Filipino 5 Quarter 4 Module 1: Solusyon sa Naobserbahang Suliranin at Dayagram ng Sanhi at Bunga

Grade 5 Filipino Q4 Module 1 teaches learners to suggest solutions to observed problems and make cause-and-effect diagrams, with activities and answer key.

This is the Grade 5 Filipino self-learning module for Quarter 4, Module 1: “Solusyon sa Naobserbahang Suliranin at Paggawa ng Dayagram ng Ugnayang Sanhi at Bunga” (solutions to an observed problem, and making a cause-and-effect diagram). It was prepared by DepEd Region VIII as an Alternative Delivery Mode (ADM) module for learners studying at home, first edition 2020. After working through it, learners can suggest sensible solutions to everyday problems and show causes and effects in a simple diagram.

On this page 8 sections

What learners will learn

By the end of the module, the learner is expected to:

  • give a possible solution to an observed problem (F5PS-IVe-9); and
  • make a cause-and-effect diagram from a text they listened to or read (F5PN-IVa-d-22).

Lesson in this module

The module has one lesson, Aralin 1: Pagbibigay ng Maaaring Solusyon sa Isang Naobserbahang Suliranin at Paggawa ng Dayagram ng Ugnayang Sanhi at Bunga (giving a possible solution to an observed problem and making a cause-and-effect diagram). A guide character named Kokoy walks the learner through each part.

Key ideas: finding solutions

The module explains that giving a solution (paglalahad ng kalutasan) is part of critical reading. It means suggesting what should be done to solve a problem. The module reminds learners that every problem has a matching solution, so they should not lose heart when they face one.

The main story is “Ang Pagbabago ni Evan” (how Evan changed), written by Analyn C. Balanon. Evan, a Grade 5 pupil, used to be easy to ask for help at home. After he got hooked on computer games, he stopped doing chores, forgot to eat, and later had headaches and blurry vision. A doctor found that his eyes were damaged from too much computer use, so his parents banned all gadgets, and Evan felt sad and bored.

Learners are asked to solve three problems from the story:

  1. Evan is addicted to computer games.
  2. His head often hurts and his vision is blurry.
  3. He is bored at home with nothing to do.

The answer key suggests, for example, resting the eyes by avoiding gadgets and helping Evan feel he is part of the family by joining in household tasks.

Key ideas: cause-and-effect diagrams

The story also shows sanhi (cause) and bunga (effect). A dayagram (diagram) is an outline that shows how ideas connect, which makes a cause-and-effect relationship easier to understand. The module’s example:

Sanhi (cause)Bunga (effect)
Dahil sa labis na paglalaro sa computer (because of too much computer gaming)Sumasakit ang ulo at nanlalabo ang mga mata ni Evan (Evan gets headaches and blurry eyes)

Signal words help learners spot the cause. The module names three: dahil (because), nang (when), and kaya (so). For example, in “Umiyak ang bata nang agawan siya ng laruan” (the child cried when his toy was grabbed), the cause is the toy being grabbed and the effect is the crying.

Parts of the module

  • Subukin (pretest): 10 multiple-choice situations, such as a wet floor or being caught in the rain without an umbrella, where the learner picks the best solution.
  • Balikan (review): decide what to do after forgetting a camera on exhibit day.
  • Tuklasin (explore): a family member reads Evan’s story aloud, and the learner answers five questions.
  • Suriin (analyze): solve Evan’s problems and make cause-and-effect diagrams from the story.
  • Pagyamanin (enrichment): choose solutions to five situations, then diagram two short texts (Tomas falling from a guava tree; Marcia topping her class through hard work).
  • Isaisip (remember): fill in a graphic organizer titled “Ang Aking mga Natutuhan” (what I learned).
  • Isagawa (apply): choose solutions to situations, then make two diagrams from a text on why reading matters.
  • Tayahin (assessment): write solutions to five problems and diagram five cause-and-effect sentences.
  • Susi sa Pagwawasto: the answer key.

How to use this module

  • Learners: Start with the pretest and do not worry if you miss some answers. Go through the parts in order, and write all answers on separate paper, not on the module, so others can use it later. Check your work with the answer key honestly, and contact your teacher if a lesson is hard to understand.
  • Parents and guardians: The Tuklasin activity asks a family member to read Evan’s story aloud to the learner, so plan to be available for that part.
  • Teachers: Use the pretest to see who needs extra help and the Tayahin to measure learning. Answers to the open-ended items in Suriin and Tayahin are sample responses, so accept other reasonable solutions.

Frequently asked questions

What grade and quarter is this module for?

It is for Grade 5 Filipino, Quarter 4 (Ikaapat na Markahan), Module 1.

What competencies does the module cover?

It covers giving a possible solution to an observed problem (F5PS-IVe-9) and making a cause-and-effect diagram from a text heard or read (F5PN-IVa-d-22).

What words help identify a cause in a sentence?

The module names dahil (because), nang (when), and kaya (so) as words that help learners find the cause of an effect.

Does the module have an answer key?

Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the pretest, the story questions, the activities, and the final assessment, including sample diagrams.

What story is used in the module?

The main story is Ang Pagbabago ni Evan by Analyn C. Balanon, about a Grade 5 boy whose eyes were damaged after he became hooked on computer games.

Full text of the module

The text below is a transcription of the PDF above, as printed.

Filipino – Ikaapat na Markahan – Modyul 1: Solusyon sa Naobserbahang Suliranin at Paggawa ng Dayagram ng Ugnayang Sanhi at Bunga

Filipino

Ikaapat na Markahan – Modyul 1 Solusyon sa Naobserbahang Suliranin at Paggawa ng Dayagram ng Ugnayang Sanhi at Bunga

5

[illustration: students reading and studying under a tree and at a desk, with a globe and a lamp]

Filipino – Ikalimang Baitang Alternative Delivery Mode Ikaapat na Markahan – Modyul 1: Solusyon sa Naobserbahang Suliranin at Paggawa ng Dayagram ng Ugnayang Sanhi at Bunga Unang Edisyon, 2020

Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayunpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.

Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa aklat na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anumang gamit maliban sa aklat na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.

Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.

Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio

Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul

Manunulat: Analyn C. Balanon

Editor: Julito E. Lagrimas, Cristina M. Giray, Ma. Shiela C. Adona

Tagasuri: Ronaldo Verano

Tagaguhit: Argie Ty

Tagalapat: Beatrice A. Olmedo, Ma. Dianne Joy R. dela Fuente

Tagapamahala: Ma. Gemma M. Ledesma, Rose Marie M. Guino, Ryan R. Tiu, Crista Joy A. Torbila, Isagani E. Licas, Elvira R. Ribo, Beatrice A. Olmedo, Bebiano I. Sentillas, Joy B. Bihag, Gorgonio G. Diaz Jr., Alex B. Rejuso, Lucila R. Balondo, Julito E. Lagrimas, Teodorico C. Peliño Jr.

Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________

Department of Education – Regional Office VIII Office Address: Government Center, Candahug, Palo, Leyte Telefax: (053) 832-2997 E-mail Address: region8@deped.gov.ph

5

Filipino

Ikaapat na Markahan – Modyul 1: Solusyon sa Naobserbahang Suliranin at Paggawa ng Dayagram ng Ugnayang Sanhi at Bunga

Paunang Salita

Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.

Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.

Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.

Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anomang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.

Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.

Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.

Alamin

Ang aking taos pusong pagbati sa iyo mahal kong kaibigan! May panibagong hamon na naman para sa iyong malikhaing kaisipan na iyong haharapin sa modyul na ito.

Ako nga pala si Kokoy, ang muli mong makakasama sa iyong pag-aaral para sa araling ito.

Magtulungan tayo kaibigan dahil pagkatapos ng ating pag-aaral, ikaw ay inaasahang:

  • nakapagbibigay ng maaaring solusyon sa isang naobserbahang suliranin (F5PS-IVe-9); at
  • nakagagawa ng dayagram ng ugnayang sanhi at bunga mula sa tekstong napakinggan o nabasa (F5PN-IVa-d-22).

Subukin

Sa pagsisimula ng ating paglalakbay, sagutin mo ang gawaing nasa ibaba upang maipakita mo ang iyong dating kaalaman hinggil sa paksang ating pag-aaralan sa mga oras na ito.

Alam mo ba kaibigan na sa araw-araw nating pamamalagi rito sa mundo, tayo ay nakararanas ng iba’t ibang problema? Kailangan natin itong harapin at gawan ng kaukulang solusyon.

Panuto: Ano ang maaaring solusyon sa sumusunod na kalagayan? Piliin at isulat ang titik ng tamang sagot sa iyong sagutang papel.

  1. Hindi makita ni Jose ang nakasulat sa pisara dahil mas matangkad ang kaklase niyang nakaupo sa unahan niya.

    • A. Paalisin ang nasa unahan.
    • B. Siya ang uupo sa unahan.
    • C. Patabihin ang nasa unahan.
  2. Basa ang sahig dahil natapon ang tubig sa baso.

    • A. Punasan ang sahig.
    • B. Hayaan na lang ito.
    • C. Hintaying matuyo ito.
  3. Palaging huli sa pagpasok sa klase si Jhom dahil lagi siyang puyat.

    • A. Matulog na lang siya sa paaralan.
    • B. Huwag siyang pumasok sa unang asignatura sa umaga.
    • C. Magpagising sa kaniyang ina.
  4. Masakit ang ngipin ng bata dahil sa kumain siya ng kendi.

    • A. Pagalitan ang bata.
    • B. Bigyan ng laruan ang bata para malibang.
    • C. Pagsipilyuhin ang bata.
  5. Pauwi na si Carla nang biglang bumuhos ang malakas na ulan. Wala siyang dalang payong.

    • A. Makisabay pauwi sa kaniyang kaklase.
    • B. Lumusong sa ulan para makauwi kaagad.
    • C. Hintayin na sunduin ng magulang.
  6. Nagreklamo ang isang mag-aaral dahil may kodigo ang isa sa kanilang kaklase habang kumukuha ng pagsusulit. Kung ikaw ang guro, ano ang iyong gagawin?

    • A. Pagsabihan siyang tumahimik.
    • B. Alamin kung may katotohanan ang sinasabi niya.
    • C. Palabasin ang inirereklamong mag-aaral.
  7. Binigyan ng takdang gawain ng guro ang bawat grupo. Si Kent, bilang lider ng grupo, ang unang nakabasa kung ano ang dapat gawin.

    • A. Hahatiin niya ang mga gawain nang pantay-pantay.
    • B. Hahatiin niya ang mga gawain pero mas kaunti ang sa kaniya.
    • C. Hahatiin niya ang mga gawain pero mas madali ang para sa iba.
  8. Papunta si Nathan sa tindahan upang bumili ng gamit para sa gagawin niyang proyekto. Nakasalubong niya ang isang batang umiiyak dahil nawawala ang kaniyang bagong lapis at ruler sa daan patungong paaralan.

    • A. Hahayaan niyang umiyak ang bata.
    • B. Sasabihin ni Nathan sa guro ng bata ang tungkol sa nangyari.
    • C. Sasamahan niya ang bata sa paghahanap ng nawawalang gamit.
  9. May patimpalak sa pagsasayaw sa paaralan. Naisip ni Marie na ipalista ang kaniyang mga kapatid dahil magagaling silang sumayaw at gustong-gusto nilang sumali sa mga kompetisyon. Pero hindi pumayag ang komiteng nangagasiwa dahil kailangan ang mga kalahok mismo o isa sa kanila ang dapat magpalista.

    • A. Aatras na lang siya.
    • B. Sasali siya sa grupo para makapagpatala na.
    • C. Hindi niya ipaaalam sa kaniyang mga kapatid ang kompetisyon.
  10. Nahuli sa pag-uwi si Joel dahil inutusan siya ng kaniyang guro na samahan pauwi ang isa niyang kaklase na masakit ang ulo at nahihilo. Malayo pa lang nakaabang na ang kaniyang nanay sa pinto.

    • A. Magpapaliwanag siya.
    • B. Iiyak na lang siya.
    • C. Hindi na lang siya kikibo.

Ilan ang nakuha mong tamang sagot? Huwag malungkot kaibigan kung hindi lahat ay nasagutan mo nang tama. Ang mahalaga ay handa kang ipagpatuloy ang iyong paglalakbay upang lalo ka pang matuto.

Aralin 1

Pagbibigay ng Maaaring Solusyon sa Isang Naobserbahang Suliranin at Paggawa ng Dayagram ng Ugnayang Sanhi at Bunga

Balikan

Bago tayo tumuloy kaibigan, gawin mo muna itong susunod na gawain upang maging tunay kang handa para sa araling pag-aaralan natin ngayon.

Ano ang gagawin mo sa sitwasyong ito? Isulat sa loob ng tatsulok ang iyong sagot.

May eksibit na inihahanda ang inyong klase. Sa araw ng eksibit, naatasan kang magdala ng kamera upang makunan ng litrato ang nasabing okasyon. Pagsapit ng araw ng eksibit nakalimutan mong dalhin ang iyong kamera.

[illustration: empty downward-pointing triangle below a large arrow, for the learner’s answer]

Tuklasin

Sa susunod na gawain ay may makikilala kang bagong kaibigan. Siya ay si Evan. Alamin mo kung bakit nasira ang mata ni Evan at kung paano nagbago ang kaniyang ugali.

[illustration: boy holding a laptop with an apple logo, with a speech bubble containing the text above]

Gawain 1

Panuto: Pumili ka ng isa sa kasapi ng iyong pamilya na maaaring magbasa ng kuwentong “Ang Pagbabago ni Evan” para sa iyo. Pakinggan mo itong mabuti upang masagot mo nang tama ang katanungan sa susunod na pahina. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel. Unawain din ito upang magkaroon ka ng kahandaan para sa susunod na gawain.

Ang Pagbabago ni Evan Isinulat ni Analyn C. Balanon

Sina Mang Nardo at Aling Pacing ay may isang anak na lalaki na ang pangalan ay Evan. Nag-aaral siya at nasa ikalimang baitang na sa kasalukuyan. Noong una, madaling utusan si Evan ngunit nang malulong sa laro sa computer ay nagbago siya. Hindi na niya ginagawa kaagad ang mga iniuutos sa kaniya at hindi na ito pumipirmi ng bahay.

Kahit ang pagkain ay nakakalimutan na niya. Isang araw, nagreklamo si Evan na masakit ang ulo at nanlalabo ang kaniyang paningin. Agad siyang pinatingnan sa manggagamot at nalaman na nasira na ang kaniyang mga mata dahil sa sobrang paggamit ng computer na kapag hindi ito maagapan ay maaari niya itong ikabulag.

Dahil dito, pinagbawalan na siya ng kaniyang mga magulang sa paggamit ng anumang gadget. Labis na nalungkot si Evan dahil nanibago siya at nababagot sa bahay sa maghapong walang ginagawa.

Mga Tanong:

  1. Paano nagbago ang ugali ni Evan?
  2. Ano ang katangian ni Evan noong hindi pa siya nalulong sa laro sa computer?
  3. Bakit nasira ang mata ni Evan?
  4. Bakit siya pinagbawalan sa paggamit ng anumang gadget?
  5. Ano ang naramdaman niya nang ipagbawal sa kanya ang paggamit ng computer?
Suriin

Sa binasa mong kuwento, napansin mo ba na may mga suliraning inilahad dito? Naisip mo ba kung paano solusyunan ang mga suliraning ito?

Ngayon, ipagpatuloy mo ang iyong paglalakbay at tulungan si Evan at ang kaniyang mga magulang na mabigyan ng kalutasan ang kanilang problema.

[illustration: boy with a speech bubble containing the two paragraphs above]

Bahagi ng kasanayan sa mapanuring pagbasa ang paglalahad ng kalutasan sa sitwasyon o kalagayan. Ito ay pagmumungkahi ng dapat gawin upang malutas ang problema.

Ilan lamang sa mga suliraning binanggit sa napakinggan o binasa mong kuwento ay ang sumusunod:

  1. Nalulong sa laro sa computer si Evan.
  2. Palaging sumasakit ang kaniyang ulo at nanlalabo ang kaniyang paningin.
  3. Nababagot si Evan sa bahay dahil sa maghapong walang ginagawa.

Ngayon, ano ang maibibigay mong solusyon sa mga suliraning ito? Isulat ito sa iyong sagutang papel.

[illustration: boy holding a laptop with an apple logo, with a speech bubble: “Aba! kaibigan, ang galing mo naman! Natututo ka na, nakatulong ka pa na masolusyunan ang suliranin ni Evan.”]

Ang pagbibigay solusyon ang pinakamainam na aksiyon na dapat gawin sa mga panahong may kinakaharap tayong mga suliranin.

Malinaw na ipinapaalala sa atin sa araling ito na bawat suliranin ay may katumbas na solusyon. Huwag tayo kaagad panghinaan ng loob kung tayo’y nakararanas ng mga problema. Mainam na solusyon ang kailangan upang hindi lumala ang anomang suliraning kinakaharap natin, lalong lalo na sa panahon ngayon.

[illustration: boy with a speech bubble: “Dagdagan pa natin ang kaalaman mo kaibigan. Alamin natin ngayon ang sanhi ng mga suliraning nabanggit.”]

Sa kuwentong iyong napakinggan o binasa, hindi lang mga suliranin ang inilahad dito kundi pati na rin ang mga sanhi ng suliraning ito. Ibig sabihin, may mga ugnayang sanhi at bunga rin na nakapaloob dito. Ngayon, paano ang epektibong paglalahad ng ugnayang sanhi at bunga? Gamit ang isang dayagram, mailalahad nang mas malinaw ang ugnayang sanhi at bunga. Ang dayagram ay isang balangkas na ginagamit upang maipakita ang pagkakaugnay ng mga kaisipan. Sa pamamagitan nito, madali nating maiintindihan ang ugnayang sanhi at bunga.

Halimbawa:

[chart: flowchart; Halimbawa]

  • Sanhi: Dahil sa labis na paglalaro sa computer
  • Bunga: Sumasakit ang ulo at nanlalabo ang mga mata ni Evan.

Sa ibinigay na halimbawa, mapapansin natin na may salitang ginamit upang matukoy ang sanhi sa ugnayang sanhi at bunga. Ano ang salitang ito? Ito ay ang salitang dahil. Ang salitang dahil ay isa lang sa mga salitang makatutulong upang madaling matukoy ang sanhi ng isang bunga. Bukod sa salitang dahil, ang mga salitang nang at kaya ay ginagamit din upang matukoy ang isang sanhi.

Ngayon, balikan mo ang kuwentong iyong napakinggan o binasa. Tukuyin ang mga sitwasyong nagpapakita ng ugnayang sanhi at bunga. Ilahad mo ito gamit ang isang dayagram. Gawin ito sa iyong sagutang papel.

[illustration: boy with a speech bubble: “Ang husay mo kaibigan! Nakagawa ka ng mga dayagram ng ugnayang sanhi at bunga. Siguradong mas magagawa mo nang mas mahusay ang susunod na gawain. Sige, umpisahan mo na.”]

Pagyamanin
Gawain 1

Panuto: Basahin ang sumusunod na sitwasyon. Piliin ang tamang solusyon sa bawat sitwasyon at isulat ang titik ng tamang sagot sa inyong sagutang papel.

  1. Maraming gawain sa bahay ang pamilyang Teng dahil sa darating na kaarawan ng bunso nilang kapatid. Ano ang dapat gawin ni Mila bilang nakatatandang kapatid para makatulong?
    A. Maghugas ng mga plato.
    B. Manood ng telebisyon.
    C. Makipaglaro sa kapitbahay.


  2. Mababa ang marka ni Hanica sa nakaraang lingguhang pagsusulit dahil puro laro ang kaniyang inatupag. Natakot siya na baka mapagalitan siya ng kaniyang ina kapag naulit ito. Ano ang dapat niyang gawin?
    A. Gumawa ng kodigo.
    B. Mag-aral bago ang pagsusulit.
    C. Mangopya sa katabi.


  3. Nagkaroon ng paligsahan sa pagkanta at sumali si Arnel pero hindi siya nanalo. Narinig niya sa kaniyang mga kaklase ang panunukso na siya’y talunan. Paano niya haharapin ang panunukso ng mga kaklase niya?
    A. Aawayin niya ang mga kaklase.
    B. Hindi niya sila papansinin.
    C. Isusumbong sila sa pulis.


  4. Napagkasunduan ng klase na magkaroon ng exchange gift sa araw ng kanilang Christmas Party.
    A. Mag-iipon mula sa baon.
    B. Humingi ng pera sa Nanay.
    C. Manghihiram ng pera sa kaklase.


  5. May proyekto sa MAPEH ang klase. Guguhit sila ng isang larawan ng magandang pook sa kanilang lugar. Isa si Renz sa kasapi ng grupo na magaling sa pagguhit. Paano siya makatutulong?
    A. Magboluntaryo na tutulong sa pagguhit.
    B. Magsawalang kibo para ‘di malaman ng iba na magaling siya.
    C. Ipaguhit sa iba ang proyekto.


Gawain 2

Panuto: Gumawa ka ng dayagram ng ugnayang sanhi at bunga mula sa sumusunod na tekstong iyong papakinggan o babasahin. Gawin mo ito sa iyong sagutang papel.

  1. Pumunta sa bukid ang magkakapatid na Tomas, Tony at Gilbert para manguha ng bayabas. Hitik sa bunga ang puno ng bayabas kaya dali-daling umakyat agad si Tomas. Ilang sandali lang, sumigaw siya dahil may nakita siyang malaking ahas na nakalambitin sa puno. Nakabitaw siya sa kaniyang pagkakakapit sa sanga at siya’y nahulog.


  2. Si Marcia ay galing sa isang mahirap na pamilya. Matalino siya at masipag mag-aral. Nagsusumikap siya sa pag-aaral upang maiahon niya sa kahirapan ang kaniyang pamilya. Dahil sa sipag at tiyaga sa pag-aaral ay palagi siyang nangunguna sa klase.


Isaisip

Gamit ang dayagram sa ibaba, ilahad mo ang iyong mga natutuhan sa ginawa mong paglalakbay. Gawin ito sa iyong sagutang papel.

[illustration: boy with a speech bubble: “Ayan kaibigan, napagtagumpayan mo ang mga hamon ng araling ito. Siguradong madali mo nang maibabahagi ngayon ang iyong natutuhan.”]

[illustration: boy with a speech bubble: “Upang higit na tumatak sa isipan mo ang iyong mga natutuhan, gawin mo pa ang hamong ito.”]

[chart: graphic organizer; no number or title printed]

  • Top oval: Ang Aking mga Natutuhan
  • Below the oval: four stacked empty triangles for the learner’s answers
Isagawa
Gawain 1

Panuto: Basahin at unawaing mabuti ang bawat sitwasyon sa ibaba. Pagkatapos, piliin ang mainam na solusyon sa sumusunod na suliranin. Bilugan ang titik ng tamang sagot sa iyong sagutang papel.

  1. Nabasa ni Glenda ang salitang “luwad” ngunit hindi niya tiyak ang kahulugan nito.
    A. Kunsultahin ang diksyunaryo.
    B. Hulaan ang kahulugan nito.
    C. Huwag na lang pansinin ito.


  2. May inuwing pagkain ang tatay. Hinati ito ng nanay sa dalawang anak. Naunang kumain ang nakababatang kapatid at agad niyang naubos ang kaniyang parte. Bigla siyang umiyak dahil gusto pa niyang kumain dahil gutom pa siya.
    A. Ibibigay ang parte ng nakatatandang kapatid sa nakababatang kapatid.
    B. Hayaan na lang umiyak ang nakababatang kapatid.
    C. Hahatiin ang natitirang bahagi para sa kanilang dalawa.


[illustration: boy with a speech bubble: “Magaling kaibigan! Hindi nasayang ang oras na ginugol mo sa iyong paglalakbay. Ang dami mong natutuhan kaibigan. Ngunit hindi pa diyan nagtatapos ang iyong paglalakbay dahil may mga gagawin ka pa. Magpatuloy at gawin mo na kaibigan.”]

Gawain 2

Panuto: Basahin ang tekstong ito at gumawa ka ng dalawang dayagram ng ugnayang sanhi at bunga mula rito. Gawin ito sa iyong sagutang papel.

Ang pagbabasa ay isang gawaing kapaki-pakinabang. Marami kang matututunan kapag mahilig kang magbasa. Pwede kang dalhin nito sa ibang lugar at palawakin ang iyong kaalaman. Kaya palaging iminumungkahi sa inyong mga kabataan na gamitin ang mga libreng oras sa pagbabasa ng mga aklat o mga babasahing makadadagdag sa iyong kaalaman.

Sadyang napakasuwerte ng batang marunong magbasa kumpara doon sa walang alam sa pagbabasa. Ang hindi marunong magbasa ay madaling maloko, maligaw, ma-bully, hindi makagawa ng takdang aralin at nahihirapan sa mga pagsusulit. Kaya kung mayroon kang kilalang bata na hindi marunong magbasa, tulungan mo siya.

Isinulat ni Analyn C. Balanon Master Teacher I, Catarman II Central School Northern Samar Division

Tayahin

A. Ano ang iyong magiging solusyon sa sumusunod na suliranin? Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

  1. Maraming kabataan ang nahihilig sa paglalaro ng mga gadget tulad ng cellphone, tablet at marami pang iba. Napapabayaan nila ang kanilang pag-aaral. Hindi na sila nakapagbabasa ng leksiyon pagdating sa bahay na makatutulong para lubos nilang maintindihan ang mga aralin sa araw-araw kung kaya madalas ay wala silang takdang-aralin.
  2. Mahilig sa bola ang batang si Jeff, pero maliit pa siya. Tuwing nakakakita siya ng bola, gusto niya itong kunin. Kapag ‘di niya ito makuha, nagwawala siya at hindi tumitigil sa pag-iyak.
  3. Tuwing linggo ay nagsisimba ang buong mag-anak ni Harvey. May dumating na bisita ang pamilya at inimbitahan ang buong mag-anak na dumalo sa isang kasalan ng kanilang kamag-anak. Hindi matanggihan ng kaniyang mga magulang ang imbitasyon.
  4. Pinangakuan si Fernan ng kaniyang tatay na ibibili siya ng bagong laruan kapag nakakuha siya ng mataas na marka sa pagsusulit at nagawa niya ito. Nang ipaalam na niya ito sa kaniyang tatay, sinabi nito na kulang ang pera para sa laruang nais niya.
  5. Marami kang makikitang masisikip na kalye sa Kamaynilaan. Maraming sasakyan ang nakaparada sa labas ng kanilang mga bahay.

B. Ang sumusunod na pangungusap ay nagpapakita ng ugnayang sanhi at bunga. Gumawa ka ng dayagram na naglalahad ng ugnayang ito. Gawin mo ito sa iyong sagutang papel.

  1. Sa pagsisikap nilang magkakapatid, lumago ang negosyo ng kanilang pamilya.
  2. Mabagal siyang kumilos kaya naiwan siya ng kaniyang mga kasamahan.
  3. Hindi siya nakapasok sa trabaho dahil sa malakas na ulan.
  4. Umiyak ang bata nang agawan siya ng laruan ng kaniyang kalaro.
  5. Nasugatan siya dahil nahawakan niya ang talim ng kutsilyo.

Ang galing mo kaibigan, madali mong nasagutan ang huling gawain.

Binabati kita dahil matagumpay mong natapos ang modyul na ito.

Hanggang sa muling pagkikita mahal kong kaibigan.

Susi sa Pagwawasto

[transcriber’s note: the answer boxes on this page are printed rotated 180 degrees; they are transcribed below in reading order.]

Subukin
  1. B
  2. A
  3. A
  4. C
  5. A
  6. B
  7. A
  8. C
  9. B
  10. A
Tuklasin
  1. Ang pagkalulong ni Evan sa laro sa computer ang nakapagpabago ng kanyang ugali.
  2. Si Evan ay madaling utusan noong hindi pa siya nalululong sa computer.
  3. Nasira ang mata ni Evan dahil sa labis na paglalaro ng computer games.
  4. Pinagbawalan siya sa paggamit ng anumang gadget dahil nasira na ang kanyang mata.
  5. Siya ay nalungkot.
Pagyamanin
Gawain 1
  1. A
  2. B
  3. B
  4. A
  5. A
Isagawa
  1. A
  2. C
  3. A
  4. C
  5. C
Suriin
  1. Kumpiskahin ang kanyang cellphone at ipaputol ang internet connection sa bahay.
  2. Iwasan muna ang paggamit ng anumang gadget upang makapagpahinga ang mga mata.
  3. Iparamdam kay Evan na kasapi siya ng pamilya at bilang kasapi kailangan niyang tumulong at makiisa sa lahat ng mga gawain sa bahay.
Tayahin
  1. Bigyan ng limitasyon sa paggamit ng mga gadget ang mga bata lalo na sa araw na may pasok sa eskwela.
  2. Bilhan ng sariling bola ang bata para may paglaruan siya anumang oras na gusto niya.
  3. Sasama dahil bihirang pagkakataon lang naman ito.
  4. Tanggapin kung ano ang kayang ibigay ng kanyang tatay sa kanya
  5. Magkaroon ng sariling ari – ang mga may garahe ng sasakyan

Pagyamanin

Gawain 2

[chart: flowchart; Pagyamanin Gawain 2, item 1]

  • Nakakita si Tomas ng ahas. → Sumigaw siya.
  • Nakabitaw sa pagkakapit sa sanga → Nahulog si Tomas.
  • Dahil sa sipag at tiyaga ni Marcia sa pag-aaral → Nangunguna siya sa klase

[chart: flowchart; Pagyamanin Gawain 2, item 2]

  • Mahilig magbasa. → Lumawak ang kaalaman
  • Dinala sa ibang lugar
  • Marami ang natutunan

[transcriber’s note: the arrows in item 2 are not clearly traceable; the boxes are listed in reading order.]

[chart: web diagram; untitled, follows item 2]

  • Center: walang alam sa pagbabasa
  • Hindi makagawa ng takdang aralin
  • nabubully
  • Madaling maloko
  • naliligaw
  • Nahihirapan sa mga pagsusulit

Tayahin

B.

[chart: flowchart; Tayahin B, items 1 to 5]

  1. Sa pagsisikap nilang magkakapatid → lumago ang negosyo ng kanilang pamilya
  2. Mabagal siyang kumilos → Naiwan siya ng kanyang mga kasamahan
  3. Dahil sa malakas na ulan → Hindi siya nakapasok sa trabaho
  4. Nang agawan siya ng laruan → Umiyak ang bata
  5. Dahil nahawakan niya ang talim ng kutsilyo → Nasugatan siya

Sanggunian

Aggarado, PJC., Francia, ML., Guerero III, PR., Cruz, G., Genaro, R., (2016). ALAB FILIPINO 5. Batayang Aklat pp. 176-181. Karagdagang Sipi 2016 ng Vibal Group Inc.

Balanon, AC., Department of Education, Division of Northern Samar

Baisa-Julian, AG., Dayag, M., (2019). Pinagyamang Pluma 5, Batayang Aklat sa Filipino, pp 317, 334-335. Ikalawang Edisyon 2019. Phoenix Publishing House Inc.

Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:

Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)

Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600

Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985

Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

For students and teachers

Looking for a school?

Look up the enrollment, teachers, classrooms and facilities of more than 60,000 schools across the Philippines, from DepEd’s public data. Free to use.

Philippine Schools Directory by TeacherPH · every region, province, division and district