This is the Edukasyon sa Pagpapakatao (EsP) Grade 8 self-learning module for Quarter 1, Module 6: “Banta sa Pamilyang Pilipino” (threats to the Filipino family). It is part of DepEd’s Alternative Delivery Mode and is written in Filipino for learners studying at home with a parent or other facilitator. After it, learners can name and analyze the threats a family faces in educating children, guiding their decisions, and forming their faith.
On this page 6 sections
What learners will learn
The module develops one learning competency:
- Nasusuri ang mga banta sa pamilyang Pilipino sa pagbibigay ng edukasyon, paggabay sa pagpapasya at paghubog ng pananampalataya (analyzes the threats to the Filipino family in providing education, guiding decision-making, and forming faith). (EsP8PB-Ic-2.2)
The module has one lesson, Aralin 1: Banta sa Pamilyang Pilipino. It builds on the previous module, which looked at how one’s own family gives education, guides decisions, and forms faith.
Key ideas: three family missions and their threats
The module starts from a simple point. Parents shape their children’s beliefs, behavior, and habits. Three of their main tasks are giving education, guiding decisions, and forming faith. Each task faces threats that the family needs to overcome together.
1. Pagbibigay ng edukasyon (giving education)
The module calls education the one treasure that parents can pass on to their children for life. It also calls parents the first teachers at home. The threats it names are:
- Kahirapan (poverty): the heaviest problem, and the reason some parents stop their children’s schooling. The module says unity and cooperation in the family help overcome it. When one member finishes school, the family’s hope of a better life grows.
- Impluwensiya ng kaibigan (influence of friends): friends can affect a learner well or badly. Learners should avoid classmates who cut classes, have vices, or are hooked on online games. They should choose friends who have dreams, good intentions, and faith in God.
- Diskriminasyon sa lahi (racial discrimination): children from ethnic groups may face insults and belittling. Fear of shame can keep them from going to school.
- Pag-usbong ng teknolohiya (rise of technology): technology helps learning, but too much of it can lead to plagiarism, too much gaming, and hours on social media. Parents should guide how children use it.
2. Paggabay sa pagpapasiya (guiding decisions)
Parents should not decide for their children without asking them. Instead, they should help them become calm, wise, and careful decision-makers. Whatever a person decides, they are responsible for the result. The threats are:
- Labis na pagmamahal ng magulang (spoiling children): a child who always depends on the parents’ decisions struggles to solve their own problems later.
- Kawalan ng sapat na oras (lack of time with children): without guidance, children copy poor decisions from others. The module calls time the most important gift a parent can give.
- Teknolohiya (technology): for example, an angry child who posts feelings on social media without thinking of who may be hurt. Parents should teach proper use and set time limits.
3. Paghubog ng pananampalataya (forming faith)
Parents are the main shapers of a child’s faith, which gives hope and the strength to face trials. The threats are:
- Kultura (culture): with many religions and views, beliefs can be pulled away from what a person was raised with. The module’s example is a couple of different religions.
- Oras (time): when families have no time to pray and reflect together, children do not see why faith matters.
- Teknolohiya (technology): many young people reach for their phone first thing in the morning instead of praying or giving thanks.
The module encourages families to go to church and pray together. It adds that a family with enough education learns to respect one another’s decisions.
Activities in the module
| Part | Activity | What learners do |
|---|---|---|
| Subukin | 15-item pretest | Multiple choice on the three types of threats |
| Balikan | Gawain 1: Hanap-Salita! | Crossword reviewing the previous module |
| Tuklasin | Gawain 2: Punto Ko, Suriin Mo! | Study a picture of a family crossing a broken bridge to school and answer guide questions |
| Pagyamanin | Gawain 3 to 5 | Analyze pictures, label situations (PE, PP, PM), and give opinions on short stories |
| Isaisip | Gawain 6: Sampayan ng Karunungan! | Fill in a graphic organizer of threats and how to overcome them |
| Isagawa | Gawain 7: Sulat-Talahanayan! | List the cause, effect, and solution of threats in your own family |
| Tayahin | 15-item posttest | Multiple choice |
| Karagdagang Gawain | Gawain 8: Tala ng Karunungan! | List three activities for each family mission |
In Gawain 4, PE marks a threat to education, PP a threat to guiding decisions, and PM a threat to faith.
How to use this module
- Learners: Take the Subukin pretest first, then go through the parts in order. Write all answers on a separate sheet of paper, and do not write on the module so others can use it. Check your work honestly with the Susi sa Pagwawasto (answer key) at the end. Contact your teacher if you have trouble understanding the lesson.
- Parents and facilitators: Several activities, such as Gawain 7, ask learners to reflect on their own family. Talk through these with your child. The scoring guides printed under each activity show how the answers are graded.
- Teachers: The teacher’s note says that if the learner completes the Balikan activity well, they can move on. If not, have them go back to the previous module. Gawain 4 to 8 include point-based scoring rubrics.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this EsP module for?
It is Edukasyon sa Pagpapakatao Grade 8, Quarter 1 (Unang Markahan), Module 6.
What does Banta sa Pamilyang Pilipino mean?
It means threats to the Filipino family. The module looks at threats to three family tasks: giving education, guiding children’s decisions, and forming their faith.
What is the main threat to giving education, according to the module?
The module calls kahirapan (poverty) the heaviest problem a family faces in educating children. It says unity and cooperation in the family help overcome it.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the pretest, the posttest, and Gawain 1, 3, 4, and 5. Open-ended activities are scored with the rubrics printed under them.
What competency does this module cover?
It covers EsP8PB-Ic-2.2: analyzing the threats to the Filipino family in providing education, guiding decision-making, and forming faith.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Edukasyon sa Pagpapakatao Unang Markahan – Modyul 6: Banta sa Pamilyang Pilipino
8
[illustration: group of students and a teacher reading, writing, and studying with a globe and a lamp]
PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI
CO_Q1_EsP8_Module6
Edukasyon sa Pagpapakatao – Ikawalong Baitang Alternative Delivery Mode Unang Markahan – Modyul 6: Banta sa Pamilyang Pilipino Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anumang akda ng Pamahalaan ng Pilipinas. Gayunpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anumang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anumang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anumang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Gerarda M. Rosillo, Mary Jane C. Cortes Editor: Emelinda L. Raza, Mark Lorenz C. Luib Tagasuri: Elizabeth M. Ysulan, Michael C. Paso, Mark Lorenz C. Luib, Corazon F. Adrales, Eva P. Noynay, Judith E. Ecoben, Jezzine F. Salar, Rashiel Joy F. Lepaopao, Megie M. Lillo, John Rey C. Clarion, Tagaguhit: Alim V. Eviota, Mark Lorenz C. Luib, Merlinda W. Malimit, Jay S. Mateo, Adonis P. Umipig Tagalapat: Nerissa G. Ga, Mark Lorenz C. Luib Tagapamahala: Francis Cesar B. Bringas, Isidro M. Biol Jr., Maripaz F. Magno, Josephine Chonie M. Obseñares, Lope C. Papeleras, Michael C. Paso, Juan Jr. L. Espina
Inilimbag sa:
Department of Education – Caraga Region
Office Address: Teacher Development Center, J.P. Rosales Avenue Butuan City, Philippines 8600 Telefax No.: (085) 342-5969 Email Address: caraga@deped.gov.ph
8
Edukasyon sa Pagpapakatao
Unang Markahan – Modyul 6: Banta sa Pamilyang Pilipino
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito nga iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o stratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan nya ng ibayong tulong mula a tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat Gawain at pagsusulit. Inaasahan naming na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahaan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamamit lang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong n gating mga tagapagdaloy. Umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
ii
Alamin
[illustration: hand pressing a button in a circle]
Napakahalaga ang gampanin ng isang magulang sa paghubog ng paniniwala, pag-uugali at gawi ng mga anak, sila ang nagiging gabay sa mabuting pakikipagkapuwa upang makapamuhay nang maayos at mapayapa. Nililinang ng mga magulang ang mga katangian ng bawat miyembro upang malampasan ang bawat dagok na dumating, kasabay nito ang pagbibigay ng maayos na edukasyon, tamang pagpapasiya at pananampalataya nang sa ganoon makamit ang ganap na pagkatao ng isang nilalang.
Mahalagang masuri ang bawat banta ng pamilya sa pagbibigay nang maayos na edukasyon, kung saan nakapagsasagawa ng akmang solusyon. Kasabay ng paglinang ng edukasyon ay ang pagkabuo nang mainam at angkop na desisyon o pagpapasiya kung paano pangangalagaan ang sarili at maging ang kapuwa nang hindi mauwi sa tampulan ng pagsisisi sa bandang huli. Kung mapagtagumpayan ang paglinang sa wastong edukasyon at pagpapasiya ay nahuhubog naman ang pananampalataya na nagsisilbing direksiyon at lakas sa pagharap sa bawat tatahaking landas at pagsasabuhay ng mga mahahalagang bagay na dapat pakatandaan para sa ikauunlad ng sarili at kaupwa.
Sa modyul na ito ay malilinang ang kasanayang pampagkatuto na:
- a. Nasusuri ang mga banta sa pamilyang Pilipino sa pagbibigay ng edukasyon, paggabay sa pagpapasya at paghubog ng pananampalataya. (EsP8PB-Ic-2.2)
CO_Q1_EsP8_Module6
Subukin
[illustration: hand holding a pencil in a circle]
Maraming Pagpipilian
Basahing mabuti ang bawat tanong o sitwasyon at piliin ang tamang sagot. Titik lamang ang isulat sa sagutang papel.
Alin sa sumusunod na sitwasyon ang nagpapakita ng banta sa pag-aaral?
- A. Oras ang naging kalaban ni Chacha sa pagtapos ng mga gawaing bahay.
- B. Kahirapan ang naging dahilan kung bakit hindi agad nakapagtapos si Marco ng kolehiyo.
- C. Nagsusumikap ang magkapatid na Nina at Nene upang may maipambili ng pagkain araw-araw.
- D. Ang pagkakaiba ng paniniwala ang nagtulak kay Janine na iwanan ang pamilya at tumayo sa sariling mga paa.
Alin sa sumusunod na sitwasyon ang nagpapakita ng banta sa pananampalataya?
- A. Social Media ang naging dahilan kung bakit hindi nakapagtapos si Marco sa kolehiyo.
- B. Ang kahirapan ang nagtulak sa magkapatid na Maria at Martha na maghanapbuhay.
- C. Naging mabigat ang kalooban ni Arturo sa kapatid dahil sa pagsisinungaling nito.
- D. Ang pagkakaiba ng paniniwala ang nagtulak kay Jose na magduda sa kaniyang pananampalataya.
Paano malalagpasan ang banta sa pagbibigay nang maayos na edukasyon?
- A. sa pag-unawa sa mga ginawang pasya
- B. sa pagkakaisa at pagtutulungan ng pamilya
- C. sa pagpaplano sa sariling buhay at kinabukasan
- D. sa pagsasabuhay sa mga gawi, tulad ng paggalang
Ano ang maaaring maidudulot sa pamilyang may pagkakaiba ng paniniwala?
- A. pagkalito at pagkagulo
- B. pagkapoot at pagkamuhi
- C. kalungkutan at kasiyahan
- D. pagmamahalan at pagtutulungan
Alin sa sumusunod ang nagpapakita ng banta sa pagpapasya?
- A. maingat na paghuhusga
- B. pag-unawa sa kalagayan
- C. walang maayos na unawaan
- D. padalos-dalos sa paghuhusga
Alin sa sumusunod na sitwasyon ang nagpapakita ng matagumpay na pagharap sa mga banta sa pagbibigay ng edukasyon?
- A. Nalagpasan ni Martin ang lahat ng problema sa loob at labas ng tahanan.
- B. Makailang beses na inisip ni Keil ang sasabihin bago ito magbitiw ng salita.
- C. Kahit na napakahirap ng kalagayan ni Nel nakapagtapos pa rin ito ng may medalya.
- D. Sa labis na pangungulila ni Gaze nakagawa siya ng desisyong nagpabago sa takbo ng kaniyang buhay.
Alin sa sumusunod na sitwasyon ang nagpapakita ng matagumpay na pagharap sa mga banta sa paggabay sa pagpapasiya?
- A. Si William ang gumagawa ng desisyon para sa kaniyang mga anak.
- B. Nakagawa ng pasiya si Alisah na pinagsisihan niya sa bandang huli.
- C. Hindi nababahala si Marga sa kaniyang kinabukasan dahil handang ibigay ng ina ang lahat ng kaniyang gusto.
- D. Binigyan ng pagkakataon ni Aling Susan ang anak na unawain ang sitwasyong kinalalagyan dahil sa ginawang pagpapasiya.
Suriin ang mga pahayag. Alin sa sumusunod ang may katotohanan tungkol sa mga banta sa pamilya?
I- EDUKASYON
II- KAHIRAPAN
III- ORAS
IV- TEKNOLOHIYA- A. I, II at III
- B. I, II at IV
- C. II, III at IV
- D. I, II, III at IV
Alin sa sumusunod na sitwasyon ang nagpapakita ng banta sa pananampalataya?
- A. Patuloy na nangangarap si Rosas na maging isang mahusay na tagakuha ng larawan.
- B. Mahal na mahal ni Aling Indang ang anak na si Kimpoy kahit ito ay may problema sa pag-iisip.
- C. Nakalimutan na ng pamilyang Dela Saturna ang lingguhang pagsisimba dahil naging abala ito sa mga negosyo.
- D. Magaling sa pagsusulat si Reymundo kaya gusto nitong maging isang mahusay na manunulat, ngunit hindi siya pinayagan ng kaniyang ina, sa halip ipinakuha sa kaniya ang kursong hindi niya gusto.
3
CO_Q1_EsP8_Module6
Paano malalampasan ang banta sa pagbibigay ng edukasyon sa anak?
- A. tumigil sa pag-aaral
- B. pagpapahalaga sa diwa ng edukasyon
- C. pagbabad sa paglalaro ng mobile games
- D. ugaliing makinig sa desisyon ng magulang
Narinig mong pinag-uusapan ka ng iyong mga kaklase dahil umano sa pagnanakaw ng selpon ng iyong guro, alam mo sa sarili na hindi naman ito totoo ngunit nakaramdam ka pa rin ng sobrang galit kung kaya agad mong sinuntok ang pinanggalingan ng maling balita. Tama ba ang iyong pagpapasiya?
- A. Hindi, dahil nasaktan ang damdamin
- B. Oo, dahil mali ang magpakalat ng maling balita
- C. Oo, dahil napahiya ka sa harap ng maraming tao
- D. Hindi, dahil pinairal ang galit sa halip na mag-isip muna
Alin sa sumusunod na sitwasyon ang nagpapakita ng tamang paggabay sa pagpapasiya ng anak?
- A. Pinahahalagahan ni Ethan ang desisyon ng kaniyang anak.
- B. Sinasalungat ni Iza ang opinyon ng asawa dahil hindi niya ito gusto.
- C. Sinisigiwan ni Aileen ang bunsong anak dahil lumabas ito ng walang paalam.
- D. Pinakikinggan ni Alexa ang pasya ng anak bagamat ipinagpipilitan pa rin ang kaniyang gusto.
Alin sa sumusunod ang pinakapangunahing banta sa pagbibigay ng edukasyon?
- A. kahirapan
- B. oras
- C. panahon
- D. Paniniwala
Alin sa sumusunod ang banta sa paggabay sa pagpapasiya ng anak?
- A. pagkakaiba ng paniniwala
- B. labis na pagmamahal ng magulang
- C. hindi angkop ang oras ng pagdedesisyon
- D. pagsasaalang-alang sa kapakanan ng iba
Alin sa sumusunod ang banta sa pananampalataya ng pamilya?
- A. pagsubok sa buhay
- B. pagkakaiba ng kultura
- C. pagkilos ng hindi pinag-iisipan
- D. pagsasaalang-alang sa kapakanan ng iba
4
CO_Q1_EsP8_Module6
Aralin 1: Banta sa Pamilyang Pilipino
“Lahat ng pagsubok malalampasan, basta’t may pagtutulungan! Problema ka lang, Pamilya kami!”
- Anonymous
Balikan
Ngayon, may inihanda akong gawain hinggil sa nakaraang modyul bilang tanda na may lubos kang pagkatuto. Alam kong kayang-kaya mo ito kaibigan! Ngayon pa lang binabati na kita.
Gawain 1: Hanap-Salita!
Sa tulong ng Crossword Puzzle ay kompletuhin ang mga nakatagong letra para makabuo ng salita. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
Pababa: 1. Maayos na pagdedesisyon ng isang tao. 2. Kayamanang maipamamana ng magulang.
Pahalang: 3. Nagpatatatag ng ugnayan ng tao sa Panginoon.
[chart: crossword puzzle grid; Gawain 1: Hanap-Salita!] Clue 1 (down, starting at top-left cell): P, _, _, P, _, A, _, Y, _ Clue 2 (down, starting at top-right cell): E, D, _, K, A, _, _, N Clue 3 (across, starting at left cell): P _ N _ N _ M _ _ L A _ _ Y A
transcriber’s note: the grid’s cell positions are inferred from the image; blank cells are to be filled in by the learner.
Mga Tala para sa Guro
Kung matagumpay na naisagawa ng bata ang gawaing nasa Balikan ay hayaan siyang magpatuloy sa kasunod na gawain. Kung hindi naman, pabalikan ang sinundang modyul.
Tuklasin
Gawain 2: Punto Ko, Suriin Mo!
Suriing mabuti ang larawan at pagnilayan ang mga gabay na tanong.
[illustration: a family of three on a cliff edge, crossing a broken plank bridge toward a building labeled PAARALAN; PANGINOON printed on a large curved shape behind them; bridge planks labeled PAGBUBOG [?], KULTURA, TEKNOLOHIYA [?], BARKADA [?], KAHIRAPAN [?]]
Iginuhit ni: Alim V. Eviota
Gabay na tanong:
- Ano ang mga banta sa pamilya sa pagbibigay ng maayos na edukasyon, paggabay sa pagpapasiya at paghubog sa pananampalataya ang ipinakita sa larawan?
- Ano ang magiging epekto sa sarili kung mapagtatagumpayan ang mga bantang nakikita sa larawan?
Suriin
Matapos mong matutunan sa nakaraang modyul ang mga gawi o karanasan sa sariling pamilya na nagpapakita ng pagbibigay ng edukasyon, paggabay sa pagpapasya at paghubog sa pananampalataya, ngayon ihanda ang sarili sa bagong aralin. Maligayang pag-aaral sa iyo!
Likas sa pamilyang Pilipino ang pagiging masayahin at matatag sa pagharap ng kabilaang mga pagsubok sa buhay. Ang pamilya sa modernong panahon ay patuloy na humaharap sa mga banta sa pag-abot ng kani-kanilang mga hangarin para sa kaunlaran ng sarili, kapuwa at lipunan. Sumasabay sa panahon ang pagdami ng mga bantang dapat mapagtagumpayan ng pamilya.
Kung babalikan ang larawan sa bahaging Tuklasin makikita na handang umagapay ang magulang sa pagbibigay sa anak ng tamang edukasyon, paggabay sa mga desisyong gagawin at paghubog sa pananampalataya sa kabila ng napakaraming pagsubok at banta sa pamilya.
Ang banta sa pamilya ay nararapat na masolusyonan at malagpasan upang maging handa sa pagkamit ng tunay na tunguhin at kapanatagang loob bilang tao.
Ang sumusunod ay mga banta sa pagbibigay ng edukasyon, paggabay sa pagpapasiya at paghubog sa pananampalataya.
1. Pagbibigay ng Edukasyon
Edukasyon ang natatanging kayamanang maipamamana ng magulang sa kaniyang mga anak at magsisilbing kayamanan na babaunin habang buhay. Ang pagbibigay ng edukasyon ay isang pinakamahalagang tungkulin na kailangang mapanagutan ng magulang. Karapatan ng isang bata na magkaroon ng tamang edukasyon. Sa kabilang dako kailangan din ng magulang ang sapat na kaalaman upang makapagbahagi ng natutunan, ito ang dahilan kung bakit ang mga magulang ang pangunahing guro ng mga anak sa tahanan.
Ngunit may banta sa pagbibigay ng edukasyon sa mga anak:
a.) Kahirapan
Ito ang pinakamabigat na problemang nararanasan ng isang pamilya, dahil dito napipilitan ang mga magulang na pahintuin sa pag-aaral ang kanilang mga anak. Paano nga ba mabigyang solusyon ang problemang ito? Kalimitan ang ginagawa ng magulang ay ang pagtatrabaho ng lampas sa oras, minsan ay tumutulong din ang mga anak sa pagtatrabaho upang may magagamit sa pang-araw-araw na pangangailangan.
Malalampasan ito kung may pagkakaisa at pagtutulungan, nang sa gayon ay magbunga ang pagsasakripisyo ng pamilya. Kapag nakapagtapos ang isang miyembro ng pamilya ay nadaragdagan ang pag-asang maiangat ang estado ng pamumuhay.
b.) Impluwensiya ng Kaibigan
Isa ito sa mga salik na nakaaapekto sa pag-aaral ng isang bata na maaaring positibo o negatibo. Ang kaibigan ay may matinding impluwensiya sa ating gawi o kilos at maging sa buong pagkatao. Hangga’t maaari umiwas sa mga kamag-aral at kaibigang mahilig mag-cutting classes, bisyoso, lulong sa online games at iba pa. Ang bisyo ay bagay na nagpapakita ng katuwaan lamang ngunit nang maumpisahan ay ayaw nang tigilan na tila ba kapag hindi ito nagawa ay hindi na buo ang araw at magdudulot ng hindi maganda tulad ng pagkalimot sa responsibilidad.
Pumili ng mga kaibigang katuwang sa pag-abot ng mga pangarap hindi yaong kaibigang magdadala sa kasamaan. Siguraduhing ang kaibigan ay may pangarap sa buhay, may mabubuting hangarin para sa sarili at kapuwa, may pagmamalasakit at higit sa lahat may pananalig sa Maykapal.
c.) Diskriminasyon sa lahi
Karamihan sa mga magulang ay nahihirapan sa pagbibigay ng sapat na edukasyon sa kanilang mga anak dahil sa diskriminasyong nararasan sa lipunan. Ito ay dahil sa uri ng kanilang kulturang kinamulatan, halimbawa nito ang mga batang kabilang sa etnikong pangkat na nakararanas ng pamumuna, pambabastos, pagpapakita ng larawan o kilos na nakaiinsulto at panliliit na naging dahilan kung bakit ang mga kabataang ito ay nababahalang pumasok kahit na gustuhin man nilang magkaroon ng edukasyon ay nangingibabaw ang takot na mapahiya at madiskrimina.
d.) Pag-usbong ng Teknolohiya
Sa makabagong panahon ay malaki ang naitutulong ng mga makabagong teknolohiya sa pagtamo ng wastong edukasyon. Ito ang nagsisilbing hanguan ng mga mahahalagang impormasyon na nagpapaunlad ng kaalaman, kasanayan at kakayahan ng isang tao. Bagamat minsan sa labis na paggamit ng teknolohiya sa silid-aralan ay malinaw na may negatibong epekto sa proseso ng pag-aaral ng mga bata. Halimbawa nito ay plagiarism o pangongopya kung saan ang bata ay kumukuha lamang ng ideya sa internet na hindi ginagamit ang kritikal na pag-iisip, minsan din ay masyadong nalilibang ang bata sa paggamit ng teknolohiya upang makapaglaro at pagbababad sa social media sites na nailalagay sa alanganin ang pang-akademikong gawain. Kung kaya nararapat na magabayan ng magulang ang mga bata sa paggamit ng teknolohiya upang ito ay hindi magiging banta sa pagkamit ng maayos na edukasyon.
2. Paggabay sa Pagpapasiya
Mahalagang mabigyan ng wastong paggabay sa pagpapasiya ang mga anak upang makagawa ng desisyong hindi pagsisihan sa bandang huli. Bilang magulang ay huwag pangunahan at gumawa ng desisyong hindi isinasangguni sa anak bagkus dapat gabayan ng magulang ang mga anak na malinang ang pagiging mahinahon, matalino, masusi sa paggawa ng tamang desisyon. Dapat malinaw sa kanila na ang positibong pagbabago sa buhay ay nagsisimula sa isang malinaw na pagpapasiya. Anuman ang bunga ng pagpapasiya ay ikaw at ikaw lang din ang may pananagutan at hindi mo puwedeng isisi sa ibang tao.
Bagama’t may mga banta sa paggabay sa pagpapasiya ng anak. Ilan sa mga ito ay ang sumusunod:
a.) Labis na pagmamahal ng magulang (spoiling children)
Ang sobrang pagmamahal sa anak ay hindi nakatutulong sa paggawa ng sariling desisyon kung kaya pagdating nang araw ay nahihirapan itong lutasin ang sariling problema dala ng kanilang maling pagpapasiya o kaya ito ay nagiging dahilan kung bakit ang isang bata ay halos nakadepende sa desisyon ng magulang at hindi napapanagutan ang kaniyang responsibilidad bilang tao.
b.) Kawalan ng sapat na oras sa mga anak
Ang kakulangan ng oras ay kakulangan ng paggabay sa mga anak. Kung kaya minsan ang mga bata ay nakabubuo ng maling pagpapasiya batay sa kanilang natutunan sa iba na kadalasan ay hindi makatutulong sa pagkakaroon ng maayos na desisyon at sa pagkakataong ito ay mahihirapan na ang magulang sa pagtuturo ng mga tamang kasanayang kinakilangan sa pagpapasiya.
Ang paglalaan ng oras para sa pamilya ay malaki ang naitutulong sa paggabay sa anak tungo sa maayos na kinabukasan. Kaugnay nito, ang oras ang pinakamahalagang regalong maibibigay sa mga anak na makatutulong sa paggawa ng maayos at wastong pansariling desisyon.
c.) Teknolohiya
Ang kaunlarang teknolohikal ay mas nagpapadali sa pagkuha ng impormasyon at paggawa ng anumang bagay ngunit minsan ay hindi makatutulong sa pagkaroon ng magandang pagpapasiya lalong-lalo na sa mga bata. Hindi nahihikayat ang mga batang mag-isip ng mabuti at pagsasaalang-alang sa mga bagay bago bumuo ng desisyon. Halimbawa, kung nagagalit ang isang bata ay agad nagpahayag ng saloobin sa social media ng hindi man lang nag-iisip kung may matatapakan at masasaktan sa kaniyang ginawang kilos o pagpapasiya.
Ang teknolohiya ay hindi magiging banta sa paggabay sa pagpapasiya ng anak kung maituturo ng magulang ang wasto at tamang paggamit nito. Maglaan ng limitasyon sa oras nang paggamit ng teknolohiya.
3. Paghubog ng Pananampalataya
Ang pananalig sa katuruan ng isang relihiyon ay isang paraan sa paglinang ng pananampalataya. Kakambal nito ang paniniwala na sa tulong, gabay at pag-ibig ng Panginoon makakaya at malalagpasan ang bawat pagsubok na darating. Sa madaling salita ay nagkakaroon ng pag-asa ang isang tao.
Ang magulang ang pangunahing tagahubog sa pananampalataya ng anak upang malinang ang mga birtud na kailangan upang maging isang mabuting mamamayan na may takot sa Panginoon. Ngunit ang pagtuturo ay hindi madali dahil sa mga banta sa paghubog ng pananampalataya sa pamilya. Ito ay ang sumusunod:
a.) Kultura
Ipinapakita sa kultura ang pagkakakilanlan ng isang tao. May mga panahong nagiging banta ito sa paghubog ng pananampalataya dahil sa paglaganap ng maraming relihiyon sa mundo na kung saan ang mga tao ay nagkaroon ng iba’t ibang pananaw at paniniwala tungkol sa pananampalataya. Halimbawa, may magkasintahan na magkaiba ang relihiyon at naiimpluwensiyahan ang paniniwala ng isa na taliwas naman sa kulturang kinagisnan at itinuro sa kaniya ng kaniyang magulang.
b.) Oras
Ang kakulangan sa oras ay isa sa mga banta sa paghubog ng pananampalataya, kung nawawalan ng oras ang magulang upang samasamang manalangin at makapagmuni-muni ay hindi makikita at maisasabuhay ng mga anak ang kahalagahan ng pananampalataya, gayunpaman kapag naisabuhay ito magiging mas malapit sa isa’t isa at mas titibay ang ugnayan ng buong pamilya.
c.) Teknolohiya
Napakalaking impluwensiya ang naidudulot ng teknolohiya sa paghubog ng pananampalataya ng isang tao. Kinakailangang maging pamilyar ang mga magulang sa mga banta ng teknolohiya upang mailayo ang mga anak sa negatibong epekto nito tungo sa paghubog ng pananampalataya.
Halimbawa, karamihan sa mga kabataan ngayon paggising pa lang sa umaga ay selpon na ang agad ang inuuna na dapat sana ay manalangin o magpasalamat muna sa Panginoon. Sa halip na ang atensiyon ay nakatuon sa paglinang ng pananampalataya ay napupunta ito sa pagbababad sa social networking sites.
Nararapat na maituro ang kahalagahan ng pananampalataya nang sa gayon mahubog at mapaunlad ang samahan ng pamilya. Ayain ang miyembro ng pamilya na magsimba at magdasal.
Ang mga bantang ito ay maaring magdulot ng masamang epekto sa bawat miyembro ngunit kung ang bawat isa sa pamilya ay may sapat na edukasyon nagagawa nitong igalang ang pasiya ng isa’t isa upang mapaunlad ang pananampalataya. Kailangang mapagtagumpayan ang mga bantang ito sa pamilya upang maisabuhay ang mga gawi at mapagtagumpayan ang mga pagsubok na kahaharapin sa buhay.
[transcriber’s note: the printed page numbers on these pages read 13 to 20; the page markers below follow the numbering given for this extract]
Pagyamanin
Gawain 3: Suri-Larawan!
Suriin ang mga larawan at sagutin ang mga tanong. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
[illustration: Larawan A, a house with barred windows and a child climbing a wall near plants and trees]
Larawan A
[illustration: Larawan B, two adults and a child walking past a building with columns and a gate]
Larawan B
[illustration: Larawan C, a boy seen from behind looking at a school building surrounded by crowds, with signs and placards above]
Iginuhit ni: Alim V. Eviota
Larawan C
Ano ang ipinapahiwatig sa bawat larawan?
- a) Larawan A
- b) Larawan B
- c) Larawan C
Ano-ano ang mga banta na kinahaharap ng bawat tauhan sa larawan?
Gawain 4: Suri-Sitwasyon!
Suriin at patunayan ang sumusunod na sitwasyon. Isulat ang PE kung nagpapakita ng banta sa pagbibigay edukasyon, PP naman kung banta sa paggabay sa pagpapasiya at PM kung banta sa pananampalataya. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
- Magkaibigan sina Jestoni at Jeaniffer, magkaiba ang kanilang paniniwala ngunit magkapareho ng hilig. Isang araw, naisip ni Jeaniffer na mag-cutting classes dahil umano sa bubuksang mall sa kabayanan, niyaya niya si Jestoni ngunit tumangging sumama dahil may proyekto na tatapusin. Sa huli, sumama rin ito dahil sa pangungulit ng kaibigan. Gabi na nang makauwi ang magkaibigan at agad nakatulog sa sobrang pagod. Nang pumasok sila kinabukasan ay nakita ni Jestoni na kinokolekta na ng guro ang proyektong hindi niya nagawa.
Sagot:
Patunay:
- Abalang-abala sa negosyo ang mag-asawang Dela Saturna, maaga kung umalis ng bahay at hating-gabi na kung makauwi, maging ang sama-samang pananalangin at pagsisimba ay nakakaligtaan ng gawin. Ito ang dahilan kung bakit nagdadalawang-isip ang mga anak sa kahalagahan ng pananampalatayang dating itinuro ng magulang.
Sagot:
Patunay:
- Mahilig sa pagsusulat si Reymundo kaya gusto nitong maging isang tanyag na manunulat, ngunit pinipigilan siya ng ina na gawin ang gusto nito at pinapahanap ng trabahong may malaking sahod. Sa pagpupumilit ng ina ay nagkaroon ng depresyon ang anak na naging dahilan kung bakit hindi niya magawa nang maayos ang trabaho at humantong sa pagkasesante.
Sagot:
Patunay:
Pamantayan sa Pagmamarka:
- 10 puntos – Kompletong nabigyan ng angkop na patunay ang tatlong sitwasyon.
- 7 puntos – Dalawang sitwasyon lang ang nabigyan ng angkop na patunay.
- 5 puntos – Isang sitwasyon lang ang nabigyan ng angkop na patunay.
Gawain 5: Suri-Opinyon!
Suriin at ibigay ang iyong sariling opinyon hinggil sa salaysay na nasa kahon. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
- Lumaki sa mahirap na pamilya si Cassey, namulat sa katotohanang kapag mahirap ka ay malimit lang ang opportunidad na maiangat ang estado ng pamumuhay. Ngunit alam din niyang hindi ito hadlang sa pagkamit ng mga pangarap, ginawa niyang inspirasyon ang kahirapan upang ipagpatuloy ang buhay. Sinabi nito sa sarili na, mangarap ka hindi lamang para sa sarili kung hindi para sa pamilya mo.
Pangunahing ideya:
Ang aking opinyon:
- May sekretong ibinahagi si Mickey kay Geil. Isang araw nagkasamaan ng loob ang dalawa at sa sobrang galit ay nag-post si Geil tungkol sa katauhan ng kaibigan. Hindi niya inisip na maaaring mapahiya at malait si Mickey ng mga makababasa nito. Dahil dito naging tampulan ng tukso si Mickey hanggang sa nagpasiya itong kalimutan ang pinagsamahan at tumigil na sa pag-aaral. Lubos na pinagsisihan ni Geil ang kaniyang ginawang kilos.
Pangunahing ideya:
Ang aking opinyon:
- Ang magkaibigang Shaira at Shane ay malapit sa isa’t isa at magkasama sa lahat ng oras. Naging malapit din si Shane sa magulang ng kaibigan at anumang pagtitipon ng pamilya ay iniimbitahan siya, maging sa paglilingkod sa simbahan. Dahil dito nabago ang kaniyang pananaw hinggil sa pananampalatayang kinalakihan.
Pangunahing ideya:
Ang aking opinyon:
Pamantayan sa Pagmamarka
| Pamantayan | Napakahusay (10 puntos) | Mahusay (8 puntos) | Nangangailangan ng Pag-unlad (5 puntos) |
|---|---|---|---|
| Nilalaman ng talata | Lahat ng salaysay ay nabigyan ng ideya at opinyon nang may kahusayan. | Dalawang salaysay ang nabigyan ng ideya at opinyon nang may kahusayan. | Isang salaysay ang nabigyan ng ideya at opinyon nang may kahusayan |
Isaisip
Gawain 6: Sampayan ng Karunungan!
Ibigay ang mga banta sa pamilya sa pagbibigay ng maayos na edukasyon, paggabay sa pagpapasya at paghubog ng pananampalataya. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
[chart: flowchart; Gawain 6 graphic organizer. Top label: “Banta sa Pamilyang Pilipino”. Three branches with labels: EDUKASYON; PAGPAPASIYA; PANANAMPALATAYA. Each branch has three empty boxes below it. Bottom question box: “Sa mga naitalang banta sa pamilya, paano mo ito maiiwasan o malalagpasan?”]
[transcriber’s note: the boxes in the flowchart are empty in the original]
Pamantayan sa Pagmamarka:
- 10 puntos – Kompletong nasagot ang tatlong misyon na may tamang ideya.
- 7 puntos – Dalawang misyon lang ang nasagot na may tamang ideya.
- 5 puntos – Isang misyon lang ang nasagot na may tamang ideya.
- 3 puntos – May naisulat na sagot pero malayo ang mga ideya.
Isagawa
Gawain7: Sulat-Talahanayan!
Suriin ang sariling estado upang malaman kung anong banta ng pamilya ang inyong nararanasan. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
| Sanhi | Epekto | Solusyon | |
|---|---|---|---|
| Edukasyon | |||
| Paggalang sa Pasiya | |||
| Pananampalataya |
Batayan sa Pagwawasto:
- 10 puntos – Kompletong napunan ang lahat na talahanayan ng tamang sagot.
- 7 puntos – May dalawang hanay lamang ang napunan ng tamang sagot.
- 5 puntos – Isang hanay lang ang napunan ng tamang sagot.
Tayahin
Maraming Pagpipilian
Basahing mabuti ang bawat tanong o sitwasyon at piliin ang tamang sagot. Titik lamang ang isulat sa sagutang papel.
Alin sa sumusunod na sitwasyon ang nagpapakita ng matagumpay na pagharap sa mga banta sa pagbibigay ng edukasyon?
- A. Nalagpasan ni Martin ang lahat ng problema sa loob at labas ng tahanan.
- B. Makailang beses na inisip ni Keil ang sasabihin bago ito magbitiw ng salita.
- C. Kahit na napakahirap ng kalagayan ni Nel nakapagtapos pa rin ito ng may medalya.
- D. Sa labis na pangungulila ni Gaze nakagawa siya ng desisyong nagpabago sa takbo ng kaniyang buhay.
Alin sa sumusunod na sitwasyon ang nagpapakita ng matagumpay na pagharap sa mga banta sa paggabay sa pagpapasiya?
- A. Si William ang gumagawa ng desisyon para sa kaniyang mga anak.
- B. Nakagawa ng pasiya si Alisah na pinagsisihan niya sa bandang huli.
- C. Hindi nababahala si Marga sa kaniyang kinabukasan dahil handang ibigay ng ina ang lahat ng kaniyang gusto.
- D. Binigyan ng pagkakaton ni Aling Susan ang anak na unawain ang sitwasyong kinalalagyan dahil sa ginawang pagpapasiya.
Suriin ang mga pahayag. Alin sa sumusunod ang may katotohanan tungkol sa mga banta sa pamilya?
I-EDUKASYON
II- KAHIRAPAN
III- ORAS
IV- TEKNOLOHIYA- A. I, II at III
- B. I, II at IV
- C. II, III at IV
- D. I, II, III at IV
Alin sa sumusunod na sitwasyon ang nagpapakita ng banta sa pananampalataya?
- A. Patuloy na nangangarap si Rosas na maging isang mahusay na tagakuha ng larawan.
- B. Mahal na mahal ni Aling Indang ang anak na si Kimpoy kahit ito ay may problema sa pag-iisip.
- C. Nakalimutan na ng pamilyang Dela Saturna ang lingguhang pagsisimba dahil naging abala ito sa mga negosyo.
- D. Magaling sa pagsusulat si Reymundo kaya gusto nitong maging isang mahusay na manunulat, ngunit hindi siya pinayagan ng kaniyang ina, sa halip ipinakuha sa kaniya ang kursong hindi niya gusto.
Paano malalampasan ang banta sa pagbibigay ng edukasyon sa anak?
- A. tumigil sa pag-aaral
- B. pagpapahalaga sa diwa ng edukasyon
- C. pagbabad sa paglalaro ng mobile games
- D. ugaliing makinig sa desisyon ng magulang
Narinig mong pinag-uusapan ka ng iyong mga kaklase dahil umano sa pagnanakaw ng selpon ng iyong guro, alam mo sa sarili na hindi naman ito totoo ngunit nakaramdam ka pa rin ng sobrang galit kung kaya agad mong sinuntok ang pinanggalingan ng maling balita. Tama ba ang iyong pagpapasiya?
- A. Hindi, dahil nasaktan ang damdamin
- B. Oo, dahil mali ang magpakalat ng maling balita
- C. Oo, dahil napahiya ka sa harap ng maraming tao
- D. Hindi, dahil pinairal ang galit sa halip na mag-isip muna
Alin sa sumusunod na sitwasyon ang nagpapakita ng tamang paggabay sa pagpapasiya ng anak?
- A. Pinahahalagahan ni Ethan ang desisyon ng kaniyang anak.
- B. Sinasalungat ni Iza ang opinyon ng asawa dahil hindi niya ito gusto.
- C. Sinisigiwan ni Aileen ang bunsong anak dahil lumabas ito ng walang paalam.
- D. Pinakikinggan ni Alexa ang pasya ng anak bagamat ipinagpipilitan pa rin ang kaniyang gusto.
Alin sa sumusunod ang pinakapangunahing banta sa pagbibigay ng edukasyon?
- A. kahirapan
- B. oras
- C. panahon
- D. paniniwala
Alin sa sumusunod ang banta sa paggabay sa pagpapasiya ng anak?
- A. pagkakaiba ng paniniwala
- B. labis na pagmamahal ng magulang
- C. hindi angkop ang oras ng pagdedesisyon
- D. pagsasaalang-alang sa kapakanan ng iba
Alin sa sumusunod ang banta sa pananampalataya ng pamilya?
- A. pagsubok sa buhay
- B. pagkakaiba ng kultura
- C. pagkilos ng hindi pinag-iisipan
- D. pagsasaalang-alang sa kapakanan ng iba
Alin sa sumusunod na sitwasyon ang nagpapakita ng banta sa pag-aaral?
- A. Oras ang naging kalaban ni Chacha sa pagtapos ng mga gawaing bahay.
- B. Kahirapan ang naging dahilan kung bakit hindi agad nakapagtapos si Marco ng kolehiyo.
- C. Nagsusumikap ang magkapatid na Nina at Nene upang may maipambili ng pagkain araw-araw.
- D. Ang pagkakaiba ng paniniwala ang nagtulak kay Janine na iwanan ang pamilya at tumayo sa sariling mga paa.
Alin sa sumusunod na sitwasyon ang nagpapakita ng banta sa pananampalataya?
- A. Social Media ang naging dahilan kung bakit hindi nakapagtapos si Marco sa kolehiyo.
- B. Ang kahirapan ang nagtulak sa magkapatid na Maria at Martha na maghanapbuhay.
- C. Naging mabigat ang kalooban ni Arturo sa kapatid dahil sa pagsisinungaling nito.
- D. Ang pagkakaiba ng paniniwala ang nagtulak kay Jose na magduda sa kaniyang pananampalataya.
Paano malalagpasan ang banta sa pagbibigay nang maayos na edukasyon? Sa pamamagitan ng:
- A. pag-unawa sa mga ginawang pasya
- B. pagkakaisa at pagtutulungan ng pamilya
- C. pagpaplano sa sariling buhay at kinabukasan
- D. pagsasabuhay sa mga gawi, tulad ng paggalang
Ano ang maaaring maidudulot sa pamilyang may pagkakaiba ng paniniwala?
- A. pagkalito at pagkagulo
- B. pagkapoot at pagkamuhi
- C. kalungkutan at kasiyahan
- D. pagmamahalan at pagtutulungan
Alin sa sumusunod ang nagpapakita ng banta sa pagpapasya?
- A. maingat na paghuhusga
- B. pag-unawa sa kalagayan
- C. walang maayos na unawaan
- D. padalos-dalos sa paghuhusga
Karagdagang Gawain
Gawain 8: Tala ng Karunungan!
Panuto: Magtala ng mga tigtatatlong gawain na makatutulong upang malinang ng magulang ang maayos na edukasyon, paggabay sa pagpapasya at paghubog sa pananampalataya ng anak. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
[illustration: blank scroll for writing the answers]
Pamantayan sa Pagmamarka:
- 10 puntos – Kompletong nabigyan ng tigtatatlong gawain ang bawat misyon ng pamilya na may tamang ideya.
- 8 puntos – May isang kulang na gawain sa alinman sa tatlong misyon ng pamilya
- 5 puntos – May mga kulang na gawain sa alinman sa tatlong misyon ng pamilya
- 3 puntos – May naisulat na gawain pero malayo ang mga ideya
Susi sa Pagwawasto
[transcriber’s note: this page is printed upside down; the three columns are transcribed in their logical order, left to right]
Tayahin
- C
- D
- C
- C
- B
- D
- A
- A
- B
- B
- B
- D
- B
- A
- D
Balikan
Gawain 1
- Pagpapasya
- Pananampalataya
- Edukasyon
Gawain 3
- a. paghubog ng pananampalataya
b. pagbigay ng edukasyon
c. paggabay sa mabuting pagpapasya - oras, kahirapan, teknolohiya
Gawain 4
- PE
- PM
- PP
Gawain 5
- Kahirapan
- Pagpapasya
- Pananampalataya
Subukin
- B
- D
- B
- A
- D
- C
- D
- C
- C
- B
- D
- A
- A
- B
- B
Sanggunian
- kidslox.com. Accessed June 4, 2020. https:kidslox.com/blog/top-5-negative-effects-of-technology-you-dont-suspect/.
Peterson, R. 2009. pubs.ext.vt.edu. Accessed May 21, 2020. https://www.pubs.ext.vt.edu/350/350-092/350-092.ht.
n.d. Save the children. Accessed June 4, 2020. https://www.savethechildren.org.nz/what-we-do/the-issues/education.
Taylor, J. 2013. Psychology Today. January 7. Accessed June 4, 2020. https://www-psychologytoday-com.cdn.amproject.org.
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply