This is the Self-Learning Module (SLM) for Pansariling Kaunlaran (Personal Development, in Filipino) for Grade 12, Senior High School, Quarter 2, Module 9: “Istraktura ng Pamilya at mga Kasaysayan Nito” (family structure and its history). It was prepared by DepEd National Capital Region (first edition, 2020) for learners studying at home. By the end, learners can introduce the members of their family through a genogram and explain why the family matters.
On this page 8 sections
What learners will learn
After the module, each learner is expected to:
- Introduce the members of his or her family through a genogram (naipakikilala ang miyembro ng kanyang pamilya sa pamamagitan ng isang genogram).
- Identify the importance of the family (natutukoy ang kahalagahan ng pamilya).
Lessons in this module
The module has one lesson, Aralin 1: Istraktura ng Pamilya at mga Kasaysayan Nito. It explains what a family is, why it is important, the different ways families are formed, the traits of a strong family, and how to show one’s family through a genogram.
Key ideas: the family and why it matters
The lesson describes the family as the place where we first feel safe and first learn to relate to other people. Parents are our first teachers: they show us the difference between right and wrong. The family also shapes who we become.
According to the module, a family matters because it gives true love and people who are always there for you, in good times and in hard times. A family with understanding, hope, comfort, advice, morals, goals, and faith brings security and inner peace, whatever happens in life.
The family as an empty box
Some people think a family is a beautiful box already full of love, fun, and companionship that they can open whenever they want. The module suggests that a family is more like an empty box. It becomes meaningful only through what its members put into it. If we want love and joy in our families, we must first give love, service, and encouragement to one another. Taking out more than we put in will empty the box sooner or later.
Different family structures
Strong families exist all over the world, rich or poor, and they are formed in different ways. The module gives these examples:
- a mother, a father, and their children
- a mother with one or more children
- a father with one or more children
- grandparents living with their children and grandchildren
- a married couple without children
The module adds that strong families are the foundation of all great nations.
Six traits of a strong family
To “fill the box,” a family needs to:
- be committed to one another;
- show appreciation;
- communicate well;
- spend time together;
- follow their spiritual beliefs and live by their values;
- cope with worries and problems together.
Key ideas: the genogram
A genogram is a picture or diagram of a person’s family relationships and medical history. It is a more detailed version of a family tree that also shows hereditary patterns and the relationships among family members.
When making a genogram, the module reminds learners to be patient and honest so that it is accurate. There is no right or wrong genogram, but a person needs courage to accept the information that comes out of the research.
In the assessment, learners fill in a genogram with boxes for their family name, grandparents on the mother’s side and on the father’s side, mother, father, older siblings (ate/kuya), a favorite aunt, a favorite cousin, and the youngest sibling (bunso). Learners also write down the trait they like most about each person.
Parts and activities of the module
| Part | What the learner does |
|---|---|
| Subukin (pretest) | Answers five questions, such as what “family” means and how the family solves problems |
| Balikan (review) | Lists words remembered from the previous lesson and their meanings |
| Tuklasin (discover) | Reads the poem “Halaga ng Pamilya” (the value of the family) by Arjhon Gime |
| Suriin (analyze) | Answers questions about the poem, shares an unforgettable family memory, and writes a slogan about his or her family |
| Pagyamanin (enrich) | Reads about the empty box, family structures, strong-family traits, and the genogram |
| Isaisip (remember) | Writes a travel essay (lakbay-sanaysay) about a place the family visited |
| Isagawa (apply) | Writes a four-stanza poem: own meaning of family, introducing the family, its traits, and a wish for the family |
| Tayahin (assess) | Completes the family genogram |
| Karagdagang Gawain (extra activity) | Explains how the family helped plan his or her college course and which “road” he or she will choose |
How to use this module
- Learners: Start with the pretest, then work through the parts in order. Write all answers on separate clean paper, and do not write on the module so others can use it. Contact your teacher right away if anything is unclear.
- Parents and guardians: Many activities ask about family history, memories, and plans, so your help with the genogram and the travel essay will be useful. Encourage your child to answer honestly.
- Teachers: The answer key notes that answers to Suriin and Tayahin may be based on how the activity is presented in class, since most responses are personal. A separate teacher’s or facilitator’s guide accompanies the module.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this Pansariling Kaunlaran module for?
It is for Grade 12 Senior High School learners, Quarter 2 (Ikalawang Markahan), Module 9.
What is a genogram?
A genogram is a picture or diagram of a person’s family relationships and medical history. It is a more detailed family tree that also shows hereditary patterns and relationships among family members.
Does this module have an answer key?
Yes, but most activities are personal. The key says answers to Suriin and Tayahin may be based on how the activity is presented in class.
What are the traits of a strong family according to the module?
Commitment to one another, showing appreciation, good communication, time spent together, following spiritual beliefs and values, and coping with worries together.
Is the module written in English?
No. The module is written in Filipino, and this page explains its contents in English.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Pansariling Kaunlaran – Ikalawang Markahan – Modyul 9: Istraktura ng Pamilya at mga Kasaysayan Nito
Senior High School
CO_Q2_Pansariling Kaunlaran SHS_Module 9
Pansariling Kaunlaran – Grade 12
Alternative Delivery Mode
Ikalawang Markahan – Modyul 9: Istraktura ng Pamilya at mga Kasaysayan Nito
Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
PANSARILING KAUNLARAN – SENIOR HIGH SCHOOL
| Manunulat: | Josephine L. Coprada | Jonas Feliciano C. Domingo EdD | Evelyn S. Plaza |
| Editor: | Rhoda M. Manual EdD |
| Tagasuri: | Tessie M. Cruz | Eulafel C. Pascual | Nenita R. Romero Rosemarie C. Cuaresma | Erlinda T. Reyes | Emma A. Sendiong EdD |
| Tagaguhit: | Justine Montoya |
| Tagalapat: | Michael P. Rull |
| Tagapamahala: | Malcolm S. Garma PhD Genia V. Santos PhD Dennis M. Mendoza Micah S. Pachecor Helen G. Padilla PhD Jonas Feliciano C. Domingo EdD |
Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________
Department of Education – National Capital Region (DepEd NCR) Office Address: Misamis St., Bago Bantay, Quezon City, Philippines Telefax: (632) 8929-0153 E-mail Address: depedncr@deped.gov.ph
Senior High School
Pansariling Kaunlaran
Ikalawang Markahan – Modyul 9: Istraktura ng Pamilya at mga Kasaysayan Nito
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mga mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t-ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
ALAMIN
[illustration: hand pressing a button in a circle]
Dinisenyo at nilikha ang modyul na ito upang maging dalubhasa ang mga mag-aaral sa kursong Pansariling Kaunlaran. Saklaw rin ng modyul na ito na linangin at hubugin ang mga mag-aaral na maging katuwang sa pag-unlad ng bansa. Sa tulong ng modyul, mabibigyan ng pagkakataon ang bawat isa na magtamasa ng kaalaman at kasanayan gamit ang talino, kahusayan, at angkop na pagkilos upang ilapat ang natutuhan sa pamamagitan ng epektibong pagkatuto. Ang bawat aralin ay nakaayos at nakasunod sa pagkasunod-sunod ng pamantayan ng kurso.
Pagkatapos ng modyul, inaasahan ang bawat mag-aaral na:
- Naipakikilala ang miyembro ng kanyang pamilya sa pamamagitan ng isang genogram.
- Natutukoy ang kahalagahan ng pamilya.
SUBUKIN
[illustration: hand holding a pencil in a circle]
Sagutan ang mga sumusunod na katanungan. Isulat sa isang malinis na papel ang iyong sagot.
Ano ang kahulugan ng salitang pamilya?
Ibigay ang mga gawain na nakaatang sa iyong pamilya?
Paano mo ipinapakita ang pagpapahalaga mo sa iyong pamilya?
Paano binibigyan ng solusyon ng iyong pamilya ang mga problemang nararanasan ninyo sa bawat isa?
Kung ikaw at may kaibigan na nakakaranas ng problema sa kanyang pamilya, paano mo ito matutulungan?
Aralin 1: Istraktura ng Pamilya at mga Kasaysayan Nito
Pamilya salitang mahalaga sa bawat tao at napakagandang regalong ibinigay ng Diyos. Sa pamilya unang nanggaling ang pakiramdam nang pagiging ligtas at nagsimula ang pakikipag-ugnayan sa ibang tao. Pamilya rin ang humuhubog sa ating pagkatao. Magulang ang unang guro na nagpaliwanag sa atin ng pinagkaiba ng tama at mali. Itinuturing rin ang mga salitang dapat nating matutuhan sa pakikipag-usap sa ating kapwa. Maihahalintulad ang pamilya sa isang kahon na walang laman dahil ang mga taong kabilang dito ang magpupuno at mamimili kung anong klaseng pamilya ang kanilang nais.
Ang kahalagahan ng pamilya ay pagkakaroon ng tunay na pag-ibig at ng mga taong laging naroon para sa iyo, maging sa magagandang panahon o kapag nakaranas ng mga pagsubok o hamon ng buhay. Ang pamilya na mayroong pag-unawa, pag-asa, ginhawa, payo, moralidad, mithiin, at pananampalataya ay mahalaga. Ang mga bagay na ito ay mahalaga sapagkat ito ay nakapagdudulot ng seguridad at kasiyahan ng kalooban kahit anong mangyayari sa buhay.
Ikaw anong pamilya kinabibilangan mo?
BALIKAN
[illustration: hand holding a puzzle piece in a circle]
Mula sa tinalakay sa nakaraang aralin, ano-ano ang mga salitang tumanim sa iyong isipan? Isulat sa loob ng kahon ang iyong sagot at gawin ito sa isang malinis na papel.
| Mga salitang tumanin sa aking isipan | Mga Kahulugan ng mga ito |
|---|---|
TUKLASIN
[illustration: hand holding a sprouting plant in a circle]
Basahin ang tula sa ibaba at sagutin ang mga tanong.
Halaga ng Pamilya ni: Arjhon Gime
Pamilya’y dapat alagaan Sila’y ating sandigan Sa kalungkutan at hirap Bawat kasapi’y maaasahan
Mula pagkabata hanggang paglaki Di nagsawa sa pagkalinga Ipinunlang pag-aaruga Aning binhi ng pamilya’y masagana
Pamilyang pinagmulan ay ating buhay Ama, ina, anak laging magkakaagapay Ugnayang matatag na walang kapantay Sama-sama sa pag-abot ng hangad na tagumpay
SURIIN
Sagutan sa isang malinis na papel ang mga katanungan na makikita sa ibaba.
Ayon sa tula, sino-sino ang nagtutulungan sa pag-abot ng hangad na tagumpay?
“Halaga ng Pamilya”, ano ang pagkakaunawa mo sa pamagat?
Ano ang mensahe ng saknong 1 sa mga mambabasa?
Magbigay ng isang karanasan na hindi mo malilimutan sa iyong pamilya?
Gumawa ka ng islogan na naglalarawan ng pamilyang kinabibilangan mo.
[transcriber’s note: empty answer box for item 5]
PAGYAMANIN
May ilang taong naniniwalang ang isang pamilya’y tulad ng isang magandang kahong puno ng mga bagay na gusto nila: pagmamahal, katuwaan, pagkakaroon ng kasama (companionship) at iba pang magagandang bagay; isang kahong mabubuksan anomang oras na nais nila ng bagay na ito. Marahil, mas nakakatulad ng isang walang lamang kahon ang pamilya. Nagiging maganda at makabuluhan ito batay sa kung ano ang ginagawa rito ng mga tao. Kailangang sidlan muna ito ng laman ng mga tao bago may makuhang anuman mula rito. Kung nais natin ng pagmamahal at katuwaan sa ating mga pamilya, kailangang magtanim muna tayo ng pagmamahal, paglilingkod at paghikayat sa isa’t isa. Ang mga ito ang nagpapatigib sa kahon. Ang paglalabas ng higit sa isinilid natin ay magpapabasyo sa kahon sa malao’t madali.
Matatagpuan sa buong mundo ang maraming matatag na pamilya. Maaaring mayaman o mahirap sila. Maaaring iba-iba rin ang pagkakabuo nila, ilan sa mga halimbawa:
- isang ina, ama, at mga anak, o
- isang ina na may isa o higit pang anak, o
- mga lolo’t lolang kasama ng kanilang mga anak at apo, o
- mag-asawang walang anak.
- isang ama na may isa o higit pang anak
Matatatag na pamilya na may pag-unawa, pag-asa, ginhawa, payo, moralidad, mithiin, at pananampalataya ang pundasyon ng lahat ng dakilang bansa. Tumutulong silang humubog ng mga taong magiging katulad natin. Kung kailangan nating lumaking malulusog at maliligaya ang mga anak natin, mahalagang magkaroon tayo ng matatatag na pamilya.
Anim ang Katangiang Kailangan sa Pagbubuo ng Matatag na Pamilya
Para mapuno ang “kahon”, kailangang magkaroon ng sumusunod na katangian ang isang pamilya:
- may pananagutan (komitment) sila sa isa’t isa;
- nagpapakita ng pagpapahalaga;
- may mabuting komunikasyon;
- may panahong nagkakasama-sama sila;
- sumusunod sa kanilang mga paniniwalang ispiritwal at umaayon sa kanilang mga pagpapahalaga;
- nakakaagapay sa alalahanin.
Ang Genogram
Ang genogram ay isang larawan o ilustrasyon ng mga pampamilyang relasyon ng isang tao at kasaysayang mediko (“Genogram,” n.d.). Ito ay isang elaborasyon ng ‘family tree‘ kung saan ipinapakita rin ang mga ‘hereditary patterns’ at mga relasyon sa mga miyembro ng pamilya.
Sa paggawa ng isang genogram, dapat magsanay ng kahinahunan at katapatan sa katotohanan upang ang genogram ay maging mas tumpak. Tandaan na walang tama o maling genogram. Ang isang tao ay dapat na maging matapang upang tanggapin ang impormasyon na lalabas sa pagsasaliksik para sa isang genogram.
ISAISIP
Sa isang buong papel lumikha ka ng isang lakbay-sanaysay tungkol sa pinuntahang lugar ng iyong pamilya.
[transcriber’s note: blank writing box with ruled lines for the answer; no printed text inside]
ISAGAWA
Sa isang buong papel lumikha ka ng isang tula na tungkol sa iyong pamilya. Sundan ang mga nilalaman ng bawat saknong na makikita sa ibaba.
- Unang Saknong: Sarili mong kahulugan ng pamilya
- Ikalawang Saknong: Pagpapakilala sa iyong pamilya
- Ikatlong Saknong: Mga katangian ng iyong pamilya
- Ikaapat na Saknong: Hiling mo para sa iyong pamilya.
Pamagat ng Tula
[transcriber’s note: blank writing box with ruled lines for the poem; no printed text inside]
TAYAHIN
Gamit ang genogram alamin natin ang impormasyon tungkol sa iyong pamilya na may malaking ambag sa iyong pag-uugali at pagkatao. Isulat rin ang katangian ng bawat isa na gustong-gusto mo.
[chart: genogram (family tree diagram) for the TAYAHIN activity; labels as printed]
- Pamilya_________ (header box)
- Lolo at Lola / Pamilya ni Nanay
- Lolo at Lola / Pamilya ni Tatay
- Nanay
- Tatay
- Ate/Kuya
- Ate/Kuya
- Ate/Kuya
- Paboritong Tiyahin
- Paboritong Pinsan
- Bunso
KARAGDAGANG GAWAIN
Sa bawat yugto ng buhay ay laging may planong ginagawa ang bawat pamilya. Sa muling pagtahak mo sa bagong yugto ng buhay paano nagplano ang iyong pamilya sa pagpili mo ng kurso sa kolehiyo upang maging handa ka sa yugtong ito? Isipin mo isa ka sa kabataan nakatayo sa gitna ng dalawang daan. Pumili ka ng landas na nais mong tahakin. Ipaliwanag mo kung bakit ito ang daan na pipiliin mo. Isulat mo ang iyong sagot sa isang buong papel.
[illustration: two roads diverging at a fork, with two signposts and two people standing at the fork]
SUSI SA PAGWAWASTO
[transcriber’s note: the two answer-key boxes are printed upside down; text transcribed as it reads when the page is turned]
Tayahin
- Ang mga sagot ay maaring bumase sa pagkakahad ng Gawain sa klase
Suriin
- Ang mga sagot ay maaring bumase sa pagkakahad ng Gawain sa klase
Pansariling Kaunlaran 12 Quarter 2 – Module 9: Istruktura ng Pamilya at mga Kasaysayan Nito
Sanggunian
Aklat:
Ricardo Rubio Santos (2019) Personal Development, Rex Book Store Publishing House
Internet:
http://alaminnatin.com/story/Genogram-Ilang-Halimbawa
http://www.hawaii.edu/filipino/Lessons/Pamilyang%20Pilipino/Pamilyang%20Pilipino.html
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply