This is the Edukasyon sa Pagpapakatao (EsP) 9 self-learning module for the Unang Markahan (first quarter), Modyul 5: “Tayo’y Sumunod at Makiisa” (let us follow and work together). It was prepared by DepEd Region IX under the Alternative Delivery Mode for Grade 9 learners studying at home. After working through it, learners should be able to explain why a political society exists and what the principles of subsidiarity and solidarity (pagkakaisa) mean.
On this page 7 sections
What learners will learn
The module lists these learning goals under the topic “Lipunang Pulitikal” (political society):
- 2.1 Explain the reason why a political society exists (Naipaliwanag ang dahilan kung bakit may lipunang pulitikal)
- 2.2 Explain the principle of subsidiarity (Naipaliwanag ang prinsipyo ng subsidiarity)
- 2.3 Explain the principle of solidarity (Naipaliwanag ang prinsipyo ng Pagkakaisa)
Lessons in this module
The module has one lesson, “Aralin 1: Lipunang Pang-pulitikal” (political society). It opens with the saying “No man is an island”: people need family, neighbors, teachers, doctors, business people, and leaders to live in peace. The lesson then explains what politics and political society are, followed by the principles of subsidiarity and solidarity.
Key ideas: political society
- Politics comes from the Greek word politiká, from polis, and refers to the system of governing a state or country. Leaders in government are called politicians (politiko).
- Politics is a way for a group of people to agree on common rules, keep them, and change them when circumstances change. Because people have different opinions and interests, politics settles conflicts through compromise, agreement, and negotiation.
- Political society is made up of government leaders. They propose laws and policies and present their views on how to improve the country’s economy.
- Political society is always linked to the word kapangyarihan (power). It manages the community, its material needs, and above all its peace and order.
- Its aim is to let members of society achieve together the important goals they cannot reach one by one, such as education, a peaceful community, and other services.
- The module notes that many people misunderstand the true value of political society because of wrong ideas about its contributions. It also mentions Plato’s Republic, Aristotle’s politics, and the work of Confucius as early sources of political thought.
Key ideas: subsidiarity and solidarity
Prinsipyo ng subsidiarity (principle of subsidiarity)
- The word comes from the Latin subsidium, meaning help.
- It is the government working with citizens for their progress. Things are done at the community level, with help from higher levels of society when needed.
- The government’s duty is to help citizens do what will help them develop; the citizens’ duty is to help one another.
- The module also calls it secondary importance: people naturally focus first on themselves and their families, but caring for the community helps society work.
- Family example: sharing household chores among all members helps the family grow and stay united.
Prinsipyo ng solidarity o pagkakaisa (principle of solidarity)
- Leaders do what the people they lead want, and the people follow their leader’s guidance.
- It is about interest: the welfare of all comes first, and the interest of the majority prevails.
- It is about responsibility: each person fully carries out the role given to them, which helps the community progress quickly.
- The module’s examples include working together on a school project so the result is good, and a united country that has a strong economy, peace, and order.
How to use this module
The module follows the usual self-learning module parts:
- Alamin: read the learning goals and introduction.
- Subukin: the pretest, a 10-item true or false test (Gawain 1) and a word puzzle with 11 words about subsidiarity (Gawain 2).
- Aralin 1: read the lesson on political society and subsidiarity.
- Balikan: a matching-type review (Gawain 3).
- Tuklasin: a crossword puzzle (Gawain 4).
- Suriin: reading on subsidiarity and solidarity.
- Pagyamanin: a concept map on “Lipunang Pulitika” (Gawain 5) and a Venn diagram comparing the two principles (Gawain 6).
- Isaisip: fill in the blanks using a word box (Gawain 7).
- Isagawa: make a slogan on cartolina about political society, subsidiarity, and solidarity (Gawain 8).
- Tayahin: the final test, with true or false items, a word puzzle, and fill in the blanks.
- Karagdagang Gawain: cut out two pictures each showing the value of political society, subsidiarity, and solidarity.
The slogan is scored from 4 to 1 on five criteria: Pagkamalikhain (creativity), Pamamahala ng Oras (time management), Presentasyon (presentation), Organisasyon (organization), and Kaangkupan sa Paksa (fit to the topic). Materials listed are cartolina, crayons, watercolor, pencil, permanent marker, and ruler.
- Learners: Do not write on the module. Answer on separate paper, and check your answers honestly with the Susi sa Pagwawasto (answer key). Contact your teacher if you have trouble understanding the lesson.
- Parents and guardians: The module says it comes with a teacher or facilitator guide with tips for helping your child at home. The pretest shows whether your child needs extra help.
- Teachers: The answer key covers the true or false tests and word puzzles of Subukin and Tayahin. Plan how you will check the other activities and the slogan, which uses the rubric above.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this EsP module for?
It is for Grade 9 Edukasyon sa Pagpapakatao, first quarter (Unang Markahan), Module 5.
What does the principle of subsidiarity mean in this module?
It comes from the Latin word subsidium, meaning help. It means the government works with citizens for their progress, and things are done at the community level with help from higher levels of society.
What is the principle of solidarity or pagkakaisa?
Leaders act on what the people want, and the people follow their leaders’ guidance. It puts the welfare of all first and asks each person to fulfill their responsibility.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto gives answers for the true or false tests and the word puzzles in the pretest (Subukin) and final test (Tayahin).
What is the performance task?
Learners make a slogan on cartolina showing what they understood about political society, subsidiarity, and solidarity. It is scored with a rubric on creativity, time management, presentation, organization, and fit to the topic.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Edukasyon sa Pagpapakatao – Unang Markahan – Modyul 5: Tayo’y Sumunod at Makiisa
9
Edukasyon sa Pagpapakatao Unang Markahan – Modyul 5: Tayo’y Sumunod at Makiisa
[illustration: students reading and studying outdoors and at a desk, a teacher, and a globe]
CO_Q1_EsP9_ Module5
PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI
Edukasyon sa Pagpapakatao – Ikasiyam na Baitang Alternative Delivery Mode Unang Markahan – Modyul 5: Tayo’y Sumunod at Makiisa Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Ivy Abdon Samson Editor: Charie S. Bato, Filma B. Catalan Tagasuri: Monalisa Babiera, Epimaco M. Paster Tagaguhit: Tagalapat: Liezel R. Capitanea Tagapamahala: Isabelita M. Borres Eugenio B. Penales Sonia D. Gonzales Jeanelyn A. Aleman Evelyn F. Importante Rose Marie E. Diocares
Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________
Department of Education – Region IX Office Address: Regional Center, Balintawak, Pagadian City E-mail Address: region9@deped.gov.ph
9
Edukasyon sa Pagpapakatao Unang Markahan – Modyul 5: Tayo’y Sumunod at Makiisa
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang Makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan naming na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sap ag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kani na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
[illustration: hand touching a circle, a learning-activity icon]
Lipunang Pulitikal
Sa modyul na ito, inaasahang malilinang sa iyo ang kaalaman, kakayahan at pag-unawa sa:
- 2.1. Naipaliwanag ang dahilan kung bakit may lipunang pulitikal
- 2.2. Naipaliwanag ang prinsipyo ng subsidiarity
- 2.3. Naipaliwanag ang prinsipyo ng Pagkakaisa
Ika nga sa isang kasabihan, “No man is an island”. Hindi sapat sa atin na mamuhay tayo na tayo lamang. Nangangailangan pa rin tayo ng ibang tao na makakasuporta sa ating mga pangangailangan gaya ng pagkain, medical, edukasyon at kahit na sa emosyonal na aspeto. Kailangan parin natin ang ibang tao gaya ng ating pamilya, kapitbahay, mga guro, doktor, abogado, mga negosyante at ang ating mga liders para tayo ay mamuhay ng mapayapa at matiwasay. Sila ang bumubuo ng ating lipunan o komunidad kung saan tayo ay nakikihalubilo araw araw para matugunan ang ating mga pangangailangan.
Kapag ang isang pangkat ng mga tao ay naninirahan, dapat silang sumang-ayon sa isang hanay ng mga pangkalahatang prinsipyo. Ang politika ay isang mekanismo kung saan maaaring makarating ang mga tao sa mga pangkalahatang tuntunin; panatilihin ang mga ito; baguhin ang mga ito bilang bawat pagbabago ng mga kalagayan. Sa madaling paraan, ito ay ang proseso ng paggawa ng mga pagpapasya na nalalapat sa mga miyembro ng isang pangkat. Ngayon, ang mga tao ay may karibal na mga opinyon, iba’t ibang gusto, mga pangangailangan sa pakikipagkumpitensya at tumututol na mga interes. Tinitiyak nito ang mga salungatan tungkol sa mga alituntunin kung saan nakatira ang mga tao. Gayunpaman, upang maimpluwensyahan ang mga patakarang ito ay dapat silang magtulungan, makipagtulungan at kumilos nang magkakasama sa mga salita ni Arendt. Sa gayon, ang politika ay isang proseso ng resolusyon sa salungatan, kung saan ang mga karibal na pananaw o mga interes na nakikipagkumpitensya ay pinagkasundo sa isa’t isa – sa pamamagitan ng kompromiso, pagkakasundo at negosasyon.
Isa-isa nating diskobrehin ang mga sagot sa mga katanungang, ano ang dahilan kung bakit may lipunang pulitikal? Ano ang ibig sabihin ng prinsipyo ng subsidiarity at ano ang prinsipyo ng pagkakaisa? Tara na at magsimula na tayong punan ang ating mga pag-uusisa at palawakain ang ating kaalaman.
Subukin
[illustration: hand holding a pencil, a learning-activity icon]
Gawain 1: Pagpapasya
Isulat sa patlang ang TAMA kung ang isinasaad ng mga pangungusap ay katotohanan at MALI kung hindi.
___________1. Ang lipunang pulitikal ay laging nauugnay sa salitang kapangyarihan. ___________2. Ang lipunang pulitikal ay ang nangangasiwa ng ating pamayanan, ang mga materyal na pangangailangan nito at lalo na ang katahimikan at kapayapaan. ___________3. Pag wala ang lipunang pulitikal kaya pa ring makamtan ang kapayapaan at matiwasay na pamumuhay sa isang baryo o lungsod. ___________4. Ang layunin ng politika ay upang paganahin ang mga miyembro ng isang lipunan na kolektibong makamit ang mga mahahalagang layunin ng tao na hindi nila makamit nang paisa-isa. ___________5. Sa isang lipunan maaaring sundin natin ang kahit sinong magbibigay ng panuto, gabay o batas at opinyon nang kahit sinong miyembro nito kahit na ito ay magdudulot ng kaguluhan. ___________6. Ang ating mga pinuno ang siyang tagagawa ng mga hakbang at plano ukol sa mga programang makatutulong sa mga mamamayan na magkaroon ng matiwasay na pamumuhay. ___________7. Isa sa magandang epekto ng sistemang pulitikal na ginagamit ang prinsipyong subsidiarity ay ang inisyatibo ng indibidwal at grupo ay nabibigyan ng pinakamataas na saklaw upang malutas ang mga problema. ___________8. Ang ating lipunang pulitikal ang siyang pangangasiwaan ng mga mamamayan upang magkaroon sila nang magandang kabuhayan. ___________9. Minsan ang ating lipunang pulitikal ang nakatutulong sa atin na makamit natin ang mga pangangailangan gaya ng edukasyon, tahimik na pamayanan at iba pang importanteng serbisyo sa komunidad. ___________10. Marami ang hindi nakakaintindi sa tunay na halaga ng lipunang pulitikal dahil sa mga maling haka-haka ukol sa mga kontribusyon nito sa pamayanan.
Gawain 2: Word Puzzle
Panuto: Hanapin sa loob ng puzzle ang mga salitang may kaugnayan sa paksang subsidiarity. Isulat ang mga ito sa papel (may labing isang salita).
| P | A | G | A | A | R | A | L | H | K | L | K |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | C | D | H | N | M | O | K | P | I | T | A |
| G | B | W | A | S | T | O | L | A | H | A | T |
| A | C | A | B | O | L | O | U | N | O | P | A |
| M | A | D | A | L | I | A | N | L | A | A | R |
| G | K | A | D | U | S | H | A | I | M | T | U |
| H | S | G | D | S | Y | A | S | P | L | A | N |
| I | Y | A | A | Y | U | S | G | U | W | P | G |
| K | O | H | D | O | G | D | H | N | T | A | A |
| L | N | G | S | N | A | F | A | A | U | T | N |
| N | H | G | G | S | D | D | K | N | A | A | O |
| A | G | A | D | N | A | L | U | N | A | S | P |
Aralin 1 Lipunang Pang-pulitikal
Lipunang Pulitikal
Ano ba ang lipunang pulitikal? Gaano ba ito kahalaga? Ano naman ang prinsipyong subsidiarity? Mahalaga ba ito? Anu-ano naman ang epekto nito sa ating lipunan? Ano naman ang prinsipyo ng pagkakaisa? Gaano ito kahalaga at anu-ano naman ang epekto nito sa ating lipunan? Maraming mga indibidwal ang nagtatanong kung ano talaga ang halaga nang politika sa lipunan. Anu- ano ang mga papel na ginagampanan nito sa lipunan? Minsan napapatanong sila kung kailangan pa ba talaga ng mga mamamayan nang lipunang pulitikal?
Ang salitang pulitika ay tumutukoy sa sistema ng pamamahala ng estado o bansa na nagmula sa salitang Greek politiká, isang derivation ng mga ”polis” na nagpapahiwatig ng parehong elemento ng pamahalaan at katulad ng pamayanang pang-estado sa lahat. Ito ay pinamamahalaan ng mga pinuno sa gobyerno na tinatawag na politiko. Ang politika ay talagang naroroon kapag mayroong isang koleksyon ng mga tao na bumubuo ng isang pamayanan. Ang lipunang pulitikal ay sinasabing isang hanay ng mga aksyon o pangyayari na nag-aangat ng mga katanungan sa komunidad o lipunan sa kabuuan. Ang kanilang mga gawain, pagpaplano at desisyon ay may malaking epekto sa pangkalahatang populasyon sa isang partikular na oras.
Ito ay ang kasanayan at teorya na mang-impluwensya ng mga tao, civic man o indibidwal na mga antas – ito ay tumutukoy sa pagkamit ng katungkulan, kapangyarihan at mga posisyon ng pamumuno- maituturing na organisadong kontrol sa isang tao sa komunidad, lalo na sa estado. May iba’t ibang pamamaraan para trabahuhin ang pulitika, kung saan kasama sa pagpapataas ng sarili nitong pananaw, pag-aayos ng iba pang mga pampulitikang paksa, paggawa ng mga batas, at paggamit ng kapangyarihan/puwersa, at kabilang ang digma laban sa mga adbersaryo.
Ang lipunang pulitikal ay binubuo ng mga pinuno at lider ng gobyerno. Ang mga indibidwal na ito ay nagbubuo ng mga panukalang batas, nagmumungkahi ng mga patakaran at nagtataguyod ng kanilang mga pananaw sa kung paano mapahusay ang pagganap ng ekonomiya ng bansa. Minsan ang ating lipunang pulitikal ang nakatutulong sa atin na makamit natin ang mga pangangailangan gaya ng edukasyon, tahimik na pamayanan at iba pang mahalagang serbisyo sa komunidad. Marami ang hindi nakakaintindi sa tunay na halaga ng lipunang pulitikal dahil sa mga maling hakahaka ukol sa mga kontribusyon nito sa pamayanan.
Ang lipunang pulitikal ay may kakayahang gumawa ng mga pagbabago batay sa kanilang mga pananaw sa kung paano dapat pangasiwaan ang mga mahalagang mga pangangailangan ng isang komunidad. Ang lipunang pulitikal ay laging nauugnay sa salitang kapangyarihan. Ito ay nangangasiwa ng ating pamayanan, ang mga materyal na pangangailangan nito at lalo na ang katahimikan at kapayapaan. Ito ay naglalayon na paganahin ang mga miyembro ng isang lipunan na kolektibong makamit ang mga mahahalagang layunin ng tao na hindi nila makamit nang paisa-isa. Ang ating mga pinuno ang siyang taga-gawa ng mga hakbang at plano ukol sa mga programang makatutulong sa mga mamamayan na magkaroon ng matiwasay na pamumuhay.
Ito ay ginagamit sa isang malawak na hanay ng mga sosyal na antas, mula sa tribo ng tradisyonal na lipunan, sa pamamagitan ng modernong mga lokal na pamahalaan, mga kumpanya at institusyon ng hanggang sa pinakamataas na punong-estado hanggang sa pang-internasyonal na antas. Isang pampulitikang sistema ay tumutukoy sa katanggap-tanggap na mga pamamaraang pampulitika sa loob ng isang tiyak na lipunan. Sa kasaysayan, ito ay pag-iisip na mahihinuha mula sa sinaunang panahon na matagumpay na gumana tulad ng Republika ni Plato, pulitika ni Aristotle at ang opus ni Confucius.
Ang prinsipyo ng subsidiarity ay ang pakikipagtulungan ng pamahalaan sa mga mamamayan para sa ikauunlad nito. Maaaring pairalin ang prinsipyo ng subsidiarity sa pamilya kung ang lahat ng miyembro nito ay makikipagtulungan sa bawat isa. Halimbawa, ang mga gawaing-bahay na maaaring paghatian ng bawat isa, tiyak makatutulong ito sa ikauunlad at pagkakabuklod ng pamilya. Ang pagkakaroon ng pagkakaisa sa bawat pamilya ang simula upang mas maisagawa ito sa ating lipunan. Nagmula ito sa salitang subsidium (Latin) na ang kahulugan ay tulong. Ito ay ipinakikita na likas sa isang panlipunang gawain ang pagbibigay-tulong o suporta sa lahat ng kasapi ng lipunan. Ang subsidiarity ay nangangahulugan na ang mga bagay ay naisasagawa sa antas ng pamayanan sa tulong ng mga naroroon sa mas mataas na antas ng lipunan, hangga’t maaari. Ang pagtulong ay isang katangian na taglay ng isang tao na handang ialay kahit ang sarili para sa kabutihang panlahat. Ang pagmamamalasakit ay nakikita sa mga pagsuporta tulad ng pakikilahok sa programa ng komunidad na makatutulong sa paglutas ng mga suliranin nito.
Balikan
Gawain 3: Pagtatapat- tapat
Panuto: Basahing mabuti ang pangungusap sa Hanay A at itapat ito sa mga salitang tinutukoy nito na nasa Hanay B. Isulat ang letra ng iyong sagot sa patlang bago ang bawat aytem.
| Hanay A | Hanay B |
|---|---|
| _____1. Tumutukoy ng parehong elemento ng pamahalaan at katulad ng pamayanang pang-estado sa lahat | a. Estado |
| _____2. Salitang laging nauugnay sa pulitika | b. John Dewey |
| _____3. Philosopher na nagsimula sa konseptong pulitika | c. Polis |
| _____4. Pinapangasiwaan ng mga pinuno ng pulitika | d. Batas |
| _____5. Mga sinasagawa ng mga pinuno upang matiyak ang matiwasay na pamumuhay ng mga mamamayan | e. Programa |
| f. Kapangyarihan | |
| g. Pamayanan | |
| h. Aristole | |
| i. Politiko |
Mga Tala para sa Guro
Ang mga modyul na ito ay magkatuwang na inihanda at sinuri ng mga edukador mula sa mga publiko at pribadong paaralan, at pamantasan. Hinikayat naming ang mga guro at ibang nasa larangan ng edukasyon na mag-email ng kanilang puna at mungkahi sa Kagawaran ng Edukasyon sa action @deped.gov.ph.
Tuklasin
Gawain 4. Crossword Puzzle
Panuto: Isulat ang salitang tinutukoy at inilalarawan sa bawat aytem sa loob ng crossword puzzle box
Pababa
- 1- Pinangangasiwaan ng mga pinuno
- 2- Dapat eksaktong mga ideya bago gawin ang isang hakbang
- 3- Tinuturing na dapat payapa at matiwasay
- 4- Halimbawa ng Pagkakaisa
- 5- Greek_word ng subsidiarity
Pahalang
- 1- Nangangahulugan din ng pagkakaisa
- 2- Kailangan ng mamamayan para makamtan ang kaunlaran
- 3- Halimbawa ng subsidiarity
- 4- Tumutukoy sa indibidwal na interes
- 5- Dapat gawin ng pamahalaan tuwing may suliran
Crossword Puzzle
[chart: crossword puzzle grid; Crossword Puzzle]
Clue numbers printed in the grid: 3, 2, 1, 5 (top row); 4 (second row); 2 (third row); 5 (fourth row); 1 (sixth row); 4 (eighth row).
transcriber’s note: the grid cells are empty; only the clue numbers are printed.
Suriin
[illustration: people voting at a ballot box, with signs reading “VOTE NR 1” and “VOTE”]
www.shutterstock.com · 1215770605
Ano ang ideya mo ng prinsipyong subsidiarity? Ano naman ang prinsipyong solidarity o pagkakaisa?
Ang prinsipyo ng subsidiarity ay tinatawag na secondary importance. Likas sa mga tao na pangunahing tuonan ng pansin ang kanilang mga sarili at pamilya. Mahalagang maging isa sa ating mga pagpapahalaga ang maiukol sa pamayanan bilang bahagi ng komunidad, sapagkat makatutulong ito sa proseso ng lipunan.
Ang tungkulin ng pamahalaan ay matulungan ang mga mamamayan na magawa nila ang makapagpapaunlad sa kanila. Ang mga tungkulin naman ng mga mamamayan ay ang magtulungan. Mahalaga ang bayan sa bawat isa kaya dapat na pahalagahan din natin ito. Higit na makatutulong sa pagtataguyod ng isang maunlad at mapayapang pamayanan, ganoon din sa ating pamilya ang dalawang prinsipyo na ito.
Ang prinsipyo ng solidarity ay tinatawag ding prinsipyo ng pagkakaisa. Sa prinsipyo na ito, kung ano ang gusto ng mga pinamumunuan o mamamayan ay siyang gagawin ng pinuno at ang pinamumunuan ay kailangan na sumusunod sa giya ng kanilang pinuno. Ito ay tungkol sa interes kung saan ang pinakamahalaga ay ang kapakanan ng lahat at kung ano ang interes ng nakararami ay siyang papangibabawin. Ito rin ay tungkol sa responsibilidad kung saan ganap na tinutugunan ng bawat indibidwal ang gampaning nakaatang sa kanya. Ito ay mahalaga upang magkaroon ng mabilis na pag-unlad ang pamayanang kanyang kinabibilangan.
Pagyamanin
Gawain 5: Concept Map
Panuto: Gamit ang concept map magbigay ng limang (5) salita na mauugnay sa salita sa loob ng bilog.
A.
[chart: concept map; Gawain 5: Concept Map]
Center circle: Lipunang Pulitika
Gawain 6: Venn Diagram
Panuto: Gamit ang Venn Diagram, paghambingin at ipahalintulad (Compare and Contrast) ang Prinsipyong Subsidiarity at Prinsipyong Pagkakaisa.
[chart: Venn diagram; Gawain 6: Venn Diagram]
transcriber’s note: the two circles have no printed labels.
malakas puso ekonomiya desisyon resulta buo pagkakaunawaan suhestiyon mithiin layunin kaayusan kapayapaan nagtutulungan
Isaisip
Gawain 7: Punan ang Patlang
Panuto: Basahing maigi ang mga pangungusap. Punan ng tamang sagot ang bawat patlang na makikita sa loob ng kahon sa ibaba.
- Kapag tayo ay may pagkakaisa, tayo ay nagiging _____at buo.
- Ang pagkakaisa ay isang gawain na naglalayon ng iisang puso, iisang damdamin at iisang _____.
- Tayo ay nagkakaroon ng _____ hindi lamang sa ating sarili, sa pamilya pati na rin sa ating bayan.
- Tayo rin ay _____ hindi lamang sa pamilya kundi pati sa ating ekonomiya.
- I-rerespeto ang mga _____ ng bawat isa at pakinggan ang _____ng bawat isa.
- Kung sa paaralan, halimbawa mayroon kayong proyekto na pinagagawa ng iyong guro, mas kinakailangan na mayroon kayong pagkakaisa sa paggawa ng dapat gawin upang maging maganda ang _____ nito.
- Kung sa ating bansa naman, mas mabuti ang magkaisa upang hindi magkaroon ng hindi _____.
- Ang nagkakaisang bansa ay mayroong mabuti at masaganang _____.
- Tayo ay nagkakaroon ng iisang mithiin na nagdudulot ng _____ at _____ sa ating bansa.
Isagawa
Gawain 8. Paggawa ng Slogan
Layunin:
- Mailarawan ang dahilan ng pagkakaroon ng lipunang pulitikal
- Mailarawan ang kahulugan ng prinsipyo ng subdisiarity at pagkakaisa
- Maikukumpara ang dalawang prinsipyo sa pamamagitan ng mga halimbawa
Mga Kagamitan:
kartolina, krayola, water kolor, lapis, permanent marker, ruler
Panuto: Basahin ang nasa ibaba.
- Sa isang kartolina gumawa ng isang slogan na magpapakita ng iyong naintindihan tungkol sa paksa ng lipunang pulitikal. Ipakita din ang kahulugan ng prinsipyong subsidiarity at pagkakaisa.
- Ang iyong output ay susuriin gamit ang rubrics na ito:
| MGA KRAYTERYA | 4 | 3 | 2 | 1 | Puntos |
|---|---|---|---|---|---|
| Pagkamalikhain | Lubos na nagpamalas ng pagkamalikhain sa paghahanda. | Naging malikhain sa paghahanda. | Hindi gaanong naging malikhain sa paghahanda. | Walang ipinamalas na pagkamalikhain sa paghahanda. | |
| Pamamahala ng Oras | Ginamit ang sapat na oras sa paggawa ng sariling disenyo sa gawain. | Ginamit ang oras na itinakda sa paggawa at naibigay sa tamang oras. | Naisumite dahil binantayan ng guro | Hindi handa at hindi tapos. | |
| Presentasyon | Lubhang naging malinaw ang pagbigkas at paghahatid ng mensahe. | Naging malinaw ang pagbigkas at paghahatid ng mensahe. | Hindi gaanong malinaw ang pagbigkas at paghahatid ng mensahe. | Hindi naging malinaw ang pagbigkas/paghahatid ng mensahe. | |
| Organisasyon | Buo ang kaisipan, naaalinsunod, kumpleto ang detalye at napalinaw. | May kaisahan at may sapat na detalye at malinaw na layunin. | naaalinsunod, may kaisahan, kulang sa detalye at hindi gaanong malinaw ang layunin | Hindi ganap ang pagkakabuo, kulang ang detalye at di-malinaw ang layunin |
transcriber’s note: table continued from the previous page
| MGA KRAYTERYA | 4 | 3 | 2 | 1 | Puntos |
|---|---|---|---|---|---|
| Kaangkupan sa Paksa | Angkop na angkop ang mga salita (islogan) at larawan sa paksa. | Angkop ang mga salita o islogan sa larawan ng paksa. | Hindi gaanong angkop ang mga salita atlarawan sa paksa | Hindi angkop ang mga salita at larawan sa paksa. | |
| Kabuuang Puntos |
Tayahin
Gawain 1: Pagpapasya
Isulat sa patlang ang TAMA kung ang isinasaad ng mga pangungusap ay katotohanan at MALI kung hindi.
