This is the self-learning module for Edukasyon sa Pagpapakatao (EsP) Grade 8, Quarter 1, Module 13: “Responsibilidad sa Pamilya at Lipunan” (responsibility in the family and society). It was prepared by DepEd Caraga Region for home study under the Alternative Delivery Mode. After working through it, Grade 8 learners should be able to name things their own family does to help the community and to look after the country’s laws and institutions.
The module opens with John Donne’s line “No man is an island” and builds on one idea: no one can live alone. Families learn to help their neighbors and community, and they also need to know the laws of the society they live in so they can protect their rights.
On this page 7 sections
What learners will learn
The module develops one learning competency:
- Identify activities or experiences in one’s own family that show helping neighbors or the community (papel na panlipunan, the family’s social role) and watching over laws and social institutions (papel na pampolitikal, the family’s political role). (ESP8PB-Ig-4.1)
Lessons in this module
The module has one lesson, Aralin 1: Responsibilidad sa Pamilya at Lipunan. It begins with a line from the song “Pananagutan” by Eduardo Pardo Hontiveros: no one lives only for himself, and no one dies only for himself. Learners then study the lyrics of the song “Mahal Ko Ang Bayan” (I love my country) by Marc Jan M. Maturan. They use the song to see how a good Filipino helps others and respects the law.
The family’s social role (papel na panlipunan)
The module teaches that the family has a role in society. It names three ways a family can help others and the community:
- Personal help. This can be moral support or financial help.
- Living out bayanihan. This is the Filipino spirit of working together for the community.
- Caring for the environment of the community.
The module stresses that help must come from the heart, not as a show. It cites the command to love your neighbor as yourself and Matthew 6:1, which warns against giving to the needy just to be seen by others. Helping others does not need to be bragged about to earn praise.
Examples from the activities include:
- A family donating to flood victims
- Young people volunteering to plant trees
- Men in a barangay building a reading center together
- Neighbors working together to put out a house fire
- A mother and daughter joining the barangay’s clean and green project
The family’s political role (papel na pampolitikal)
Helping others goes together with protecting the laws of society. Citizens should follow and protect these laws and not abuse them. The song shows this role through lines about serving the people honestly and never stealing from the nation’s funds (kaban ng bayan).
The module lists rights of the family that should be respected, protected, and practiced. These include:
- The right to exist and continue as a family
- The right to carry out its responsibilities
- The right to a private life
- The right to the bond and institution of marriage
- The right to believe in, express, and spread one’s faith
- The right to raise one’s children
- The right to a home suited to a proper family life
The list also mentions faith, valuing culture and tradition, and physical, social, political, and economic security.
Examples of the political role in the activities include attending a barangay assembly, voting in elections, and texting the 888 hotline to report violence at work.
How to use this module
The module follows the usual self-learning module parts. Write all answers on a separate sheet of paper, not on the module itself.
- Subukin (pretest): 15 multiple-choice questions to check what you already know.
- Balikan (review): Gawain 1, “Taglay ko ito!” You label statements MK (a family with good communication) or RM (a responsible citizen).
- Tuklasin (discover): Gawain 2, “Oh Bayan ko!” You read the lyrics of “Mahal Ko Ang Bayan” and answer three guide questions.
- Suriin (analyze): The discussion of the family’s social and political roles.
- Pagyamanin (practice): Three activities:
- Gawain 3: mark situations with a heart (helping) or a star (watching over the law).
- Gawain 4: sort lines from the song into the two roles.
- Gawain 5: classify actions shown in pictures.
- Isaisip (remember): Gawain 6, “E-detalye mo!” You write three new learnings, two topics that interested you, and one question you want answered. It is scored with a 20-point rubric.
- Isagawa (apply): Gawain 7, “Nakatulong kaya ako?” You write a three-paragraph essay about your own experience of helping the community and watching over laws. It is scored with a 20-point rubric.
- Tayahin (assessment): A 15-item multiple-choice post-test.
- Karagdagang Gawain (extra activity): Gawain 8, “Suri-Sitwasyon.” You give two social and two political ways young people can help fight the COVID-19 crisis. It is scored with a 20-point rubric.
For learners: Take the pretest honestly before reading the lesson. Use the answer key (Susi sa Pagwawasto) only to check your work. Contact your teacher if any part is hard to understand.
For parents and guardians: The module is meant for study at home with your guidance. Help your child keep the module clean so other learners can use it.
For teachers: The module’s teacher’s note says a learner who completes the Balikan activity well may continue. A learner who does not should go back to the previous module. The answer key covers the pretest, Gawain 1, 3, 4, and 5, and the post-test. The essay and the other written tasks are scored with the rubrics printed in the module.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this EsP module for?
It is for Grade 8 Edukasyon sa Pagpapakatao, Quarter 1 (Unang Markahan), Module 13.
What is the learning competency of this module?
Learners identify activities in their own family that show helping neighbors or the community (social role) and watching over laws and social institutions (political role). The printed competency code is ESP8PB-Ig-4.1.
What is the difference between papel na panlipunan and papel na pampolitikal?
Papel na panlipunan is the family’s social role, such as giving moral or financial help, practicing bayanihan, and caring for the environment. Papel na pampolitikal is the family’s political role, such as obeying and protecting laws, joining community assemblies, voting, and protecting the family’s rights.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto gives answers for the pretest, Gawain 1, 3, 4, and 5, and the post-test. The essay and the other written activities are scored using rubrics printed in the module.
What song is used in this module?
The lesson uses the song “Mahal Ko Ang Bayan” by Marc Jan M. Maturan. Learners analyze its lyrics to find examples of helping others and respecting the law.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
8
Edukasyon sa Pagpapakatao
Unang Markahan – Modyul 13: Responsibilidad sa Pamilya at Lipunan
[illustration: students reading and learning at home and outdoors, with a globe, a lamp, and a family]
PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI
Edukasyon sa Pagpapakatao – Ikawalong Baitang Alternative Delivery Mode Unang Markahan – Modyul 13: Responsibilidad sa Pamilya at Lipunan Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anumang akda ng Pamahalaan ng Pilipinas. Gayunpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anumang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anumang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anumang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Emelinda L. Raza Editor: Mark Lorenz C. Luib, Michael C. Paso Tagasuri: Elizabeth M. Ysulan, Alejandro M. Saclolo, Jr., Liberty B. Vertudazo, Judith E. Ecoben, Jezzine F. Salar, Rashiel Joy F. Lepaopao, Megie M. Lillo at John Rey C. Clarion Tagaguhit: Alim V. Eviota, Mark Lorenz C. Luib, Merlinda W. Malimit, Jay S. Mateo, Adonis P. Umipig, Jubell C. Cababat, Gilbert H. Japay Tagalapat: Nerissa G. Ga, Mark Lorenz C. Luib Tagapamahala: Francis Cesar B. Bringas, Isidro M. Biol Jr., Maripaz F. Magno, Josephine Chonie M. Obseñares, Lope C. Papeleras, Michael C. Paso, Juan Jr. L. Espina
Inilimbag sa:
Department of Education – Caraga Region
Office Address: Teacher Development Center, J.P. Rosales Avenue Butuan City, Philippines 8600 Telefax No.: (085) 342-5969 Email Address: caraga@deped.gov.ph
8
Edukasyon sa Pagpapakatao
Unang Markahan – Modyul 13: Responsibilidad sa Pamilya at Lipunan
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito nga iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o stratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan nya ng ibayong tulong mula a tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat Gawain at pagsusulit. Inaasahan naming na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahaan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamamit lang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong n gating mga tagapagdaloy. Umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
“No man is an island.” – John Donne.
Isang tanyag na kasabihan na ang hatid na katotohanan ay naglalawig sa sanlibutan. Walang sinuman ang kayang mamuhay ng mag-isa. Kailangang magkaroon ng pamilyang mag-aaruga, magtuturo ng wastong gawi, asal at makisalamuha sa kapwa upang mabigyang kahulugan ang buhay.
Sa bawat karanasang hinaharap ng isang pamilya ay nabibigyan sila ng pagkakataong malaman ang mga gawaing magpatatatag hindi lamang sa sariling pamilya maging ang pakikipag-ugnayan sa kapuwa. Mahalagang makihalubilo sa kapwa nang sa ganoon ay matututo at mapapaunlad ng bawat kasapi ng pamilya ang pagiging matulungin sa pamayanang kinabibilangan. Bukod pa rito, dapat ding matutuhan ng pamilya ang mga batas na umiiral sa lipunang ginagalawan upang magabayan sa mga karapatang nararapat ingatan at isaalang-alang.
Sa modyul na ito ay malilinang ang kasanayang pampagkatuto na:
a. Natutukoy ang mga gawain o karanasan sa sariling pamilya na nagpapakita ng pagtulong sa kapitbahay o pamayanan (papel na panlipunan) at pagbabantay sa mga batas at institusyong panlipunan (papel na pampolitikal). (ESP8PB-Ig-4.1)
Subukin
Maraming Pagpipilian
Basahing mabuti ang bawat tanong o sitwasyon at piliin ang tamang sagot. Titik lamang ang isulat sa sagutang papel.
Hindi tanggap ni Lina ang kaniyang pagbubuntis sapagkat bunga ito ng pagsasamantala sa kanyang pagkababae, kaya nais niyang hindi ipagpatuloy ang pagdadalang-tao. Anong karapatan ng bata ang maaaring malabag ni Lina?
A. karapatang lumigaya
B. karapatang maisilang
C. karapatang mamuhay
D. karapatang magpakasalKinulong si Jay nang hindi dumaan sa proseso ng paglilitis. Anong karapatan ang nilabag ng mga awtoridad?
A. karapatang lumigaya
B. karapatang mamuhay
C. karapatang mangatwiran
D. karapatang maging malayaKusang nagbibigay ng abuloy ang mga tao tuwing may namamatay sa kanilang lugar. Anong pagtulong ang kanilang ipinapakita?
A. pagtulong sa kapatid
B. pagtulong sa gobyerno
C. pagtulong sa mag-aaral
D. pagtulong sa mga mamamayanMay magandang plano si Juan sa kanilang pamayanan at nais niya itong imungkahi sa kanilang lider upang makahingi ng tulong sa pagpapatupad nito. Ngunit hindi siya binigyan ng pagkakataon na makapagpaliwanag ng maayos. Ano ang inalis kay Juan?
A. dignidad
B. karapatan
C. lakas-loob
D. pagkataoDiniktahan si Jenny ng kaniyang kapatid sa pamamaraan ng kaniyang pagpapalaki sa kaniyang mga anak sapagkat katuwiran nito ay sobra itong makaluma. Anong karapatan ang inalis kay Jenny?
A. palakihin ang mga anak ayon sa tradisyon
B. makapagsilbi sa anak hanggang gusto nito
C. maayusan ang anak ayon sa kaniyang nais
D. maitaguyod ang mga anak ng sariling sikapPaano maipakikita ang pagtulong sa kapuwa na hindi naghihintay ng kapalit?
A. pagtulong sa kapwa dahil inutusan ng magulang
B. pagtulong ng bukal sa kalooban at hindi pagbabalat-kayo lamang
C. pagtulong sa mga matatandang tumatawid sa kalsada upang sumikat
D. pagtulong sa mga nangangailangan upang dumami ang boto sa susunod na eleksiyonNabuntis ni Brian si Fatima sa hindi inaasahang pagkakataon at alam nito na tutol ang kaniyang mga magulang sa kanilang pag-iibigan. Kaya nang malaman nila ito ay agad na pinapalayo si Brian kay Fatima. Anong karapatan ang tinanggal ng mga magulang ni Brian sa kanilang anak?
A. maging isang magulang
B. masilayan ang kaniyang magiging anak
C. isakatuparan ang kaniyang pananagutan
D. maging maligaya kasama ang minamahalBagong lipat lamang ang pamilyang Mondragon sa Brgy. Pag-asa. Dahil sa magkaiba ang kulturang kinalakihan ng mga tao doon kaya malimit na walang nakikipaglaro sa kanilang mga anak at hindi ito lingid sa kanilang kaalaman. Anong karapatan ang hindi naibigay sa pamilyang Mondragon?
A. makapagsalamuha ng iba
B. makapaglaro kasama ng iba
C. mamuhay ng maayos at tahimik
D. mandayuhan sa ibang probinsya o ibang bansaAng mabuting pakikitungo sa pamilya ay daan sa mabuting pakikipagkapuwa-tao. Ano ang ibubunga nito sa isang tao kung ito ay kaniyang isasabuhay?
A. maayos na samahan sa pamilya
B. higit na nagiging popular ang isang tao
C. nakatutulong ito sa kaniyang suliranin sa buhay upang masolusyunan ang problema
D. madaling matatanggap ng kapuwa ang isang tao dahil maayos ang pamilyang kinabibilanganSinasabi na ang pamilya ay natural na institusyon. Alin sa sumusunod ang sumusuporta sa pahayag?
A. Ang bawat pamilya ay kasapi ng iba’t ibang institusyon ng lipunan.
B. Ang mga institusyon sa lipunan ay naitatag dahil sa pagdami ng pamilya.
C. Sa pamilya nahuhubog ang mabuting pakikipag-ugnayan at pagpapahalaga sa kapuwa.
D. Nabuo ang pamilya dahil sa pagmamahalan ng dalawang taong nagpasiyang magpakasal at magsama nang habambuhay.Alin sa sumusunod na institusyon sa lipunan ang itinuturing na pinakamaliit at pangunahing yunit ng lipunan.
A. barangay
B. paaralan
C. pamahalaan
D. pamilyaSinasabi na ang mabuting pakikipagkapuwa ay nagmumula sa pamilya. Alin sa sumusunod na mga pahayag ang nagpapatunay nito?
A. Ang pamilya ang unang nagturo ng mabuting paraan ng pakikipagkapuwa-tao.
B. Sa pamilya unang natututuhan ang kagandahang asal at maayos na pakikitungo sa kapuwa.
C. kapag wala ang magulang, ang paaralan ang siyang pangalawang tahanan na gagabay sa mga bata
D. kung paano nakikitungo ang magulang sa kanyang anak, gayundin ang magiging pakikitungo nito sa ibaAlin sa sumusunod ang una at pinakapangunahing pamantayan sa paghubog ng maayos na pamilya?
A. mga patakaran sa pamilya
B. pagkakaroon ng mga anak
C. pinagsama ng kasal ang magulang
D. pagtatanggol ng pamilya sa kanilang karapatanAlin sa sumusunod ang isa sa papel ng pamilya sa lipunan?
A. maging matatag
B. maging matapang
C. pagkakaroon ng anak
D. paglahok sa bayanihan
15.Alin sa sumusunod na mga sitwasyon ang nagsasabuhay sa mga gawain na nagpapakita ng gampaning pampamilya?
A. Binibigyan ng sapat na edukasyon ang mga anak. B. Sama-samang naglilinis ang pamilyang De Vesta sa kanilang bakuran. C. Nagsama ang magkasintahang sina Juliet at Pedro kahit hindi pa ikinakasal. D. Bawat miyembro ng pamilyang Faustino ay isinasabuhay ang mga pananagutan.
Aralin 1 Responsibilidad sa Pamilya at Lipunan
“Walang sinuman ang nabubuhay para sa sarili lamang, walang sinuman ang namamatay para sa sarili lamang.”
-sipi mula sa awiting “Pananagutan” ni Eduardo Pardo Honteveros
Ngayon, subukin sa Balikan ang natutuhan mo sa nakaraang modyul upang hindi ka mahirapan sa pag-unawa sa konseptong tatalakayin sa panibagong aralin.
Balikan
[illustration: hand holding a puzzle piece]
Ngayon, may inihanda akong gawain hinggil sa nakaraang modyul bilang tanda na may lubos kang pagkatuto sa nakaraang aralin. Alam kong kayang-kaya mo ito. Ngayon pa lang binabati na kita.
Gawain 1: Taglay ko ito!
Basahin ang mga pahayag na nasa kahon. Isulat ang MK kung ang pahayag ay nagpapakita ng kilos o gawi na dapat taglayin ng isang pamilyang may maayos na komunikasyon. Isulat naman ang RM kung ang pahayag ay nagpapakita ng gampaning tinataglay ng isang responsableng mamamayan. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
- Binibigyang halaga ang mga payo ng magulang.
- Pamilyang sabay-sabay na nagdarasal.
- Pagiging maligaya sa kaligayahan ng iba.
- Tulong-tulong sa mga gawaing bahay.
- Pagsunod sa mga batas na ipinatutupad ng pamahalaan.
- Pakikilahok sa mga asembleya at pagpupulong sa pamayanan.
- Nagsasabi ng po at opo sa tuwing sasagot sa mga nakatatanda.
- Pagiging matapat sa salita at gawa.
- Pinag-uusapan sa loob ng tahanan ang problemang nararanasan ng bawat isa.
- Pagpasok nang maaga sa kaniya-kaniyang trabaho ayon sa pamantayan ng gobyerno.
Mga Tala para sa Guro
[illustration: hand holding papers]
Kung matagumpay na naisagawa ng bata ang gawaing nasa Balikan ay hayaan siyang magpatuloy sa kasunod na gawain. Kung hindi naman, pabalikan ang sinundang modyul.
Tuklasin
[illustration: hand holding a sprouting plant]
Gawain 2: Oh Bayan ko!
Basahin at unawaing mabuti ang liriko ng “Mahal Ko Ang Bayan”. Pagnilayan ang mga gabay na tanong.
Mahal Ko Ang Bayan
Marc Jan M. Maturan
Nakaukit na sa’king palad dugong mapagmahal Sinusunod ang tama, sa salita at sa gawa Batas ng bayan sa’king balikat hahawakan Maglilingkod ng tapat sa mamamayan Ipagtatangol ang nalalamangan Di magnanakaw, di kukupitan ang kaban ng bayan.
Chorus Mahal ko ang bayan, bilang Pilipino Tutuparin sinumpaang tungkulin Dahil Pilipino ako Mahal ko ang bayan bilang simpleng tao Susundin mga alituntunin Karangalan ko Pilipino ako, mabuting Pilipino.
Sa tahanan, susundin ko ang utos ng magulang Magmamano kina lolo at lola Turo ni guro na maging magalang, sa tahanan, paaralan at maging sa labas man Di papasok sa anumang bisyo, Nasa isip na mabubuti nilang payo.
Repeat Chorus
Mahal ko ang bayan, maging ang sarili Ipapakita ko tamang pagka Pilipino Makikiisa para sa pagbabago Igagalang ko kapwa tao Ipaiiral marangal na pagka Pilipino.
Mahal ko ang bayan, bilang Pilipino Tutuparin sinumpaang tungkulin Dahil Pilipino ako Mahal ko ang bayang bilang simpleng tao Susundin mga alituntunin Karangalan ko Pilipino ako, mabuting Pilipino.
Mahal ko ang bayan, ako’y may karapatan Ang mabuhay bumuto at magnegosyo Karapatan kong mananampalataya Ako’y Pilipino tungkulin kong mahalin, pamilya at bayan ko.
Gabay na tanong:
- Ano ang nais ipahiwatig ng awitin?
- Paano inilalarawan sa awitin ang pagmamahal sa bayan bilang isang Pilipino?
- Bilang mag-aaral nagampanan mo ba ang pagiging isang mabuting Pilipino maging sa loob ng tahanan?
Suriin
[illustration: magnifying glass]
Naramdaman mo ba ang mensahe ng awiting sinulat ni Marc Jan M. Maturan na pinamagatang “Mahal Ko ang Bayan”? Kung hindi pa ay pahapyaw nating pag-aaralan ang liriko ng awitin.
Ang awiting ito ay naglalarawan at tumutukoy sa mga magagandang gawain ng isang mabuting Pilipino. Basahin at damhin ang mensaheng nais ipahiwatig ng komposer sa liriko ng awitin.
Nakaukit na sa’king palad dugong mapagmahal Sinusunod ang tama, sa salita at sa gawa Batas ng bayan sa’king balikat hahawakan Maglilingkod ng tapat sa mamamayan Ipagtatangol ang nalalamangan Di magnanakaw, di kukupitan ang kaban ng bayan
Sa bahaging ito ng awitin ay ibinabahagi ng komposer ang sariling karanasan at obserbasyon kung paano ipinakita ang malasakit sa kapuwa at maging sa bansa bilang kabuuan.
Binigyang-diin sa awitin ang responsibilidad ng tao sa lipunang kanyang ginagalawan at pagbabantay sa batas panlipunan gaya na lamang ng nabanggit sa awitin na maging matapat na mamamayan at hindi pagbubulsa sa pera ng bayan.
Ngunit paano nga ba matutukoy kung ang tao ay nakasusunod o nakatutulong sa kanyang kapwa o maging sa lipunang kanyang ginagalawan? Mayroon bang batayan kung paano maipapakita ng tao ang pagbibigay ng tulong sa mga nangangailangan?
Isa sa pinakadakilang utos ng ating Panginoon ay ang mahalin ang iyong kapuwa gaya ng pagmamahal sa sarili. Ipinapakita rito kung paano tinutulungan ang sarili na mapabuti, gayundin dapat ang ipakitang paraan ng pagtulong sa kapuwa. Kailangang bukal ito sa kalooban ng tao at higit sa lahat hindi isang pagbabalat-kayo lamang.
Maraming paraan kung paano makatulong ang isang tao sa kanyang kapuwa at pamayanan. Ibig sabihin ang pamilya ay may ginagampanang papel sa lipunan: Una, maaaring sa pagbibigay ng personal na tulong; tulong moral o pinansyal. Pangalawa, pagsasabuhay ng bayanihan. Pangatlo ay maging mapagkalinga sa kalikasan ng pamayanang kinasasakupan.
Sa pagbibigay ng tulong sa ating kapwa at pamayanan ay laging tandaan ang aral ng Bibliya sa aklat ng Mateo 6:1 Ang Salita ng Diyos (SND), “Mag-ingat kayo na huwag gawing pakitang-tao lamang ang inyong pamamahagi sa mga kahabag-habag. Kung magkagayon ay hindi kayo tatanggap ng gantimpala sa inyong Ama sa langit”.
Isaisip na ang pagtulong sa kapuwa ay dapat bukal sa kalooban at hindi na kailangang ipagmayabang upang makaani ng papuri.
Kaakibat ng pagbibigay ng tulong ay ang pangangalaga sa batas panlipunan na napakahalagang masunod at maprotektahan ng mamamayan. Kung saan ito ay pinapamahalaan nang mabuti at hindi inaabuso ng taong-bayan.
Kung mayroong papel ang pamilya sa lipunan mayroon din itong pananagutang pampolitikal. Ang sumusunod ay mga karapatan ng pamilya na dapat isaalang-alang, pangalagaan at isagawa:
a. Ang karapatang umiiral at magpatuloy bilang pamilya b. Ang karapatang isakatuparan ang kanyang pananagutan c. Ang karapatang maging pribado ang buhay d. Ang karapatan sa pagkakaroon ng bigkis at institusyon ng kasal e. Ang karapatan sa paniniwala at pagpapahayag ng pananampalataya at pagpapalaganap nito f. Ang karapatang palakihin ang mga anak g. Pananampalataya h. Pagpapahalaga sa kultura at tradisyon i. Karapatang magtamo ng pisikal j. Panlipunan k. Pampolitikal at pang-ekonomiyang seguridad l. Ang karapatan sa tahanan o tirahang angkop sa maayos na buhay pamilya.
Naintindihan mo ba ang kahalagahan ng pagbibigay tulong sa kapuwa at pamayanan? Natitiyak kong ngayon ay matutukoy mo na ang mga tiyak na gawain kung paano maipakita ang pagtulong.
Pagyamanin
[illustration: hand stacking blocks]
Gawain 3. Tukuyin ang Kawang-gawa
Basahin ang mga sitwasyong nasa kahon. Lagyan ng ♡ kung nagpapahayag ng pagtulong sa kapitbahay o pamayanan. Lagyan ng ☆ kung nagsasaad ng pagbabantay sa batas o institusyong panlipunan. Isulat sa sagutang papel ang iyong sagot.
- Ang pamilyang Santos ay nagbigay ng donasyon sa mga naging apektado ng pagbaha.
- Nakilahok sa assembly meeting ng barangay si Gina.
- Ang mga kabataan ay nagboluntaryong sumali sa pagtatanim ng halaman.
- Ang mga kalalakihan sa barangay Mataas ay nagtutulongan sa paggawa ng reading center.
- Tulong-tulong ang lahat sa pag-apula ng apoy sa nasunog na bahay.
- Ang mag-inang Fe at Marina ay nakikilahok sa clean and green project ng barangay.
- Binibigyan ni Susan ng tamang edukasyon ang mga anak.
- Karapatan ng bawat isa ang bumoto tuwing may eleksyon
- Si Elza ay nag text sa 888 upang masugpo ang karahasan sa trabaho.
- Karapatan ng bawat sanggol na isilang, mabigyan ng pangalan at maaruga.
Gawain 4: Pansin ko ang liriko!
Tukuyin ang liriko ng awiting “Mahal Ko ang Bayan” ang naglalarawan o nagpapakita ng pagtulong sa kapuwa o pagbabantay sa batas panlipunan. Isulat sa sagutang papel ang iyong ang sagot.
| Nagpapakita ng Pagtulong sa Kapwa, Kalikasan at Bayanihan | Nagpapakita ng pagbabantay sa batas panlipunan |
|---|---|
| Hal. ‘Di ako nagkakalat ng basura sa lansangan | Hal. Tumawid sa tamang tawiran |
Gawain 5. Larawan ng Kilos, Suriin Mo!
Tukuyin ang mga gawaing ipinapakita sa larawan. Lagyan ng ( / ) ang sagutang papel kung ang kilos na isinasaad ay nagpapakita ng pagtulong sa kapitbahay o pamayanan at ( + ) naman kung ito ay nagsasaad ng pagbabantay sa batas o institusyong panlipunan.
[illustration: two women handing food to a child outside houses] Iginuhit ni: Jubell C. Cababat 1
[illustration: people cleaning a beach, one raking debris] Iginuhit ni: Alim V. Evitota 2
[illustration: a group of people raising fists and holding a blank placard] Iginuhit ni: Jubell C. Cababat 3
[illustration: a young man at a wall beside a sign reading “NO TO DRUGS”] Iginuhit ni: Jubell C. Cababat 4
[illustration: an older man in a wheelchair being pushed by a woman down a hallway] Iginuhit ni: Gilbert H. Japay 5
Isaisip
Gawain 6: E-detalye mo!
Isulat sa sagutang papel ang mga hinihinging detalye.
[chart: graphic organizer; Gawain 6: E-detalye mo!]
- 3 | Bagong Kaalaman
- 2 | Paksang nakakuha ng interes
- 1 | Tanong na gustong masagutan
Rubriks sa Pagmamarka
| Pamantayan | Napakasuhay (10 Puntos) | Mahusay (8 Puntos) | Di-gaanong Mahusay (6 Puntos) | Nangangailangan ng Pag-unlad (4 Puntos) |
|---|---|---|---|---|
| Paglalahad sa Bagong kaalaman/ interes | Napakaayos at angkop ang pagkalahad ng kaalaman at interes sa paksa. | Maayos at angkop ang pagkalahad ng kaalaman at interes sa paksa. | Di-gaanong maayos at angkop ang pagkalahad ng kaalaman at interes sa paksa. | May nailahad na kaalaman at interes bagaman malayo sa paksang tinalakay |
| Pagbuo ng tanong | Malinaw at angkop na angkop sa paksa ang nabuong tanong. | Malinaw at angkop sa paksa ang nabuong tanong. | Di-gaanong malinaw at angkop sa paksa ang nabuong tanong. | Hindi malinaw at angkop sa paksa ang nabuong tanong. |
| Kabuoan 20 puntos |
Isagawa
Gawain 7: Nakatulong kaya ako?
Sumulat ng isang sanaysay na may tatlong talata tungkol sa pansariling karanasan na nagpapakita ng pagtulong sa kapitbahay o pamayanan (papel na panlipunan) at pagbabantay sa mga batas at institusyong panlipunan (papel na pampolitikal). Isulat sa sagutang papel ang iyong sagot.
Pamantayan sa Pagmamarka
| Pamantayan | Napakahusay (10 puntos) | Mahusay (7 puntos) | Nangangailangan ng Pag-unlad (4 puntos) |
|---|---|---|---|
| Nilalaman | Nailahad ang wastong kaisipan at ideya hinggil pananagutang panlipunan at pampolitikal ng pamilya. | Hindi gaanong Nailahad ang wastong kaisipan at ideya hinggil pananagutang panlipunan at pampolitikal ng pamilya. | Hindi nailalahad ang wastong kaisipan at ideya hinggil pananagutang panlipunan at pampolitikal ng pamilya. |
| Organisasyon | Mayroong simula, gitna, wakas at kongklusyon | Mayroong simula, gitna, wakas ngunit walang kongklusyon | Mayroong simula ngunit walang gitna, wakas at kongklusyon |
| Kabuuang Puntos 20 |
Tayahin
Maraming Pagpipilian
Basahing mabuti ang bawat tanong o sitwasyon at piliin ang tamang sagot. Titik lamang ang isulat sa sagutang papel.
Sinasabi na ang pamilya ay natural na institusyon. Alin sa sumusunod ang sumusuporta sa pahayag?
- A. Ang bawat pamilya ay kasapi ng iba’t ibang institusyon ng lipunan.
- B. Ang mga institusyon sa lipunan ay naitatag dahil sa pagdami ng pamilya.
- C. Sa pamilya nahuhubog ang mabuting pakikipag-ugnayan at pagpapahalaga sa kapuwa.
- D. Nabuo ang pamilya dahil sa pagmamahalan ng dalawang taong nagpasiyang magpakasal at magsama nang habambuhay.
Alin sa mga sumusunod na institusyon sa lipunan ang itinuturing na pinakamaliit at pangunahing yunit ng lipunan?
- A. barangay
- B. paaralan
- C. pamahalaan
- D. pamilya
Sinasabi na ang mabuting pakikipagkapuwa ay nagmumula sa pamilya. Alin sa sumusunod na mga pahayag ang nagpapatunay nito?
- A. Ang pamilya ang unang nagturo ng mabuting paraan ng pakikipagkapuwa-tao.
- B. Sa pamilya unang natututuhan ang kagandahang asal at maayos na pakikitungo sa kapuwa.
- C. Kapag wala ang magulang, ang paaralan ang siyang pangalawang tahanan na gagabay sa mga bata.
- D. Kung paano nakikitungo ang magulang sa kanyang anak, gayundin ang magiging pakikitungo nito sa iba.
Alin sa mga sumusunod ang una at pinakapangunahing pamantayan sa paghubog ng maayos na pamilya?
- A. mga patakaran sa pamilya
- B. pagkakaroon ng mga anak
- C. pinagsama ng kasal ang magulang
- D. pagtatanggol ng pamilya sa kanilang karapatan
Alin sa sumusunod ang isa sa papel ng pamilya sa lipunan?
- A. maging matatag
- B. maging matapang
- C. pagkakaroon ng anak
- D. paglahok sa bayanihan
Alin sa sumusunod na mga sitwasyon ang nagsasabuhay sa mga gawain na nagpapakita ng gampaning pampamilya?
- A. Binibigyan ng sapat na edukasyon ang mga anak.
- B. Sama-samang naglilinis ang pamilyang De Vesta sa kanilang bakuran.
- C. Nagsama ang magkasintahang sina Juliet at Pedro kahit hindi pa ikinakasal.
- D. Bawat miyembro ng pamilyang Faustino ay isinasabuhay ang mga pananagutan.
Hindi tanggap ni Lina ang kaniyang pagbubuntis sapagkat bunga ito ng pagsasamantala sa kanyang pagkababae, kaya nais niyang hindi ipagpatuloy ang pagdadalang-tao. Anong karapatan ng bata ang maaaring malabag ni Lina?
- A. karapatang lumigaya
- B. karapatang maisilang
- C. karapatang mamuhay
- D. karapatang magpakasal
Kinulong si Jay nang hindi dumaan sa proseso ng paglilitis. Anong karapatan ang nilabag ng mga awtoridad?
- A. karapatang lumigaya
- B. karapatang mamuhay
- C. karapatang mangatwiran
- D. karapatang maging Malaya
Kusang nagbibigay ng abuloy ang mga tao tuwing may namamatay sa kanilang lugar. Anong pagtulong ang kanilang ipinapakita?
- A. pagtulong sa kapatid
- B. pagtulong sa gobyerno
- C. pagtulong sa mag-aaral
- D. pagtulong sa mga mamamayan
May magandang plano si Juan sa kanilang pamayanan at nais niya itong imungkahi sa kanilang lider upang makahingi ng tulong sa pagpapatupad nito. Ngunit hindi siya binigyan ng pagkakataon na makapagpaliwanag ng maayos. Ano ang inalis kay Juan?
- A. dignidad
- B. karapatan
- C. lakas-loob
- D. pagkatao
Diniktahan si Jenny ng kaniyang kapatid sa pamamaraan ng kaniyang pagpapalaki sa kaniyang mga anak sapagkat katuwiran nito ay sobra itong makaluma. Anong karapatan ang inalis kay Jenny?
- A. palakihin ang mga anak ayon sa tradisyon
- B. makapagsilbi sa anak hanggang gusto nito
- C. maayusan ang anak ayon sa kaniyang nais
- D. maitaguyod ang mga anak ng sariling sikap
Paano maipakikita ang pagtulong sa kapuwa na hindi naghihintay ng kapalit?
- A. pagtulong sa kapwa dahil inutusan ng magulang
- B. pagtulong ng bukal sa kalooban at hindi pagbabalat-kayo lamang
- C. pagtulong sa mga matatandang tumatawid sa kalsada upang sumikat
- D. pagtulong sa mga nangangailangan upang dumami ang boto sa susunod na eleksiyon
Nabuntis ni Brian si Fatima sa hindi inaasahang pagkakataon at alam nito na tutol ang kaniyang mga magulang sa kanilang pag-iibigan. Kaya nang malaman nila ito ay agad na pinapalayo si Brian kay Fatima. Anong karapatan ang tinanggal ng mga magulang ni Brian sa kanilang anak?
- A. maging isang magulang
- B. masilayan ang kaniyang magiging anak
- C. isakatuparan ang kaniyang pananagutan
- D. maging maligaya kasama ang minamahal
Bagong lipat lamang ang pamilyang Mondragon sa Brgy. Pag-asa. Dahil sa magkaiba ang kulturang kinalakihan ng mga tao doon kaya malimit na walang nakikipaglaro sa kanilang mga anak at hindi ito lingid sa kanilang kaalaman. Anong karapatan ang hindi naibigay sa pamilyang Mondragon?
- A. makapagsalamuha ng iba
- B. makapaglaro kasama ng iba
- C. mamuhay ng maayos at tahimik
- D. mandayuhan sa ibang probinsya o ibang bansa
Ang mabuting pakikitungo sa pamilya ay daan sa mabuting pakikipagkapuwa-tao. Ano ang ibubunga nito sa isang tao kung ito ay kaniyang isasabuhay?
- A. maayos na samahan sa pamilya
- B. higit na nagiging popular ang isang tao
- C. nakatutulong ito sa kaniyang suliranin sa buhay upang masolusyunan ang problema
- D. madaling matatanggap ng kapuwa ang isang tao dahil maayos ang pamilyang kinabibilangan
Karagdagang Gawain
Gawain 8: Suri-Sitwasyon.
Basahin at unawaing mabuti ang sitwasyon sa grapiko at ibigay ang hinihingi nito. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.
[chart: graphic organizer; Gawain 8: Suri-Sitwasyon] Sitwasyon: Taong 2019 nang lumaganap ang sakit o virus na tinatawag na Covid-19 na patuloy na namiminsala sa pang-araw-araw na buhay ng tao saan mang sulok ng mundo. Sa katunayan maraming buhay na ang nawala dahil dito. Ngayon bilang kabataan ano ang iyong magagawa para makatulong sa pagsugpo ng krisis na kinakaharap at patuloy ang pagtaas ng nagpositibo sa sakit na ito? Maglahad ng dalawang paraan na napabilang sa papel panlipunan at dalawa rin sa papel pampolitikal. Papel Panlipunan: 1. _____ 2. _____ Papel Pampulitikal: 1. _____ 2. _____
Rubriks sa Pagmamarka
| Krayterya | Higit na inaasahan (10 puntos) | Nakamit ang inaasahan (8 puntos) | Bahagyang nakamit ang inaasahan (3 puntos) | Hindi nakamit ang inaasahan (2 puntos) |
|---|---|---|---|---|
| Nilalaman | Komprehensibo ang nilalaman ng teksto. Wasto ang lahat ng impormasyon | Kumpleto ang nilalaman ng teksto. Wasto ang lahat ng impormasyon | May ilang kakulangan sa nilalaman ng teksto. May ilang maling impormasyon | Maraming kakulangan sa nilalaman ng teksto. |
| Organisasyon ng mga kaisipan | Organisado at may malinaw na kaisahan ang daloy ng paglalahad ng kaisipan sa teksto. | Malinaw at maayos ang paglalahad ng kaisipan sa teksto. | Hindi masyadong maayos at malinaw ang paglalahad ng kaisipan sa teksto. | Walang kaayusan ang paglalahad ng kaisipan sa teksto. |
| Kabuuang Puntos = 20 |
[transcriber’s note: this page is printed upside down in the source; the content below is transcribed in its readable order]
Susi sa Pagwawasto
Subukin
- B
- C
- D
- B
- A
- B
- C
- A
- C
- D
- D
- B
- C
- D
- B
Balikan
Gawain 1
- MK
- RM
- MK
- RM
- RM
- RM
- MK
- MK
- MK
- RM
Pagyamanin
Gawain 3.
- puso
- tala
- puso
- puso
- puso
- puso
- tala
- tala
- tala
- tala
Gawain 5
- /
- /
Tayahin
- D
- D
- B
- C
- D
- B
- B
- C
- D
- B
- A
- B
- C
- A
- D
Pagyamanin / Gawain 4
Nagpapakita ng Pagtulong sa Kapwa, Kalikasan at Bayanihan
- Pagsunod s autos ng magulang sa tahanan
- Iginagalang ang kapwa
- Pagmamalasakit sa kapwa
Nagpapakita ng pagbabantay sa batas panlipunan
- Susundin ang alituntunin ng bansa
- Pakikiisa sa pagbabago at pagbabantay sa bayan
- Paglilingkod ng tapat sa mamamayan
Sanggunian
Aklat
Bognot Regina Mignon C., et. al., 2013. Edukasyon sa Pagpapakatao. Quezon City: Vibal Publishing House Inc.
Hanguang Elektroniko:
Ang Papel na Panlipunan at Pampulitikal ng Pamilya. prezi.com. Accessed, September 30, 2014. https://prezi.com/zshz6tqh3t3j/ang-papel-na-panlipunan-at-pampolitikal-ng-pamilya/.
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply