnanliligaw
makapal ang paladmasipag
matalas ang ulomatalino
malawak ang isipmadaling umunawa

[transcriber’s note: the printed list has no header row; “Sawikain | Kahulugan” is added as the column header]

SawikainKahulugan
parang kidlatnapakabilis
maaliwalas ang mukhamasayahin
ikurus sa nootandaan
amoy pinipigmabango
nagsusunog ng kilaymasipag mag-aral
pag-iisang dibdibkasal
abot-tanawnaaabot ng tingin

Narito naman ang mga halimbawa ng negatibong sawikain at ang kahulugan nito.

SawikainKahulugan
ibaon sa hukaykalimutan
basag ang pulaluko-luko
nagbibilang ng postewalang trabaho
bahag ang buntotduwag
alimuommabaho
anak-dalitamahirap
bantay-salakaytaong nagbabait-baitan
buwaya sa katihannagpapautang na malaki ang tubo
hampaslupa/sampay-bakodlagalag, walang trabaho
balik-harapmabuti sa harap, taksil sa likod
basa ang papelbistado na
mahina ang loobduwag
kapit-tukomahigpit ang hawak
ahastaksil, traydor
itim na tupamasamang anak
Bugtong

Ang bugtong ay isang uri ng palaisipang nasa anyong patula. Ang mga bugtong ay kadalasang kaisipang patungkol sa pag-uugali, pang-araw-araw na buhay at katutubong paligid ng mga Pilipino.

HalimbawaSagot
1. Kung kailan mo pinatay, saka pa humaba ang buhay.kandila
2. Baboy ko sa pulo, ang balahibo’y pako.langka
3. Nang sumipot sa maliwanag, kulubot na ang balat.ampalaya

[transcriber’s note: table continued from the previous page]

HalimbawaSagot
4. Isang butil ng palay, sakot ang buong buhay.ilaw
5. Ako ay may kaibigan, kasama ko kahit saan.anino
6. Mataas kung nakaupo, mababa kung nakatayoaso
7. Balong malalim, puno ng patalim.baba
8. Maliit pa si kumpare, nakaakyat na sa tore.langgam
9. Kung gusto mong tumagal ang aking buhay, kailangan ako ay mamamatay.kandila
10. Isang bundok, hindi makita ang tuktok.noo

Pagyamanin

Kahon ang Maghusga!

Panuto: Piliin ang pangyayari sa kasalukuyan na may kaugnayan sa kaisipang nakapaloob sa karunungang-bayan.

  1. Ang magandang asal ay kaban ng yaman.
    • ☐ Palaging pinaalalahanan si Ana ng kanyang ina na ugaliin ang maging magalang sa kapwa dahil ito ay natatanging kaugalian.
    • ☐ Hindi man mayaman si Ana, higit pa ring hinahangaan ang walang sawang pagtulong sa kanyang mga kaklase.
  2. Ang malinis na kalooban ay walang kinatatakutan.
    • ☐ Napakalakas ng loob ni Joseng makipag-usap sa kaniyang mga kasama sa kabila ng kaniyang mga ginawa.

[illustration: hand stacking blocks, decorative icon beside the part title]

[illustration: woman pointing toward a speech bubble]

Mahusay! Batid kong marami kang natutuhan tungkol sa karunungang-bayan. Upang mailapat ang natutuhan mo, subukin mong sagutan ang mga nahanay na gawain.

  • ☐ Hindi kailanman natatakot si Baldo sa lahat ng kanyang naging desisyon dahil malinis ang kanyang intensyon.
  1. Kung nagbigay ma’t mahirap sa loob, ang pinakakain ay di mabubusog.
    • ☐ Isang hapunan ang inihanda ng tiya ni Lina, ngunit hindi ako mabusog-busog dahil sa bawat subo namin, siya naman ay nakatingin.
    • ☐ Magaan ang pakiramdam ni Mang Juan sa pag-abot ng tulong sa mga naging fronliner ng COVID 19.
  2. Siya ang itinuturing na itim na tupa sa kanilang pamilya.
    • ☐ Si Roel ay may katigasan ng ulo at hindi sumusunod sa kanyang magulang.
    • ☐ Maitim ang pangangatawan ni Roel kaya siya ay naiiba.
Bugtungan Tayo!

Panuto: Sagutin ang sumusunod na bugtong. Iayos ang mga initimang letra upang mabuo ang tamang salita na tutugma sa bawat bugtong. Isulat ang iyong sagot sa hiwalay nasagutang papel.

BilangBugtongSagot
1.Langit sa itaas, langit sa ibaba, tubig sa gitna.GOYIN
2.Ate mo, ate ko, ate ng lahat ng taoTISA
3.Heto na ang magkapatid, nag-uunahang pumanhik.APA
4.Dalawang batong itim, malayo ang nararating.TAMA
5.Kay lapit-lapit nasa mata, di mo pa rin makita.INGATA
6.Isang pamalu-palo, libot na libot ng ginto.ASIM
7.Nakayuko ang reyna, di nalalaglag ang korona.AYABABS
8.Bulaklak muna ang gawin, bago mo ito kainin.INGGAS
9.Nagtago si Pedro, nakalabas ang ulo.AKOP
10.Bumili ako ng alipin, mataas pa sa akin.MBREROSO

[transcriber’s note: the printed table has no header row; “Bilang | Bugtong | Sagot” is added as the column header]

Isaisip

Dugtungan Tayo!

[illustration: woman pointing toward a speech bubble; decorative icon beside the part title]

Binabati kita sa iyong masigasig na pagsagot sa mga katanungan. Sa bahaging ito, ay inaasahan ko pa rin na magagawa mo ang pagsasanay.

Panuto: Dugtungan ang mga pangungusap na may patlang ayon sa iyong natutuhan. Isulat ito sa hiwalay na papel.

May iba’t ibang uri ng Karunungang-bayan. Ang bugtong ay isang uri ng palaisipang nasa anyong _____. Ang kasabihan naman ay _____ ang pagpapakahulugan. Ang sawikain ay mga salitang eupemistiko, patayutay o idyomatiko na ginagamit upang _____ ang paraan ng pagpapahayag. Ang Salawikain naman ay mga butil ng karunungan na _____ng kagandahang-asal ng ating mga ninuno.

Kaya’t mahalaga ang mga karunungang ito dahil _____ _____.

Isagawa

Alam kong malalim na ang kaalaman mo sa karunungang-bayan. Sa pagkakataong ito’y paiigtingin pa ang iyong pagkatuto sa pamamagitan ng pagsagot sa gawain.

Iangkop Mo!

A. Panuto: Basahin ang mga sitwasyong nasa ibaba na nangyayari sa totoong buhay sa kasalukuyan. Mula rito piliin ang pinakaangkop na kasabihan, salawikain o sawikain batay sa sitwasyon. Isulat ang titik ng tamang sagot sa hiwalay na sagutang papel.

  1. Madalas kang tuksuhin ng iyong kamag-aral dahil salat ka sa pangangailangan pero puno ka naman sa pagmamahal ng iyong mga magulang. Ang pangyayaring ito sa iyong buhay ang iyong naging inspirasyon upang mag-aral nang mabuti. Mabilis na dumaan ang panahon at ikaw ay nakapagtapos ng pag-aaral. Ang dating tinutukso noon ay umunlad at nagkaroon na ng magandang buhay.


    A. Kapag may tiyaga, may nilaga.
    B. Aanhin pa ang damo kung patay na ang kabayo.
    C. Huwag mong sa gawin sa iba, ang ayaw mong gawin ng iba sa iyo.
    D. Bago mo linisin ang dungis ng iba, linisin muna ang putik sa iyong mukha.


  2. Hiniling ng matalik mong kaibigan na magsinungaling ka at sabihing kayo ang magkasama sa kaniyang panonood ng sine. Hindi ka pumayag kaya nagalit siya. Hindi ka niya kinibo nang mahabang panahon. Ipinagkibit-balikat mo na lang ang kaniyang ginawa. Dumating ang araw humingi siya ng tawad sa kanyang ginawa at naibalik ang inyong magandang pagkakaibigan.


    A. Ang tunay na kaibigan karamay kainlanman.
    B. Ang tunay na kaibigan, nasusubok sa kagipitan.
    C. Ang tunay na kaibigan ay karamay sa kasinungalingan.
    D. Ang mga hangal ay nagsisinungaling, ang mga matatalino ay nanatili sa katotohanan.


  3. Ang mga frontliners sa panahon ng pandemyang Covid19 ay taos-pusong naglilingkod hindi lamang sa ating komunidad at sa ating bansa.


    A. bukal sa loob
    B. matalas na ulo
    C. makitid mag-isip
    D. malawak mag-isip


  4. Sa kinahaharap nating iba’t ibang isyu sa ating lipunan, hindi maaaring mag bingi-bingihan lamang tayo sa mga pangyayaring ito. Kailangan nating kumilos.


    A. taingang-kawali
    B. mahina ang loob
    C. bahag ang buntot
    D. matalas ang pandinig


  5. Nag-apply sa trabaho si Arnel. Masyadong mahigpit ang pagtanggap ng bagong empleyado kaya nilapitan ni Arnel ang kakilala niyang tagamahala


ng kompanya. Ngunit sa hindi inaasahang pangyayari, hiningan siya nito ng halaga upang maipasok siya sa trabaho. Hindi tumugon si Arnel sa nais ng kakilala sa halip pumila sa hanay ng mga aplikante. Ipinagmamalaki niyang natanggap siya sa trabaho na dumaan sa tamang proseso

A. Matalas ang ulo. B. Mataas ang noo. C. Malawak ang isip. D. Bahag ang buntot.

B. Bumuo ng sariling bugtong na may kaugnayan sa kasalukuyang pangyayari.

  1. Facemask _____
  2. Quarantine ID _____
  3. COVID-19 _____

Tayahin

[illustration: woman pointing toward a speech bubble; decorative icon beside the part title]

Mahusay! Binabati kita dahil nakaabot ka sa parteng ito. Tiyak marami kang natutuhan sa iba’t ibang mga aralin sa Modyul na ito. Ngayon, ating tatayahin ang iyong kaalaman sa nakalipas na aralin.

CO_ Q1_Filipino 8_Module 1

13

A. Panuto: Ang mga sumusunod ay mga halimbawa ng salawikain at kasabihan. Tukuyin ang mahalagang kaisipang napapaloob sa mga karunungang-bayang nabanggit mula sa hanay B. Isulat ang titik ng tamang sagot sa hiwalay na sagutang papel.

Hanay A

  1. Matibay ang walis palibhasa’y nabibigkis.
  2. Ang mabuting halimbawa, ay higit na mabisa kaysa pahayag na dakila.
  3. Sa panahon ng kagipitan, nakikita ang tunay na kaibigan.
  4. Ang magalang na sagot ay nakapapawi ng poot.
  5. Kung may tiyaga, may nilaga.
  6. Sa paghahangad biyaya at kagitna, isang salop ang nawala.
  7. Nasa Diyos ang awa, nasa tao ang gawa.
  8. Ang katamaran, kapatid ng kagutoman.
  9. Aanhin ang bahay na bato, kung ang nakatira ay kuwago.
  10. Ang lumalakad nang matulin, kung matinik ay malalim. Ang lumalakad nang mabagal, kung matinik ay mababaw.

Hanay B

A. Paninindigan at pagsasakripisyo sa sarili at pamilya ay makatatanggap ng biyaya at magandang kinabukasan.

B. Ang lakas ay nakukuha sa pagsasama o pagkakaisa.

C. Sasamahan ka sa pait at ligaya. Tutulungan kang malagpasan ang lahat ng pagsubok na darating sa buhay.

D. Ang paggawa ng Mabuti ay dapat hindi lang malagpasan ang lahat ng pagsubok na darating sa buhay.

E. Pag-isipang Mabuti ang bawat desisyon sa buhay kung makasasama o makabubuti sa iyo upang hindi magsisi sa huli.

F. Ang paghahangad ng sobra-sobra o kasakiman ay naghahatid sa kawalan.

G. Ang Diyos ay maawain, mahabagin at mapagmahal. Tiyak na hindi pababayaan ang tao sa mundo ngunit kailangan dinng tao na magsumikap at kumilos upang mabuhay ang sarili.

H. Ang tao kapag tatamad-tamad at hindi nagsusumikap sa buhay ay magugutom.

I. Ang pagsagot ng po at opo o walang kabastosan ay nagtatanggal ng galit.

J. Hindi mahalaga kung ano man ang iyong katayuan sa buhay kung hindi ang pagpapakita ng kagandahang-asal.

CO_ Q1_Filipino 8_Module 1

14

Panuto: Piliin ang titik ng tamang sagot sa bugtong at sawikain na nasa ibaba.

  1. Lantang-gulay
    a. sira na ang gulay
    b. lanta na ang gulay
    c. sobrang pagod
    d. sobrang tulog


  2. Makapal ang palad
    a. makalyo ang palad
    b. malikhain
    c. masipag
    d. matulungin


  3. Maikling landas, di-maubos lakarin.
    a. anino
    b. daan
    c. sapatos
    d. tsinelas


  4. Hindi tao, hindi hayop, kung uminom ay salup-salop.
    a. baso
    b. batya
    c. lata
    d. tabo


  5. Munting hayop na pangahas, aaligid-aligid sa ningas.
    a. alitaptap
    b. gamu-gamo
    c. paruparo
    d. tutubi


CO_ Q1_Filipino 8_Module 1

15

[illustration: teacher character gesturing toward the page, with a gear-and-hand icon beside the heading]

Karagdagang Gawain

Panuto: Bumuo ng sariling salawikain at kasabihan batay sa pangyayari. Gamitin ang pamantayang nabuo. Isulat ang iyong sagot sa hiwalay na sagutang papel.

Maaring nabalitaan mo na may isang guest speaker sa isang pagtatapos sa hayskul na peke ang mga credentials. Pinabulaanan ng University of the Philippines-Manila na naging estudyante nila ang naturang tagapagsalita. Isa lamang daw ang nagtapos sa Political Science na nagkamit ng mataas na karangalan noong taong 2019. Maliban pa rito hindi rin daw nagbigay ng Best in Research Award ang naturang departamento ng unibersidad. Humingi ng paumanhin ang naturang guest speaker na isa palang SK chairman dahil nais lamang daw niyang maipagmalaki siya ng kanyang magulang. Ang pangyayaring ito ay nagbigay daan upang imbistigahan ng LGU ang kanyang kakayahang mamuno sa mga kabataan.

Salawikain:


Kasabihan:


Pamantayan sa pagbuo ng sariling salawikain at kasabihan54321
1. Nagpapahayag ng kagandahang asal
2. Angkop at mabisa ang mga salitang ginamit sa pagpapahayag ng karunungang-bayan
3. Naghahatid-gabay sa araw-araw na pamumuhay
Kabuong puntos

CO_ Q1_Filipino 8_Module 1

16

[illustration: teacher character gesturing toward a speech bubble]

Napakahusay mo mahal kong mag-aaral! Natapos at napagtagumpayan mo ang aralin. Sana’y naiwan sa iyong isipan ang lahat ng mga napag-aralan natin sa Karunungang Bayan. Nawa’y pahalagahan mo ang mga ito dahil sumasalamin ito sa ating kultura.

Bagaman tapos na tayo sa araling ito. Ihandang muli ang iyong sarili sa panibago na namang aralin, ang Modyul 2: Matatalinghagang Pahayag at Eupemistiko o Masining na Pahayag

CO_ Q1_Filipino 8_Module 1

17

Susi sa Pagwawasto

[illustration: key icon beside the heading]

[transcriber’s note: this page is printed upside down. It was read by turning the page 180 degrees. Entries marked [?] are uncertain.]

Modyul 1- Karunungang Bayan
Subukin
  1. B
  2. C
  3. E [?]
  4. A
  5. D
Batikan
  1. Tama
  2. Kuwentong Bayan
  3. Tama
  4. Duila [?]
  5. Maikling Kuwento
Pagyamanin
  1. [illegible] Hindi man mayaman si Ana, [?] hindi pa rin hinahangaan ang walang sawang pagtulong sa kapwa. [?]
  2. Hindi kailanman [?] kabutihan [?]
Tayahin

A. 1. B [?] 2. C 3. C 4. I 5. A 6. F [?] 7. G 8. H 9. J [?] 10. E

B. Iba-iba ang sagot.

Isagawa

A. 1. A 2. D 3. A 4. A 5. B

Sagot sa bugtong
  1. niyog [?]
  2. atis
  3. paa
  4. mata
  5. tainga
  6. mais
  7. bayabas
  8. saging [?]
  9. palo [?]
  10. sombrero
Karagdagang Gawain

Iba-iba ang sagot.

CO_ Q1_Filipino 8_Module 1

18

Mga Aklat:

Enrijo,Willita A., Bola, Asuncion B., 2013. Panitikang Pilipino-Ikawalong Baitang. Book Media Press, Inc. and Printwell, Inc. Unang Edisyon.

CO_ Q1_Filipino 8_Module 1

Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:

Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)

Ground Floor, Bonifcaio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600

Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985 Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph* blr.lrpd@deped.gov.ph

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

For students and teachers

Looking for a school?

Look up the enrollment, teachers, classrooms and facilities of more than 60,000 schools across the Philippines, from DepEd’s public data. Free to use.

Philippine Schools Directory by TeacherPH · every region, province, division and district