Filipino 7 Quarter 2 Module 2: Awiting-bayan at Bulong mula sa Kabisayaan

Grade 7 Filipino Q2 Module 2 on Visayan folk songs and chants, where learners identify traditions and give their own judgment or justification.

This is the Grade 7 Filipino self-learning module for Quarter 2 (Ikalawang Markahan), Module 2: “Awiting-bayan at Bulong mula sa Kabisayaan: Pagbibigay ng Hatol o Pagmamatuwid” (folk songs and chants from the Visayas: giving a judgment or justification). It was prepared by DepEd Region XII for home learning. After working through it, learners can spot Visayan traditions in folk songs and chants, then state and defend their own opinion about them.

On this page 5 sections

What learners will learn

The module targets this most essential learning competency:

  • Nabubuo ang sariling paghatol o pagmamatuwid sa ideyang nakapaloob sa akda na sumasalamin sa tradisyon ng mga taga-Bisaya (forms one’s own judgment or justification about the ideas in a literary work that reflects the traditions of the Visayan people). Code: F7PB-IIa-b-7.

By the end of the module, learners should be able to:

  • Identify the Visayan traditions found in a literary work.
  • Share their own opinion and judgment about the ideas in a work that reflects Visayan traditions.

What the lesson covers

The module has one lesson, Aralin 1, with two parts:

  • Panitikan (literature): various awiting-bayan (folk songs) and bulong (chants or whispered prayers) from the Visayas.
  • Wika at Gramatika (language and grammar): pagbibigay ng hatol o pagmamatuwid (giving a judgment or justification).

Tradition and Visayan culture

The module defines tradisyon o kaugalian (tradition or custom) as the beliefs, superstitions, and practices of people in a place that are passed down from one generation to the next. These traditions live on in native literature, including folk songs and chants.

It describes the Bisaya as native Filipinos living in the Visayas and parts of Mindanao. It lists traditions still practiced today:

  • harana (serenading) and pamanhikan (the formal marriage proposal visit to the family)
  • New Year, Simbang Gabi, and town fiestas
  • marrying before starting a family
  • Visita Iglesia during Holy Week
  • Santakrusan or Flores de Mayo
  • preparing food for departed relatives on All Souls’ Day, in the belief that they visit

It also names admired Visayan values, such as being religious, caring for others regardless of background, helpfulness, respect for others’ privacy, hospitality, humility, close family ties, love of nature, and cheerfulness. It notes that Visayans hold many beliefs and superstitions around planting, harvest, baptism, weddings, and death.

Giving a judgment or justification

The module explains that pagbibigay ng hatol o pagmamatuwid is a way of presenting your own idea, view, or opinion on a topic, in writing or orally. Put the main idea in the first or last sentence, then add sentences that give details so the explanation is clear.

Folk songs and chants in the module

Each text is printed in its original language with a Filipino translation:

TextLanguageWhat it is about
Ako Kini Si AngiSebuanoA seamstress who sews day and night but earns only enough for food and rent
Bulong ng WarayWarayA red, fiery sky, a raging sea, and strong winds
DandansoyHiligaynonA farewell; the singer goes home to the payaw and tells Dandansoy to look there when lonely
Ili-Ili Tulog AnayIlonggoA lullaby (oyayi) telling a child to sleep while the mother buys bread
Lawiswis KawayanVisayanA young woman who must first ask her mother before going out with her suitor
Kinaray-a chantKinaray-aA chant asking a mouse to give a new tooth in place of an old, broken one

For example, in “Lawiswis Kawayan,” the woman asking her mother’s permission reflects respect for parents, a point the activities ask learners to judge and explain.

The vocabulary activity uses Sebuano and Waray words from the texts: opisyo (work), kanunay (always), igo (enough), unhan (somewhere), and madlos (strong).

How to use this module

The module asks learners not to write on it. Use separate sheets of paper for all answers. Work through the parts in order:

  1. Subukin (pretest): agree or disagree with five statements and explain, then answer multiple-choice items on “Lawiswis Kawayan” and the Kinaray-a chant.
  2. Balikan (review): list ten types of folk songs and three chants from the previous module.
  3. Tuklasin (explore): look at a picture of Simbang Gabi and read about tradition and Visayan customs.
  4. Suriin (analyze): do the vocabulary activity, then identify and give your opinion on the traditions in “Ako Kini Si Angi” and the Waray chant.
  5. Pagyamanin (practice): identify the traditions in “Dandansoy” and “Ili-Ili Tulog Anay” and judge them. Pagsasanay 2, “Hatol Mo, Pangatuwiranan Mo” (your judgment, your reasons), uses pictures, including one of the Sinulog.
  6. Isaisip (remember): fill in a paragraph about preserving Filipino heritage using a word box.
  7. Isagawa (apply): write a folk song you like and explain why, scored on content (10 points) and organization (10 points).
  8. Tayahin (assessment): the final test, which repeats the pretest items in a slightly different format.
  9. Karagdagang Gawain (extra activity): research one folk song and one chant, for example from the B’laan or T’boli, or from elders in your community.

The answer key (Susi sa Pagwawasto) is at the end.

  • For learners: answer the pretest honestly before reading on, and check your work only after finishing each part.
  • For parents: the module invites families to help. You can share songs, chants, or family traditions your child can write about.
  • For teachers: explanation items and open-ended activities are marked “pagpapasiyahan ng guro,” so you will need to check them using the rubrics provided.

Frequently asked questions

What grade and quarter is this Filipino module for?

It is for Grade 7 Filipino, Quarter 2 (Ikalawang Markahan), Module 2.

What competency does this module cover?

It covers F7PB-IIa-b-7: forming one’s own judgment or justification about the ideas in a literary work that reflects the traditions of the Visayan people.

What is an awiting-bayan and a bulong?

An awiting-bayan is a folk song and a bulong is a chant or whispered prayer. The module studies both as native Visayan literature that reflects local traditions and beliefs.

What does pagbibigay ng hatol o pagmamatuwid mean?

It means giving a judgment or justification: stating your own idea or opinion on a topic, in writing or speech. The main idea goes in the first or last sentence, followed by supporting details.

Does the module have an answer key?

Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the pretest, vocabulary, fill-in-the-blanks, and final test. Explanations and open-ended answers are left to the teacher to check.

Full text of the module

The text below is a transcription of the PDF above, as printed.

FILIPINO

Ikalawang Markahan – Modyul 2: Awiting-bayan at Bulong mula sa Kabisayaan Pagbibigay ng Hatol o Pagmamatuwid

[illustration: students reading and writing under a tree and at a table, a teacher, a child with a lamp, and a globe]

CO_Q2_Filipino 7_Module 2

Filipino – Baitang 7 Alternative Delivery Mode Ikalawang Markahan – Modyul 2: Awiting-bayan at Bulong Mula sa Kabisayaan – Pagbibigay ng hatol o pagmamatuwid

Unang Edisyon, 2020

Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.

Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.

Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________

Department of Education – Region XII Office Address: Department of Education – Region XII Office Address: Regional Center, Brgy. Carpenter Hill, City of Koronadal Telefax: (083) 2288825/ (083) 2281893 Email Address: depedroxii.org Email: region12@deped.gov.ph

Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul

Manunulat: MA. NILA D. FUENTEBELLA Editor: LELITA A. LAGUDA Tagasuri: VIRGILINA L. CABAYLO Tagaguhit: LHRYN T. JARANILLA Tagalapat: GUINEVIER T. ALLOSO Cover Art Designer: Ian Caesar E. Frondoza

Tagapamahala: Allan G. Farnazo, CESO IV – Regional Director Fiel Y. Almendra, CESO V – Assistant Regional Director Rommel G. Flores, CESO V- Schools Division Superintendent Mario M. Bermudez, CESO VI- Asst. Schools Division Superintendent Gilbert B. Barrera – Chief, CLMD Arturo D. Tingson Jr. – REPS, LRMS Peter Van C. Ang-ug – REPS, ADM Leonardo Mission – Regional Filipino Supervisor Juliet F. Lastimosa – CID Chief Sally A.Palomo – EPS In Charge of LRMS Greogorio O. Ruales – ADM Coordinator Lelita A. Laguda – Division Filipino Coordinator

Paunang Salita

Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.

Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.

Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.

Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anomang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.

Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.

Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.

Alamin

[illustration: hand pressing a button icon]

Ano ang napaloob sa Modyul na ito?

Kumusta ka mahal kong kaibigan! Napakahusay mo sa nakaraang modyul. Ipinakita mo ang iyong talino sa pagsagot sa mga tanong at sipag sa paggawa ng mga gawain. Ipagpatuloy mo pa rin ang iyong pagpapamalas ng katalinuhan. Isa na namang modyul ang iyong pag-aralan ngayon na magbibigay sa iyo ng karagdagang kaalaman tungkol sa mga Panitikan sa Kabisayaan. Gagabayan pa rin kita sa lahat ng mga gawain na iyong gagawin.

Tiyak magugustuhan mo ang paksang inihanda ko para sa iyo dahil pag-uusapan dito ang kultura at tradisyon ng Kabisayaan na taglay ng kanilang mga awiting-bayan at bulong.

Lalong kapana-panabik ang aralin ngayon dahil mula sa mga tradisyong sinasalamin ng mga awiting-bayan at bulong ay gagawa ka ng paghatol at pagmamatuwid.

Ang modyul na ito ay sadyang binuo para sa iyo upang maunawaan ang pinakamahalagang kasanayan sa pampagkatuto na:

Nabubuo ang sariling paghatol o pagmamatuwid sa ideyang nakapaloob sa akda na sumasalamin sa tradisyon ng mga taga-Bisaya. F7PB-IIa-b-7.

Matapos mong pag-aralan ang modyul na ito ay inaasahan kong matatamo mo ang mga sumusunod na kasanayan:

  • Natutukoy ang mga tradisyon ng taga-Bisaya na nakapaloob sa akda.
  • Nailalahad ang sariling opinyon at paghatol sa ideyang nakapaloob sa akdang sumasalamin sa tradisyon ng mga taga-Bisaya.

1 CO_Q2_Filipino 7_Module 2

Subukin

[illustration: hand holding a pencil icon]

Masasalamin sa Panitikan mula sa Visayas ang kanilang makukulay na kultura at tradisyon. Sa bahaging ito, ikaw ay magbibigay ng paghatol kung sang-ayon ka ba o hindi kaugnay sa mga ideyang nakapaloob sa pahayag at ipaliwanag mo ang iyong kasagutan. Handa ka na ba?

A. Panuto: Bumuo ng paghatol o pagmamatuwid sa sumusod na ideya o kaisipan tungkol sa mga awiting bayan at bulong sa pamamagitan ng ng pagsang-ayon o hindi sa mga pahayag at ipaliwanag ang iyong sagot.(3 pts bawat bilang )

  1. Ang mga awiting-bayan at bulong ay dapat laging sinasambit.
  2. Ang awiting-bayan at bulong ay salamin ng kagandahang-asal.
  3. Makatutulong ang bulong kapag ginagamit na pangkontra sa nakagalit.
  4. Ang mga taludtod ng awiting-bayan at bulong ay makahulugan sa at bulong ay makahulugan sa paglalarawan ng kultura ng mga taga-Bisaya.
  5. Matutukoy ang pamumuhay ng mga taga-Bisaya mula sa kanilang mga awiting-bayan at bulong.

2 CO_Q2_Filipino 7_Module 2

Rubrik sa pagmamarka sa paliwanag: Nilalaman (kaangkupan sa paksa) __________2 Wastong gramatika ________________________ 1 Kabuuan___________________________________3

B. Bumuo ng paghatol o pagmamatuwid kaugnay ng mga ideyang nakapaloob sa awiting-bayan “Lawiswis Kawayan” kung saan taglay nito ang ilang tradisyon ng mga taga-Visayas lalo na pagdating sa pag-ibig. Pumili lamang ng titik para sa inyong kasagutan.

LAWISWIS KAWAYAN

Sabi ng binata halina O hirang Magpasyal tayo sa lawiswis kawayan Pugad ng pag-ibig at kaligayahan Ang mga puso ay pilit magmahalan.

Ang dalaga naman ay bigla pang umayaw Sasabihin pa kay Inang nang malaman Binata’y nagtampo at ang wika ikaw pala’y ganyan Akala ko’y tapat at ako’y minamahal.

Ang dalaga naman ay biglang umiyak Luha ay tumulo sa dibdib pumatak Binata’y naawa lumuhod kaagad Nagmakaamo at humingi ng patawad.

  1. Ang pagpapaalam muna ng dalaga sa kanyang ina bago siya pumayag sa paanyaya ng kasintahan na mamasyal ay kaugaliang masasalamin mula sa awit.

b. Mababait ang mga binatang taga-Visayas.

3 CO_Q2_Filipino 7_Module 2

c. Hindi na kailangang magpapaalam sa magulang, mamamasyal lang naman. d. Masasalamin dito na lahat na taga-Visayas ay may respeto sa magulang. e. Dapat lang na magpapaalam ang dalaga sa kanyang magulang dahil ito’y tanda ng pagrerespeto.

  1. Kaagad umiyak ang dalaga nang magtampo ang binatang kasintahan.
    a. Ang binata ay matampuhin.
    b. Ang dalagang taga-Visayas ay maramdamin.
    c. Ang dalaga ay maramdamin at madaling masaktan.
    d. Ang dalaga ay hindi dapat mapagsabihan ng masakit na salita.


  2. Kaagad humingi ng patawad ang binata sa kasintahang nasaktan dahil sa kanyang nasabi.
    a. Labis ang pagmamahal ng binata sa dalaga.
    b. Natakot ang binata na baka hiwalayan siya ng dalaga.
    c. Ang mga dalagang taga-Bisayas ay sobrang matatampuhin.
    d. Mahal ng binata ang dalaga kaya ayaw niya itong magdamdam sa kanya.


Para sa bilang 4 – 5. Ilahad mo rin ang iyong paghatol sa bulong na ito.

Kinaray-aSalin sa Filipino
Ilaga nga hangodDagang malaki
Ilaga nga gamayDagang maliit
Bul-a ang unto koHeto ang ngipin ko
Nga guba kag law-aySira na at pangit
Kabay nga islan moSana ay bigyan mo
Kang bag-o.ng bagong kapalit.
  1. Naniniwala na mapagaling ang ano mang karamdaman ng katawan kung hihilingin o idadalangin.


    a. Iniasa ang lahat sa paghiling.
    b. Lubos ang paniniwala na diringgin ang panalangin o kahilingan.
    c. Hindi na magpapagamot sa isang doktor kapag magkasakit.
    d. Umaasang mapapagaling kaagad ang may karamdaman kapag hiniling.


  2. Kapag may iniindang karamdaman, hihilingin itong gumaling kahit na sa hayop.
    a. Maraming pamahiin ang mga taga-Visayas.
    b. Nagpapatunay ito na mga relihiyoso ang taga-Visayas.
    c. Naniniwala silang ang mga hayop ay maaaring hingian ng pabor.
    d. Lubos na mapaniwalain kaya idinadaan sa pamamagitan ng dasal o paghiling kahit sa hayop upang malunasan ang karamdaman.


4 CO_Q2_Filipino 7_Module 2


Aralin 1: Awiting-bayan at Bulong mula sa Kabisayaan – Pagbibigay ng hatol at pagmamatuwid

A. PANITIKAN: Iba’t ibang Awiting-bayan at Bulong B. WIKA AT GRAMATIKA: Pagbibigay ng hatol o pagmamatuwid

Pinakamahalagang Kasanayan Pampagkatuto:

Nabubuo ang sariling paghatol o pagmamatuwid sa ideyang nakapaloob sa akda na sumasalamin sa tradisyon ng mga taga-Bisaya. F7PB-IIa-b-7

  • Natutukoy ang mga tradisyon ng taga-Bisaya na nakapaloob sa akda.
  • Nailalahad ang sariling opinyon o pananaw sa ideyang nakapaloob sa akdang sumasalamin sa tradisyon ng mga taga-Bisaya.

5 CO_Q2_Filipino 7_Module 2

Balikan

Maganda ang ipinamalas mong tugon sa mga tanong sa naunang modyul na iyong pinag-aralan. Ngayon, hayaan mong tanungin kita tungkol sa nakaraang aralin.

A. Panuto: Magbigay ka ng sampung uri ng awiting-bayan na ating tinalakay sa nakaraang modyul.

[chart: concept map; Mga Uri ng Awiting-bayan. Center: “Mga Uri ng Awiting-bayan”. Numbered blank circles: 1. through 10.]

B. Magbanggit ng tatlong Bulong na karaniwang sinasambit ng nakatatanda.

[chart: graphic organizer; Mga Bulong. Vertical label reads “Mga Bulong” and three blank answer boxes, numbered 1 to 3 in the original.]

Mga Tala para sa Guro

May alaga ka bang hayop sa bahay? Bakit ito ang pinili mo? Paano mo ito mailalarawan? Isulat sa sagutang papel ang iyong sagot sa tulong ng grapikong paghahanay na ito.

Magpatuloy tayo!

Tuklasin

May alam ka bang tradisyon sa inyong pamilya na sinusunod ninyo hanggang mgayon?

Pinagalitan ka ba kapag sinuway mo o hindi nasunod ang mga tradisyong ito?

Tingnan mo ang larawan sa ibaba.

[illustration: silhouette of a church with a family praying under a crescent moon and stars]

Tanong:

  1. Ano ang masasabi mo sa larawan?
  2. Mahuhulaan mo ba ang gawain o okasyong makikita sa larawan?
  3. Bakit kaya ginagawa ng karamihang Filipino ang Simbang gabi tuwing magpapasko?

Ano man ang tribu o relihiyon natin, mayroon tayong sinusunod na tradisyon na dapat panatilihin at di dapat kalimutan o hayaang maglaho na lang. Maituturing ang mga ito na pamana ng ating pamilya o lahi. Ang mga tradisyong ito ay tinataglay ng mga katutubong panitikan kabilang na ang awiting-bayan at bulong.

Ano nga ba ang tradisyon o kaugalian na sinasalamin sa mga awiting-bayan at bulong?

Ito ang mga paniniwala, pamahiin o nakagawian ng mga tao sa isang lugar na nagpasalin-salin mula sa isang henerasyon tungo sa susunod pang henerasyon.

Ang mga Bisaya ay isa sa mga katutubong Pilipino na naninirahan sa rehiyon ng Kabisayaan at ilang bahagi ng Mindanao. Kilala sila sa kanilang mga

nakasanayang tradisyon saan man sila magpunta at maingat na pinanatili lalo na ng mga nakatatanda. Ilan sa mga tradisyon na sinusunod pa rin sa kasalukuyan ay:

  • harana
  • pamanhikan
  • Bagong Taon
  • Simbang gabi
  • pagdiriwang ng kapistahan
  • pagpapakasal bago magkapamilya
  • Visita Iglesia tuwing Mahal na Araw
  • pagdiriwang ng Santakrusan o Flores de Mayo
  • paghahanda ng pagkain sa mga namayapang kamag-anak tuwing Araw ng Patay sa paniniwalang bumibisita sila

Marami naman sa kaugalian ng mga Bisaya ay pinupuri ng ibang Filipino maging ng mga dayuhan. Ilan sa mga ito ay ang pagiging relihiyoso at pagiging deboto, may malasakit sa kapwa kahit ano pa man ang itsura o pinagmulan o relihiyon, pagiging matulungin pagbibigay respeto at hindi pangingi-alam sa pribadong buhay ng ibang tao, pagkamaasikaso sa panauhin, pagpapakumbaba, pagbuklod-buklod ng pamilya makakalikasan at pagiging masayahin at iba pa.

Mayaman naman sa paniniwala o pamahiin ang mga taga-Visayas. Halos sa lahat na okasyon tulad ng pagtatanim, pag-aani, binyag, kasal, pagkamatay at marami pang iba. Maraming bawal dahil pinaniniwalaan na may katumbas na kamalasan kapag hindi sinusunod. Ilan lamang ito sa tradisyon o kaugalian ng mga sinaunang Pilipino na nagpasalin-salin at sinusunod pa rin hanggang kasalukuyan lalo na sa mga probinsya.

Sa modyul na ito, ikaw ay matututong magbigay ng sariling paghatol o pagmamatuwid tungkol sa tradisyon ng mga taga-Visayas na nakapaloob sa mga awiting-bayan at bulong.

Ang pagbigay ng hatol o pagmamatuwid ay isang paraan ng paglalahad ng sariling ideya, palagay o opinyon tungkol sa isang paksa bilang pagpapaliwanag na maaaring pasulat o pasalita. Sa paglalahad ng saring pahayag, ang pangunahing kaisipan na ilalahad ay ilalagay sa una o huling pangungusap. Sundan ito ng pangungusap na nagbibigay-detalye sa pangunahing kaisipan upang higit na malinaw ang pagpapaliwanag.

Narito ang ilan pang awiting-bayan mula sa Kabisayaan na inihanda ko para iyong basahin o awitin at pag-aralan.

1. Ako Kini Si Angi ( Sebuano)Ako Si Angi ( Filipino)
Ako kini si angiAngi ang palayaw ko,
Ang opisyo ko’y panahiPananahi ang trabaho,
Adlaw ug gabiiSa maghapon at magdamag
Kanunay ako nagtahiPalagi akong nakapagtatahi agad.
Bisan nako’g unsaonGaano man ako kasipag,
Walay kwartang matigumWalang sobra sa pambayad
Kay ang akong pagpanahiSapat lang ang kinikita
Igo ra sa panginabuhiSa pagkain at sa upa.
2. Bulong ng WaraySalin sa Filipino
Daw nasusunog sidsid han langitTila nag-aapoy mapupulang langit.
Pati han dagat nagdadalitMaging itong dagat, tila nagngangalit
Bangin han unhan, may nagkaingin,Siguro’y may nagkaingin sa kung saan
May madlos huyog hinin hanginMalakas na hangin ang dumadaluyong

Naunawaan mo ba ang isinasaad ng awiting-bayan at bulong na iyong binasa?

Suriin

A. Pagpapalawak ng Talasalitaan:

Panuto: Hanapin sa salin na akda ang mga salitang Sebuano sa awiting-bayan at bulong. Unawain kung paano ito ginamit sa taludturan at gamitin sa pangungusap.

Sagot sa pagpakahulugan:Pangungusap:
1. opisyo – _____1. _____
2. kanunay – _____2. _____
3. igo – _____3. _____
4. unhan – _____4. _____
5. maglos – _____5. _____
B. Pag-unawa:
  1. Tukuyin ang tradisyon o kaugalian na sinasalamin sa dalawang akda. ( Ako si Angi at Bulong ng Waray)
Tradisyon o kaugalian: Ako Kini Si AngiTradisyon o kaugalian: Bulong
  1. Ilahad ang iyong pananaw o opinyon sa tradisyon o kaugalian na nakapaloob sa dalawang akda at pangatuwiranan ito.



Pagyamanin

Pagsasanay 1

Narito ang ilan pang awiting-bayan mula Visayas. Susuriin mo ang tradisyon at kaugalian na nakapaloob sa akda at bumuo ka ng paghatol o pangangatuwiran ukol dito.

Tradisyon: _____

Paghatol o pagmamatuwid: _____

A. Dandansoy (Hiligaynon)A. Dandansoy (Salin sa Filipino)
Dandansoy, bayaan ta ikawDandansoy, iwan na kita
Pauli ako sa payawUuwi na ako sa payaw
Ugaling kung ikaw hidlawonKung sakaling ika’y mangulila
Ang payaw imo lang lantawon.Sa payaw ikaw ay tumanaw.
Dandansoy, kon imo apasonDandansoy, kung ako ay iyong sususndan
Bisan tubig di magbalonKahit tubig huwag ka nang magbaon
Ugaling kung ikaw uhawonSakaling ikaw ay mauuhaw
Sa dalan magbubon-bubon.Sa daan gumawa ka ng munting balon.

Tradisyon: _____

Paghatol o pagmamatuwid: _____

Ili-Ili Tulog Anay (Oyayi ng mga Ilongo)Ili-Ili Tulog Anay (Salin sa Filipino)
Ili-Ili
Tulog anay,Batang munti, batang munti
Wala diriIkaw ay matulog na
Imong nanayWala rito ang iyong ina
Kadto tiendaSiya ay bumili ng tinapay
Bakal papayBatang munti, batang munti
Ili-IliMatulog ka na
Tulog anay

Tradisyon: _____

Paghatol o pagmamatuwid: _____

Isaisip

Pagsasanay 2: Hatol Mo, Pangatuwiranan Mo

Panuto: Suriin kung anong tradisyon o paniniwala ang nakapaloob sa mga larawan at maglahad ng iyong paghatol o pangangatuwiran ukol dito.

[illustration: people in a decorated room with confetti on the floor, a bride and groom, and a child sweeping]

[illustration: a woman seated and a young boy standing beside her]

[transcriber’s note: the printed label “3.” is not visible beside the image below]

[illustration: a dancer in traditional costume with a headdress, with the printed word “Sinulog”]

[illustration: a smiling family group of adults and children]

Tradisyon o PaniniwalaPaghatol o Pangangatwiran
1.
2.
3.
4.

Nagpamalas ka ng husay sa iyong pangangatuwiran at naisagawa mo nang matagumpay ang mga gawain. Patunay ito na lubos mo nang naunawaan ang aralin. Binabati kita sa iyong galing kaibigan.

Sa bahaging ito, bubuoin mo ang kaisipan ng pinag-aralan mo.

Panuto: Punan ng salita ang bawat puwang upang mabuo ang kaisipang inilalahad sa talata. Piliin ang mga salita sa loob ng kahon.

tatak tradisyon yaman kabataan lahi maglaho pamana kultura papel dayuhan

Makukulay ang kaugalian at (1) _____ ng mga taga-Visayas .

Maututuring itong (2) _____ ng lahing Pilipino na dapat ipagmalaki at tangkilikin. Subalit kapansin-pansin na iilan na lamang sa mga (3) _____ ang nagpapahalaga nito tulad ng mga awiting-bayan at bulong na iilang kabataan na lang ang nakikinig o nakikisabay nito. Maaari itong (4) _____ kung hindi maaagapan.

Bilang kabataang Pilipino, malaki ang (5) _____ na iyong ginagampanan upang mananatiling buhay ang maningning na (6) _____ng ating mga ninuno na siyang (7) _____ng pagka-Pilipno. Sa iyo magsimula ang pagpapahalaga sa ating mga katutubong panitikan tulad ng awiting-bayan at bulong na siyang sumasalamin sa ating natatanging (8) _____at tradisyon. Ipakita mo ang iyong pagpapahalaga sa yaman ng ating (9) _____. Huwag mong hayaang tuluyang matabunan ng malakas na puwersa mula sa mga (10) _____ ang pinag-ingatang yaman. Matuto kang tumanggap ng makabago subalit huwag kalimutan ang sariling atin.

Isagawa

Ang mga katutubong panitikan ng Kabisayaan ay bahagi ng ating pagka-Pilipino kaya dapat natin itong pahalagahan.

Gawin mo

Panuto: Isulat ang isang awiting-bayan na nagustuhan mo at ilahad ang iyong dahilan kung bakit mo ito nagustuhan. Gawing masining ang iyong paglalahad.

[illustration: blank scroll for writing the answer]

Pamantayan sa Paglalahad:

Maayos at angkop sa paksa ang nilalaman _____ 10

Organisado at malinaw ang pagkalahad _____ 10

Kabuuan _____ 20

Tayahin

Masasalamin sa awiting-bayan ng taga-Visayas na “Lawiswis Kawayan” ang ang ilan sa kanilang tradisyon at kaugalian lalo na pagdating sa pag-ibig.

A. Bumuo ng paghatol o pagmamatuwid kaugnay ng mga ideyang nakapaloob sa awiting-bayan “Lawiswis Kawayan” kung saan taglay nito ang ilang tradisyon ng mga taga-Visayas lalo na sa pagdating sa pag-ibig. Pumili lamang ng titik para sa inyong kasagutan.

LAWISWIS KAWAYAN

Sabi ng binata halina O hirang
Magpasyal tayo sa lawiswis kawayan
Pugad ng pag-ibig at kaligayahan
Ang mga puso ay pilit magmahalan.

Ang dalaga naman ay bigla pang umayaw
Sasabihin pa kay Inang nang malaman
Binata’y nagtampo at ang wika ikaw pala’y ganyan
Akala ko’y tapat at ako’y minamahal.

Ang dalaga naman ay biglang umiyak
Luha ay tumulo sa dibdib pumatak
Binata’y naawa lumuhod kaagad
Nagmakaamo at humingi ng patawad.

  1. Ang pagpapaalam muna ng dalaga sa kanyang ina bago siya pumayag sa paanyaya ng kasintahan na mamasyal ay kaugaliang masasalamin mula sa awit.
    a. Mababait ang mga binatang taga-Visayas.
    b. Hindi na kailangang magpapaalam sa magulang, mamamasyal lang naman.
    c. Masasalamin dito na lahat na taga-Visayas ay may respeto sa magulang.
    d. Dapat lang na magpapaalam ang dalaga sa kanyang magulang dahil ito’y tanda ng pagrerespeto.


  2. Kaagad umiyak ang dalaga nang magtampo ang binatang kasintahan.
    a. Ang binata ay matampuhin.
    b. Ang dalagang taga-Visayas ay maramdamin.
    c. Ang dalaga ay maramdamin at madaling masaktan.
    d. Ang dalaga ay hindi dapat mapagsabihan ng masakit na salita.


  3. Kaagad humingi ng patawad ang binata sa kasintahang nasaktan sa kanyang nasabi.
    a. Labis ang pagmamahal ng binata sa dalaga.
    b. Natakot ang binata na baka hiwalayan siya ng dalaga.
    c. Ang mga dalagang taga-Bisaya ay sobrang matatampuhin.
    d. Mahal ng binata ang dalaga kaya ayaw niya itong magdamdam sa kanya.


Para sa bilang 4 – 5. Ilahad mo rin ang iyong paghatol sa bulong na ito.

Kinaray-aSalin sa Filipino
Ilaga nga hangodDagang malaki
Ilaga nga gamayDagang maliit
Bul-a ang unto koHeto ang ngipin ko
Nga guba kag law-aySira na at pangit
Kabay nga islan moSana ay bigyan mo
Kang bag-o.ng bagong kapalit.
  1. Naniniwalang na mapagaling ang ano mang karamdaman ng katawan kung hihilingin o idadalangin.
    a. Iniasa ang lahat sa paghiling.
    b. Lubos ang paniniwala na diringgin ang panalangin o kahilingan.
    c. Hindi na magpapagamot sa isang doktor kapag magkasakit.
    d. Umaasang mapagaling kaagad ang may karamdaman kapag idaan sa hiling.


  2. Kapag may iniindang karamdaman, hihilingin itong gumaling kahit na sa hayop.
    a. Maraming pamahiin ang mga taga-Visayas.
    b. Nagpapatunay ito na mga relihiyoso ang taga-Visayas.
    c. Naniniwala silang ang mga hayop ay maaaring hingian ng pabor.
    d. Lubos na mapaniwalain kaya idinadaan sa pamamagitan ng dasal o paghiling kahit sa hayop upang malulunasan ang karamdaman.


B. Panuto: Bumuo ng paghatol o pagmamatuwid sa pamamagitan ng paglagay ng tsek ( √ ) sa tapat ng sang-ayon kung tama ang isinasaad ng pahayag at ekis ( ✖ ) naman sa tapat ng di sang-ayon, kung mali.

Ipaliwanag ang iyong sagot at isulat sa pangatlong kolum. Tingnan ang talahanayan sa pagsagot. (2 pts ang bawat paliwanag)

Kaisipan/ ideyaSang-ayonDi sang-ayonPaliwanag
1. Ang mga awiting-bayan at bulong ay dapat laging sinasambit._____ _____
2. Ang awiting-bayan at bulong ay salamin ng kagandahang-asal._____ _____
3. Makatutulong ang bulong kapag ginagamit na pangkontra sa nakagalit._____ _____
4. Ang mga taludtod ng awiting-bayan at bulong ay makahulugan sa paglalarawan ng kultura ng mga taga-Bisaya_____ _____
5. Matutukoy ang pamumuhay ng mga taga-Bisaya mula sa kanilang mga awiting-bayan at bulong._____ _____

Rubrik sa pagmamarka sa paliwanag:

Nilalaman (kaangkupan sa paksa _____ 1

Wastong gramatika _____ 1

Kabuuan _____ 2

Karagdagang Gawain

Upang madagdagan ang iyong kaalaman tungkol sa katutubong panitikan, magsaliksik ka ng isang Awiting-bayan at isang Bulong na maaaring mula sa mga tribung B’laan at Tiboli o kaya’y sa mga nakatatanda sa inyong pook. Alamin mo rin ang katumbas na salitang Sebuano nito upang madaling maintindihan. Isulat sa malinis na papel.

[illustration: blank scroll labeled “Awiting-bayan at salin sa Filipino”]

[illustration: blank scroll labeled “Bulong”]

Ang husay mo kaibigan! Binabati kita dahil matagumpay mong natapos ang modyul na ito. Ipagpatuloy mo lang ang pagiging positibo at aktibo sa pagbasa at pagsagot sa mga gawain. Marami ka pang matutuhan at matutuklasang kaalaman. Maaari ka nang magpatuloy sa susunod na modyul.

[transcriber’s note: this answer-key page is printed rotated 180 degrees; the four boxes and the Isaisip box are transcribed in the module’s usual order]

Susi sa Pagwawasto

Subukin

A.(Mga posibleng sagot.Ang paliwanag ay nasa pagpapasiya ng guro)

  1. di sang-ayon
  2. sang-ayon
  3. di sang-ayon
  4. sang-ayon
  5. sang-ayon

B.

  1. d
  2. c
  3. d
  4. b
  5. d
Suriin

A.

  1. trabaho
  2. palagi
  3. sapat
  4. kung saan
  5. malakas

B. kaugalian/paliwanag

C. paliwanag (5 pnts) (Pagpapasiyahan ng guro ang sagot)

Pagyamanin

Pagsusuri sa tradisyon at kaugalian at pagpapaliwanag (10 puntos)

  1. Dandansoy
  2. Ili Ili Tulog Anay

(Pagpapasiyahan ng guro ang sagot ng mag-aaral)

Tayahin

A.

  1. d
  2. c
  3. d
  4. b
  5. d

B.

  1. di sang-ayon
  2. sang-ayon
  3. di sang-ayon
  4. sang-ayon
  5. sang-ayon

(Pagpapasiyahan ng guro ang sagot sa paliwanag)

Isaisip
  1. tradisyon
  2. yaman
  3. kabataan
  4. maglaho
  5. papel
  6. pamana
  7. tatak
  8. kultura
  9. lahi
  10. dayuhan

Sanggunian

Learning Resources Management and Development System (LRMDS)

Aklat

Jamero, Dolores, Adrales Erlinda (2000). Tinig ng Lahi III Batayang Aklat sa Filipino.

Kagawaran ng Edukasyon. Filipino 1 Batayang aklat, Seryeng SEDP

Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:

Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)

Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600

Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985

Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

For students and teachers

Looking for a school?

Look up the enrollment, teachers, classrooms and facilities of more than 60,000 schools across the Philippines, from DepEd’s public data. Free to use.

Philippine Schools Directory by TeacherPH · every region, province, division and district