_____1. Ang layunin ng politika ay upang paganahin ang mga miyembro ng isang lipunan na kolektibong makamit ang mga mahahalagang layunin ng tao na hindi nila makamit nang paisa-isa.
_____2. Ang ating mga pinuno ang siyang tagagawa nang mga hakbang at plano ukol sa mga programang makatutulong sa mga mamamayan na magkaroon nang matiwasay na pamumuhay.
_____3. Pag wala ang lipunang pulitikal kaya pa ring makamtan ang kapayapaan at matiwasay na pamumuhay sa isang baryo o lungsod.
_____4. Isa sa magandang epekto ng sistemang pulitikal na ginagamit ang prinsipyong subsidiarity ay ang inisiyatibo ng indibiduwal at grupo ay nabibigyan ng pinakamataas na saklaw upang malutas ang mga problema.
_____5. Marami ang hindi nakakaintindi sa tunay na halaga ng lipunang pulitikal dahil sa mga maling hakahaka ukol sa mga kontribusyon nito sa pamayanan.
_____6. Ang lipunang pulitikal ay laging nauugnay sa salitang kapangyarihan.
_____7. Sa isang lipunan maaring sundin natin ang kahit sinong magbibigay ng panuto, gabay o batas at opinyon nang kahit sinong miyembro nito kahit na ito ay magdudulot ng kaguluhan.
_____8. Ang lipunang pulitikal ay ang nangangasiwa ng ating pamayanan, ang mga materyal na pangangailangan nito at lalo na ang katahimikan at kapayapaan.
Gawain 2: Word Puzzle
__________9. Minsan ang ating lipunang pulitikal ang nakatutulong sa atin na makamit natin ang mga pangangailangan gaya ng edukasyon, tahimik na pamayanan at iba pang importanteng serbisyo sa komunidad.
__________10. Ang ating lipunang pulitikal ang siyang pangangasiwaan ng mga mamamayan upang magkaroon sila ng magandang kabuhayan.
Panuto: Hanapin sa loob ng puzzle ang mga salitang may kaugnayan sa paksang subsidiarity. (May labing isang salita)
| P | A | G | A | A | R | A | L | H | K | L | K |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | C | D | H | N | M | O | K | P | I | T | A |
| G | B | W | A | S | T | O | L | A | H | A | T |
| A | C | A | B | O | L | O | U | N | O | P | A |
| M | A | D | A | L | I | A | N | L | A | A | R |
| G | K | A | D | U | S | H | A | I | M | T | U |
| H | S | G | D | S | Y | A | S | P | L | S | N |
| I | Y | A | A | Y | U | S | G | U | W | P | G |
| K | O | H | D | O | G | D | H | N | T | A | A |
| L | N | G | S | N | A | F | A | A | U | T | N |
| N | H | G | G | A | D | D | K | N | A | A | O |
| A | G | A | D | N | A | L | U | N | A | S | P |
Gawain 3. Punan ang Patlang
Panuto: Basahing maigi ang mga pangungusap. Punan ng tamang sagot ang bawat patlang na makikita sa loob ng kahon sa ibaba.
malakas puso ekonomiya desisyon resulta
buo pagkakaunawaan suhestiyon mithiin
layunin kaayusan kapayapaan nagtutulungan
- Tayo ay nagkakaroon ng _________ hindi lamang sa ating sarili, sa pamilya pati na rin sa ating bayan.
- Tayo rin ay ___________hindi lamang sa pamilya kundi pati sa ating ekonomiya.
- Kung sa ating bansa naman, mas mabuti ang magkaisa upang hindi magkaroon ng hindi ______________.
- Ang nagkakaisang bansa ay mayroong mabuti at masaganang ________.
- Irerespeto ang mga ______________ ng bawat isa at pakinggan ang _________ng bawat isa.
- Kung sa paaralan, halimbawa na mayroon kayong proyekto na pinagagawa ng iyong guro, mas kinakailangan na mayroon kayong pagkakaisa sa paggawa ng dapat gawin upang maging maganda ang __________ nito.
- Tayo ay nagkakaroon ng iisang mithiin na nagdudulot ng __________ at ___________ sa ating bansa.
- Kapag tayo ay may pagkakaisa, tayo ay nagiging ____________at buo.
- Ang pagkakaisa ay isang gawain na naglalayon ng iisang puso, iisang damdamin at iisang _________.
Karagdagang Gawain
Panuto: Gumupit ng dalawang (2) larawan na nailalarawan ang halaga ng lipunang pulitikal sa lipunan at mamamayan, dalawang (2) larawan na naipakikita ang kahulugan ng prinsipyong subsidiarity at dalawang (2) larawan naman na nagpapakita ng kahulugan ng prinsipyong pagkakaisa.
Susi sa Pagwawasto
Tayahin
Gawain 1
- TAMA
- TAMA
- MALI
- TAMA
- TAMA
- TAMA
- MALI
- TAMA
- TAMA
- MALI
Gawain 2 Word Puzzle
- Katarungan
- Madalian
- Pagkakaunawaan
- Patas
- Agad na lunas
- Tapat
- Panlipunan
- Wasto
- Lunas
- Isyu
- Pag-aaral
Subukin
Gawain 1
- TAMA
- TAMA
- MALI
- TAMA
- MALI
- TAMA
- TAMA
- MALI
- TAMA
- TAMA
Gawain 2 Word Puzzle
- Pag – aaral
- Katarungan
- Panlipunan
- Tapat
- Wasto
- Aksyon
- Madalian
- Isyu
- Lunas
- Patas
- Agad na lunas
Subukin
Gawain 2 Word Puzzle
transcriber’s note: this answer grid is printed upside down and is shown here turned upright; the highlighted cells are not reproduced.
| P | A | G | A | A | R | A | L | H | K | L | K |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | C | D | H | N | M | O | K | P | I | T | A |
| G | B | W | A | S | T | O | L | A | H | A | T |
| A | C | A | B | O | L | O | U | N | O | P | A |
| M | A | D | A | L | I | A | N | L | A | A | R |
| G | K | A | D | U | S | H | A | I | M | T | U |
| H | S | G | D | S | Y | A | S | P | L | S | N |
| I | Y | A | A | Y | U | S | G | U | W | P | G |
| K | O | H | D | O | G | D | H | N | T | A | A |
| L | N | G | S | N | A | F | A | A | U | T | N |
| N | H | G | G | A | D | D | K | N | A | A | O |
| A | G | A | D | N | A | L | U | N | A | S | P |
Tayahin
Gawain 2 Word Puzzle
transcriber’s note: this answer grid is printed upside down and is shown here turned upright; the highlighted cells are not reproduced. The cell in row 10, column 2 could not be read with certainty and is marked [?].
| K | A | T | A | R | U | N | G | A | N | L | M |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | D | G | A | D | L | M | N | O | P | H | A |
| O | E | F | G | G | H | I | O | A | M | J | D |
| D | R | G | A | H | P | H | K | L | P | K | A |
| A | G | A | D | N | A | L | U | N | A | S | L |
| G | H | J | K | L | T | K | T | K | G | L | I |
| A | S | O | A | L | I | A | A | A | A | L | A |
| I | S | Y | U | M | S | G | D | N | A | M | N |
| P | A | A | N | A | A | A | A | O | R | O | H |
| A | B | O | [?] | S | B | P | T | P | A | G | O |
| A | W | A | S | T | O | E | N | T | L | O | K |
| P | A | N | L | I | P | U | N | A | N | N | H |
Sanggunian
Gayola, Sheryll T. et.al (2015). Edukasyon sa Pagpapakatao Modyul para sa Mag-aaral. FEP Printing Corporation. Pasig City
Isidro, Ralph (2015). Mosyul 2 Lipunang Pampulitika Prinsipyo ng Subsidiarity at Pagkakaisa.
Draft March 31, 2014. Edukasyon sa Pagpapakatao, Baitang 9, Modyul 2 Pahina 17
Website:
http: //www.slideshare.net/marcomed/grade-9-edukasyon-sa-pagpapakataolearners-module
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply