This is the Alternative Delivery Mode (ADM) self-learning module for Filipino sa Piling Larang (Akademik), Ikalawang Markahan (Quarter 2), Module 11: “Pagbibigay Kahulugan sa mga Terminong Akademiko sa Iba’t ibang Sulatin” (giving the meaning of academic terms in different kinds of writing). It is written for Senior High School learners, and the module addresses them as Baitang 12 (Grade 12). After working through it, learners can explain what common terms mean in eight kinds of academic writing and see how the same term can mean different things in each one.
On this page 6 sections
What learners will learn
By the end of the lesson, the learner is expected to:
- Nabibigyang-kahulugan ang mga terminong akademiko na may kaugnayan sa piniling sulatin (give the meaning of academic terms related to a chosen type of writing). (CS-FA11/12PT-Om-o-90)
The module has one lesson, Aralin 11, which shares the module’s title.
Key terms in each type of academic writing
The heart of the module is a table in the Suriin (discussion) part. It lists the terms used in eight types of academic writing and what each term means. Here is a summary in plain English.
| Academic writing | Terms and what they mean |
|---|---|
| Abstrak (abstract) | Paksa: the research topic. Susing salita: keywords. Kinalabasan: the results of studying and analyzing the data. Konklusyon: the main idea drawn from the results. Rekomendasyon: suggestions for applying and improving the research. |
| Bionote | Pangalan: the person the bionote describes. Edukasyon: the person’s schooling or degree. Mga natatanging ambag: the person’s achievements, published works, and honors. |
| Panukalang Proyekto (project proposal) | Pamagat: name of the project. Layunin: purpose of the project. Tagapamahala: the person responsible for carrying it out. Budget: the money the project will use. Time line: the project schedule. |
| Talumpati (speech) | Panimula: the attention-getter that states the topic. Argumento: the speaker’s stand. Apila sa madla: the speaker’s request to the audience. Konklusyon: the overall idea of the speech’s statements and arguments. |
| Posisyong Papel (position paper) | Layunin: the writer’s purpose in stating a position. Rasyunal: the legal or written basis of the paper. Katwirang lohikal: the ordered premises and logical basis of the stand. Konklusyon: the overall idea of the paper’s position. |
| Replektibong Sanaysay (reflective essay) | Panimula: introduction of the topic. Siniping pahayag: quoted statements that prove the essay’s ideas. Katawan: the body, with concepts and information on the topic. Konklusyon: the idea formed from the reasons given. Sanggunian: the list of sources. |
| Pictorial Essay | Mga larawan: meaningful pictures that the essay explains. Kapsyon: the caption, the only statement under a picture. Konklusyon: the overall idea formed from the meanings of the pictures. |
| Lakbay-sanaysay (travel essay) | Larawan: the place, people, food, culture, and other pictures of the destination. Transportasyon: how to get there. Gugulin at budget: the money to prepare for the trip. Mga tampok na pagkain: featured food that draws readers. Landmark: famous, easy-to-remember places. |
Same word, different meaning
A key idea of the module is that one term can change meaning depending on the writing. For example, Konklusyon in an abstract is the main idea drawn from research results, while in a speech it is the overall idea of the speaker’s arguments, and in a pictorial essay it is the idea formed from the pictures. Likewise, Paksa in an abstract is the research topic, but in a bionote the “subject” is the person being described.
Sample abstract
For practice, the module includes an excerpt of a real abstract, “Teksto at Konteksto Tungo sa Komunikatibong Pagsasalin ng The Confucian Bible Book 1. Analects” by Alfred Salao Mendoza. It shows the keywords, the study’s purpose and method (Newmark’s communicative translation theory), its results, seven conclusions, and three recommendations, so learners can spot each term in actual writing.
Activities in the module
- Subukin (pretest): five multiple-choice items and a five-item matching type.
- Balikan (review): match each type of writing with a term found in it.
- Tuklasin (discover): pair “clouds” of writing types and write the term both share on a lightning bolt between them, for example Paksa between Replektibong Sanaysay and Pictorial Essay.
- Pagyamanin (practice): Gawain 1 uses a Double Bubble Map for the terms Larawan and Paksa; Gawain 2 asks learners to explain the terms used in the sample abstract.
- Isaisip (remember): fill in a table showing how Konklusyon differs across five types of writing.
- Isagawa (apply): copy two samples of academic writing, circle the shared terms, and explain how their meanings differ.
- Tayahin (assessment): ten true-or-false items (Tama or Mali).
- Karagdagang Gawain (extra task): write a reflective essay, pictorial essay, or speech following the teacher’s rules and criteria.
How to use this module
For learners: Answer the Subukin first before the other parts, and read every instruction carefully. Write all answers on a separate answer sheet, not on the module. Finish one activity before moving to the next, and check your work honestly with the Susi sa Pagwawasto (answer key) at the end. Return the module to your teacher when you are done.
For parents: The module encourages learners to ask a parent, older sibling, or other older family member for help when an activity is hard. You can help by asking your child to explain a term from the table in their own words.
For teachers: The Mga Tala para sa Guro (teacher’s notes) say learners rely on careful listening, quick writing, and clear thinking for this lesson, and that the teacher’s role is to fill gaps so learners can recognize academic writing easily. Many activities, such as Tuklasin, Pagyamanin, Isaisip, and Isagawa, have many possible answers, so plan to check them yourself.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this module for?
It is a Senior High School Filipino sa Piling Larang (Akademik) module for Ikalawang Markahan (Quarter 2), Module 11. The module addresses learners as Baitang 12 (Grade 12).
What competency does this module cover?
It covers giving the meaning of academic terms related to a chosen type of writing, competency code CS-FA11/12PT-Om-o-90.
Which types of academic writing are discussed?
The module covers the abstrak, bionote, panukalang proyekto, talumpati, posisyong papel, replektibong sanaysay, pictorial essay, and lakbay-sanaysay.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto gives answers for the Subukin, Balikan, and Tayahin, and notes that the other activities have many possible answers.
What is a kapsyon in a pictorial essay?
A kapsyon (caption) is the only statement written under a picture in a pictorial essay.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Filipino sa Piling Larang (Akademik) Ikalawang Markahan Modyul 11 Pagbibigay Kahulugan sa mga Terminong Akademiko sa Iba’t ibang Sulatin
SENIOR HIGH SCHOOL
ALTERNATIVE DELIVERY MODE
[illustration: students and a teacher with a globe, a lamp, and a child reading a paper]
PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI
CO_Q1_FILIPINO12_AKADEMIK_MODYUL11
Copyright and Development Team
Filipino sa Piling Larang (Akademik) Alternative Delivery Mode Ikalawang Markahan-Modyul 11 Unang Edisyon, 2021
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR) Office Address: Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex, Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600 Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985 E-mail Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Grace I. Yumul at Alfred S. Mendoza Editor: Rosarie R. Carlos Katuwang na Editor: Alfred S. Mendoza Tagasuri: Rosarie R. Carlos Tagaguhit: Tagalapat: Raphael A. Lopez Tagapamahala: Wilfredo E. Cabral, Arnulfo M. Balane, Micah G. Pacheco, Ma. Gloria G. Tamayo, Dennis M. Mendoza, Dr. Meliton R. Zurbano, Filmore R. Caballero, Jean A. Tropel, Rosarie R. Carlos
SENIOR HIGH SCHOOL
Filipino sa Piling Larang (Akademik) Ikalawang Markahan Modyul 11 Pagbibigay Kahulugan sa mga Terminong Akademiko sa Iba’t ibang Sulatin
Paunang Salita
Para sa tagapagdaloy:
Malugod na pagtanggap sa asignaturang Filipino sa Piling Larang (Akademik) – Baitang 12 ng Alternative Delivery Mode (ADM) Modyul para sa Araling Pagbibigay Kahulugan sa mga Terminong Akademiko sa Iba’t ibang Sulatin!
Ang modyul na ito ay pinagtulungang dinisenyo, nilinang at sinuri ng mga edukador mula sa pampubliko at pampribadong institusyon upang gabayan ka, ang gurong tagapagdaloy upang matulungang makamit ng mag-aaral ang pamantayang itinakda ng Kurikulum ng K to12 habang kanilang pinanagumpayan ang pansarili, panlipunan at pang-ekonomikong hamon sa pag-aaral.
Ang tulong-aral na ito ay umaasang makauugnay ang mag-aaral sa mapatnubay at malayang pagkatuto na mga gawain ayon sa kanilang kakayahan, bilis at oras. Naglalayon din itong matulungan ang mag-aaral upang makamit ang mga kasanayang pan-21 siglo habang isinasaalang-alang ang kanilang mga pangangailangan at kalagayan.
Bilang karagdagan sa materyal ng pangunahing teksto, makikita ninyo ang kahong ito sa pinakakatawan ng modyul:
[illustration: document icon]
Mga Tala para sa Guro Ito’y naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit sa paggabay sa mag-aaral.
Bilang tagapagdaloy, inaasahang bibigyan mo ng paunang kaalaman ang mag-aaral kung paano gamitin ang modyul na ito. Kinakailangan ding subaybayan at itala ang pag-unlad nila habang hinahayaan silang pamahalaan ang kanilang sariling pagkatuto. Bukod dito, inaasahan mula sa iyo na higit pang hikayatin at gabayan ang mag-aaral habang isinasagawa ang mga gawaing nakapaloob sa modyul.
iv
Para sa mag-aaral:
Malugod na pagtanggap sa Filipino sa Piling Larang (Akademik)-Baitang 12 ng Alternative Delivery Mode (ADM) Modyul ukol sa Pagbibigay Kahulugan sa mga Terminong Akademiko sa Iba’t ibang Sulatin!
Ang kamay ay madalas gamiting simbolo ng kakayahan, aksyon at layunin. Sa pamamagitan ng ating mga kamay tayo ay maaaring matuto, lumikha, at magsakatuparan ng gawain. Ang kamay sa tulong-aral na ito ay sumisimbolo na ikaw, bilang isang mag-aaral, ay may angking kakayahang matutuhan ang mga kaugnay na kompetensi at kasanayan. Ang iyong pang-akademikong tagumpay ay nakasalalay sa iyong sarili o sa iyong mga kamay.
Ang modyul na ito ay ginawa bilang tugon sa iyong pangangailangan. Layunin nitong matulungan ka sa iyong pag-aaral habang wala ka sa loob ng silid-aralan. Hangad din nitong madulutan ka ng mga makabuluhang oportunidad sa pagkatuto.
Ang modyul na ito ay may mga bahagi at icon na dapat mong maunawaan.
[icon] Alamin — Sa bahaging ito, malalaman mo ang mga dapat mong matutuhan sa modyul.
[icon] Subukin — Sa pagsusulit na ito, makikita natin kung ano na ang kaalaman mo sa aralin ng modyul. Kung nakuha mo ang lahat ng tamang sagot (100%), maaari mong laktawan ang bahaging ito ng modyul.
[icon] Balikan — Ito ay maikling pagsasanay o balik-aral upang matulungan kang maiugnay ang kasalukuyang aralin sa naunang leksyon.
[icon] Tuklasin — Sa bahaging ito, ang bagong aralin ay ipakikilala sa iyo sa maraming paraan tulad ng isang kuwento, awitin, tula, pambukas na suliranin, gawain o isang sitwasyon.
[icon] Suriin — Sa seksyong ito, bibigyan ka ng maikling pagtalakay sa aralin. Layunin nitong matulungan kang maunawaan ang bagong konsepto at mga kasanayan.
[icon] Pagyamanin — Binubuo ito ng mga gawaing para sa malayang pagsasanay upang mapagtibay ang iyong pang-unawa at mga kasanayan sa paksa. Maaari mong iwasto ang mga sagot mo sa pagsasanay gamit ang susi sa pagwawasto sa huling bahagi ng modyul.
v
[icon] Isaisip — Naglalaman ito ng mga katanungan o pupunan ang paTunguhing Wikaang ng pangungusap o talata upang maproseso kung anong natutuhan mo mula sa aralin.
[icon] Isagawa — Ito ay naglalaman ng gawaing makatutulong sa iyo upang maisalin ang bagong kaalaman o kasanayan sa tunay na sitwasyon o realidad ng buhay.
[icon] Tayahin — Ito ay gawain na naglalayong matasa o masukat ang antas ng pagkatuto sa pagkamit ng natutuhang kompetensi.
[icon] Karagdagang Gawain — Sa bahaging ito, may ibibigay sa iyong panibagong gawain upang pagyamanin ang iyong kaalaman o kasanayan sa natutuhang aralin.
[icon] Susi sa Pagwawasto — Naglalaman ito ng mga tamang sagot sa lahat ng mga gawain sa modyul.
Sa katapusan ng modyul na ito, makikita mo rin ang:
[icon] Sanggunian — Ito ang talaan ng lahat ng pinagkuhanan sa paglikha o paglinang ng modyul na ito.
Ang sumusunod ay mahahalagang paalala sa paggamit ng modyul na ito:
- Gamitin ang modyul nang may pag-iingat. Huwag lalagyan ng anumang marka o sulat ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
- Huwag kalimutang sagutin ang Subukin bago lumipat sa iba pang gawaing napapaloob sa modyul.
- Basahing mabuti ang mga panuto bago gawin ang bawat pagsasanay.
- Obserbahan ang katapatan at integridad sa pagsasagawa ng mga gawain at sa pagwawasto ng mga kasagutan.
- Tapusin ang kasalukuyang gawain bago pumunta sa iba pang pagsasanay.
- Pakibalik ang modyul na ito sa iyong guro o tagapagdaloy kung tapos nang sagutin lahat ng pagsasanay.
Kung sakaling ikaw ay mahirapang sagutin ang mga gawain sa modyul na ito, huwag mag-aalinlangang konsultahin ang inyong guro o tagapagdaloy. Maaari ka rin humingi ng tulong sa iyong mga magulang, sa nakatatanda mong kapatid o sino man sa iyong mga kasama sa bahay na mas nakatatanda sa iyo. Laging itanim sa iyong isipang hindi ka nag-iisa.
Umaasa kami, sa pamamagitan ng modyul na ito, makararanas ka ng makahulugang pagkatuto at makakakuha ka ng malalim na pang-unawa sa kaugnay na mga kompetensi. Kaya mo ito!
vi
Alamin
1
Pagbati! Matagumpay mong naisakatuparan ang mga gawain sa nakaraang modyul. Ngayon ay nasa ika-10 na modyul na tayo at inaasahang muli na magiging makabuluhan at kawili-wili ang iyong magiging karanasan sa pagtugon sa mga gawaing nakapaloob sa araling ito.
Magandang Araw!
Halina’t sabay nating pag-aralan ang mga araling nakapaloob sa modyul na ito na naglalaman ng mga pamamaraan sa pagbibigay kahulugan ng isang salita lalo na ang mga terminong ginagamit sa mga piling sulatin. Sa modyul na ito ay mayroong mga inihandang gawain o pagsasanay na kinakailangan mong sagutin. Ito ay may malaking gampanin upang mas mapalawak pa ang iyong pag-unawa tungkol sa paksang ito.
Ang modyul na ito ay dinisenyo upang ikaw ay matulungan na matamo ang kasanayan at kabihasaan na makapagbigay ng pagpapakahulugan ng mga terminong akademiko na may kaugnayan sa iba’t ibang uri ng sulatin.
Sa pagtatapos ng araling ito, ikaw ay inaaasahang:
- Nabibigyang-kahulugan ang mga terminong akademiko na may kaugnayan sa piniling sulatin. (CS-FA11/12PT-Om-o-90)
Subukin
Panuto: Piliin ang letra ng tamang sagot. Isulat ito sa sagutang papel.
Alin sa mga sulating akademiko ang magkatulad ang kahulugan ng terminong “paksa”?
a. Bionote at abstrak
b. Pictorial essay at agenda
c. Katitikan ng pulong at agenda
d. Panukalang proyekto at posisyong papelAng terminong ____________ ay tumutukoy sa taong pinag-uusapan sa Bionote.
a. Paksa
b. Pagkakakilanlan ng tao
c. Edukasyon kung saan natapos ang pinag-uusapan
d. Mga natatanging ambag ng tao s alipunang ginagalawanAng Layunin, Rasyunal, Katwirang lohikal, at Konklusyon ay mga katawagan sa _________________.
a. Bionote
b. Panukalang Proyekto
c. Posisyong Papel
d. TalumpatiAno ang tanging pahayag sa ilalim ng larawan?
a. Banggit
b. Indensyon
c. Kapsyon
d. Lebel
2
Mga Tala para sa Guro Ang talas ng pandinig, bilis ng pagsulat at linaw ng pag-iisip ang kasanayan na gagamitin ng mag-aaral sa pagbibigay ng kahulugan ng mga terminong akademiko sa iba’t ibang sulatin. Bilang guro, tungkulin nating punan ang mga pagkukulang na ito upang maging madali sa mga mag-aaral ang pagkilala sa mga akademikong sulatin.
- Ang legal o nasusulat na batayan ng posisyong papel ay tinatawag na ___________.
a. Batayan
b. Konklusyon
c. Legal
d. Rasyunal
Panuto: Piliin sa Hanay B ang mga Terminong matatagpuan sa mga akademikong sulatin sa Hanay A. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
| Hanay A | Hanay B |
|---|---|
| 1. Bionote | A. Kapsyon |
| 2. Talumpati | B. Budget |
| 3. Abstrak | C. Susing salita |
| 4. Panukalang Proyekto | D. Apila sa madla |
| 5. Pictorial Essay | E. Mga natatanging ambag |
Aralin 11: Pagbibigay Kahulugan sa mga Terminong Akademiko sa Iba’t ibang Sulatin
Balikan
Panuto: Piliin sa Hanay B ang mga Terminong matatagpuan sa mga akademikong sulatin sa Hanay A. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
| Hanay A | Hanay B |
|---|---|
| 1. Bionote | A. Kapsyon |
| 2. Talumpati | B. Budget |
| 3. Abstrak | C. Susing salita |
| 4. Panukalang Proyekto | D. Apila sa madla |
| 5. Pictorial Essay | E. Mga natatanging ambag |
Mga Tala para sa Guro Ang talas ng pandinig, bilis ng pagsulat at linaw ng pag-iisip ang kasanayan na gagamitin ng mag-aaral sa pagbibigay ng kahulugan ng mga terminong akademiko sa iba’t ibang sulatin. Bilang guro, tungkulin nating punan ang mga pagkukulang na ito upang maging madali sa mga mag-aaral ang pagkilala sa mga akademikong sulatin.
2 CO_Q1_FILIPINO12_AKADEMIK_MODYUL11
Tuklasin
Panuto: Pagtabihin ang mga ulap na kakikitaan ng mga magkakatulad na katawagan sa mga halimbawa nito. Gumuhit ng kidlat sa pagitan ng dalawang ulap at isulat doon ang mga salitang parehong matatagpuan sa dalawang sulatin. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
[illustration: thought clouds with terms Abstrak, Pictorial Essay, Bionote, Talumpati, Panukalang Proyekto, Replektibong Sanaysay, Posisyong Papel, Lakbay-sanaysay]
Halimbawa:
[illustration: two thought clouds, “Replektibong Sanaysay” and “Pictorial Essay”, joined by a lightning bolt labeled “Paksa”]
Suriin
Pagbibigay Kahulugan sa mga Terminolohiya sa mga Piling Sulatin
| Akademikong Sulatin | Terminolohiya | Kahulugan |
|---|---|---|
| Abstrak | Paksa | Tumutukoy sa paksa ng pananaliksik |
| Susing salita | Mga mahahalagang katawagan | |
| Kinalabasan | Ang resulta ng pag-aaral at pagsusuri sa mga datos | |
| Konklusyon | Ang natatanging ideya na nagmula sa kinalabasan ng pag-aaral | |
| Rekomendasyon | Mga mungkahi sa aplikasyon at pagpapaunlad ng pananaliksik |
[transcriber’s note: table continued from the previous page]
| Akademikong Sulatin | Terminolohiya | Kahulugan |
|---|---|---|
| Bionote | Pangalan | Ang paksa ng bionote na inilalarawan sa sulatin |
| Edukasyon | Ang kasaysayan ng pag-aaral o tinapos na degree ng paksa | |
| Mga natatanging ambag | Koleksyon ng mga tagumpay, nilimbag na sulatin, at mga karangalang natamo ng paksa. | |
| Panukalang Proyekto | Pamagat | Pangalan ng proyekto |
| Layunin | Ang pakay ng paglulunsad ng proyekto | |
| Tagapamahala | Ang may hawak ng responsibilidad sa pagsasakatuparan ng proyekto | |
| Budget | Ang halaga ng salaping gagamitin sa proyekto | |
| Time line | Ang iskedyul ng pagsasakatuparan ng proyekto. | |
| Talumpati | Panimula | Ang pantawagpansin sa mga tagapakinig at naglalaman ng paksa ng talumpati |
| Argumento | Ang paninindigan ng mananalumpati | |
| Apila sa Madla | Ang kahilingan sa madla ng mananalumpati | |
| Konklusyon | Ang kabuuang kaisipan ng mga pahayag at argumento ng talumpati. | |
| Posisyong Papel | Layunin | Pakay ng manunulat sa pagsulat ng posisyon |
| Rasyunal | Ang legal o nasusulat na batayan ng posisyong papel | |
| Katwirang lohikal | Ang pagkakahanay ng mga premis at lohikal na batayan ng paninindigan sa sulatin | |
| Konklusyon | Ang pangkalahatang kaisipan ng paninindigan ng posisyong papel | |
| Replektibong Sanaysay | Panimula | Pagpapakilala ng paksa ng sanaysay |
| Siniping pahayag | Ang mga patunay sa kaisipan na pinatutunayan sa sulatin | |
| Katawan | Ang naglalaman ng mga konsepto at impormasyon tungkol sa paksa | |
| Konklusyon | Ang nabuong kaisipan mula sa mga katwirang binigyang katwiran sa sulatin | |
| Sanggunian | Ang listahan ng mga batayan kung saan hinango ang mga impormasyon | |
| Pictorial Essay | Mga larawan | Ito ang makahulugang larawan na binibigyan ng kahulugan sa paglalahad ng sanaysay |
| Kapsyon | Ito ang tanging pahayag sa ilalim ng larawan | |
| Konklusyon | Ang pangkalahatang kaisipan na nabuo sa pinagsama-samang ideya mula sa kahulugan ng mga larawan |
[transcriber’s note: table continued from the previous page]
| Akademikong Sulatin | Terminolohiya | Kahulugan |
|---|---|---|
| Lakbay-sanaysay | Larawan | Ang lugar na tinungo ng manlalakbay, mga taong nakasalamuha, pafkain, kultura at iba pang mga representasyon ng lugar |
| Transportasyon | Pamamaraan sa pagtungo sa lugar | |
| Gugulin at budget | Ang salaping kailangang ihanda kung magbabalak na tumungo sa itinampok na lugar | |
| Mga tampok na pagkain | Ang pang-akit ng mga manunulat at karagdagang impormasyon sa pook | |
| Landmark | Mga tanyag na pook na kilala ng lahat at madaling matandaan |
Pagyamanin
Gawain 1
Panuto: Isulat sa loob ng Double Bubble Map ang mga kahulugan terminong “Larawan” at “Paksa” batay sa nakaugnau na uri ng sulatin. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.
[chart: double bubble map; Gawain 1 (no numeric values)]
- Center left: LARAWAN
- Center right: PAKSA
- Center middle: Mga Terminolohiya
- Bubbles around LARAWAN: Bionote, Pictorial essay, Panukalang Proyekto, Posisyong Papel, Abstrak
- Bubbles around PAKSA: Talumpati, Lakbay-sanaysay, Replektibong sanaysay, Posisyong Papel, Abstrak
Values are not labeled on the chart.
Gawain 2
Panuto: Basahin ang excerpt ng halimbawang Abstrak sa baba. Suriin ang mga ginamit na termino at ipaliwanag ang kahulugan nito. Isulat ito sa iyong sagutang papel.
Abstrak
TEKSTO AT KONTEKSTO TUNGO SA KOMUNIKATIBONG PAGSASALIN NG THE CONFUCIAN BIBLE BOOK 1. ANALECTS
Alfred Salao Mendoza
Mga susing salita: Komunikatibo, translation, konteksto, at teksto
Ang pag-aaral na ito ay isang deskriptibong pananaliksik na nilalayong maisalin sa Filipino ang aklat na The Confucian Bible Book 1 Analects na nakasulat
sa wikang Mandarin at Ingles. Sa pagtatamo ng nasabing layunin, ginamit sa pagaaral na ito ang komunikatibong teorya ni Newmark (1988) upang ang salin ay magkaroon ng himig na madaling maunawaan ng mga mambabasang mag-aaral na Tsinoy na kasalukuyang nasa baitang 11 at 12.
Ang pagsasaling ito ay nagmumungkahi ng bagong pamamaraan sa pagbibigay ng balidasyon sa salin upang matiyak ang naging kaangkupan ng salin batay sa katangian ng komunikatibong salin na inilalahad ni Newmark (1988). Ang karaniwang proseso ng pagsasalin na natatapos sa pagtataya gamit ang pagbabaliksalin o suring-hambingan na nakabatay ayon kina Nida at Taber (1982) ay binigyan ng bagong hugis sa pananaliksik na ito sa pamamagitan ng pagdidisenyo ng bagong metodo sa pagsukat ng kaangkupan ng salin batay sa komunikatibong katangian nito. Pinakatampok sa pagtataya ng saling ito ang paghahambing ng reaksyon ng mambabasa ng orihinal na teksto sa reaksyon ng mambabasa ng salin na magsisilbing sukatan ng pagtatagumpay ng salin.
Nagsilbing malaking oportunidad naman sa panig ng mananaliksik na magkaroon ng mga angkop na respondent sa pagsasaling ito. Nilahukan ng mga mag-aaral na nakapagsasalita at nakauunawa ng mga wikang Tsino, Ingles at Filipino ang Subok-Pag-unawa na nagsilbing batayan ng kaangkupan ng salin para sa target na mambabasa.
Sa huli, ang kinalabasan ng salin ay sinang-ayunang ng mga eksperto na naging angkop at matagumpay. Samantala, ang reaksyon ng mambabasa ng orihinal na teksto ay lumabas na nahahawig sa reaksyon ng mambabasa ng tekstong salin.
Konklusyon
Ang mga nabuong konklusyon ng mananaliksik batay sa isinagawang pagsasalin ng Analects ay ang mga sumusunod:
- Sa pagsasalin ng Analects ay mabubuo ang konklusyon na ang Komunikatibong Pagsasalin ni Newmark (1988) ay naging mabisa sa pagsasalin ng aklat na ito at lalo itong nagiging epektibo kung isasagawa ang mungkahing yugto ng pagsasalin nina Newmark (1988), Larson (1984), Nida at Taber (1982) na; a.) Pagsusuri, b.) Paglilipat, at c.) Muling Paglikha.
- Napatunayan sa pagsasaling ito na epektibong gamitin sa pagsasalin ng isang akdang Tsino ang orihinal na pangalan ng tao, lugar, bagay o konsepto at hindi na ito kailangang bigyan ng katumbas na pangalan sa TUNGUHING WIKA bagaman naiiba ang pormulasyon at paraan ng pagbigkas sa mga ito.
- Kaugnay ng ikalawang konklusyon, mapananatili pa rin ang mensahe ng tekstong SL kung gagamitin sa salin ang orihinal na salita ng SL na may kabuhol na kultura. Nagiging komunikatibo pa rin ang salin ng mga salitang kultural kung matapos itong hiramin nang ganap ay lalagyan ito sa salin ng agarang paliwanag upang mabuo ang konteksto sa mambabasa ng TUNGUHING WIKA. Dagdag pa rito, magiging angkop din ang pagsasalin kung ihahanap ng panumbas o popular na salin sa TUNGUHING WIKA ang salitang kultural na mula sa SL. Lumalabas na ang preskriptibong katangian ng komunikatibong salin na gumamit ng mga leksikal na salita sa TUNGUHING WIKA ay mapanghahawakan pa rin at angkop pa ring gamitin.
- Napatutunayan din sa pagsasaling ito na maaaring magbago ang istilo o ayos ng pangungusap sa salin ngunit nananatili ang mensahe o kahulugan ng tekstong SL. Hindi nagiging problema sa pagsasalin ang istruktura ng pangungusap hanggat naililipat nang wasto ang mensahe ng tekstong SL. Napatunayan rin sa pagsasaling ito na sa pagkakataong mahirap isalin ang salita sa SL ay maaari itong isalin sa paraang ipinaliliwanag ang konteskto ng salita. Nagiging komunikatibo ang salin ng mga salitang SL na mahirap tumbasa sa TUNGUHING WIKA kung ipagpapauna ng tagasalin ang
pagbibigay ng konsiderasyon sa limitasyon ng wika at kakayahang pampagunawa ng mambabasa ng TUNGUHING WIKA. 5. Ang mga salitang kultural ay maaaring hiramin nang buo kung may taglay na natatanging kahulugan mula sa SL upang maipakilala sa mambabasa ng tekstong TUNGUHING WIKA. Pinatunayan sa pagsasaling ito na hindi nahirapang kilalanin ng mambabasa ng TUNGUHING WIKA ang mga salitang nakaugat sa kultura ng SL na hiniram nang ganap. Lumalabas na ang mambabasa ng TUNGUHING WIKA ay nagkakaroon pa ng higit na pagkaunawa sa mga kultural na salita sapagkat nabibigyan ang mga ito ng panibagong halimbawa kung paano ginagamit o binibigyang kahulugan ang salita sa konteksto ng TUNGUHING WIKA. 6. Nasusukat ang pagiging komunikatibo ng isang salin sa pamamagitan ng pagsasagawa ng paghahambing ng kinalabasan ng pagtataya sa mambabasa ng SL at mambabasa ng TUNGUHING WIKA. 7. Sa pagsasagawa ng isang relay translation, nangangailangan ng mga ekspertong susuri hindi lamang sa dalawang wikang kasangkot (unang salin at wikang pagsasalinan) kundi pati na rin sa wika, kasaysayan at kultura ng orihinal na teksto. Ang mga ekspertong ito ay may malaking papel sa pagtataya at kumpirmasyon ng kaangkupan ng isasagawang pagsasalin.
Rekomendasyon
- Iminumungkahi sa mga mag-aaral at susunod pang mga magsasalin ang pagpapatuloy ng pagsasalin sa Filipino ng ta Tunguhing Wikao pang klasikal na aklat ng bansang Tsina; Great Learning ni Zeng Zi, Doctrine of the Mean, at Mencius, tungo sa lalong ikauunlad ng wikang Filipino sa disiplina ng Pilosopiya at Kasaysayan na daan sa pag-unlad ng pagpapahalagang pangkatauhan at kagalingan ng lipunan…
- Hinihimok rin ang mga guro na magsalin pa ng iba pang uri ng teksto na magagamit sa pagtuturo bilang dagdag na babasahin na nasa uring makapaglalapit ng damdamin ng mambabasa sa wikang Filipino…
- Hinihikayat ang mga administrador na bumuo ng isang glosaryo ng mga katawagang Tsino na makatutulong sa mga mag-aaral at guro na nagnanais na maging pamilyar at matuto ng wikang Mandarin at Filipino…
Isaisip
Panuto: Ibigay ang pagkakaiba-iba sa kahulugan ng salitang “Konklusyon” sa iba’t ibang sulating akademiko. Isulat ang talahanayan sa iyong sagutang papel.
[transcriber’s note: the Terminolohiya cell “Konklusyon” is printed once spanning all five rows; it is repeated in each row here]
| Akademikong Sulatin | Terminolohiya | Kahulugan |
|---|---|---|
| Abstrak | Konklusyon | |
| Talumpati | Konklusyon | |
| Posisyong Papel | Konklusyon | |
| Replektibong Sanaysay | Konklusyon | |
| Pictorial Essay | Konklusyon |
Isagawa
Panuto: Sumipi ng dalawang kopya ng magkaibang sulating akademiko. Ipakita ang kahulugan ng mga terminolohiya ng isang piling akademikong sulatin sa pamamagitan ng paghahambing sa dalawang halimbawa nito. Bilugan ang mga magkakatulad na terminolohiya sa dalawang sulatin at ipaliwanag sa iyong sagutang papel ang nakikita mong pagkakaiba sa kahulugan ng mga terminolohiyang binilugan.
Tayahin
Panuto: Isulat ang salitang Tama kung ang pangungusap ay naglalahad ng katotohanan at Mali naman kung hindi katotohanan. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.
- Ang sulating abstrak ay nagpapakita ng larawan at gumagamit ng terminong kapsyon.
- Ang kahulugan ng paksa sa Bionote ay taong inilalarawan.
- Target na budget ang naglalaman ng iskedyul kung gaano katagal ang proyekto.
- Ang apila sa madla ay mababasa sa isang pyesang pantalumpati.
- Ang konklusyon ay listahan ng mga batayan kung saan hinango ang mga impormasyon.
- Ang lakbay-sanaysay ay kakikitaan ng terminong budget.
- Abstrak ang nagtataglay ng mga natatanging ambag ng may-akda.
- Ang bawat posisyong papel ay kinakailangang gumagamit ng terminong rasyunal.
- Ang resulta ng pag-aaral at pagsusuri sa mga datos ay tinatawag na kinalabasan ng pag-aaral.
- Siniping pahayag ang mga patunay sa kaisipan na pinatutunayan sa sulatin.
Karagdagang Gawain
A. Panuto: Lumikha ng Akademikong Sulatin na hinihingi sa graphics. Sundin ang alituntunin at pamantayan na ibibigay ng iyong guro. Isulat ito sa iyong sagutang papel.
[illustration: a thought cloud labeled “Replektibong sanaysay”, a speech bubble labeled “Pictorial Essay”, a rounded speech box labeled “Talumpati”, and a cartoon figure pointing]
Susi sa Pagwawasto
Subukin
- C
- A
- D
- C
- D
Balikan
- C
- E
- D
- A
- F
Pagyamanin
Gawain 1. Maraming Posibleng Sagot
Gawain 2. Maraming Posibleng Sagot
Tuklasin
Maraming Posibleng Sagot
Tayahin
- M
- T
- M
- T
- M
- T
- M
- T
- T
- T
Karagdagang Gawain
Maraming posibleng sagot
Isagawa
Maraming ibang-ibang sagot
Isaisip
Maraming iba-ibang sagot
Sanggunian
Mga Aklat
Mendoza, A. S. 2017. TEKSTO AT KONTEKSTO TUNGO SA KOMUNIKATIBONG PAGSASALIN NG THE CONFUCIAN BIBLE BOOK 1. ANALECTS. Pananaliksik. Pamantasang Normal ng Pilipinas. Maynila
_____________. 2015. Salamhay ikalimang edisyon. A & C publishing house. Manila. Philippines.
_____________. 2010. Salamhay ikalawang edisyon. A & C publishing house. Manila. Philippines.
_____________. 2009. Salamhay unang edisyon. A & C publishing house. Manila. Philippines.
Mga Larawan
Larawan ay sipi mula sa http://rebeccahgiltrow.blogspot.com/2014/02/klwg-february-2014.html
Larawan ay sipi mula sa https://filipinosapilinglarangblog.wordpress.com/2017/10/13/katitikan-ng-pulong-sa-barangay-isang-halimbawa/
Larawan ay sipi mula sa Bitmoji.com
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply