This is the Araling Panlipunan 8, Quarter 1 (Unang Markahan), Module 1 self-learning module titled “Katangiang Pisikal ng Daigdig” (physical characteristics of the world). It was made by DepEd Caraga Region for Grade 8 learners studying at home or in school. It explains what geography is, the five themes of geography, and the structure of the Earth. After it, learners should be able to describe the Earth and explain how people adapt to their physical surroundings to meet their needs.
On this page 7 sections
What learners will learn
The module is built on one most essential learning competency:
- Nasusuri ang katangiang pisikal ng daigdig (analyzes the physical characteristics of the world), AP8HSK-Id-4
After the module, learners are expected to:
- analyze important concepts about the physical characteristics of the world;
- describe the world based on the text;
- value the gifts of nature to people; and
- make a slogan and write a poem about caring for the Earth.
The module also states its content standard: learners show understanding of how people’s interaction with their environment led to the rise of ancient civilizations whose legacies shape life today. Its performance standard is a project proposal that promotes caring for and preserving the legacies of ancient civilizations for present and future generations.
Topics in this module
The module has one lesson, Aralin 1: Katangiang Pisikal ng Daigdig, divided into two topics:
- Paksa 1: Katuturan at Limang Tema ng Heograpiya (meaning and five themes of geography): where the word geography comes from and the five themes used to study the world.
- Paksa 2: Estruktura ng Daigdig (structure of the Earth): the Earth’s place in the solar system, its layers, its hemispheres, and facts about its highest mountains, oceans, and continents.
Geography and its five themes
The word heograpiya (geography) comes from the Greek geo (earth) and graphia (description). It is the scientific study of the physical characteristics of the world. The module lists what geography covers: landforms and bodies of water, climate and weather, natural resources, plant and animal life (flora and fauna), and the distribution and interaction of people and other organisms in the environment.
The five themes of geography were set in 1984 by the National Council for Geographic Education (NCGE) and the Association of American Geographers (AAG) to make geography simpler to study.
| Theme | What it means |
|---|---|
| Lokasyon (location) | Where a place is. Relatibong lokasyon (relative location) uses what is around a place, like landforms, bodies of water, and man-made structures. Lokasyong absolute (absolute location) uses imaginary lines, the latitude and longitude grid. |
| Lugar (place) | The features of a place: its climate, landforms, waters, and resources, and its people’s language, religion, population density, culture, and political systems. |
| Rehiyon (region) | Parts of the world grouped together because they share physical or cultural features. |
| Interaksiyon ng tao at kapaligiran (human-environment interaction) | How people relate to their surroundings, get their needs from the environment, and adjust to changes in it. |
| Paggalaw (movement) | People moving from one place to another, plus the movement of things and natural events such as wind and rain. Distance can be linear (how far), time (how long the trip takes), or psychological (how far a place feels). |
The module’s own examples help: “Kasapi ang Pilipinas sa ASEAN” (the Philippines is a member of ASEAN) is region; “Malamig na klima sa Baguio” (Baguio’s cold climate) is place; Filipino nurses working in Germany for higher pay is movement; and Singapore at 1° 20′ N, 103° 50′ E is location.
Structure of the Earth
The Earth is one of eight planets that orbit the sun. All living things use energy from the sun, and life on Earth is linked to its exact position in the solar system. The Earth has three layers:
- Crust: the hard, rocky outer layer, 30 to 65 km thick under the continents but only 5 to 7 km under the oceans.
- Mantle: a layer of very hot rock, soft and partly melted.
- Core: the innermost part, made of metals such as iron and nickel.
The Earth has four hemispheres. The Equator divides the Northern and Southern Hemispheres, and the Prime Meridian divides the Eastern and Western Hemispheres. The plates of the Earth move only about 5 cm (2 inches) a year, but their collisions cause earthquakes, volcanic eruptions, and mountain ranges such as the Himalayas.
The module includes three data tables:
- Highest mountains: from Annapurna (8,091 m, Nepal) up to Everest (8,848 m, Nepal/Tibet), the highest in the world.
- Oceans: the Pacific is the largest (155,557,000 sq km) with an average depth of 12,926 ft and the Marianas Trench; the Arctic is the smallest, with an average depth of 3,407 ft.
- Seven continents: Asia is the largest (44,614,000 sq km) and Australia and Oceania the smallest (8,503,000 sq km).
How to use this module
The module follows the usual parts of a DepEd self-learning module:
- Subukin (pretest): 15 multiple-choice questions. Answer this before anything else.
- Balikan (review): Gawain 1, listing the continents, oceans, and planets.
- Tuklasin (discover): Gawain 2, writing questions for words in a star chart, such as Globo, Ekwador, and Latitud.
- Suriin (discussion): the lesson on geography and the Earth’s structure.
- Pagyamanin (practice): Gawain 3 (naming the theme of each situation) and Gawain 4 (marking landforms, bodies of water, and continents with shapes).
- Isaisip (reflect): Gawain 5, completing sentences about what was learned.
- Isagawa (apply): Gawain 6, making a slogan on caring for the Earth, scored with a rubric.
- Tayahin (assessment): a 15-item posttest.
- Karagdagang Gawain (extra activity): Gawain 7, writing a two-stanza, four-line-per-stanza poem on caring for the Earth, scored with a rubric.
For learners: Do not write on the module; use a separate sheet for all answers. Read each direction carefully, finish one activity before the next, and check your work honestly with the Susi sa Pagwawasto (answer key) at the end. Return the module to your teacher when you are done.
For parents: The module asks learners to seek help from parents or older family members when an activity is hard. You can help by asking your child to explain each of the five themes in their own words.
For teachers: The module asks the facilitator to explain how to use it, monitor and record learners’ progress, and guide them through the activities. Before using the answer key, compare it with the lesson text, since a few pretest and posttest answers do not match the discussion (for example, the item on the line dividing the Northern and Southern Hemispheres, which the lesson says is the Equator).
Frequently asked questions
What grade and quarter is this module for?
It is for Grade 8 Araling Panlipunan, Quarter 1 (Unang Markahan), Module 1. Its competency code is AP8HSK-Id-4.
What are the five themes of geography in this module?
They are lokasyon (location), lugar (place), rehiyon (region), interaksiyon ng tao at kapaligiran (human-environment interaction), and paggalaw (movement). They were set in 1984 by the NCGE and the AAG.
What is the difference between relative and absolute location?
Relative location describes a place using what is around it, such as landforms, bodies of water, and buildings. Absolute location uses imaginary lines, the latitude and longitude grid.
What are the layers of the Earth?
The Earth has a crust (hard, rocky outer layer), a mantle (very hot, soft, partly melted rock), and a core (the innermost part, made of metals like iron and nickel).
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end has answers for the pretest, posttest, and activities, plus sample slogans and a sample poem. A few test answers should be checked against the lesson text.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Araling Panlipunan Unang Markahan – Modyul 1: Katangiang Pisikal ng Daigdig
[illustration: students studying under a tree and at a table, a teacher, a student with a lamp, and a globe]
CO_Q1_AP-8_Module 1
PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI
Araling Panlipunan – Ikawalong Baitang Alternative Delivery Module – Self – Learning Modules Unang Markahan – Modyul 1: Katangiang Pisikal ng Daigdig Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayunpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anumang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anumang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anumang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Mga Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
| Mga Manunulat: | Emely B. Pactorayan, Elgemary S. Abata |
| Mga Editor: | Filipina F. Meehleib, Lileth F. Oliverio, Alfe S. Lito, Lilifreda P. Almazan, Benny T. Abala, Analiza G. Doloricon, John M. Anino, Lalaine S. Gomera, Dan Ralph M. Subla, Fernando Dones, Jr., Carlos Catalan, Jr. |
| Mga Tagasuri: | Marino L. Pamogas, Joel P. Plaza, Leowenmar A. Corvera, Edwin C. Salazar, Honorato Mendoza, Edwin G. Capon |
| Tagaguhit: | Neil W. Maca |
| Tagalapat: | Paul Andrew A. Tremedal |
| Mga Nangasiwa: | Francis Cesar B. Bringas, Isidro M. Biol, Jr., Maripaz F. Magno, Josephine Chonie M. Obseñares, Karen L. Galanida, Florence E. Almaden, Carlo P. Tantoy, Venus M. Alboruto, Noemi D. Lim, Laarni C. Micayas |
Inilimbag sa Pilipinas ng ______
Kagawaran ng Edukasyon – Caraga Region
Office Address: Teacher Development Center, J.P. Rosales Avenue, Butuan City, Philippines 8600 Telefax: (085) 342-8207; (085) 342-5969 E-mail Address: caraga@deped.gov.ph
8
Araling Panlipunan
Unang Markahan – Modyul 1: Katangiang Pisikal ng Daigdig
Paunang Salita
Para sa tagapagdaloy:
Malugod na pagtanggap sa asignaturang Araling Panlipunan – Ika – 8 na Baitang, Unang Markahan – Ika – 1 na Modyul ng Alternative Delivery Mode (ADM) Modyul para sa araling Katangiang Pisikal ng Daigdig.
Ang modyul na ito ay pinagtulungang dinisenyo, nilinang at sinuri ng mga edukador mula sa pampubliko at pampribadong institusyon upang gabayan ang gurong tagapagdaloy upang matulungang makamit ng mag-aaral ang pamantayang itinakda ng Kurikulum ng K to 12 habang kanilang pinanagumpayan ang pansarili, panlipunan at pang-ekonomikong hamon sa pag-aaral.
Ang tulong-aral na ito ay umaasang makauugnay ang mag-aaral sa mapatnubay at malayang pagkatuto na mga gawain ayon sa kanilang kakayahan, bilis at oras. Naglalayon din itong matulungan ang mag-aaral upang makamit ang mga kasanayang 21st century skills habang isinasaalang-alang ang kanilang mga pangangailangan at kalagayan.
Bilang karagdagan sa materyal ng pangunahing teksto, makikita ninyo ang kahong ito sa pinakakatawan ng modyul:
[illustration: notepad and pencil icon]
Mga Tala para sa Guro
Ito’y naglalaman ng mga paalala, panulong o estratehiyang magagamit sa paggabay sa mag-aaral.
Bilang tagapagdaloy, inaasahang bibigyan mo ng paunang kaalaman ang mag-aaral kung paano gamitin ang modyul na ito. Kinakailangan ding subaybayan at itala ang pag-unlad nila habang hinahayaan silang pamahalaan ang kanilang sariling pagkatuto. Bukod dito, inaasahan mula sa iyo na higit pang hikayatin at gabayan ang mag-aaral habang isinasagawa ang mga gawaing nakapaloob sa modyul.
i
Para sa mag-aaral:
Malugod na pagtanggap sa asignaturang Araling Panlipunan – Ika-8 na Baitang, Unang Markahan – Ika-1 na Modyul ng Alternative Delivery Mode (ADM) Modyul para sa araling Katangiang Pisikal ng Daigdig.
Ang kamay ay madalas gamiting simbolo ng kakayahan, aksyon at layunin. Sa pamamagitan ng ating mga kamay tayo ay maaaring matuto, lumikha, at magsakatuparan ng gawain. Ang kamay sa tulong-aral na ito ay sumisimbolo na ikaw, bilang isang mag-aaral, ay may angking kakayahang matutuhan ang mga kaugnay na kompetensi at kasanayan. Ang iyong pangakademikong tagumpay ay nakasalalay sa iyong sarili o sa iyong mga kamay.
Ang modyul na ito ay ginawa bilang tugon sa iyong pangangailangan. Layunin nitong matulungan ka sa iyong pag-aaral habang wala ka sa loob ng silid-aralan. Hangad din nitong madulutan ka ng mga makabuluhang oportunidad sa pagkatuto.
Ang modyul na ito ay may mga bahagi at icon na dapat mong maunawaan.
| Icon | Bahagi | Paglalarawan |
|---|---|---|
| [illustration: hand icon] | Alamin | Sa bahaging ito, malalaman mo ang mga dapat mong matutuhan sa modyul. |
| [illustration: pencil icon] | Subukin | Sa pagsusulit na ito, makikita natin kung ano na ang kaalaman mo sa aralin ng modyul. Kung nakuha mo ang lahat ng tamang sagot (100%), maaari mong laktawan ang bahaging ito ng modyul. |
| [illustration: hands icon] | Balikan | Ito ay maikling pagsasanay o balik-aral upang matulungan kang maiugnay ang kasalukuyang aralin sa naunang leksyon. |
| [illustration: plant icon] | Tuklasin | Sa bahaging ito, ang bagong aralin ay ipakikilala sa iyo sa maraming paraan tulad ng isang kuwento, awitin, tula, pambukas na suliranin, gawain o isang sitwasyon. |
| [illustration: magnifying glass icon] | Suriin | Sa seksyong ito, bibigyan ka ng maikling pagtalakay sa aralin. Layunin nitong matulungan kang maunawaan ang bagong konsepto at mga kasanayan. |
| [illustration: blocks icon] | Pagyamanin | Binubuo ito ng mga gawaing para sa malayang pagsasanay upang mapagtibay ang iyong pang-unawa at mga kasanayan sa paksa. Maaari mong iwasto ang iyong mga sagot sa pagsasanay gamit ang susi sa pagwawasto na makikita sa huling bahagi ng modyul. |
ii
| Icon | Bahagi | Paglalarawan |
|---|---|---|
| [illustration: lightbulb icon] | Isaisip | Naglalaman ito ng mga katanungan o pupunang patlang ng pangungusap o talata upang maproseso kung anong natutuhan mo mula sa aralin. |
| [illustration: hand icon] | Isagawa | Ito ay naglalaman ng gawaing makatutulong sa iyo upang maisalin ang bagong kaalaman o kasanayan sa tunay na sitwasyon o realidad ng buhay. |
| [illustration: hand icon] | Tayahin | Ito ay gawain na naglalayong matasa o masukat ang antas ng pagkatuto sa pagkamit ng natutuhang kompetensi. |
| [illustration: gears icon] | Karagdagang Gawain | Sa bahaging ito, may ibibigay sa iyo na panibagong gawain upang pagyamanin ang kaalaman o kasanayan sa natutuhang aralin. |
| [illustration: key icon] | Susi sa Pagwawasto | Naglalaman ito ng mga tamang sagot sa lahat ng mga gawain sa modyul. |
Sa katapusan ng modyul na ito, makikita mo rin ang:
| Icon | Bahagi | Paglalarawan |
|---|---|---|
| Sanggunian | Ito ang talaan ng mga pinagkuhanan sa paglikha o paglinang ng modyul na ito. |
Ang sumusunod ay mga mahahalagang paalala sa paggamit ng modyul na ito:
- Gamitin ang modyul nang may pag-iingat. Huwag lalagyan ng anumang marka o sulat ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
- Huwag kalimutang sagutin ang Subukin bago lumipat sa iba pang gawaing napapaloob sa modyul.
- Basahing mabuti ang mga panuto bago gawin ang bawat pagsasanay.
- Obserbahan ang katapatan at integridad sa pagsasagawa ng mga gawain at sa pagwawasto ng mga kasagutan.
- Tapusin ang kasalukuyang gawain bago pumunta sa iba pang pagsasanay.
- Pakibalik ang modyul na ito sa iyong guro o tagapagdaloy kung tapos nang sagutin lahat ang pagsasanay.
Kung sakaling ikaw ay mahirapang sagutin ang mga gawain sa modyul na ito, huwag mag-aalinlangang konsultahin ang iyong guro o tagapagdaloy. Maaaring humingi ng tulong sa iyong mga magulang, sa nakatatanda mong kapatid o sino mang kasamahan mo sa bahay na mas nakatatanda sa iyo. Laging itanim sa iyong isipang hindi ka nag-iisa. Umaasa kami, sa pamamagitan ng modyul na ito, mararanasan mo ang makahulugang pagkatuto at makakukuha ka ng malalim na pang-unawa sa kaugnay na mga kompetensi. Kaya mo ito!
iii
1 CO_Q1_AP-8_Module 1
Ang modyul na ito ay sadyang inihanda upang matulungan ka na maunawaan at masusuri ang kahulugan ng heograpiya, ang limang tema na napapaloob dito at kung paano nakikiayon ang tao sa kaniyang pisikal na kapaligiran upang matugunan ang kanilang mga pangangailangan at tuluyang mapaunlad ang kanilang pamumuhay.
Ang mga paksa na nakapaloob sa modyul na ito ay sistematikong inayos upang mas madaling maunawaan ang daloy ng iyong pag-aaral.
May mga angkop na gawaing inihanda para sa iyo upang maging makabuluhan ang iyong pag-aaral. Kailangan mong gawin o sagutan ang lahat ng mga gawain sa modyul. Gumamit ng hiwalay na papel sa pagsagot.
Ang modyul na ito ay nakapokus sa pagtalakay tungkol sa Katangiang Pisikal ng Daigdig na nahahati sa sumusunod na paksa:
- Paksa 1 – Katuturan at Limang Tema ng Heograpiya
- Paksa 2 – Estruktura ng Daigdig
Pamantayang Pangnilalaman
Ang mga mag-aaral ay naipamamalas ang pag-unawa sa interaksiyon ng tao sa kaniyang kapaligiran na nagbigay-daan sa pag-usbong ng mga sinaunang kabihasnan na nagkaloob ng mga pamanang humubog sa pamumuhay ng kasalukuyang henerasyon.
Pamantayan sa Pagganap
Ang mga mag-aaral ay nakabubuo ng panukalang proyektong nagsusulong sa pangangalaga at preserbasyon ng mga pamana ng mga sinaunang kabihasnan sa daigdig para sa kasalukuyan at sa susunod na henerasyon.
Pinakamahalagang Kasanayang Pampagkatuto:
- Nasusuri ang katangiang pisikal ng daigdig (AP8HSK-Id-4)
Pagkatapos mong mapag-aralan ang modyul, inaasahang iyong:
- nasusuri ang mga mahalagang konsepto sa katangiang pisikal ng daigdig;
- nailalarawan ang daigdig base sa nakakapaloob sa teksto;
- napapahalagahan ang mga biyayang bigay ng kalikasan para sa mga tao; at
- nakakagawa ng slogan at nakakasulat ng tula tungkol sa pangangalaga ng daigdig.
Alamin
[illustration: hand pointing icon]
2 CO_Q1_AP-8_Module 1
Subukin
[illustration: hand holding pencil icon]
Panuto: Basahin at unawaing mabuti ang tanong sa bawat bilang at piliin ang letra ng tamang sagot. Isulat ang inyong mga sagot sa sagutang papel.
Ano ang isa sa mga sangay ng agham panlipunan na tumutukoy sa siyentipikong pag-aaral sa katangiang pisikal ng daigdig?
a. antropolohiya
b. ekonomiks
c. heograpiya
d. kasaysayanAlin sa sumusunod na tema ng heograpiya ang tumutukoy sa paglipat ng tao mula sa kinagisnang lugar patungo sa ibang lugar?
a. lokasyon
b. lugar
c. paggalaw
d. rehiyonAlin sa sumusunod na pahayag ang tumutukoy sa konsepto ng rehiyon bilang isa sa mga tema ng pag-aaral ng heograpiya?
a. Ang klima ng Pilipinas ay tag-araw at tag-ulan.
b. Islam ang opisyal na relihiyon ng Saudi Arabia.
c. Ang Pilipinas ay matatagpuan sa Timog bahagi ng Taiwan.
d. Kasapi ang Pilipinas sa Association of Southeast Asian Nations.Alin sa mga pahayag ang tumutukoy sa konsepto ng lugar bilang isa sa tema ng pag-aaral ng heograpiya?
a. Ang Germany ay miyembro ng European Union.
b. Malaking bahagi ng populasyon ng Pilipinas ang mga Kristiyano.
c. Matatagpuan ang Pilipinas sa Kanlurang ng Karagatang Pasipiko.
d. Ang Singapore ay isa sa mga bansang dinarayo ng mga mamumuhunan.Napakahalaga ng papel na ginagampanan ng araw sa buhay ng tao, halaman, at hayop. Ano ang kinalaman ng araw sa kalagayang ito?
a. ang araw ang nagbigay ng liwanag sa daigdig
b. ang araw ang siyang nagbigay ng liwanag sa buwan
c. napapanatili ng araw ang dami ng mga halaman sa kapaligiran
d. sa araw kumukuha ng enerhiya ang lahat ng may buhay sa daigdigAng mataas na antas ng teknolohiya ay nagpabilis sa pagpunta ng tao sa mga bansang may magandang pasyalan. Ang pahayag na ito ay nagsasaad sa anong tema ng heograpiya?
a. interaksiyon
b. lokasyon
c. paggalaw
d. rehiyon
[transcriber’s note: continues the assessment from the previous page]
Alin sa sumusunod ang hindi kabilang sa pagbibigay ng relatibong lokasyon?
- A. anyong lupa
- B. anyong tubig
- C. imahinasyong guhit
- D. estrukturang gawa ng tao
Ilang metro ang taas ng bundok Annapurna?
- A. 8 091
- B. 8 092
- C. 8 093
- D. 8 094
Ang daigdig ay may apat na hating globo o hemisphere. Anong imahinasyong guhit ang humahati sa northern at southern hemisphere?
- A. equator
- B. latitude
- C. longitude
- D. prime meridian
Ano ang pinakamataas na bundok sa buong dagidig?
- A. Annapurna
- B. Everest
- C. Lhotse
- D. Makalu
Ano ang tawag sa bahagi ng estruktura sa daigdig na kung saan may patong na mga batong napakainit kaya malambot at natutunaw ang ilang bahagi nito?
- A. core
- B. cover
- C. crust
- D. mantle
Ayon sa datos ng mahahalagang kaalaman tungkol sa daigdig, ilang porsiyento mayroon ang tabang na tubig?
- A. 1%
- B. 2%
- C. 3%
- D. 4%
Anong pamamaraan sa pagtukoy ng lokasyon na ang batayan ay mga lugar at bagay na nasa paligid nito?
- A. latitude line
- B. lokasyong absolute
- C. longitude line
- D. relatibong lokasyon
Ang mundo ay binubuo ng pitong kontinente. Anong kontinente ang may pinakamaliit na sukat kilometro kuwadrado?
- A. Asia
- B. Australia at Oceania
- C. Europe
- D. South America
Ano ang average na lalim mayroon ang Arctic Ocean?
- A. 3 405 ft.
- B. 3 406 ft.
- C. 3 407 ft.
- D. 3 408 ft.
Aralin 1: Katangiang Pisikal ng Daigdig
Balikan
Gawain 1: Maalaala Mo Kaya?
Panuto: Sariwain ang mga mahahalagang natutuhan sa nakaraang aralin. Isulat ang mga hinihinging impormasyon sa talahanayan sa sagutang papel.
| Mga Kontinente ng daigdig | Mga Karagatan ng daigdig | Mga Planeta ng Solar System |
|---|---|---|
Pamprosesong Tanong:
- Bakit mahalagang pag-aralan ang mga paglalarawan tungkol sa mga kontinente ng daigdig?
Tuklasin
Gawain 2: Talaan ng Bituing Nagniningning
Panuto: Tuklasin ang mga salita na makikita sa loob ng Talaan ng Bituing Nagniningning. Pagkatapos, bumuo ng tanong na ang sagot ay ang salitang makikita sa loob ng bituin. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
[chart: star diagram; Talaan ng Bituing Nagniningning]
Talaan ng Bituing Nagniningning
- Globo
- Ekwador
- Daigdig
- Antarctica
- Pacific Ocean
- Bundok
- Tropikal
- Latitud
- Pilipinas
Halimbawa: Anong kontinente ang nababalutan ng yelo? (Antarctica)
Heograpiya
Suriin
Katuturan at Limang Tema ng Heograpiya
Nanggaling ang terminong heograpiya sa wikang Greek na geo o daigdig at graphia o paglalarawan. Sa madaling salita, ang heograpiya ay tumutukoy sa siyentipikong pag-aaral ng katangiang pisikal ng mundo.
[chart: diagram; Limang Tema ng Heograpiya, centered on “Heograpiya”]
- Anyong Lupa at Anyong Tubig
- Klima at Panahon
- Likas na Yaman
- Flora (Plant Life) Fauna (Animal Life)
- Distribusyon at interaksiyon ng tao at iba pang organismo sa kapaligiran nito
Noong 1984 binanghay ang limang magkakapareha na temang heograpikal na pinangunahan ng National Council for Geographic Education (NCGE) at ng Association of American Geographers (AAG). Intensiyon ng mga temang ito na gawing mas madali at simple ang pag-aaral ng heograpiya bilang isang pagkontrol ng agham panlipunan. Dahil sa mga temang ito, mas madaling maintindihan ng tao ang mundo na kaniyang tinitirhan. Suriin ang kasunod na dayagram.
Limang Tema ng Heograpiya
[chart: concept map; Limang Tema ng Heograpiya]
Lokasyon
- Ito ay nagsasaad sa mga lugar sa mundo.
- May dalawang paraan upang malaman ang tamang kinalalagyan ng isang lugar sa mundo.
- Relatibong Lokasyon-ginagawang basehan ang mga nasa paligid ng isang lugar. Katulad ng mga anyong lupa, anyong tubig, at mga estrukturang gawa ng tao.
- Lokasyong Absolute-ginagamit ang mga imahinasyong guhit tulad ng longitude at latitude lines na sumasaklaw sa grid.
Lugar
- Nagsasaad ito ng mga katangiang naaayon sa isang pook.
- Katangian ng kinalalagyan tulad ng klima, anyong lupa, anyong tubig, at likas na yaman.
- Katangian ng mga taong nananahanan tulad ng wika, relihiyon, densidad o dami ng tao, kultura, at mga sistemang pulitikal.
Rehiyon
- Nagsasaad ito sa mga bahagi ng daigdig na pinag-iisa dahil sa pagkakapareho ng mga katangiang pisikal at kultural.
Interaksiyon ng Tao at Kapaligiran
- Ito ay nagsasaad sa kaugnayan ng tao sa pisikal at katangian na may angkin ng kaniyang kinaroroonan.
- Ang kapaligiran ang siyang pinagkukunan ng pangangailangan ng tao gayon din ang pakikibagay ng tao sa mga pagbabagong nangyayari sa kaniyang ginagalawan.
Paggalaw
- Nagsasaad ito ng pag-alis ng tao mula sa kinalakihang lugar papunta sa ibang lugar; kasama rin dito ang paglipat ng mga bagay at likas na pangyayari, tulad ng hangin at ulan.
- May tatlong uri ng distansiya ang isang lugar.
- Linear -gaano kalayo ang isang lugar
- Time -gaano katagal ang paglalakbay
- Psychological -paano tinatanaw ang layo ng lugar
Istruktura ng Daigdig
Ang daigdig ay isa sa walong planetang umiikot sa isang malaking bituin, ang araw. Sumasaklaw sa katawagan na solar system ang mga ito. Ang lahat ng may buhay sa daigdig – halaman, hayop, at tao ay gumagamit ng enerhiya mula sa araw. Ang pagkakaroon ng buhay sa daigdig ay masasabing sanhi ng eksaktong posisyon nito sa solar system, na siyang basehan ng pag-ikot nito sa sariling aksis at ng paglalakbay paikot sa araw bawat taon.
Ang mundo ay binubuo ng crust, mantle at core.
[illustration: cross-section of the Earth showing the crust, mantle, and core; Larawang-guhit ni titser Neil W. Maca]
- Crust – ang matigas at mabatong parte ng daigdig na may kapal na umaabot mula 30-65 kilometro (km) palalim mula sa mga kontinente. Subalit sa mga karagatan, ito ay may kapal lamang na 5-7 km.
- Mantle – isang patong ng mga batong napakainit kaya malambot at natutunaw ang ilang bahagi nito.
- Core – ang kailalimang bahagi ng daigdig na sumasaklaw ng mga metal tulad ng iron at nickel.
Ang daigidig ay may apat na hating-globo (Hemisphere): Ang Northern Hemisphere at Southern Hemisphere na hinahati ng Equator, at ang Eastern Hemisphere at Western Hemisphere na hinahati ng Prime Meridian.
Napakahina ng paggalaw ng mga plates na ito at umaabot lamang sa 5 sentimetro (2 pulgada) bawat taon. Gayunpaman, ang paggalaw at ang pag-uumpugan ng mga ito ay napakalakas at nagiging sanhi ng mga paglindol, pagputok ng mga bulkan, at pagbuo ng mga kabundukan tulad ng Himalayas. Ito rin ang makapagsasabi kung bakit sa loob ng milyon-milyong taon, ang posisyon ng mga kontinente sa daigdig ay nag-iiba-iba sa paglipas ng panahon.
[illustration: globe showing the Prime Meridian, Equator, Eastern Hemisphere, Western Hemisphere, and Southern Hemisphere; Larawang-guhit ni titser Neil W. Maca]
Talahanayan 1.1: Pinakamataas na Bundok sa Daigdig
| Bundok | Taas (sa metro) | Lokasyon |
|---|---|---|
| Annapurna | 8 091 | Nepal |
| Nanga Parbat | 8 125 | Pakistan |
| Manashu | 8 163 | Nepal |
| Dhaulagiri | 8 167 | Nepal |
| Cho Oyu | 8 201 | Nepal/Tibet |
| Makalu | 8 461 | Nepal/ Tibet |
| Lhotse | 8 511 | Nepal |
| Kangchenjunga | 8 586 | Nepal/India |
| K-2 | 8 611 | Pakistan |
| Everest | 8 848 | Nepal/Tibet |
Talahanayan 1.2: Mga Karagatan sa Daigdig
| Karagatan | Lawak (sa kilometro kwadrado) | Average na lalim (sa talampakan) | Pinakamalalim na bahagi |
|---|---|---|---|
| Arctic Ocean | 14 056 000 | 3 407 | Eurasia Basin |
| Atlantic Ocean | 76 762 000 | 11 730 | Puerto Rico Trench |
| Indian Ocean | 68 556 000 | 12 596 | Java Trench |
| Pacific Ocean | 155 557 000 | 12 926 | Marianas Trench |
| Southern Ocean | 20 327 000 | 13 100 | South Sandwich Trench |
Talahanayan 1.3: Ang Pitong Kontinente ng Daigdig
| Kontinente | Lawak (kilometro Kwadrado) |
|---|---|
| Australia at Oceania | 8 503 000 |
| Europe | 10 505 000 |
| South America | 12 814 000 |
| Antarctica | 14 245 000 |
| North America | 24 230 000 |
| Africa | 30 218 000 |
| Asya | 44 614 000 |
Pagyamanin
Gawain 3: Anong Tema Mo?
Panuto: Suriin ang bawat sitwasyon kung ito ba ay may kaugnayan sa lokasyon, lugar, rehiyon, interaksiyon ng tao at kapaligiran, at paggalaw. Punan ang patlang ng tamang tema at isulat sa sagutang papel.
_____ 1. Kasapi ang Pilipinas sa Association of Southeast Asian Nations.
_____ 2. Malamig na klima ang mararanasan sa Baguio.
_____ 3. Ang pangingisda ay isang aktibong kabuhayan ng mga Pilipino dahil napalilibutan ng dagat ang bansa.
_____ 4. Ang malaking sahod sa bansang Germany ang nag-eenganyo sa maraming nars na Pilipino na doon magtrabaho.
_____ 5. Hinduismo ang pangunahing relihiyon ng bansang India.
_____ 6. Ang lumalaking populasyon sa National Capital Region (NCR) sa Pilipinas ang nagbigay-daan upang patuloy na pagtuunan ng pansin ang pagpapaunlad ng sistema ng transportasyon at ng pabahay sa lungsod.
_____ 7. Ang mataas na antas ng teknolohiya ay nagpabilis sa pagpunta ng tao sa mga bansang may magagandang pasyalan.
_____ 8. Matatagpuan ang Pilipinas sa kanluran ng Pacific Ocean, timog ng Bashi Channel, at silangan ng West Philippine Sea.
_____ 9. Ang Singapore ay nasa 1º 20ʹ hilagang latitud at 103º 50ʹ silangang longhitud.
_____ 10. Portuges ang wikang ginagamit ng mga mamamayan ng Brazil.
Gawain 4: Iguhit Mo!
Panuto: Lagyan ng △ kung ito ay anyong lupa, □ kung ito ay anyong tubig, ○ kung ito ay kontinente. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.
_____ 1. Everest
_____ 2. South Sandwich Trench
_____ 3. Europe
_____ 4. Australia
_____ 5. Lhotse
_____ 6. Pacific
_____ 7. Marianas Trench
_____ 8. K-2
_____ 9. Kangchenjunga
_____ 10. Asia
Isaisip
Gawain 5: Dugtung-Salita!
Panuto: Dugtungan ng mga salita ayon sa iyong pagkaintindi. Isulat ito sa sagutang papel.
- Natutuhan ko sa aralin na ang heograpiya ay _____ .
- Mailalarawan ko ang mundo bilang _____ .
- Ang pagkakaroon ng sapat na anyong lupa at tubig ay patunay na ang daigdig ay _____ .
Isagawa
Gawain 6: Slogan Making
Panuto: Gumawa ng isang slogan tungkol sa mga maaari mong magawa upang mapangalagaan ang daigdig. Gawin ito sa sagutang papel.
Rubrik Para sa Paggawa ng Slogan
| Pamantayan | Napakahusay 4 puntos | Mahusay 3 puntos | Katamtaman 2 puntos | Nangangailangan ng pagsasanay 1 puntos | Puntos |
|---|---|---|---|---|---|
| Nilalaman | Ang mensahe ay mabisang naipakita. | Bahagyang naipakita ang mensahe. | Medyo magulo ang mensahe. | Walang mensaheng naipakita. | |
| Pagkamalikhain | Napakaganda at napakalinaw ng pagkakasulat. | Maganda at malinaw ang pagkakasulat. | Maganda ngunit di gaanong malinaw ang pagkakasulat. | Di maganda at malabo ang pagkakasulat. | |
| Kaugnayan sa Tema | May malaking kaugnayan sa paksa. | Bahagyang may kaugnayan sa paksa. | Kaunti lang ang kaugnayan sa paksa. | Walang kaugnayan sa paksa. | |
| Kalinisan at kaayusan | Malinis na malinis ang pagkakabuo. | Malinis ang pagkakabuo. | Di gaanong malinis ang pagkakabuo. | Marumi ang pagkakabuo. | |
| Kabuuang Puntos |
Tayahin
Panuto: Basahin at unawaing mabuti ang tanong sa bawat bilang at piliin ang letra ng tamang sagot. Is Isulat ang inyong mga sagot sa sagutang papel.
Ano ang tawag sa bahagi ng estruktura sa daigdig na kung saan may patong na mga batong napakainit kaya malambot at natutunaw ang ilang bahagi nito?
a. core
b. cover
c. crust
d. mantleAyon sa datos ng mahahalagang kaalaman tungkol sa daigdig, ilang porsiyento mayroon ang tabang na tubig?
a. 1%
b. 2%
c. 3%
d. 4%Anong pamamaraan sa pagtukoy ng lokasyon na ang batayan ay mga lugar at bagay na nasa paligid nito?
a. latitude line
b. lokasyong absolute
c. longitude line
d. relatibong lokasyonAng mundo ay binubuo ng pitong kontinente. Anong kontinente ang may pinakamaliit na sukat kilometro kuwadrado?
a. Asia
b. Australia at Oceania
c. Europe
d. South AmericaAno ang average na lalim mayroon ang Arctic Ocean?
a. 3 405 ft.
b. 3 406 ft.
c. 3 407 ft.
d. 3 408 ft.Ano ang isa sa mga sangay ng agham panlipunan na tumutukoy sa siyentipikong pag-aaral sa katangiang pisikal ng daigdig?
a. antropolohiya
b. ekonomiks
c. heograpiya
d. kasaysayanAlin sa sumusunod na tema ng heograpiya ang tumutukoy sa paglipat ng tao mula sa kinagisnang lugar patungo sa ibang lugar?
a. lokasyon
b. lugar
c. paggalaw
d. rehiyonAlin sa sumusunod na pahayag ang tumutukoy sa konsepto ng rehiyon bilang isa sa mga tema ng pag-aaral ng heograpiya?
a. Ang klima ng Pilipinas ay tag-araw at tag-ulan.
b. Islam ang opisyal na relihiyon ng Saudi Arabia.
c. Ang Pilipinas ay matatagpuan sa Timog bahagi ng Taiwan.
d. Kasapi ang Pilipinas sa Association of Southeast Asian Nations.Alin sa mga pahayag ang tumutukoy sa konsepto ng lugar bilang isa sa tema ng pag-aaral ng heograpiya?
a. Ang Germany ay miyembro ng European Union.
b. Malaking bahagi ng populasyon ng Pilipinas ang mga Kristiyano.
c. Matatagpuan ang Pilipinas sa kanluran ng karagatang Pasipiko.
d. Ang Singapore ay isa sa mga bansang dinarayo ng mga mamumuhunan.Napakahalaga ng papel na ginagampanan ng araw sa buhay ng tao, halaman at hayop. Ano ang kinalaman ng araw sa kalagayang ito?
a. ang araw ang nagbigay ng liwanag sa daigdig.
b. ang araw ang siyang nagbigay ng liwanag sa buwan.
c. napapanatili ng araw ang dami ng mga halaman sa kapaligiran.
d. sa araw kumukuha ng enerhiya ang lahat ng may buhay sa daigdig.Ang mataas na antas ng teknolohiya ay nagpabilis sa pagpunta ng tao sa mga bansang may magandang pasyalan. Ang pahayag na ito ay nagsasaad sa anong tema ng heograpiya?
a. interaksiyon
b. lokasyon
c. paggalaw
d. rehiyonAlin sa sumusunod ang hindi kabilang sa pagbibigay ng relatibong lokasyon?
a. anyong lupa
b. anyong tubig
c. imahinasyong guhit
d. estrukturang gawa ng taoIlang metro ang taas ng bundok Annapurna?
a. 8 091
b. 8 092
c. 8 093
d. 8 094Ang daigdig ay may apat na hating globo o hemisphere. Anong imahinasyong guhit ang humahati sa northern at southern hemisphere?
a. equator
b. latitude
c. longitude
d. prime meridianAno ang pinakamataas na bundok sa buong dagidig?
a. Annapurna
b. Everest
c. Lhotse
d. Makalu
Karagdagang Gawain
Gawain 7: Paggawa ng Tula
Panuto: Sumulat ng isang tula na may dalawang saknong at may tig-aapat na taludtud tungkol sa wastong pangangalaga sa ating daigdig. Isulat ito sa sagutang papel.
Rubrik Para sa Paggawa ng Tula
| Pamantayan | Magaling 3 puntos | Katamtamang galing 2 puntos | Nangangailangan ng pagsasanay 1 puntos | Puntos |
|---|---|---|---|---|
| Pagpapahayag ng mensahe | Naipahayag ang wastong pangangalaga sa daigdig. | May kulang (o may mali sa naipahayag sa wastong pangangalaga sa daigdig. | Hindi naipahayag nang maayos ang wastong pangangalaga sa daigdig. | |
| Masining na pagkakagawa | Ang pagkakagawa ng tula ay masining kung saan ang mga salita ay naaangkop at may mga tugma. | Ang tula ay kaaya-aya subalit ay may mga bahagi itong wari’y kinuha sa aklat | Ang kabuuan ng tula ay halatang kinopya lamang mula sa aklat. | |
| Kabuuang Puntos |
Susi sa Pagwawasto
[transcriber’s note: this answer key page is printed upside down; it is transcribed here in upright reading order]
Subukin
- C
- C
- D
- C
- D
- B
- C
- A
- D
- B
- D
- C
- D
- B
- C
Balikan
Gawain 1: Maalaala Mo Kaya?
| Mga Planeta ng Solar System | Mga Karagatan ng Daigdig | Mga Kontinente ng Daigdig |
|---|---|---|
| Mercury Venus Earth Mars Jupiter Saturn Uranus Neptune | Pacific Ocean Atlantic Ocean Indian Ocean Southern Ocean Arctic Ocean | Asia Africa Europe North America South America Antartica Australia at Oceania |
Tuklasin
Gawain 2: Talaan ng Bituing Nagniningning
- Anong planeta sa solar system na kayang makapagpanatili ng buhay? Daigdig.
- Ano ang tawag sa isang modelo ng daigdig na kung saan makikita ang mga bansa, kontinente at mga karagatan? Globo.
- Ano ang tawag sa linya na humahati sa globo sa hilaga at timog hemisphere? Ekwador.
- Anong karagatan ang may lalim na 12 926 sa talampakan? Pacific Ocean.
- Saan makikita ang mga mababangis na hayop? Bundok.
- Ano ang tawag sa distansiyang angular sa pagitan ng dalawang parallel patungo sa hilaga o timog equator? Latitud.
- Anong bansa ang may tropical na klima? Pilipinas.
- Ano ang tumutukoy sa katamtamang klima na nagtataglay ng maraming puno? Tropical.
Pagyamanin
Gawain 3: Anong Tema Mo?
- Rehiyon
- Lugar
- Interaksiyon ng Tao at Kapaligiran
- Paggalaw
- Lugar
- Interaksiyon ng Tao at Kapaligiran
- Paggalaw
- Lokasyon
- Lokasyon
- Lugar
Gawain 4: Iguhit Mo!
- △
- □
- ○
- ○
- △
- □
- □
- △
- △
- ○
[transcriber’s note: this page is printed upside down; it is transcribed here in upright reading order]
Karagdagang Gawain
Gawain 7: Paggawa ng Tula
“Mundo’y Ingatan”
Napakalawak ng mundo Kung iyong titingnan, ito’y napaka-amo Magandang tanawin, maraming bukirin Kaya’y mundo na tinitirhan ating ingatan Kalikasan ating protektahan Kapaligiran ating pangalagaan Sa mga panahong dumadaan
Tayahin
- D
- C
- D
- B
- C
- C
- C
- D
- C
- D
- B
- C
- A
- D
- B
Isagawa
Gawain 6: Slogan Making
- Bakuran mo, linisin mo.
- Panatilihin ang kalinisan para sa ikakabuti ng sambayan.
- Mundo ay mahalin, bakuran ay linisin
Isaisip
Gawain 5: Dugtungan-Salita!
- Natutuhan ko sa aralin na ang heograpiya ay pag-aaral ng pisikal na katangian ng daigdig gaya ng klima, lokasyon, hugis, topograpiya, anyong tubig, anyong lupa, mineral at iba pa.
- Mailalarawan ko ang mundo bilang isang magandang planeta sa solar system na kung saan mabubuhay ang lahat ng may buhay sa mundo.
- Ang pagkakaroon ng sapat na anyong lupa at tubig ay patunay na ang daigdig ay puwedeng mabuhay ang lahat ng may buhay sa daigdig kagaya ng tao at hayop.
Sanggunian
Blando, Rosemarie C., Michael M. Mercado, Mark Alvin M. Cruz, Angelo C. Espiritu, Edna L. De Jesus, Asher H. Pasco, Rowel S. Padernal, Yorina C. Manalo, Kalenna Lorene S. Asis. 2014. Kasaysayan ng Daigdig: Araling Panlipunan 8 – Modyul ng mag-aaral. Pasig City, Philippines: Vibal Group Inc. and Department of Education-Instructional Materials Council Secretariat (DepEd-IMCS).
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply