This is the Araling Panlipunan 9 self-learning module for Quarter 1 (Unang Markahan), Module 5: “Mga Salik na Nakakaapekto sa Pagkonsumo” (factors that affect consumption). It is written in Filipino for Grade 9 learners studying Ekonomiks (economics) at home or in school. After working through it, learners should be able to analyze the factors that shape how much people buy and spend.
The module was prepared by DepEd Region IX as an Alternative Delivery Mode material (First Edition, 2020). Its writers are Mohamar D. Rindo and Juvey R. Mustapha. It follows the previous lesson on the factors of production, such as labor, capital, and entrepreneurship.
On this page 6 sections
What learners will learn
The module sets these standards:
- Pamantayang Pangnilalaman (content standard): Learners show an understanding of the basic concepts of Ekonomiks as a basis for wise and progressive everyday living.
- Pamantayan sa Pagganap (performance standard): Learners apply their understanding of the basic concepts of Ekonomiks as a basis for wise and progressive everyday living.
- Pamantayan sa Pagkatuto (learning competency): Nasusuri ang mga salik na nakakaapekto sa pagkonsumo (analyzes the factors that affect consumption). AP9MKE-Ih-18
The module has one lesson, Aralin 5: Mga Salik na Nakakaapekto sa Pagkonsumo.
The five factors that affect consumption
The module starts from a simple idea. How much a person can consume depends on the money they can spend. How much they can save depends on what is left after spending. Because these factors differ from person to person, people also consume in different ways.
| Factor | What it means | Example from the module |
|---|---|---|
| Pagbabago ng presyo (change in price) | People usually buy more when prices are low and less when prices are high. | Motorists buy more gasoline when its price drops and only what they need when it rises. |
| Kita (income) | As income rises, the ability to consume rises. When income falls, so does the ability to consume. | British economist John Maynard Keynes made this point in his 1936 book The General Theory of Employment, Interest, and Money. |
| Mga inaasahan (expectations) | What people expect to happen in the future affects what they buy now. | People buy more ahead of an expected shortage due to a calamity. They cut spending when they fear unrest or expect big expenses. They spend early when they expect a bonus. |
| Pagkakautang (debt) | Paying off debt leaves less money for goods and services. Less debt means more ability to consume. | A person with many debts sets aside part of their money to pay them. |
| Demonstration effect | People copy what they see and hear in ads on radio, TV, newspapers, the internet, and social media, so consumption rises. People who are not influenced consume less of trendy items. | A food chain sold millions of a product in one day after it was endorsed by the K-pop group BTS. |
Parts and activities of the module
The module follows the usual self-learning module parts:
- Alamin – the standards, the competency, and an introduction to the lesson.
- Subukin – a 10-item multiple-choice pretest (Paunang Pagtataya).
- Balikan – Gawain 1: Concept Mapping, where learners write words related to pagkonsumo and form their own definition.
- Tuklasin – Gawain 2: Isip-isip. Learners decide what they would buy in three situations: their birthday tomorrow, school opening next month, and a pandemic lockdown.
- Suriin – the reading on the five factors, with processing questions.
- Pagyamanin – Gawain 3 (completing a concept map of the factors), Gawain 4: Isaayos Mo! (ranking the factors from most to least important), and Gawain 5: Itala Mo! Salik Mo! (listing a family’s main purchases during the COVID-19 pandemic and the factors behind them).
- Isaisip – a summary organizer of the five factors.
- Isagawa – Gawain 6: Head, Heart, Hands. Learners write what they learned, what values they gained, and how they will use the lesson in real life.
- Tayahin – a 10-item multiple-choice final test (Panghuling Pagtataya).
- Karagdagang Gawain – Gawain 7: Campaign Poster-making on wise consumption and managing one’s finances.
For the campaign poster, learners may use a drawing, essay, slogan, collage, “My Pledge of Expenses,” poem, or photo. The poster should be on sturdy material such as cardboard or illustration board and be one meter square. Use a waterproof cover if the material can get wet. It is scored on content, message, construction, durability, and appearance, at 15, 10, or 5 points each.
How to use this module
- Learners: Take the pretest first, then go through the parts in order. Write all answers on a separate sheet of paper and do not write on the module, so others can use it after you. Contact your teacher if you have trouble understanding the lesson.
- Parents and guardians: The module comes with a guide for whoever helps the learner at home. Encourage your child to check answers honestly with the answer key only after finishing each test.
- Teachers: The Susi sa Pagwawasto (answer key) gives answers for both the pretest and the final test. Most activities have open answers that will vary from learner to learner. Use the rubric to grade the campaign poster.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this module for?
It is for Grade 9 Araling Panlipunan, Quarter 1 (Unang Markahan), Module 5. The topic is factors that affect consumption.
What are the factors that affect consumption in this module?
The module discusses five factors: change in price, income, expectations, debt, and the demonstration effect.
What is the demonstration effect?
It is the influence of advertisements on radio, TV, newspapers, the internet, and social media. People copy what they see and hear in the media, which raises their consumption.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the pretest and the final test. It notes that answers to the other activities will vary.
What is the competency code of this module?
The learning competency is printed as AP9MKE-Ih-18: analyzing the factors that affect consumption.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
9
Araling Panlipunan Unang Markahan – Modyul 5: Mga Salik na Nakakaapekto sa Pagkonsumo
[illustration: group of students studying outdoors and at a table, with a globe, a lamp, and a student writing on paper]
ALTERNATIVE DELIVERY MODE
CO_Q1_AP9_ Module5
PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI
Araling Panlipunan – Ikasiyam na Baitang Alternative Delivery Mode Unang Markahan – Modyul 5: Mga Salik na Nakakaapekto sa Pagkonsumo Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Mohamar D. Rindo, Juvey R. Mustapha Editor: Alma L. Carbonilla, Nelson S. Lasagas Tagasuri: Diosdado E. Epanto, Jr., Ramel P. Cael Tagaguhit: Al R. Pastor, Katherine S. Suarin Tagalapat: Earl B. Neri, Kimberly Cler G. Suarez Tagapamahala: Isabelita M. Borres Eugenio B. Penales Sonia D. Gonzales Majarani M. Jacinto Juliet A. Magallanes Florencio R. Caballero Alma D. Belarmino
Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________
Department of Education – Region IX Office Address: Regional Center, Balintawak, Pagadian City E-mail Address: region9@deped.gov.ph
9
Araling Panlipunan Unang Markahan – Modyul 5: Mga Salik na Nakakaapekto sa Pagkonsumo
Mohamar D. Rindo and Juvey R. Mustapha
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sap ag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa ihihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang Makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat Gawain at pagsusulit. Inaasahan naming na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sap ag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kani na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
[illustration: hand touching a circle, icon beside the title]
| Pamantayang Pangnilalaman | Pamantayan sa Pagganap |
|---|---|
| Naipamamalas ng mag-aaral ang pagunawa sa mga pangunahing konsepto ng Ekonomiks bilang batayan ng matalino at maunlad na pang-arawaraw na pamumuhay. | Naisasabuhay ang pag-unawa sa mga pangunahing konsepto ng Ekonomiks bilang batayan ng matalino at maunlad na pang-araw-araw na pamumuhay. |
Mga Nilalaman (Paksa/Aralin)
- Mga Salik na Nakakaapekto sa Pagkonsumo
Mga Pamantayan sa Pagkatuto
Pagkatapos mapag-aralan ang modyul na ito, inaasahan na ang mga mag-aaral ay:
- Nasusuri ang mga salik na nakakaapekto sa pagkonsumo. (AP9MKE-Ih-18)
Sa nakaraang aralin, natutunan mo ang tungkol sa mga salik ng produksiyon at ang implikasyon nito sa pang-araw-araw na pamumuhay. Sinuri mo ang mga salik ng produksiyon gaya ng paggawa, kapital, at entrepreneurship.
Sa modyul na ito ay mapag-aaralan ang tungkol naman sa mga salik na nakakaapekto sa pagkonsumo ng tao at ang halimbawa ng mga salik na ito.
Ang kakayahang kumonsumo ng tao ay nakabatay sa salapi na maaari nitong gastusin. Ang salapi namang maaaring iimpok ay nakabatay kung magkano ang matitirang salapi matapos ibawas ang salaping ginamit sa pagkonsumo. Mauunawaan sa araling ito ang mga salik ng pagkonsumo na kinabibilangan ng pagbabago sa presyo, kita, mga inaasahan, pagkakautang, at demonstration effect.
Subukin
[illustration: hand holding a pencil, icon beside the title]
Panimulang Gawain: Paunang Pagtataya
Panuto: Basahin at unawaing mabuti ang bawat pangungusap at piliin ang tamang titik na tumutukoy sa tumpak na kasagutan. Isulat sa sagutang papel ang mga sagot.
Bakit nagkakaiba ang paraan at dahilan ng pagkonsumo?
- A. maraming kalagayan ang isinasaalang-alang
- B. magkakaiba ang katangian ng mga nakakaapekto dito
- C. magkakaiba ang pangangailangan ng tao
- D. hindi tiyak an gang pangyayari sa lipunan
Sa anong salik ng pagkonsumo nakakaapekto ang mga kalamidad?
demostration effect [transcriber’s note: printed as a stray line above the options]- A. kita
- B. mga inaasahan
- C. pagkakautang
Alin sa mga sumusunod ang nagsasaad na ang tao ay hindi naapektuhan ng demonstration effect?
- A. hindi sumusunod sa uso
- B. nahuhumaling sa suot ng mga artista
- C. binibili ang mga napapanahong gamit
- D. suportado ang mga ini-endorso nga paboritong artista
Bakit nakakaapekto ang pagkakaroon ng utang sa pagkonsumo ng tao?
- A. lumulubo ang kanyang utang kapag hindi nababayaran
- B. tumataas ang kanyang kakayahang makabili ng produkto
- C. nababawasan ang kanyang kakayahan na makabili ng produkto
- D. kakaunti ang naiipon sap era mula sa kita
Kapag pinag-uusapan ang pagkonsumo, bakit mas mainam na kunti lang ang utang?
- A. walang naniningil kapag nakatanggap ng sahod
- B. lumalaki ang ipon sa bangko
- C. walang utang na kailangang bayaran
- D. tumataas ang kakayahang kumonsumo
Paano nakakaapekto ang kalamidad sa pagtaas ng konsumo?
- A. nagkakaroon ng kakulangan sa supply ng produkto
- B. hindi na nakakabili ang mga tao sa pamilihan
- C. nagsasara ang mga malalaking tindahan
- D. inuuna ng mga tao ang kanilang tirahan
Sino ang may akda ng aklat na, “The General Theory of Employment, Interest, and Money” na inilathala noong 1936?
- A. Antonio Abatemarco
- B. John Maynard Keynes
- C. Frank Ackerman
- D. Sandra Andraszewicz
Ang mga sumusunod ay ilan sa mga nakasaad sa aklat na pinamagatang “The General Theory of Employment, Interest, and Money” na inilathala noong 1936 MALIBAN sa:
- A. malaki ang epekto ng kita sa konsumo
- B. kapag lumalaki ang kita lumalaki din ang kakayahang kumonsumo
- C. kapag lumiliit ang kila lumiliit din ang kakayahan kumonsumo
- D. ang ekonomiya ay nakabatay sa kita ng mga tao sa lipunan
Anong salik ang nakakaapekto sa pagkonsumo na kinabibilangan ng mga anunsiyo sa radyo, telebisyon, pahayagan, at maging sa internet at iba pang social media?
- A. demostration effect
- B. kita
- C. mga inaasahan
- D. pagkakautang
Alin sa mga sumusunod ang halimbawa ng mga inaasahan na kabilang sa mga salik na nakakaapekto sa pagkonsumo?
- A. araw ng eleksyon
- B. kaarawan
- C. kalamidad
- D. palabas sa telebisyon
Aralin 5: Mga Salik na Nakakaapekto sa Pagkonsumo
[illustration: hand holding a puzzle piece, icon beside the title]
Balikan
Gawain 1: Concept Mapping
Panuto: Nakasulat sa kahon na sa nasa gitna ng graphic organizer ang salitang pagkonsumo. Nakakabit dito ang mga blankong kahon. Isulat sa mga blankong kahon na ito ang mga salita o lupon ng mga salita na may kinalaman sa pagkonsumo. Matapos ito ay gamitin ang mga salita o lupon ng mga salita na inilagay sa kahon upang makabuo ng sariling pagpapakahulugan sa salitang pagkonsumo batay sa iyong natutunan sa naunang aralin. Gawin ang mga ito sa sagutang papel.
[chart: concept map graphic organizer; center oval labeled “Pagkonsumo” with five blank boxes connected by arrows]
_____________ Pagkonsumo _____________
Ang pagkonsumo ay _____________________________________________
___________________________________________________-.
Pamprosesong Tanong:
Panuto: Batay sa binuong concept map, sagutin ang mga pamprosesong tanong sa ibaba. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
- Ano ang naging mga batayan mo upang matukoy ang mga salitang inilagay mo sa mga kahon?
- Anong paraan ang iyong ginamit upang mabuo ang kahulugan ng pagkonsumo?
- Paano nakatulong ang naunang modyul sa pagtukoy mo sa mga naging tugon mo sa gawain?
- Paano kaya makakatulong ang iyong pagpapakahulugan sa salitang pagkonsumo sa pagtalakay sa mga salik na nakakaapekto dito?
Tuklasin
Gawain 2: Isip-isip
Panuto: Nakalagay sa ibaba ang tatlong sitwasyon na maaring mangyari sa iyo kung saan kinakailangan mong magdesisyon kung ano ang dapat mong bilhin. Sa bawat sitwasyon, punan ang bawat kahon upang mabuo ang konsepto.
| Sitwasyon 1: Kaarawan mo sa susunod na araw | Sitwasyon 2: Pasukan na sa susunod na buwan | Sitwasyon 3: Magkakaroon ng lockdown dahil sa isang pandemya | |
|---|---|---|---|
| Anu-ano ang iyong bibilhin? | _____ | _____ | _____ |
| Anu-ano isinaalang-alang mo sa mga bibilhin mo? | _____ | _____ | _____ |
[transcriber’s note: the three situations are printed as arrow headers above the grid, and the two row labels are printed vertically beside the boxes; each answer box contains several blank lines]
Suriin
Sa parteng ito ng modyul ay iyong lilinangin ang mga kaisipan/kaalamang tutulong sa iyo upang higit na maintindihan ang paksang-aralin. Dito tinitiyak na ikaw ay maihahanda upang tiyak ang mga pang-unawa sa mga impormasyong kinakailangan malinang. Sa bahaging ito ay magkakaroon ka ng mahahalagang ideya tungkol sa iba’t ibang salik na nakakaapekto sa pagkonsumo. Inaasahang magagabayan ka ng mga inihandang babasahin at gawain upang iyong masuri ang mga salik na ito. Halika at umpisahan na ang masayang pagbabasa at pang-unawa sa paksa.
Mga Salik na Nakakaapekto sa Pagkonsumo
May iba’t ibang salik na nakaaapekto sa pagkonsumo ng isang tao. Ang pagkakaiba ng mga katangian ng mga salik na ito ang dahilan kung bakit nagkakaiba din ang paraan ng pagkonsumo ng mga mamamayan. Sa ibaba ay mababasa ang ilan sa mga salik na nakakaapekto sa pagkonsumo ng isang tao.
Pagbabago ng presyo – may pagkakataon na nagiging motibasyon ang presyo ng produkto o serbisyo sa pagkonsumo ng isang tao. Kalimitan, mas mataas ang pagkonsumo kung mababa ang presyo samantalang mababa ang pagkonsumo kapag mataas ang presyo. Kadalasan, mas tinatangkilik ng mga mamimili ang produkto o serbisyo kapag mura dahil mas marami silang mabibili. Samantala, kaunti naman ang kanilang binibili kung mataas ang presyo nito. Isang mahalagang halimbawa nito ay ang presyo ng gasolina na madalas tumataas o bumababa ang presyo. Kapag mababa ang presyo nito ay bumibili ng maramihan ang mga motorista. Sa kabilang banda naman, kapag mataas ang presyo ay kunti o naaayon ng sa konsumo ang binibili nila.
Kita – nagdidikta rin ang kita paraan ng pagkonsumo ng isang tao. Ayon kay John Maynard Keynes, isang ekonomistang British, sa kanyang aklat na “The General Theory of Employment, Interest, and Money” na inilathala noong 1936, malaki ang kaugnayan ng kita ng tao sa kanyang pagkonsumo. Ayon sa kaniya, habang lumalaki ang kita ng tao ay lumalaki rin ang kaniyang kakayahan na kumonsumo ng mga produkto at serbisyo. Sa kabilang banda, ang pagbaba ng kita ay nangangahulugan ng pagbaba ng kakayahang kumonsumo. Kaya naman, mapapansin na mas maraming pinamimili ang mga taong may malalaking kita kung ihahambing sa mga taong may mababang kita lamang.
Mga Inaasahan – ang mga inaasahang mangyayari sa hinaharap ay nakaaapekto sa pagkonsumo sa kasalukuyan. Halimbawa, kung inaasahan ng mga tao na magkakaroon ng kakulangan sa suplay ng produkto dahil sa kalamidad, tataas ang pagkonsumo nito sa kasalukuyang panahon bilang paghahanda sa pangangailangan sa hinaharap. Gayundin naman kapag may banta ng kaguluhan sa isang lugar o may inaasahang pagkakagastusan sa hinaharap. Ang mga tao ay pinipilit na huwag munang gastusin ang salapi at binabawasan ang pagkonsumo upang mapaghandaan ang mangyayari sa mga susunod na araw o panahon. Kung positibo o maganda naman ang pananaw sa hinaharap, maaga pa sa inaasahan ay tumataas na ang pagkonsumo kahit hindi pa natatanggap ang inaasahang salapi tulad ng pagtanggap ng bonus at iba pang insentibo.
Pagkakautang – kapag maraming utang na dapat bayaran ang isang tao, maaaring maglaan siya ng bahagi ng kaniyang salapi upang ipambayad dito. Ito ay magdudulot ng pagbaba sa kaniyang pagkonsumo dahil nabawasan ang kaniyang kakayahan na makabili ng produkto o serbisyo. Tataas naman ang kakayahan niyang kumonsumo kapag kaunti na lamang ang binabayaran niyang utang.
Demonstration Effect – madaling maimpluwensiyahan ang tao ng mga anunsiyo sa radyo, telebisyon, pahayagan, at maging sa internet at iba pang social media. Ginagaya ng mga tao ang kanilang nakikita, naririnig, at napapanood sa iba’t ibang uri ng media kaya naman tumataas ang pagkonsumo dahil sa nasabing salik. Ang mga taong hindi naman naiimpluwensiyahan ng nabanggit ay may mababang pagkonsumo lalo na sa mga bagay na uso at napapanahon lamang. Isang halimbawa nito ay ang pag-eendorso ng BTS, isang grupo ng Koreanong mang-aawit (KPop) sa isang kilalang foodchain. Sa isang araw pa lamang na pagpapalabas ng naturang produkto ay ilang milyon na ang naibenta dahil sa kasikatan ng naturang KPop group.
Pamprosesong Tanong:
Panuto: Batay sa nabasang teksto, sagutin ang mga pamprosesong tanong sa ibaba gamit ang sagutang papel.
- Bakit may iba’t ibang salik na nakakaapekto sa pagkonsumo ng tao?
- Bakit nagkakaiba-iba din ang mga salik na mayroon ang bawat indibidwal?
- Batay sa iyong sariling pag-unawa, ano ang pinakamatimbang na salik sa pagkonsumo?
- Alin sa mga salik ng pagkonsumo ang naranasan mo na? Sa papaanong pagkakataon mo ito naranasan?
Pagyamanin
Gawain 3. Concept Map: Pagbuo ng Konsepto
Panuto: Ang Concept Map sa susunod na pahina ay nagpapahiwatig sa ugnayan ng pagkonsumo sa iba’t ibang salik. Batay sa binasang teksto, buuin ang Concept Map tungkol sa mga salik na ito. Pagkatapos nito ay sagutin ang mga pamprosesong tanong sa sagutang papel.
[chart: concept map; Gawain 3. Concept Map: Pagbuo ng Konsepto]
- Central oval: MGA SALIK NA NAKAKAAPEKTO SA PAGKONSUMO
- Five rounded boxes connected to the central oval by arrows, each containing a blank line: _____ (top), _____ (left), _____ (right), _____ (lower left), _____ (lower right)
Pamprosesong Tanong:
Panuto: Batay sa ginawang gawain, sagutin ang mga pamprosesong tanong sa ibaba gamit ang sagutang papel.
- Ano-ano ang mga naging batayan mo sa pagbuo sa Concept Map?
- Batay sa presentasyon ng diagram, bakit kaya nakakabit ang maliliit na kahon sa pinaka-sentrong kahon?
- Anu-ano kaya ang dahilan sa pagsasaalang-alang nga mga bagay na ito bilang salik na nakakaapekto sa pagkonsumo? Pangatwiran ang sagot.
Gawain 4. Isaayos mo!
Panuto: Batay sa mga naging sagot mo sa naunang gawain, isaayos ang mga ito ayon sa iyong pinaniniwalaan na siyang pinamahalagang salik na kinakailangan isaalang-alang sa pagkonsumo. Isaayos ang mga ito mula sa itaas bilang pinakamahalaga at pinakababa bilang panghuli sa halaga.
[chart: staircase diagram; Gawain 4. Isaayos mo!]
Five stacked boxes, arranged as steps from top to bottom, each containing a blank line:
- _____________________ (top box)
- _____________________ (bottom box)
[transcriber’s note: the boxes are ordered from the most important at the top to the least important at the bottom]
Gawain 5. Itala Mo! Salik Mo!
Panuto: Hindi maitatanggi na ang pandemyang COVID-19 ay malaki ang naging epekto sa ekonomiya ng maraming bansa sa buong mundo, kabilang na ang Pilipinas. Ibig sabihin nito ay naapektuhan din ang pagkonsumo ng tao. Sa panahong ganito, anu-ano ang mga pangunahing konsumo na inyong isinaalang-alang? Anu-ano din ang mga salik na nakaapekto sa naturang desisyon ng inyong pamilya? Sagutin ang mga ito gamit sa pamamagitan ng pagbuo sa graphic organizer sa ibaba.
[illustration: teacher character standing beside the graphic organizer, holding a book and a pen]
[chart: flowchart; Gawain 5. Itala Mo! Salik Mo!]
| Mga Konsumo | Mga Salik |
|---|---|
| _____________________ | _______________ |
| _______________ | _______________ |
| _______________ | _______________ |
| _______________ | _______________ |
| _______________ | __________ |
| _____________________ | _____________________ |
| _____________________ | _____________________ |
| _____________________ | _____________________ |
| _______________ | _______________ |
| _______________ | _______________ |
| _______________ | _______________ |
| __________ | _____________________ |
| _____________________ | _____________________ |
| _____________________ | _____________________ |
[transcriber’s note: the three “Mga Konsumo” boxes are stacked vertically and each is linked to three “Mga Salik” boxes on its right; the rows above follow the blank lines in reading order and do not show the exact grouping]
Source:https://pixabay.com/fi/illustrations/opettaja-lehtori-luento-nainen-3836864/
Pamprosesong Tanong:
Panuto: Batay sa ginawang gawain, sagutin ang mga pamprosesong tanong sa ibaba gamit ang sagutang papel.
- Ano-ano ang mga naging basehan mo sa pagsagot?
- Sa iyong palagay, nakaapekto ba ang kalagayan ng bansa sa uri ng pagkonsumo mayroon kayo sa pamilya?
- Anu-ano ang isinaalang-alang mo sa pagtugon sa mga salik ng pagkonsumo?
Isaisip
Ang graphic organizer sa ibaba ay nagsasaad ng mga mahahalagang kaalaman na dapat tandaan tungkol sa paksang-aralin.
[chart: graphic organizer; Iba’t ibang Salik na Nakakaapekto sa Pagkonsumo]
Central box: Iba’t ibang Salik na Nakakaapekto sa Pagkonsumo
| Salik | Paliwanag |
|---|---|
| Pagbabago ng Presyo | (mas mataas ang pagkonsumo kung mababa ang presyo samantalang mababa ang pagkonsumo kapag mataas ang presyo) |
| Kita | (habang lumalaki ang kita ng tao ay lumalaki rin ang kaniyang kakayahan na kumonsumo) |
| Mga Inaasahan | (mga inaasahang mangyayari sa hinaharap ay nakaaapekto sa pagkonsumo sa kasalukuyan) |
| Pagkakautan | (kapag maraming utang na dapat bayaran, maaaring maglaan ng bahagi ng salapi pambayad dito) |
| Demonstration Effect | (impluwensiya ng mga anunsiyo sa radyo, telebisyon, pahayagan, internet at iba pang social media) |
Isagawa
Gawain 6. Head, Heart, Hands (3H)
Panuto: Sa gawain na ito ay susubukin ang iyong nalalaman at nauunawaan sa mga nabasa at iba pang Gawain na sumubok at sinagot mo. Buuin ang tsart sa ibaba sa pamamagitan ng pagsagot sa mga tanong na makikita sa bawat kahon.
| Head | Heart | Hands |
|---|---|---|
| Anong konsepto ang natutunan ko? | Anong mga aral o pagpapahalaga ang nakuha ko? | Paano ko magagamit ang aking natutunan sa totoong buhay? |
Tayahin
Panghuling Pagtataya
Panuto: Basahin at unawaing mabuti ang bawat pangungusap at piliin ang tamang titik na tumutukoy sa tumpak na kasagutan. Isulat sa sagutang papel ang mga sagot.
Alin sa mga sumusunod ang dahilang kung bakit nagkakaiba ang paraan at dahilan ng pagkonsumo?
A. maraming kalagayan ang isinasaalang-alang
B. magkakaiba ang katangian ng mga nakakaapekto dito
C. magkakaiba ang pangangailangan ng tao
D. hindi tiyak an gang pangyayari sa lipunanSa pagbabago ng presyo, sa anong pagkakataon tumataas ang pagkonsumo?
A. kukunti ang suplay
B. marami ang suplay
C. mataas ang presyo
D. mababa ang presyoAlin sa mga sumusunod ang nagpapakita na walang epekto ang demonstration effect sa tao?
A. hindi sumusunod sa uso
B. nahuhumaling sa suot ng mga artista
C. binibili ang mga napapanahong gamit
D. suportado ang mga ini-endorso nga paboritong artistaPaano naapektuhan ng pagkakaroon ng utang ang pagkonsumo ng tao?
A. lumulubo ang kanyang utang kapag hindi nababayaran
B. tumataas ang kanyang kakayahang makabili ng produkto
C. nababawasan ang kanyang kakayahan na makabili ng produkto
D. kakaunti ang naiipon na pera mula sa kitaKapag pinag-uusapan ang pagkonsumo, bakit mas mainam na kunti lang ang utang?
A. walang naniningil kapag nakatanggap ng sahod
B. lumalaki ang ipon sa bangko
C. walang utang na kailangang bayaran
D. tumataas ang kakayahang kumonsumoPaano nakakaapekto ang kalamidad sa pagtaas ng konsumo?
A. nagkakaroon ng kakulangan sa supply ng produkto
B. hindi na nakakabili ang mga tao sa pamilihan
C. nagsasara ang mga malalaking tindahan
D. inuuna ng mga tao ang kanilang tirahanSino sa sumusunod na mga manunulat at ekonomista ang sumulat ng aklat na pinamagatang “The General Theory of Employment, Interest, and Money” na inilathala noong 1936?
A. Antonio Abatemarco
B. John Maynard Keynes
C. Frank Ackerman
D. Sandra AndraszewiczAng sumusunod ay ilan sa mga nakasaad sa aklat na pinamagatang “The General Theory of Employment, Interest, and Money” na inilathala noong 1936 MALIBAN sa:
A. malaki ang epekto ng kita sa konsumo
B. kapag lumalaki ang kita lumalaki din ang kakayahang kumonsumo
C. kapag lumiliit ang kila lumiliit din ang kakayahan kumonsumo
D. ang ekonomiya ay nakabatay sa kita ng mga tao sa lipunanAlin sa mga sumusunod ang HINDI kabilang sa mga nabanggit ng pinagmumulan ng demonstration effect?
A. billboards
B. internet
C. pahayagan
D. radyoAng mga sumusunod ay HINDI kabilang sa mga salik na nakakaapekto sa pagkonsumo MALIBAN sa:
A. araw ng eleksyon
B. kaarawan
C. kalamidad
D. palabas sa telebisyon
Karagdagang Gawain
Gawain 7. Campaign Poster-making
Panuto: Isa sa malaking suliranin na kinakaharap ng lipunan ay ang kawalan ng trabaho o kita ng mga mamamayan na siya ring ugat ng kahirapan. Mapapansin din na bagamat hindi sapat ang kita, marami sa mga tao sa kasalukuyan ang kulang sa financial literacy kaya ang pagkonsumo nila ay lagpas na sa kanilang pinansiyal na kapasidad. Bilang isang kabataang mulat sa ganitong katotohanan, marami kang magagawa upang makatulong na maibsan ito kahit sa simpleng paraan. Isa na rito ang paggawa ng campaign poster na bahagi ng adbokasiyang turuan at imulat ang mga kabataang tulad mo pati na ang mga mamamayan sa inyong lugar sa wastong pamamahala ng kanilang konsumo at pinansiyal na kapasidad. Bilang bahagi ng huling gawain sa modyul na ito, ikaw ay gagawa ng campaign poster na nagpapakita na kamalayan sa pagkonsumo at pamamahala sa pinansiyal na kapasidad. Ang campaign poster na ito ay maaring drawing, essay, slogan, collage, My Pledge of Expenses, tula, o larawan. Sundin ang tiyak na patnubay at rubric sa susunod na pahina:
- Gumamit ng matibay na materyal (e.g. cardboaord, illustration board) na hindi madaling masira.
- Ang campaign poster ay dapat parisukat na may isang metro ang lapad sa bawat sulok.
- Kung gagamit ng materyal na maaring mabasa, lagyan ito ng balot o cover na hindi nababasa.
RUBRIK sa Pamantayan ng Pagmamarka
| Mga Pamantayan | Napakahusay (15pts) | Mahusay (10pts) | Hindi Gaanong Mahusay (5pts) |
|---|---|---|---|
| Nilalaman | Ang nilalaman ay napaka-akma sa tema o layunin ng gawain. | Ang nilalaman ay akma sa tema o layunin ng gawain. | Ang nilalaman ay hingi gaanong akma sa tema o layunin ng gawain. |
| Mensahe | Ang mensahe ng proyekto ay labis na naayon sa tema o layunin ng gawain. | Ang mensahe ng proyekto ay naaayon sa tema o layunin ng gawain. | Ang mensahe ng proyekto ay hindi gaanong naaayon sa tema o layunin ng gawain. |
[transcriber’s note: table continued from the previous page]
| Mga Pamantayan | Napakahusay (15pts) | Mahusay (10pts) | Hindi Gaanong Mahusay (5pts) |
|---|---|---|---|
| Pagkakabuo | Ang lahat ng bahagi ng proyekto ay napakahusay ang pagkakabuo. | May iilang bahagi ng proyekto na hindi mahusay ang pagkakabuo. | Maraming bahagi ng proyekto ang hindi gaanong mahusay ang pagkakabuo. |
| Tibay | Ang campaign poster ay napakatibay ang pagkakagawa. | Ang campaign poster ay matibay ang pagkakagawa ngunit may posibilidad na masira parin. | Ang campaign poster ay hindi gaanong matibay ang pagkakagawa at madaling masira. |
| Ganda | Napakaganda ng kinalabasan ng campaign poster. Lubhang kaaya-ayang tingnan ang campaign poster. | Maganda ang nabuong campaign poster. Kaaya-aya tingnan ang campaign poster. | Hindi gaanong maganda ang nabuong campaign poster. May bahaging hindi kaaya-ayang tingnan sa campaign poster. |
Susi sa Pagwawasto
Pagtataya Paunang
- B
- C
- A
- C
- D
- A
- B
- D
- A
- C
Panghuling Pagtataya
- B
- D
- A
- C
- D
- A
- B
- D
- A
- C
Balikan Natin
Gawain 1: Concept Mapping. Magkakaiba ang mga sagot ng mga mag-aaral.
Tuklasin
Gawain 2: Isip-isip. Magkakaiba ang mga sagot ng mga mag-aaral.
Suriin
Pamprosesong Tanong: Magkakaiba ang mga sagot ng mga mag-aaral.
Pagyamanin
Gawain 3. Concept Map: Pagbuo ng Konsepto. Maaring magkakaiba ang mga sagot ng mga mag-aaral.
[chart: concept map; Gawain 3. Concept Map: Pagbuo ng Konsepto. Center: “Mga Salik na Nakakaapekto sa Pagkokonsumo” (transcriber’s note: center text is upside down and partly unclear). Nodes: “Mga Transmisyon”; “Demonstration Effect”; “Kita”; “Mga Transmisyon [?]“; “Pagbabago ng Presyo [?]”]
Gawain 4. Isaayos Mo! Magkakaiba ang mga sagot ng mga mag-aaral.
Gawain 5. Itala Mo! Salik Mo! Magkakaiba ang mga sagot ng mga mag-aaral.
Isagawa
Gawain 6. Head, Heart, Hands (3H). Magkakaiba ang mga sagot ng mga mag-aaral.
Mga Sanggunian
“[Glove hand].” Image. https://www.pngfuel.com/free-png/rpocj.
“Human-brain.” Image. Published April 8, 2010. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Human-brain.SVG.
Baltazar, Alvin. “Epekto ng COVID-19 sa ekonomiya ng bansa, matindi na — DOF.” April 2020. Radyo Pilipinas Uno | National.
Buising, Martiniano, Balitao, Bernard, De Guzman, Apollo., Lumibao, Juanito, Mateo, Alex, and Mondejar, Irene. Ekonomiks: Araling panlipunan modyul para sa mag-aaral, 1st ed. Philippines: Vibal Group, Inc., 2015.
Keynes, John Maynard. The general theory of employment, interest, and money. New York City: Springer, 2018.
Phillips, Jon. “Heart left-highlight.” Image. https://de.wikipedia.org/wiki/Datei:Heart_left-highlight_jon_01.svg.
Pinterastudio. “[Teacher].” Image. https://pixabay.com/fi/illustrations/opettaja-lehtori-luento-nainen-3836864/.
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph *
Leave a Reply