Araling Panlipunan 2 Quarter 3 PIVOT 4A Learner’s Material: Resources and Community Leaders

Grade 2 Araling Panlipunan Quarter 3 PIVOT 4A module on natural resources, caring for the environment, and community leaders, with answer key.

This is the PIVOT 4A Learner’s Material for Grade 2 Araling Panlipunan (social studies), Quarter 3 (Ikatlong Markahan), Second Edition, 2021, published by DepEd Region 4A CALABARZON. It is written in Filipino and covers eight weeks of lessons on two themes: the natural resources and environment of the learner’s community, and the people who lead and serve that community. By the end, learners should be able to name their community’s resources, explain how to care for them, and describe what local leaders and service groups do.

On this page 7 sections

What learners will learn

The module opens each week with what the learner will understand. Over the quarter, learners will:

  • Understand the natural resources of their community and the products and jobs that come from them
  • Describe the condition of their community’s environment and its environmental problems
  • Explain why caring for natural resources and keeping the community clean matters
  • Name ways they can personally care for the environment
  • Identify the leaders of their barangay, town or city, and other community groups, and explain why government matters
  • Describe the duties of barangay and local government leaders
  • List the traits of a good leader and how a good leader affects a community
  • Recognize the leaders, citizens, and organizations that help the community grow

Lessons in this module

WeekLessonWhat it covers
1Ang Maipagmamalaking Likas na Yaman ng Aming Komunidad (the natural resources our community is proud of)Land, water, and human resources, and the jobs and products they give
2Mga Kalagayan at Suliraning Pangkapaligiran sa Aming Komunidad (environmental conditions and problems in our community)Pollution, garbage, deforestation, desertification, and climate change
3Sama-sama sa Pangangalaga sa Likas na Yaman (caring for natural resources together)Causes and effects of damage to resources, and waste segregation
4Kapaligiran Aking Pangangalagaan (I will care for the environment)Everyday ways to protect the environment at home and school
5Ang mga Namamahala sa Aming Komunidad (the people who govern our community)Barangay and local government leaders, and other community leaders
6Ang mga Tungkulin ng mga Namamahala sa Aming Komunidad (the duties of community leaders)What barangay and local government officials do
7Ang mga Katangian ng Mabuting Pinuno (traits of a good leader)Elections and the qualities of a good leader
8Ang mga Namumuno at mga Mamamayang Nag-aambag sa Kaunlaran ng Aming Komunidad (leaders and citizens who help the community progress)Government services, NGOs, and other groups that serve people

Key ideas: natural resources and the environment

Likas na yaman (natural resources) are the parts of nature people use for their needs, such as food, clothing, and shelter. The module groups them into three kinds:

  • Yamang-lupa (land resources): plants, trees, and animals found on mountains, plains, valleys, and plateaus. People in these communities often farm and raise animals.
  • Yamang-tubig (water resources): fish, seaweed, and other sea life. The main job is fishing, and beaches attract tourists.
  • Yamang-tao (human resources): hardworking, smart, and creative people, such as carpenters, engineers, dressmakers, teachers, doctors, and police officers.

The module lists these suliraning pangkapaligiran (environmental problems): desertification (drying of forest land), air and water pollution, garbage, deforestation (loss of forest trees), and climate change. Resources are damaged by illegal mining and logging, clearing forests for farms or subdivisions, catching young fish before they can breed, and throwing garbage anywhere, especially in rivers. The results include landslides, flooding, and harm to sea life.

To help, learners are taught to segregate waste. Biodegradable waste like fruit and vegetable peels and animal manure can become fertilizer. Bottles, paper, and plastic can be sold to a junk shop for recycling. Week 4 adds everyday habits: do not litter, use the right trash bin, help clean at home and school, practice reuse, reduce, and recycle, do not burn trash or throw it in rivers, save water and food, turn off the TV, computer, and lights when not in use, walk short distances, and plant trees.

Key ideas: leaders and community service

  • A barangay is led by the kapitan (captain) and kagawad (councilors), based at the barangay hall.
  • A town or city is run by the lokal na pamahalaan (local government): the mayor, vice mayor, and councilors, based at the municipal or city hall.
  • Other community leaders include priests, imams, and pastors, the school principal, the police chief, and, at home, the father and mother.

Barangay leaders keep the community clean, peaceful, and safe with the help of barangay tanod, settle problems between neighbors, and help during emergencies and disasters. Local government leaders develop their town or city, enforce ordinances, work with police and firefighters, and protect natural resources.

Leaders are elected by citizens aged 18 and above. The module says local government elections are held every third year in May, and barangay elections every third year in October. Traits of a good leader include being responsible, self-disciplined, truthful, a good role model, fair in enforcing laws, putting people’s welfare first, and humble and honest.

In Week 8, learners see that government is the main service provider, for example DepEd for education, while municipal staff process documents, collect garbage, and promote health. Non-governmental organizations (NGOs) and other groups, such as cooperatives, religious groups, and socio-civic organizations, also serve people for free.

How to use this module

Each week has a short lesson, five learning activities (Gawain sa Pagkatuto Bilang 1 to 5), and a fill-in-the-blank summary. All answers go on a separate answer sheet (sagutang papel), not on the module.

  • Learners: Read the lesson first, then do the activities in order. Some ask you to draw, write in a shape, or interview a family member.
  • Parents: Several activities need your help, such as naming your barangay captain and councilors, describing an election, or naming an NGO in your area.
  • Teachers: The answer key (Susi sa Pagwawasto) is at the end of the module. Many answers depend on the learner’s own interview or knowledge. The PIVOT Assessment Card lets learners rate each activity with a star (did it well), a check (did it with some difficulty), or a question mark (needs more help).

Frequently asked questions

What grade and quarter is this module for?

It is for Grade 2 Araling Panlipunan, Quarter 3. It is the PIVOT 4A Learner’s Material, Second Edition 2021, from DepEd Region 4A CALABARZON.

Does the module have an answer key?

Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for all eight weeks. Many activities have open answers based on the learner’s interview or own knowledge.

What are the three kinds of natural resources in Week 1?

Yamang-lupa (land resources), yamang-tubig (water resources), and yamang-tao (human resources, meaning skilled and hardworking people).

Who leads a barangay?

The kapitan (barangay captain) and the kagawad (councilors), whose main office is the barangay hall.

Is the module in English or Filipino?

The module is written in Filipino, the language used for Araling Panlipunan in Grade 2.

Full text of the module

The text below is a transcription of the PDF above, as printed.

PIVOT 4A LEARNER’S MATERIAL: GRADE 2 – Araling Panlipunan

[illustration: children doing various activities around a television showing numbers, with music notes and a xylophone]

QUARTER 3

PIVOT 4A CALABARZON AP G2

Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na hindi maaaring magkaroon ng karapatang-ari sa anumang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayumpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitahan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.

Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anumang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.

Walang anumang bahagi ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anumang paraan nang walang pahintulot ng Kagawaran.

Ang modyul na ito ay masusing sinuri at nirebisa ayon sa pamantayan ng DepEd Regional Office 4A at ng Curriculum and Learning Management Division CALABARZON. Ang bawat bahagi ay tiniyak na walang nilabag sa mga panuntunan na isinasaad ng Intellectual Property Rights (IPR) para sa karapatang pampagkatuto.

Mga Tagasuri

PIVOT 4A CALABARZON AP G2

Araling Panlipunan

PIVOT 4A Learner’s Material Ikatlong Markahan Ikalawang Edisyon, 2021

Ikalawang Baitang

Job S. Zape, Jr. PIVOT 4A Instructional Design & Development Lead

Jessa Mae F. Santos Content Creator & Writer

Jaypee E. Lopo Internal Reviewer & Editor

Lhovie A. Cauilan, Jael Faith T. Ledesma, Jayson K. Latade & Harold Monzon Layout Artist & Illustrators

Jeewel L. Cabrigra, Alvin G. Alejandro & Melanie Mae N. Moreno Graphic Artist & Cover Designer

Ephraim L. Gibas IT & Logistics

Maria Christina A. Pangan, Komisyon sa Wikang Filipino External Reviewer & Language Editor

Inilathala ng: Kagawaran ng Edukasyon Rehiyon 4A CALABARZON Patnugot: Francis Cesar B. Bringas

PIVOT 4A CALABARZON AP G2 4

Aralin I

Ang Maipagmamalaking Likas na Yaman ng Aming Komunidad

WEEK 1

Sa aralin na ito, mauunawaan mo ang mga likas-yaman ng komunidad. Magkakaroon ka rin ng kaalaman sa mga produkto at hanapbuhay mula sa likas-yaman ng iyong komunidad.

[illustration: family of four standing together]

[illustration: volcano with a tower beside it]

[illustration: waterfall between rocks]

[illustration: fisherman casting a net in a pond]

Ang mga bagay sa ating paligid na bahagi ng kalikasan ay tinatawag na likas na yaman. Ito ay maaaring magamit ng mga tao para sa kanilang kapakinabangan. Dito nagmumula ang mga pangunahing pangangailangan ng tao tulad ng damit, pagkain, at tirahan.

Karamihan sa mga likas-yaman ay nagmumula sa mga anyong-lupa o yamang-lupa at anyong-tubig o yamang-tubig. Mayroon ding likas na yaman na tinatawag na yamang-tao.

Sa ating anyong-lupa matatagpuan ang napakaraming halaman at puno na puwede nating itanim. Angkop din dito ang pag-aalaga at pagpaparami ng mga hayop. May mga komunidad na may anyong-lupa tulad ng bundok, kapatagan, lambak, at talampas. Dito natin napapakinabangan ang mga yamang-lupa. Sa mga komunidad na sagana sa yamang-lupa karaniwang hanapbuhay ng mga tao ang pagsasaka at pag-aalaga ng hayop.

5 PIVOT 4A CALABARZON AP G2

Ang mga komunidad naman na may anyong-tubig na sagana sa yamang-dagat. Sa mga anyong-tubig natin nakukuha ang iba’t ibang uri ng isda, halamang-dagat, at iba pang yaman na matatagpuan sa karagatan. Pangunahing hanapbuhay ng mga komunidad na may yamang-tubig ay ang pangingisda. Bukod dito ang mga komunidad na may yamang-tubig ay kilala rin sa kanilang magagandang beach na siya namang dinarayo ng mga turista.

Natatangi rin ang mga komunidad na may masisipag, matatalino, at malilikhaing mamamayan. Ang mga ito ay tinatawag na yamang-tao. Ang mga yamang-lupa at yamang-tubig ay napakikinabangan dahil sa mga taong naglilinang at nangangalaga sa mga ito. Mayroon din mga kasapi ng komunidad na lumilinang ng mga likas na yaman upang bumuo ng bagong produkto. And ilan sa mga ito ay ang karpintero at inhenyero na bumubuo ng gusali at mananahi na lumilikha ng damit. May mga kasapi din ng komunidad na ang tungkulin ay maglingkod sa mga tao tulad ng guro, doktor, at pulis.

Gawain sa Pagkatuto Bilang 1

Isulat ang YL kung ang sumusunod na larawan ay nabibilang sa yamang-lupa at YT naman kung ito ay nabibilang sa yamang-tubig. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

  1. [illustration: hen]
  2. [illustration: fish swimming among seaweed]
  3. [illustration: trees]
  4. [illustration: seaweed and coral on rocks]
  5. [illustration: pigs in a pen]

PIVOT 4A CALABARZON AP G2 6

Gawain sa Pagkatuto Bilang 2

Piliin sa kahon ang mga salitang kabilang sa mga pangkat ng likas-yaman. Isulat ito sa tamang pangkat na kinabibilangan. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

A. Yamang-lupa B. Yamang-tubig C. Yamang-tao

Kabibe sapatero pulis punongkahoy halaman kambing guro Abogado beach

Gawain sa Pagkatuto Bilang 3

Kapanayamin ang isang nakatatandang miyembro ng inyong pamilya o kakilala. Punan ang hinihinging impormasyon sa mga pangungusap at isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

Ako si _____________________. Ako ay _______ taong gulang. Ang hanapbuhay ng aking ama ay _____________. Ang hanapbuhay naman ng aking ina ay ____________. Sa aming komunidad, matatagpuan ang mga likas na yaman tulad ng _____________________.

Gawain sa Pagkatuto Bilang 4

Gamit ang iyong lapis, iguhit sa iyong sagutang papel ang likas-yaman na matatagpuan sa inyong komunidad. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

[transcriber’s note: empty drawing box in the original]

7 PIVOT 4A CALABARZON AP G2

Gawain sa Pagkatuto Bilang 5

Ipikit ang iyong mga mata at isipin ang iyong sarili makalipas ang dalawampung taon. Anong yamang-tao sa inyong komunidad ang nais mong maging kapag ikaw ay nasa wastong gulang na at bakit? Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

[transcriber’s note: empty answer box in the original]

Punan ang patlang ng wastong salita/konsepto upang mabuo ang diwa ng pangungusap tungkol sa aralin.

Ang mga _____________ sa ating komunidad ay pinagmumulan ng iba’t ibang __________ at hanapbuhay. Ang mga ito ay nakatutulong sa pagsulong sa magandang buhay ng mga mamamayan sa komunidad. Kung kaya’t nararapat lamang na ating _______________ ang mga likas na yaman sa ating komudidad.

produkto pangalagaan likas na yaman

PIVOT 4A CALABARZON AP G2 8

Sa aralin na ito, mailalarawan mo ang kalagayan at mga suliraning pangkapaligiran ng inyong komunidad.

Aralin I

Mga Kalagayan at Suliraning Pangkapaligiran sa Aming Komunidad

WEEK 2

Sa aralin na ito, mailalarawan mo ang kalagayan at mga suliraning pangkapaligiran ng inyong komunidad.

[illustration: farmer planting seedlings in a field, fisher casting a net, and a woman harvesting from a tree]

Ano ang napansin mo sa larawan?

Makikita mo rito kung paano nililinang ng tao ang likas-yaman na matatagpuan sa ating mga komunidad.

Sa pagdami ng tao sa buong mundo, tumataas din ang pangangailangan ng tao sa likas na yaman. Dahil sa hindi wastong paggamit ng ating likas na yaman at kawalan ng disiplina sa pag-aalaga ng ating kapaligiran ay unti-unting nasisira ang mga likas na yaman sa ating komunidad.

Ang suliraning pangkapaligiran ay ang problema na tumutukoy sa pagkasira ng kaayusan ng kapaligiran. Ang ilan sa mga suliraning pangkapaligiran ay ang sumusunod:

  • Desertification o pagkatuyo ng lupa sa mga kagubatan;
  • Polusyon sa hangin at tubig;
  • Problema sa basura;
  • Deforestation o pagkaubos ng puno sa kagubatan; at
  • Climate change o ang pagbabago ng klima sa buong mundo.

AP2Q3V2 – Kapaligiran at Likas na Yaman

Gawain sa Pagkatuto

Gawain sa Pagkatuto Bilang 1

Iguhit ♡ ang kung ang pahayag ay tama at ○ kung ito ay mali. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

_____ 1. Hindi dapat linangin ang likas na yaman upang mapangalagaan ang kapaligiran.

_____ 2. Ang mga mamamayan ng komunidad ay may tungkulin na pangalagaan ang kapaligiran.

_____ 3. Ang maling paggamit ng likas na yaman ay magdudulot ng iba’t ibang suliraning pangkapaligiran.

_____ 4. Ang pamahalaan at mga pribadong organisasyon lamang ang dapat mangalaga sa kalikasan.

_____ 5. Ang polusyon at pagkasira ng kagubatan ay dulot ng di wastong paggamit ng likas na yaman.

Gawain sa Pagkatuto Bilang 2

Tingnan at suriin ang mga larawan. Piliin sa kahon kung anong uri ng suliraning pangkapaligiran ang mga nasa larawan. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

Problema sa basura, Polusyon sa Hangin, Desertification, Polusyon sa tubig, Deforestation

  1. [illustration: kalbong burol na may mga tuod ng puno]
  2. [illustration: tuyong lupang lamat-lamat]
  3. [illustration: mga tsimenea na naglalabas ng makapal na usok]
Gawain sa Pagkatuto Bilang 3

Isulat sa loob ng kahon ang mga suliraning pangkapaligiran na nakikita mo sa inyong komunidad. Gawin ito sa sagutang papel.

[transcriber’s note: empty box for learner response]

Gawain sa Pagkatuto Bilang 4

Gamit ang iyong lapis, iguhit sa iyong sagutang papel ang isang suliraning pangkapaligiran na nakikita mo sa inyong komunidad.

[transcriber’s note: empty box for learner drawing]

Gawain sa Pagkatuto Bilang 5

Gamit ang iyong lapis, iguhit sa isang sagutang papel ang isang malinis na kalikasan.

  1. [illustration: basurang nagkalat sa lupa, may gulong at mga plastik]
  2. [illustration: baybayin na may nagkalat na basura at mga tubong nagbubuga ng usok]

Aralin

Ang suliraning pangkapaligiran ay dinaranas hindi lamang sa Pilipinas kundi sa buong mundo. Ginagawa ng pamahalaan at ng iba pang organisasyon ang kanilang makakaya upang matugunan ang mga hamong ito. Kaya naman, bilang isang mag-aaral at miyembro ng komunidad inaasahan mula sa iyo ang maging isang responsableng tagapangalaga ng kapaligiran. Inaasahan kang maging handa dahil magmumula sa iyong sarili at henerasyon ang tunay na pagbabago.

Aralin I: Sama-sama sa Pangangalaga sa Likas na Yaman

WEEK 3

Aralin

Sa aralin na ito, malalaman mo ang kahalagahan ng pangangalaga sa likas na yaman at ang pagpapanatili ng kalinisan sa inyong komunidad.

[illustration: apat na larawan – maruming ilog na may basura at pabrika, mga bahay sa tabi ng daan, lalaking nagpuputol ng puno, at mangingisdang may lambat sa bangka]

Ang mga likas yaman ay mahalaga sa ating komunidad. Dito nagmumula ang ating hanapbuhay. Ngunit dahil sa araw-araw nating paggamit sa mga likas na yaman ay unti-unti natin itong napapabayaan at nasisira.

Ang pagkasira ng likas na yaman ay dulot ng iba’t—ibang dahilan tulad ng sumusunod:

  • Pagmimina at pagtotroso nang illegal sa mga kabundukan;
  • Pagkakaingin ng mga kagubatan upang gawing lupang sakahan o pagtayuan ng mga subdibisyon;
  • Panghuhuli sa maliliit na isda kaya nawawalan ng pagkakataon ang mga ito upang muling magparami; at
  • Pagtatapon ng basura kung saan-saan lalo na sa mga ilog at iba pang daluyan ng tubig.

Maraming masamang maidudulot ang labis na pag-abuso sa likas na yaman. Kabilang na dito ang pagguho ng lupa dahil sa walang tigil na pagpuputol ng mga puno sa kagubatan. Ang mga basura ang pangunahing dahilan kung bakit madalas ang pagbaha sa iba’t ibang parte ng bansa. Ang mga basura naman na napupunta sa karagatan ay nakasasama sa mga isda at iba pang lamang-dagat.

Lahat tayo ay may magagawa upang mapangalagaan ang likas na yaman at mapanatili ang kalinisan ng ating komunidad. Malaking tulong sa pagbabawas ng basura sa paligid ang pagse-segregate o paghihiwa-hiwalay ng mga basura. Sa pamamagitan nito ay naihihiwalay ang mga basurang nabubulok sa mga basurang hindi nabubulok. Ang mga basura tulad ng balat ng prutas, balat ng gulay, at dumi ng hayop ay maaring gawing pataba ng lupa. Ang mga basura naman na hindi nabubulok ngunit pwede pang pakinabangan tulad ng bote, papel, at plastic ay maaring ipagbili sa junk shop upang i-recycle.

Bawat isa sa atin ay may responsibilidad na pangalagaan ang kapaligiran.

Gawain sa Pagkatuto Bilang 1

Isulat sa patlang ang salitang TAMA kung ang sumusunod na pahayag ay tama, at MALI naman kung ito ay mali. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

_____ 1. Pagtatapon ng basura sa ilog.

_____ 2. Pagtatanim ng mga bagong puno sa kagubatan.

_____ 3. Paggamit ng dinamita sa pangingisda.

_____ 4. Paglilinis ng kapaligiran sa komunidad.

_____ 5. Paggawa ng pataba mula sa mga nabubulok na basura.

Gawain sa Pagkatuto Bilang 2

Suriin at pagaralan ang mga larawan. Iguhit ang ☺ kung ito ay tama at ☹ naman kung ito ay mali. Isulat ang sagot sa sagutang papel.

  1. [illustration: babaeng nagwawalis sa harap ng bahay]
  2. [illustration: batang naglalakad at may itinapong balat sa daan]
  3. [illustration: babaeng nagtatanim sa tabi ng bahay, may karatulang “Tree Planting”]
  4. [illustration: lalaking nagwawalis ng mga dahon sa tabi ng ilog habang may batang nakatingin]
  5. [illustration: batang nagpupulot ng basura sa ilalim ng puno]

Gawain sa Pagkatuto Bilang 3

Piliin sa Hanay B ang magiging epekto ng mga larawan sa Hanay A. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

HANAY AHANAY B
1. [illustration: batang naghahagis ng basura sa labas ng bahay]A. [illustration: mga tuod ng puno]
2. [illustration: batang pumuputol ng puno]B. [illustration: mga pagong at mga taong nasa tubig na may puno]
3. [illustration: mga batang nagtatanim ng puno sa tabi ng ilog]C. [illustration: maruming ilog na may basura at bahay sa tabi]
4.D.
5.E.

Gawain sa Pagkatuto Bilang 4

Gumuhit ng isang bituin. Isulat sa loob nito ang mga paraan na magagawa mo upang mapangalagaan ang likas-yaman sa inyong komunidad. Gawin ito sa iyong sagutang papel.

Gawain sa Pagkatuto Bilang 5

Gamit ang iyong lapis iguhit sa iyong sagutang papel ang likas-yaman na nakikita mo sa inyong komunidad.

Aralin

Punan ang patlang ng wastong salita upang mabuo ang diwa ng pangungusap tungkol sa aralin. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

Ginagawa ng pamahalaan at ng iba pang organisasyon ang makakaya upang matugunan ang mga suliraning pangkapaligiran. Kaya naman, bilang isang __________ at miyembro ng komunidad inaasahan sa iyo na maging __________ tagapangalaga ng __________.

responsableng, kapaligiran, mag-aaral

  1. [illustration: dalawang batang nagtatanim o nagpapahinga sa ilalim ng mga puno]
  2. [illustration: lalaking nasa bangka at pagsabog sa tubig]
    D. [illustration: ilalim ng dagat na may isda at korales]
    E. [illustration: kagubatan na may mga hayop, ibon, at halaman]

Aralin I: Kapaligiran Aking Pangangalagaan

WEEK 4

Aralin

Sa aralin na ito, tatalakayin natin ang mga paraan na maaari mong gawin upang mapangalagaan ang kapaligiran.

[illustration: dalawang larawan – kagubatan na may hayop at tubig na may pabrika at tubo na nagbubuga ng dumi]

Pagmasdan mo ang nasa larawan. Hindi ba’t mas magandang tumira sa isang komunidad na may malinis at maaliwalas na kapaligiran? Ang pag-aalaga sa kapaligiran ay tungkulin ng lahat ng tao. Ang ilan sa mga paraan na maaari mong gawin upang mapangalagaan ang ating kapaligiran ay ang sumusunod:

  • Sa inyong bahay at paaralan, huwag magkalat kung saan-saan;


  • Itapon ang basura sa tamang basurahan;


  • Tumulong sa paglilinis ng iyong kapaligiran, sa inyong tahanan man o paaralan;


  • Huwag kalimutan isagawa ang reuse, reduce, at recycle. Ito ay isang paraan upang ang basura ay mabawasan;


  • Hindi dapat magsunog ng basura upang ang hangin natin ay hindi maging marumi;


  • Hindi rin dapat magtapon ng basura sa ilog upang ang tubig ay hindi dumumi;


  • Maging matipid sa paggamit ng tubig at pagkain ng sapat;


  • Ang tv, computer at ilaw ay patayin kung hindi naman ito ginagamit;


  • Kung malapit lang din naman ang iyong pupuntahan, sa halip na sumakay ay maglakad na lamang. Nakatutulong ito hindi lamang sa kalikasan kundi pati sa iyong kalusugan; at


  • Magtanim ng puno at halaman sa ating kapaligiran.


Sa pamamagitan ng mga hakbang na ito mas lalong mapagaganda ang ating kapaligiran.

Gawain sa Pagkatuto Bilang 1

Isulat ang salitang TAMA kung ang pahayag ay tama at MALI naman kung ito ay mali. Isulat ang iyong sagot sa iyong sagutang papel.

_____ 1. Ang paglilinis ng kapaligiran ay nakatutulong na pagandahin ating kalikasan.

_____ 2. Ang malinis na kapaligiran ay mabuti sa ating kalusugan.

_____ 3. Ang pangangalaga sa kalikasan ay nagsisimula sa sarili.

_____ 4. Ang mga bata ay walang magagawa sa pag-aalaga ng kalikasan.

_____ 5. Ang pagtatanim ng puno at halaman ay isang hakbang upang mapangalagaan ang kalikasan.

Gawain sa Pagkatuto Bilang 2: Lagyan ng tsek (✓) kung tama ang nasa larawan at ekis (x) naman kung hindi. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.
  1. [illustration: a boy pouring out a container and scattering trash on the ground]
  2. [illustration: a boy sweeping leaves with a broom beside a fence and a tree]
  3. [illustration: a man and a girl planting a seedling in the ground beside trees]
  4. [illustration: four recycling bins labeled PAPER, GLASS, PLASTIC, and METAL]
  5. [illustration: a burning pile of trash in a bin with flames]
Gawain sa Pagkatuto Bilang 3: Isulat sa loob ng puso ang mga paraan na ginagawa mo upang mapangalagaan ang kalikasan. Gawin ito sa sagutang papel.

[illustration: empty heart-shaped outline for writing]

Gawain sa Pagkatuto Bilang 4: Gamit ang iyong lapis, iguhit sa isang sagutang papel ang likas na yaman na dapat pinangangalagaan ng mga mamamayan.

[illustration: empty rectangular frame for drawing]

Gawain sa Pagkatuto Bilang 5: Pillin sa loob ng kahon ang salitang tutugma sa mga patlang. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

Ang _____ ay nagbibigay sa atin ng maraming _____. Kaya naman, gawin natin ang lahat ng ating _____ upang ang kapaligiran ay ating _____.

biyaya kalikasan mapangalagaan makakaya

Tayong lahat ay may tungkuling _____ ang kapaligiran. Bilang isang mag-aaral, ikaw ay inaasahang tutupad sa mga paraan na iyong natutuhan upang ang ating _____ ay mapangalagaan.

Ang mga Namamahala sa Aming Komunidad

Aralin

WEEK 5

Mahalagang malaman natin kung sino-sino ang mga namumuno sa ating komunidad at gayon na rin ang mga tungkulin na kanilang ginagampanan. Sa aralin na ito, matututuhan mo ang ibig sabihin ng salitang pinuno at namumuno. Mapag-aaralan mo rin ang kahalagahan ng pamahalaan.

[illustration: a barangay hall labeled BARANGAY HALL and a municipal hall labeled MUNICIPAL HALL, with a man labeled BARANGAY CHAIRMAN and a woman labeled MAYOR]

Ang pamumuno ay isang pambihirang karapatan at mahalagang katungkulan. Ang pinuno ang nangunguna at nangangasiwa sa gawaing itinakda ng isang pangkat, samahan, o kalipunan ng mga tao.

Ang kaunlaran at katahimikan ng isang komunidad ay nakabatay sa uri ng pinuno. Kinakailangang magpakita siya ng magandang halimbawa na maaring tularan. Matiwasay o masalimuot man ang nangyayari sa komunidad, ito ay nakasalalay sa pamamahala ng isang pinuno.

Ang isang barangay ay pinamumunuan ng kapitan at ng kaniyang mga kagawad. Ang punong tanggapan ng kapitan at ng kaniyang mga kagawad ay ang barangay hall.

Nakapaloob naman ang barangay sa isang bayan o lungsod. Ang mga namamahala sa bayan o lungsod ay tinatawag na “lokal na pamahalaan”. Ito ay pinamumunuan ng Alkalde o Mayor, Bise-alkalde o Vice-mayor, at mga konsehal. Nakikipagtulungan ang mga pinuno ng bawat barangay sa mga pinuno ng lokal na pamahalaan sa pagtupad ng kanilang tungkulin. Ang punong tanggapan ng mga pinuno ng lokal na pamahalaan ay ang munisipyo o City hall.

May iba pang namumuno sa komunidad na hindi bahagi ng pamahalaan. Sila ang punong tagapangasiwa ng iba pang mga pook sa komunidad. Ang ilan sa kanila ay ang pinuno ng pook- dalanginan, tulad ng pari, imam, at pastor; punong guro na pinuno ng paaralan; at hepe ng pulis na pinuno ng kapulisan ng pamahalaan. Sa ating mga tahanan ang namumuno dito ay ang ating ama at ina.

[illustration: three people: a uniformed officer, a woman, and a man]

Gawain sa Pagkatuto Bilang 1: Piliin sa kahon ang tamang sagot. Tukuyin kung sinong pinuno ang tinutukoy ng mga pangungusap. Isulat ang iyong sagot sa iyong sagutang papel.

Konsehal Hepe Punongguro Kapitan Kagawad

_____ 1. Sila ang katulong ng kapitan sa pamumuno sa barangay. _____ 2. Siya ang pinuno ng kapulisan ng komunidad. _____ 3. Siya ang punong nangangalaga sa barangay. _____ 4. Siya ang pinuno ng paaralan. _____ 5. Sila ang katulong ng alkalde at bise-alkalde sa pamumuno ng lokal na pamahalaan.

Gawain sa Pagkatuto Bilang 2: Piliin ang letra ng tamang sagot. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.
  1. Sila ang namumuno sa inyong tahanan.

    • A. Kapitan
    • B. Ama at ina
    • C. Guro
    • D. Konsehal
  2. Sila ang namumuno sa mga pook-dalanginan.

    • A. Alkalde at bise-alkalde
    • B. Punongguro
    • C. Pari, Imam, Pastor
    • D. Kagawad
  3. Sila ang namumuno sa lokal na pamahalaan.

    • A. Kapitan
    • B. Alkalde at bise-alkalde
    • C. Hepe
    • D. Kagawad
  4. Siya ang namumuno sa ospital

    • A. Doktor
    • B. Hepe
    • C. Presidente at bise-presidente
    • D. Konsehal
  5. Sila ang pinuno ng isang bansa

    • A. Doktor
    • B. Presidente at bise-presidente
    • C. Hepe
    • D. Alkalde at bise-alkalde
Gawain sa Pagkatuto Bilang 3: Isulat sa loob ng kahon ang mga namumuno sa isang barangay. Isulat naman sa tatsulok ang mga namumuno sa isang bayan o lungsod. Isulat ang iyong sagot sa iyong sagutang papel.

[illustration: house outline with a triangular roof and a rectangular box below, for writing answers]

Gawain sa Pagkatuto Bilang 4: Sa tulong ng iyong magulang o nakatatandang miyembro ng inyong pamilya, isulat sa patlang ang mga hinihinging impormasyon sa bawat pangungusap. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

Ang kapitan sa aming barangay ay si _____. Siya ay namuno sa aming barangay mula noong _____. Ang kaniyang mga kagawad ay sina _____, _____, _____, _____, _____, _____, _____.

Gawain sa Pagkatuto Bilang 5: Isulat sa loob ng kahon ang iba pang namumuno sa inyong komunidad na hindi bahagi ng pamahalaan. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

[illustration: empty rectangular box for writing answers]

Ang pamumuno ay isang mahalagang katungkulan. Ang pinuno ng bawat komunidad ang nagsisilbing daan sa kaayusan at pag-unlad ng komunidad na kanyang nasasakupan.

Ang kapitan at ang mga kagawad ang nangunguna at nangangasiwa sa mga gawain para sa kapakinabangan ng kanilang barangay. Ilan sa mga tungkulin ng kapitan at mga kagawad ay ang sumusunod:

  • Pakikipag-ugnayan sa lokal na pamahalaan upang mapanatili ang kalinisan, katahimikan, at kaligtasan sa komunidad;
  • Katuwang ang kanilang mga barangay tanod, tinitiyak rin ng mga pinuno ng barangay na maayos at ligtas ang komunidad;
  • Pag-aayos sa mga suliranin ng mga magkakapitbahay; at
  • Sa panahon ng kagipitan at kalamidad sumasaklolo ang mga pinuno ng barangay.

Ang mga pinuno naman ng lokal na pamahalaan ay may sarili ring tungkulin, ang ilan sa mga ito ay ang sumusunod:

  • Pangalagaan at paunlarin ang kanilang nasasakupang bayan o lungsod;
  • Pagpapatupad ng mga ordinansa o batas na kalimitang nakatuon sa pagtitiyak ng kalinisan, kaligtasan, at kaunlaran ng lahat ng kasapi ng komunidad;

WEEK 6

Ang mga Tungkulin ng mga Namamahala sa Aming Komunidad

Aralin

Sa aralin na ito, malalaman mo ang mga tungkulin ng lokal na pamahalaan sa ating komunidad.

[illustration: a man labeled KAPITAN and a woman labeled KAGAWAD]

  • Nakikipag-ugnayan din ang lokal na pamahalaan sa lokal na kapulisan at mga bumbero upang masiguro ang kapayapaan at kaligtasan ng lahat ng mamamayan sa kanilang nasasakupang bayan o lungsod; at
  • Tinitiyak ang pangangalaga at pagpapaunlad ng mga likas na yaman na pinagmumulan ng kabuhayan ng mga mamamayan.
Gawain sa Pagkatuto Bilang 1: Isulat ang salitang TAMA kung ang pahayag ay tama at MALI naman kung ito ay mali. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

_____ 1. Ang mga mamamayan ng barangay ang nangunguna at nangangasiwa sa mga gawain para sa kapakinabangan ng kanilang barangay.

_____ 2. Ang kapitan at mga kagawad ay may tungkulin na mapanatili ang kalinisan, katahimikan, at kaligtasan sa komunidad.

_____ 3. Tuwing may kalamidad o sakuna, ang kapitan at kagawad ay sumasaklolo sa kanilang mga mamamayan.

_____ 4. Ang pag-aayos sa mga suliranin ng mga magkakapitbahay ay tungkulin ng mga pinuno ng barangay.

_____ 5. Ang pakikipagtulungan ng mamayan ay kailangan upang maging matagumpay ang mga proyekto ng komunidad.

Gawain sa Pagkatuto Bilang 2: Iguhit ang tsek (✓) kung ang pahayag ay tama, at ekis (x) naman kung ito ay mali. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

_____ 1. Tungkulin ng mga pinuno ng lokal na pamahalaan na pangalagaan at paunlarin ang kanilang nasasakupang bayan o lungsod.

_____ 2. Hindi dapat sumunod ang mga mamamayan sa mga batas at ordinansa na pinapatupad ng lokal na pamahalaan.

_____ 3. Tinitiyak ng mga namumuno sa lokal na pamahalaan ang pangangalaga at pagpapaunlad sa mga likas na yaman na pinagmumulan ng kabuhayan ng mga mamamayan.

_____ 4. Tungkulin ng mga pinuno ng lokal na pamahalaan na makipag-ugnayan sa mga pinuno ng mga barangay na kanilang nasasakupan.

_____ 5. Hindi nakikipag-ugnayan ang lokal na pamahalaan sa lokal na kapulisan at bumbero upang masiguro ang kapayapaan at kaligtasan ng mga mamamayan sa kanilang nasasakupan.

Gawain sa Pagkatuto Bilang 3: Iguhit ang ☺ kung tama ang nasa larawan at ☹ kung ito ay mali. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

  1. [illustration: two people sweeping a boat deck]
  2. [illustration: a man speaking to a group of people]
  3. [illustration: two people handing a basket of fruit to each other]
  4. [illustration: two men fighting in front of a building labeled “BARANGAY HALL,” with broken glass on the ground]
  5. [illustration: two people wearing face masks, with a crossed-out virus symbol above them]

E

Gawain sa Pagkatuto Bilang 4: Kapanayamin ang iyong magulang o nakatatandang miyembro ng inyong pamilya. Tanungin at ipakuwento ang tungkol sa isang aktibidad ng inyong komunidad na kinalahokan ng inyong pamilya. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

Gawain sa Pagkatuto Bilang 5: Gamit ang iyong lapis, iguhit sa isang malinis na papel ang larawan ng iyong pamilya habang nakikilahok sa isang aktibidad ng inyong komunidad. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

A

Punan ang patlang ng wastong salita/konsepto upang mabuo ang diwa ng pangungusap tungkol sa aralin. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

Ang mga _____________ ng barangay at lokal na pamahalaan ay may mga _____________ na dapat gampanan. Ang mga mamamayan naman ay inaasahang _____________ sa mga proyekto ng komunidad upang ang mga ito ay mapagtagumpayan. Bilang miyembro ng isang komunidad, kailangan nating _____________ ang mga aktibidad at ordenansa ng ating mga pinuno upang mapanatili ang kalinisan, katahimikan, at kaligtasan sa ating komunidad.

  • makikilahok
  • tungkulin
  • pinuno
  • suportahan

Week 7

I

Ang mga Katangian ng Mabuting Pinuno

Aralin

Sa aralin na ito, matututuhan mo ang mga katangian ng isang mabuting pinuno. Malalaman mo rin ang epekto ng isang mabuting pinuno sa isang komunidad.

Ang bawat pinuno ng komunidad ay inihahalal o pinipili ng mga mamamayang 18 taong gulang pataas tuwing halalan. Ang halalan para sa mga pinuno ng lokal na pamahalaan ay ginagawa tuwing Mayo kada ikatlong taon. Ang halalan naman ng mga pinuno ng barangay ay ginagawa tuwing Oktubre kada ikatlong taon.

[illustration: three people standing below a banner reading “ELEKSIYON”]

Malaki ang papel na ginagampanan ng mga pinuno sa isang komunidad. Kaya naman kailangang ihalal ng mga mamamayan nito ang taong may mga katangian ng isang mabuting pinuno. Ang ilan sa mga katangian ng isang mabuting pinuno ay ang sumusunod:

  • responsable;


  • may disiplina sa sarili;


  • naninindigan sa katotohanan;


  • huwaran at modelo ng mabuting gawa;


  • walang kinikilingan sa pagpapatupad ng batas;


  • inuuna ang kapakanan ng mga tao sa komunidad; at


  • mapagpakumbaba at matapat.


Ang bawat mamamayan ng komunidad ay may tungkulin upang siguraduhing maayos ang pagpili ng mga pinuno. Kapag maayos ang pagpili sa mga pinuno ng bayan, kalimitang maayos ang nagiging epekto nito sa komunidad. Kapag ang pinuno ay matapat, maparaan, matalino, at mahusay, natutugunan nang mas maayos ang mga pangangailangan ng komunidad. Kapag maayos na natutugunan ang mga ito, nagiging malinis, mapayapa, tahimik, maunlad ang komunidad.

D

Gawain sa Pagkatuto Bilang 1: Isulat sa patlang ang tsek(✓) kung ang pahayag ay tama, at ekis (x) naman kung ito ay mali. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

_____ 1. Ang pagpili sa isang mabuting pinuno ng komunidad ay tungkulin ng bawat mamamayan.

_____ 2. Ang pagkakaroon ng mabuting pinuno ay may masamang epekto sa komunidad.

_____ 3. Ang bawat mamamayan 18 pababa ay maaaring bumoto sa halalan.

_____ 4. Ang mga pinuno ng komunidad ay dapat reponsable, masipag, at mapagkakatiwalaan.

_____ 5. Ang mga pinuno ng komunidad ay may malaking tungkulin sa pagpapaunlad ng kanilang komunidad.

Gawain sa Pagkatuto Bilang 2: Piliin sa loob ng kahon ang mga katangian ng isang mabuting pinuno at isulat ito sa Hanay A. Isulat naman sa Hanay B ang mga katangian ng hindi mabuting pinuno. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

  • Mabuting huwaran
  • Makapagkakatiwalaan
  • Matalino at maparaan
  • Naninindigan sa katotohanan
  • Inuuna ang sariling kapakanan
  • Ginagamit ang posisyon sa pansariling interes
  • May disiplina
  • Tamad
Hanay AHanay B
1.1.
2.2.
3.3.
4.
5.

E

Gawain sa Pagkatuto Bilang 3: Itanong sa iyong magulang o nakatatandang miyembro ng pamilya ang mga proseso at kaganapan na nangyayari sa isang halalan. Isulat sa iyong sagutang papel.

Gawain sa Pagkatuto Bilang 4: Sa tulong ng iyong magulang o nakatatandang miyembro ng pamilya, kopyahin ang hugis bituin sa ibaba. Isulat sa loob nito ang mga katangian ng inyong kapitan sa inyong barangay. Gawin ito sa iyong sagutang papel.

[illustration: five-pointed star outline to be copied]

Gawain sa Pagkatuto Bilang 5: Piliin sa loob ng kahon ang tamang salita na tutugma sa patlang. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

  • responsabilidad
  • namumuno
  • Mabuting pinuno
  • makikibahagi
  • kaayusan, katahimikan, at kaunlaran

Lahat tayo ay may _____________ na seguraduhing mabuti ang mga _____________ sa komunidad. Nagsisimula ito sa pagpili ng _____________ _____________. Kung hindi tayo _____________ sa pagpili ng maayos na mamumuno sa ating komunidad, maaaring hindi natin makamit ang nais nating _____________, _____________, at _____________.

A

Malaki ang bahaging ginagampanan ng isang _____________ sa pagpapabuti ng pamumuhay sa komunidad. Kung hindi maayos ang pamumuno, maaaring _____________ ang mga tao sa isang komunidad. Kaya naman, mahalaga ang tungkulin ng bawat mamamayan sa pagpili ng mabuting pinuno upang ang _____________, _____________, at _____________ sa ating komunidad ay makamtan.

Malaki ang bahaging ginagampanan ng isang pinuno sa pagpapabuti ng pamumuhay sa komunidad. Kung hindi maayos ang pamumuno, maaaring magkawatak-watak ang mga tao sa isang komunidad. Kaya naman, mahalaga ang tungkulin ng bawat mamamayan sa pagpili ng mabuting pinuno upang ang kaunlaran, katahimikan, at kaligtasan sa ating komunidad ay makamtan.

Week 8

I

Ang mga Namumuno at mga Mamamayang Nag-aambag sa Kaunlaran ng Aming Komunidad

Aralin

Ang bawat isang mamamayan ay may responsabilidad na dapat gampanan na makatutulong sa pagpapaunlad ng kani-kanilang komunidad. Sa aralin na ito, makikilala mo ang mga taong tumutulong sa komunidad sa iba’t—ibang pamamaraan.

[illustration: people sweeping a street, a woman serving a girl at a counter, a child and an adult planting a seedling, and a man speaking to a group]

Ang paglilingkod ay pagbibigay ng serbisyo o pagtugon sa mga pangangailangan ng tao. Ang pamahalaan ang pangunahing tagapagbigay-serbisyo sa mamamayan. May mga iba’t—ibang ahensiya o tanggapan ang pamahalaan na tumutugon sa iba’t— ibang paglilingkod na kailangan ng tao. Halimbawa nito ay ang Department of Education o DepEd na namamahala sa pagbibigay- edukasyon sa komunidad;

May iba’t ibang tanggapan ang lokal pamahalaan na matatagpuan sa mga barangay o bayan. May mga kawani naman ang munisipyo na nagbibigay-serbisyo sa mga mamamayan. Kabilang sa mga ito ang pag-aasikaso sa mahahalagang dokumento na kailangan ng mga mamamayan. Regular din ang pangongolekta ng basura upang mapanatili ang kalinisan at makaiwas sa sakit ang komunidad.

Gawain sa Pagkatuto Bilang 1

Isulat ang salitang TAMA kung ang pahayag ay tama at MALI naman kung ito ay mali. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

_____ 1. Tanging pamahalaan lamang ang naglilingkod sa mga mamamayan ng komunidad.

_____ 2. Ang munisipyo ay nagbibigay ng libreng serbisyong pangkalusugan sa mga municipal o rural health center.

_____ 3. May mga non-governmental organization din ang naglilingkod nang walang bayad sa sambayanan.

_____ 4. Ang mga pulis ay katuwang ng lokal na pamahalaan sa pagpapanatili ng katahimikan at kaayusan sa komunidad.

_____ 5. Ang mga samahang panrelihiyon ay nagbibigay din ng

Tungkulin din ng munisipyo ang pagpapabuti ng kalusugan ng mamamayan. Ang mga pulis naman ang nagpapanatili ng katahimikan at kaayusan sa komunidad. Ang mga bumbero naman ang tumutulong kung may sunog o sakuna sa komunidad.

Bukod sa pamahalaan, may mga ordinaryong mamamayan at pribadong samahan din na naglilingkod sa mga mamamayan nang walang bayad. Ito ay karaniwang tinatawag na non-governmental organization o NGO. Ang mga ito ay nagbibigay tulong tulad ng:

  • Pagbibigay-kaalaman sa mga magsasaka sa pagtatanim;
  • Tumutulong sa pangangalaga ng kalikasan; at
  • Pagbibigay serbisyong pangkalusugan at pang-edukasyon sa malalayong lugar.
Gawain sa Pagkatuto Bilang 2

Tingnan at suriin ang mga larawan. Piliin sa loob ng kahon ang organisasyong tumutulong sa komunidad na nasa larawan. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

Samahang panrelihiyon Socio-civic organization Non-governmental organization Kooperatiba

  1. [illustration: people planting seedlings on a hillside among trees]
  2. [illustration: a building labeled “BARANGAY KOOPERATIBA” with a person handing over a bag of money]
  3. [illustration: people receiving goods at a station labeled “RELIEF GOODS OPERATION”]
  4. [illustration: a person handing a certificate to a student under a banner labeled “SCHOLARSHIP FOUNDATION”]
Gawain sa Pagkatuto Bilang 3

Sa tulong ng iyong magulang o nakatatandang miyembro ng pamilya, isulat sa loob ng bilog ang pangalan ng isang non-governmental organization o NGO. Ilista ang serbisyong binibigay nito sa mga mamamayan. Gawin ito sa iyong sagutang papel.

[illustration: empty oval for writing the name of an NGO]

  1. _____________________________.
  2. _____________________________.
  3. _____________________________.
Gawain sa Pagkatuto Bilang 4

Itanong sa iyong magulang o nakatatandang miyembro ng inyong pamilya, tungkol sa aktibidad ng inyong lokal na pamahalaan na naganap sa inyong komunidad. Gawin ito sa iyong sagutang papel.

Gawain sa Pagkatuto Bilang 5

Sa tulong ng iyong magulang o nakatatandang miyembro ng inyong pamilya, isulat sa loob ng tatsulok ang mga samahan o organisasyon na nagbibigay serbisyo sa inyong komunidad. Gawin ito sa iyong sagutang papel.

[illustration: empty triangle for writing the organizations that serve the community]

Punan ang patlang ng wastong salita/konsepto upang mabuo ang diwa ng pangungusap tungkol sa aralin.

Ang _____________ sa kapwa ay isang mahalagang _______________. Ang pagbibigay-serbisyo ng _____________ at ng mga samahan o organisasyon ng mga mamamayan na nagbibigay-serbisyo sa mga tao ng walang bayad ay talaga namang nakakamamangha. Ang pagsuporta sa kanilang mga _____________ ay isang paraan upang _____________ ang mga paglilingkod nila sa komunidad.

tungkulin pamahalaan paglilingkod aktibidad masuklian

Susi sa Pagwawasto

[transcriber’s note: this page is printed rotated 180 degrees; the answers are transcribed in the order read after rotating, and cells are separated with
]

Week 1
Gawain sa Pagkatuto Bilang 1Gawain sa Pagkatuto Bilang 2Gawain sa Pagkatuto Bilang 3Gawain sa Pagkatuto Bilang 4Gawain sa Pagkatuto Bilang 5
4.YT 1.YL
5. YL 2.YT
3.YL
Yamang-lupa-halaman,
alagang kambing, punongkahoy
Yamang tubig-kabibe,
beach
Yamang Tao-sapatero,
pulis, guro, abogado
Ang sagot ay batay sa panayam ng mag-aaralAng sagot ay batay sa kaalaman ng mag-aaralAng sagot ay batay sa kagustuhan ng mag-aaral
Week 2

[transcriber’s note: the symbols in Bilang 1 are printed as ○ and ◇; their placement is hard to read on the rotated page]

Gawain sa Pagkatuto Bilang 1Gawain sa Pagkatuto Bilang 2Gawain sa Pagkatuto Bilang 3Gawain sa Pagkatuto Bilang 4Gawain sa Pagkatuto Bilang 5
1. ○ 4. ○ [?]
2. ◇ 5. ◇
3. ◇
1.Deforestation
2. Desertification
3. Polusyon sa hangin
4. Problema sa basura
5. Polusyon sa tubig
Ang sagot ay batay sa kaalaman ng mag-aaralAng sagot ay batay sa kaalaman ng mag-aaralAng sagot ay batay sa kaalaman ng mag-aaral
Week 3
Gawain sa Pagkatuto Bilang 1Gawain sa Pagkatuto Bilang 2Gawain sa Pagkatuto Bilang 3Gawain sa Pagkatuto Bilang 4Gawain sa Pagkatuto Bilang 5
1.Mali 4.Tama
2.Tama 5.Tama
3.Mali
1. ☺ 4. ☺
2. ☺ 5. ☺
3. ☺
C 1.
A 2.
B 3.
D 4.
E 5.
Ang sagot ay batay sa kaalaman ng mag-aaralAng sagot ay batay sa kaalaman ng mag-aaral
Week 4
Gawain sa Pagkatuto Bilang 1Gawain sa Pagkatuto Bilang 2Gawain sa Pagkatuto Bilang 3Gawain sa Pagkatuto Bilang 4Gawain sa Pagkatuto Bilang 5
1.Tama 4.Mali
2.Tama 5.Tama
3.Tama
1.x 4./
2./ 5.x
3./
Ang sagot ay batay sa kaalaman ng mag-aaralAng sagot ay batay sa kaalaman ng mag-aaralKalikasan
Biyaya
Makakaya
Mapangalagaan
Week 5
Gawain sa Pagkatuto Bilang 1Gawain sa Pagkatuto Bilang 2Gawain sa Pagkatuto Bilang 3Gawain sa Pagkatuto Bilang 4Gawain sa Pagkatuto Bilang 5
Kagawad 1.
Hepe 2.
Kapitan 3.
Punong guro 4.
Konsehal 5.
1.B
2.C
3.B
4.A
5.B
Ang sagot ay base sa natutunan ng magaaralAng sagot ay base sa natutunan ng magaaralAng sagot ay base sa natutunan ng magaaral
Week 6
Gawain sa Pagkatuto Bilang 1Gawain sa Pagkatuto Bilang 2Gawain sa Pagkatuto Bilang 3Gawain sa Pagkatuto Bilang 4Gawain sa Pagkatuto Bilang 5
1.Mali 4.Tama
2.Tama 5.Tama
3.Tama
1./ 4./
2.x 5.x
3./
1. ☺ 2. ☺ 3. ☺ 4. ☺ 5. ☺Ang sagot ay batay sa natu-tuhan ng mag-aaralAng sagot ay batay sa natu-tuhan ng mag-aaral
Week 7
Gawain sa Pagkatuto Bilang 1Gawain sa Pagkatuto Bilang 2Gawain sa Pagkatuto Bilang 3Gawain sa Pagkatuto Bilang 4Gawain sa Pagkatuto Bilang 5
1./ 4./
2.x 5.x
3.x
Hanay A – Mabuting huwaran, may disiplina sa sarili, mapagkakatiwalaan, naninindigan sa katotohanan, matalino at maparaan
Hanay B – Inuuna ang sariling kapakanan, ginagamit ang posisyon sa pansariling interes, tamad
Ang sagot ay batay sa natu-tuhan ng mag-aaralAng sagot ay batay sa natu-tuhan ng mag-aaral1.Responsibilidad
2.Namumuno
3.Mabuting pinuno
4.Makikibahagi
5.Kaayusan, katahimikan, at kaunlaran
Week 8
Gawain sa Pagkatuto Bilang 1Gawain sa Pagkatuto Bilang 2Gawain sa Pagkatuto Bilang 3Gawain sa Pagkatuto Bilang 4Gawain sa Pagkatuto Bilang 5
1.Mali 4.Tama
2.Tama 5.Tama
3.Tama
1.Non-governmental organization
2.Kooperatiba
3.Samahang panrelihiyon
4.Socio-civic organization
Ang sagot ay batay sa natu-tuhan ng mag-aaralAng sagot ay batay sa natu-tuhan ng mag-aaralAng sagot ay batay sa natu-tuhan ng mag-aaral

PIVOT Assessment Card for Learners

Personal na Pagtatása sa Lebel ng Performans para sa Mag-aaral

Pumili ng isa sa mga simbolo sa ibaba na kakatawan sa iyong naging karanasan sa pagsasagawa ng mga gawain. Ilagay ito sa Hanay ng LP o Lebel ng Performans. Basahin ang deskripsiyon bilang gabay.

☆ -Nagawa ko nang mahusay. Hindi ako nahirapan sa pagsagawa nito. Higit na nakatulong ang gawain upang matutuhan ko ang aralin.

✓ -Nagawa ko nang maayos. Nahirapan ako nang bahagya sa pagsasagawa nito. Nakatulong ang gawain upang matutuhan ko ang aralin.

? -Hindi ko nagawa o nahirapan ako nang labis sa pagsasagawa nito. Hindi ko naunawaan ang hinihingi sa gawain. Kailangan ko pa ng paglilinaw o dagdag kaalaman upang magawa ko ito nang maayos o mahusay.

Paalala: Magkaparehong sagot ang ilalagay sa LP o Lebel ng Performans sa mga gawaing nakatakda ng higit sa isang linggo o week. Halimbawa: Ang aralin ay para sa Weeks 1-2, lalagyan ang hanay ng Week 1 at Week 2 ng magkaparehong ★, ✓, ?.

Gawain sa Pagkatuto
Week 1LPWeek 2LPWeek 3LPWeek 4LP
Gawain sa Pagkatuto Blg. 1Gawain sa Pagkatuto Blg. 1Gawain sa Pagkatuto Blg. 1Gawain sa Pagkatuto Blg. 1
Gawain sa Pagkatuto Blg. 2Gawain sa Pagkatuto Blg. 2Gawain sa Pagkatuto Blg. 2Gawain sa Pagkatuto Blg. 2
Gawain sa Pagkatuto Blg. 3Gawain sa Pagkatuto Blg. 3Gawain sa Pagkatuto Blg. 3Gawain sa Pagkatuto Blg. 3
Gawain sa Pagkatuto Blg. 4Gawain sa Pagkatuto Blg. 4Gawain sa Pagkatuto Blg. 4Gawain sa Pagkatuto Blg. 4
Gawain sa Pagkatuto Blg. 5Gawain sa Pagkatuto Blg. 5Gawain sa Pagkatuto Blg. 5Gawain sa Pagkatuto Blg. 5
Gawain sa Pagkatuto Blg. 6Gawain sa Pagkatuto Blg. 6Gawain sa Pagkatuto Blg. 6Gawain sa Pagkatuto Blg. 6
Gawain sa Pagkatuto Blg. 7Gawain sa Pagkatuto Blg. 7Gawain sa Pagkatuto Blg. 7Gawain sa Pagkatuto Blg. 7
Gawain sa Pagkatuto Blg. 8Gawain sa Pagkatuto Blg. 8Gawain sa Pagkatuto Blg. 8Gawain sa Pagkatuto Blg. 8
Week 5LPWeek 6LPWeek 7LPWeek 8LP
Gawain sa Pagkatuto Blg. 1Gawain sa Pagkatuto Blg. 1Gawain sa Pagkatuto Blg. 1Gawain sa Pagkatuto Blg. 1
Gawain sa Pagkatuto Blg. 2Gawain sa Pagkatuto Blg. 2Gawain sa Pagkatuto Blg. 2Gawain sa Pagkatuto Blg. 2
Gawain sa Pagkatuto Blg. 3Gawain sa Pagkatuto Blg. 3Gawain sa Pagkatuto Blg. 3Gawain sa Pagkatuto Blg. 3
Gawain sa Pagkatuto Blg. 4Gawain sa Pagkatuto Blg. 4Gawain sa Pagkatuto Blg. 4Gawain sa Pagkatuto Blg. 4
Gawain sa Pagkatuto Blg. 5Gawain sa Pagkatuto Blg. 5Gawain sa Pagkatuto Blg. 5Gawain sa Pagkatuto Blg. 5
Gawain sa Pagkatuto Blg. 6Gawain sa Pagkatuto Blg. 6Gawain sa Pagkatuto Blg. 6Gawain sa Pagkatuto Blg. 6
Gawain sa Pagkatuto Blg. 7Gawain sa Pagkatuto Blg. 7Gawain sa Pagkatuto Blg. 7Gawain sa Pagkatuto Blg. 7
Gawain sa Pagkatuto Blg. 8Gawain sa Pagkatuto Blg. 8Gawain sa Pagkatuto Blg. 8Gawain sa Pagkatuto Blg. 8

Sanggunian

Department of Education. (2020). K to 12 Most Essential Learning Competencies with Corresponding CG Codes. Pasig City: Department of Education Curriculum and Instruction Strand.

Department of Education Region 4A CALABARZON. (2020). PIVOT 4A Budget of Work in all Learning Areas in Key Stages 1-4: Version 2.0. Cainta, Rizal: Department of Education Region 4A CALABARZON.

Salud, G. P. & Dela Cruz, E. (2017). Prototype Lesson Plan Grade 6. Lipa City: Department of Education-SDO Lipa City.

Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa: Department of Education Region 4A CALABARZON Office Address: Gate 2, Karangalan Village, Cainta Rizal Landline: 02-8682-5773 locals 420/421 https://tinyurl.com/Concerns-on-PIVOT4A-SLMs

[logo] [logo] [seal]

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

For students and teachers

Looking for a school?

Look up the enrollment, teachers, classrooms and facilities of more than 60,000 schools across the Philippines, from DepEd’s public data. Free to use.

Philippine Schools Directory by TeacherPH · every region, province, division and district