This is the self-learning module for Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino (Communication and Research in Filipino Language and Culture), Ikalawang Markahan (Quarter 2), Modyul 15: “Pag-uugnay ng mga Ideya” (connecting ideas). It is a Senior High School module, first edition 2021, from DepEd Region 4A CALABARZON. It teaches learners how to use the right connecting words and sentences so that the ideas in a piece of writing, especially a research paper, flow clearly from one to the next.
On this page 6 sections
What learners will learn
The module is built on one learning competency:
- Nagagamit ang angkop na mga salita at pangungusap upang mapag-ugnay-ugnay ang mga ideya ng isang sulatin (uses appropriate words and sentences to connect the ideas of a written piece) (F11WG-IIh-89)
By the end of the module, learners should be able to:
- use appropriate words to connect ideas in a written piece;
- write sentences that use these connecting words; and
- value the words used to connect ideas when writing.
Key ideas: connecting ideas in writing
The module explains that an ideya (idea) is the thought being developed in a paragraph. It presents the pangunahing kaisipan (main thought) that the writing wants to deliver. To build a complete text, the writer must connect these thoughts, and the right words make this possible.
These connecting words are called pang-ugnay (connectors), also known as cohesive devices. The module stresses that ideas in a research paper must be connected so that thoughts and words flow well in every sentence, paragraph, and part of the study.
Common connectors in the module
| Connector | Meaning in English |
|---|---|
| at | and |
| sapagkat, dahil | because |
| upang | so that, in order to |
| kaya, kung kaya | so, that is why |
| ngunit, subalit | but |
| kung gayon | then, in that case |
| samakatuwid | therefore |
| bunga nito, dahil dito, resulta nito | as a result of this |
| dagdag pa rito, bukod pa rito | in addition |
| una, pagkatapos, bilang pangwakas | first, afterwards, in conclusion |
Connectors for research writing
When linking ideas from related literature and explaining the flow and results of a study, the module says writers often use ayon sa/kay (according to), batay sa/kay (based on), sinabi ni (said by), dahil dito, bunga nito, and resulta nito. One test item shows this in use: “Batay kay Jocson (2016)…”
Example from the module: “Karakol”
The Suriin part uses a story about the Karakol, a dancing procession in General Trias, Cavite, honoring the Virgen del Santissimo Rosario. Learners look at the underlined connectors and how they move the story along:
- isang gabi (one night) opens the event of the storm;
- kung kaya (that is why) links the nearly sinking boat to the fear of the passengers;
- bunga nito (as a result) links their rescue to the building of a chapel;
- sa paglipas ng panahon (as time passed) moves the story forward to the present;
- samakatuwid (therefore) closes with the conclusion that the tradition spread to nearby provinces.
The module asks learners what would happen to the flow of ideas if these words were removed.
Parts of the module
- Alamin: the competency and objectives.
- Subukin: a 15-item pretest on choosing connectors, spotting unrelated sentences, and arranging sentences in order.
- Balikan: write a paragraph using given words (new normal, modyul, pandemya, face mask, and others) and connectors such as samakatuwid, sapagkat, and bilang pangwakas.
- Tuklasin: study three sentences with underlined words and answer three questions (5 points in all).
- Suriin: read the “Karakol” text and answer three questions (3 points each).
- Pagyamanin: match sentences in Hanay A (Column A) with the right connector in Hanay B (Column B).
- Isaisip: the main lesson on connecting ideas.
- Isagawa: complete a summary paragraph using words from a box.
- Tayahin: a 15-item final test.
- Karagdagang Gawain: prepare a title for your own research on Filipino language and culture.
- Susi sa Pagwawasto: the answer key for Subukin, Isagawa, and Tayahin.
How to use this module
- Learners: Start with the Subukin pretest to see what you already know, then work through each part in order. Write all answers on a separate sheet of paper and do not write on the module, so others can use it. Check your work honestly with the answer key, and contact your teacher if a lesson is hard to understand.
- Parents and guardians: The module comes with a teacher’s or facilitator’s guide with tips for helping your child at home. Encourage your child to finish the pretest before reading the lesson and to use the answer key only after answering.
- Teachers: The pretest shows who needs extra help, and the Tayahin measures what learners have learned. The Karagdagang Gawain prepares learners for actual research writing by having them draft a research title.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this module for?
It is a Senior High School module for Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino, Quarter 2 (Ikalawang Markahan), Module 15.
What does pag-uugnay ng mga ideya mean?
It means connecting ideas. The module teaches how to use connecting words, called pang-ugnay or cohesive devices, so that the thoughts in a paragraph or research paper flow clearly.
What connecting words does the module teach?
It includes words such as sapagkat, at, upang, kaya, ngunit, kung gayon, and samakatuwid. For research writing it adds ayon sa/kay, batay sa/kay, sinabi ni, dahil dito, bunga nito, and resulta nito.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the Subukin pretest, the Isagawa activity, and the Tayahin final test.
What is the competency code of this module?
The module prints the code F11WG-IIh-89 for the competency on using appropriate words and sentences to connect the ideas of a written piece.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino
Senior High School
Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino Ikalawang Markahan – Modyul 15: Pag-uugnay ng mga Ideya
[illustration: students reading under a tree, a teacher and learners at a desk, a child working by lamp light, and two learners with a globe]
CO_Q2_KPWKP SHS Module 15
Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino Alternative Delivery Mode Ikalawang Markahan – Modyul 15: Pag-uugnay ng mga Ideya Unang Edisyon, 2021
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Ruben S. Montoya Editor: Jonathan F. Bernabe Tagasuri: Elisa N. Lajera, Perlita E. Dela Cruz, Sharita B. Cruz, Noel S. Ortega, Jhon Jien Mar Traviezo Tagaguhit: Romdel F. Partoza Tagalapat: Leonila L. Custodio, Niño Paulo V. Crispe Tagapamahala: Francis Cesar B. Bringas, Job S. Zape, Jr., Ramonito O. Elumbaring, Reicon C. Condes, Elaine T. Balaogan, Fe M. Ong-ongowan, Rommel C. Bautista, Galileo L. Go, Randy D. Punzalan, Elpidia B. Bergado, Noel S. Ortega, Maribeth C. Rieta, Leonila L. Custodio, Julie Anne V. Vertudes
Inilimbag sa Pilipinas ng _____
Department of Education – Region 4A CALABARZON
Office Address: Gate 2 Karangalan Village, Brgy. San Isidro, Cainta, Rizal Telefax: 02-8682-5773/8684-4914/8647-7487 E-mail Address: lrmd.calabarzon@deped.gov.ph
Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino o Ikalawang Markahan – Modyul 15: Pag-uugnay ng mga Ideya
Senior High School
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
Ang iyong isasagawang pag-aaral gamit ang modyul na ito ay tutugon sa dapat mong malaman at matutuhang kasanayan. Ito ay batay sa sumusunod:
Kasanayang Pampagkatuto:
Nagagamit ang angkop na mga salita at pangungusap upang mapag-ugnay-ugnay ang mga ideya ng isang sulatin (F11WG-IIh-89)
Layunin:
- Nagagamit ang mga angkop na mga salita sa pag-uugnay-ugnay ng ideya sa isang sulatin.
- Nakabubuo ng pangungusap na gumagamit ng mga salita sa paguugnay-ugnay ng ideya sa isang sulatin.
- Napapahalagahan ang mga salitang ginagamit sa pag-uugnayugnay ng ideya sa pagsulat ng sulatin.
Subukin
Punan ng wastong pang-ugnay ang sumusunod na pangungusap upang makabuo ng isang tiyak na ideya. Isulat ang tamang sagot sa sagutang papel.
Hindi naman lingid sa ating kaalaman na mas madali para sa nakararami ang paggamit ng wikang Filipino, at dito sila bihasa kung ihahambing natin sa iba. _____, itoy makapagpapagaang unawain ng mga kalahok ang mga katanungang ibabato ng mga mananaliksik.
- A. Ating
- C. Natin
- B. Dito
- D. Dagdag pa rito
Ito marahil ang magiging dahilan _____ dumami pa ang magsasagawa ng mga pag-aaral.
- A. ito
- C. upang
- B. dahilan
- D. marahil
_____dating Pangulong Ramon Magsaysay “Huwag ikahiya ang ating wika sapagkat ito ang diwa ng ating bansa”.
- A. Ayon kay
- C. Upang
- B. Huwag
- D. Sapagkat
_____si dating Pangulong Elpidio Quirino ay nagpahayag ng ganito: “Kailangang gumawa ng mahigpit na pagsisikap upang mapadali ang pagpapalaganap ng ating wika.”
- A. Bukod pa rito
- C. Upang
- B. Ganito
- D. Ating
Ang suporta sa mga atletang Pilipino ay dapat ibinibigay bago pa man sumabak sa laban at hindi lamang ibinibigay kapag nanalo na, _____ maraming medalya ang maiuuwi nila at karangalan ng ating bayan.
- A. upang
- C. ang
- B. marahil
- D. ating
Bilang isang Republika, dapat tayong magkaroon hindi lamang ng isang bansa at isang watawat kundi _____ng isang wika”.
- A. bilang
- C. at
- B. tayong
- D. gayundin
_____, ang Filipino ay wikang magagamit natin sa pagpapaunlad. Ito’y makabuluhan at kapaki-pakinabang. Maging mulat tayo at huwag maging mangmang sa kung ano ang talagang atin.
- A. Bilang pangwakas
- C. Marahil
- B. At
- D. Subalit
Tukuyin sa mga sumusunod na pangungusap ang hindi kaugnay ang ideya sa paksang pinag-uusapan.
- A. Ang Caracol ay salitang Kastila na ang ibig sabihin ay lakad-kuhol (snail-like-pace) sa kadahilanang, may kabagalan ng lakad ang prusisyong ito. Dahil nga sa ang Rosario ay malapit sa karagatan, ang sinaunang Karakol ay nahahati sa dalawang bahagi.
- B. Umalis ang mga manlalayag, iwan ang pamanang tradisyon- ang kapistahan ng nasabing patron.
- C. Una, ang Karakol del Mar at ang Karakol dela Tierra. Ang Karakol del Mar ay Karakol sa dagat o fluvial procession. Nakagayak ng mga bulaklak ang andas ng patron at ilalagay sa malaking bangkang pangisda saka inililibot sa dagat.
- D. Pangalawa ay ang Karakol dela Tierra o karakol sa lupa. Isinasagawa ito pagkatapos ng karakol sa dagat. Pagsapit sa dalampasigan, ililipat ang andas pagkatapos ay papasanin ng mga deboto (karaniwa’y mga lalaki). Sa saliw pa rin ng musika tulad ng Pandanggo, pasayaw na ipoprusisyon ang patron papuntang simbahan.
Alin sa sumusunod ang magkakaugnay na pahayag ukol sa paksa?
I. Ang COVID-19 ay isang uri ng sakit na nakamamatay. Lubhang mapanganib ang sakit na ito. Marami ang binawian ng buhay, napalayo sa pamilya, at maraming bagay ang hindi na nagagawa tulad ng dati.
II. Hindi na tayo nakatutungo sa bahay-panambahan upang magpasalamat, humiling at magpuri sa Panginoon dahil sa virus na ito.
III. Masaya ang mga batang naghahabulan sa gitna ng malakas na buhos ng ulan. May bata, dalaga’t binata at kahit matatanda. Sabik na sabik ang bawat isa bunga na rin siguro ng mainit na panahon.
IV. Maging ang pagbabalik-eskwela ng mga mag-aaral ay hindi na natuloy dahil sa pandemya.
A. I, II, III
C. III, IV, I
B. II, III, IV
D. I, II, IV
Pag-ugnay-ugnayin ang mga pangungusap upang makabuo ng isang talatang magkakaugnay ang ideya.
- I. Habang natutuhan ng isang bata ang kanyang katutubong wika, unti-unti rin niyang nakukuha ang kanyang kultura.
- II. Ang kulturang ito ay nabibigyang anyo, naipahahayag, at naipapasa sa ilang henerasyon sa pamamagitan ng wika.
- III. Ito rin ang nag-uugnay sa mga tao sa isang kultura, at sa pamamagitan nito ang kultura ay maiintindihan at mapahahalagahan maging sa mga taong hindi napaloob sa tinutukoy na kultura.
- IV. Samakatuwid, ang wika ay ang nagbibigay anyo sa diwa at saloobin ng isang kultura.
- A. I, II, III, IV
- C. IV, III, II, I
- B. II, I, IV, III
- D. II, I, III, IV
- Dahil ang wika ay buhay _____ patuloy itong nililinang at dumadaan sa pagbabago.
- A. kaya
- C. ngunit
- B. kapag
- D. sapagkat
- Ang maka-Pilipinong pananaliksik ay tumutugon sa pangangailangan ng kapwa Pilipino. _____ ang makikinabang ay kapwa Pilipino.
- A. Kapag
- C. Sapagkat
- B. Ngunit
- D. Samakatuwid
- Ang aktuwal na pagsagot o pagpapahayag ng iyong ideya o kaisipan sa iyong guro sa harap ng mga kaklase ay isang napakagandang karanasan, _____ dahil sa COVID-19 hindi na natin mararanasan ang ganoon.
- A. subalit
- C. bunga nito
- B. marahil
- D. kung kaya
- Pagsunod-sunurin ang mga pangyayari sa kwento upang makabuo nang maayos na daloy ng ideya o kaisipan.
I. Sa paglipas ng panahon, ang masayang pagdiriwang na ito, ay nakagawian na rin ng iba’t-ibang bayan sa Cavite bilang pagpupugay na rin sa patron ng kanilang lugar. Tradisyong lumawak pa at ngayo’y isa na ring aktibidad ng kapistahan sa iba’t-ibang lugar sa mga karatig probinsiya.
II. Lahat sila’y ligtas na nakarating sa baybayin. Nakadaong sila sa dalampasigan ng Mojon (ngayon ay Muzon) isang sitio na noo’y baryo pa lamang na Salinas-Marsella. Hindi nagtagal, nagpatayo nga ng maliit na kapilya ang mga sakay ng nasabing bangka nang may pasasalamat at tuwa sa kanilang puso. Inihabilin nila ang imahe ng mahal na birhen sa mga taga- Mojon. Umalis ang mga tripulante na naiwan ang pamanang tradisyon- ang kapistahan ng nasabing patron.
III. Isang gabi, isang malakas na bagyo ang tumama sa Kamaynilaan at karatig probinsiya nito na nag-iwan ng pagkasawi ng mga buhay at pagkasira ng mga ari- arian. Sa lakas ng daluyong nang naglalakihang alon sanhi ng bagyo, halos lumubog ang bangka at takot ang bumalot sa lahat ng mga sakay nito. Hanggang sa napansin nila ang isang larawan ng Birhen ng Sto. Rosario. Dito sila taimtim na nanalangin at nangako na kung ililigtas sila at bibigyan pa ng pagkakataong mabuhay, ay patatayuan nila ito ng kapilya bilang papuri at pasasalamat sa oras na makaahon sila sa dagat. At dininig umano ng birhen ang kanilang panalangin.
IV. Ayon sa kwento, noong panahon, isa sa mga pangunahing uri ng transportasyon ay ang pagbabangka. Ito ang paraan sa paghahatid ng mga kalakal ng mga mamamayan mula Cavite hanggang Manila Bay sa Maynila.
A. I, II, III, IV
C. IV, II, I, III
B. IV, III, II, I
D. III, IV, II, I
- Pag-ugnayin ang mga pangungusap upang makabuo nang maayos at organisadong talata.
- I. Pakuluin lang at pwede nang ihain ang classic adobong baboy.
- II. Una, i-marinade ang karne ng baboy sa pinaghaluhalong toyo, bawang, sibuyas, at paminta sa loob ng 30 minuto o higit pa.
- III. Kapag lumambot na ang karne, dagdagan ng tubig at toyo kung nais mong may sabaw. Lagyan ng suka, asin at asukal. Depende ang dami sa iyong panlasa.
- IV. Isalang ang magkahalong karne ng baboy, toyo, bawang, sibuyas at paminta. Lutuin sa mahinang apoy hanggang sa lumambot ang karne.
- A. II, I, IV, III
- C. I, IV, II, III
- B. 1V, III, II, I [transcriber’s note: option B is printed as “1V”, with the numeral one, as shown]
- D. II, IV, III, I
Aralin 15 Pag-uugnay ng mga Ideya
Mahalagang magkaroon ka ng kaalaman at kasanayan sa pag-uugnay ng mga salitang gagamitin sa pangungusap upang makabuo ng isang makabuluhang sulatin. Kailangang angkop ang mga pang-ugnay na salita sa pagdudugtong-dugtong ng kaisipan upang malinaw na maihatid ang mensahe lalo na sa pagsulat ng isang pananaliksik
Balikan
[illustration: hand holding a puzzle piece]
Mahalaga na magkaroon ka ng kaalaman at kasanayan sa pag-uugnay ng mga ideya o kaisipan upang makabuo ng isang maayos at organisadong pahayag. Dahil dito, pag-ugnay-ugnayin ang mga salita na nakatala sa pamamagitan ng pagbuo ng talata.
Mga salita kaugnay ng paksa:
new normal, kinabukasan, pangarap, face-to-face, internet, wifi, online, modyul, COVID-19, pandemya, magulang, kaibigan, guro, laptop, cellphone, sabon, alcohol, face mask, ZOOM, messenger, disiplina at tagumpay
Mga pang-ugnay:
samakatuwid, sapagkat, ngunit, dahil, upang, kung gayon, bunga nito, una, pagkatapos, bilang pangwakas
Tuklasin
[illustration: hand holding a seedling]
Basahin ang sumusunod na pangungusap na nakakahon. Sagutin ang mga katanungan sa ibaba. May kabuoang limang puntos kapag nasagot ang tatlong tanong sa ibaba.
- Pangunahing layunin ng pag -aaral na ito na mapatunayan at maisa-isa ang penomenang kultural at panlipunan ng isang lugar.
- Batay sa resulta ng pag -aaral, kaya lubos na sumasang-ayon ang mga guro, eksperto at mga mag -aaral.
- Isang proseso ng pag -aaral at pagsisiyasat ang pananaliksik upang matuklasan ang mga katotohanan tungkol sa paksa.
a. Paano ginamit ang mga salitang may salungguhit sa bawat pangungusap?
b. Ano ang tawag sa mga salitang ginagamit upang pag-ugnayin ang ideya o kaisipan sa isang pangungusap o talata?
c. Paano ito nakatutulong sa pagsulat ng isang sulatin o pananaliksik?
Suriin
[illustration: magnifying glass]
Basahin at suriin ang teksto. Pansinin kung paano ginamit ang mga salitang may salungguhit sa teksto. Sagutin ang mga katanungan. Bawat nbilang ay may katumbas na tatlong puntos sa tamang sagot.
Karakol
Ang Lungsod ng Heneral Trias sa Cavite ay mayaman sa mga pagdiriwang. Isa na rito ang Karakol.
Ang karakol ay isang prusisyon, isang pagpupugay sa mahal na patron na si Nuestra Señora Virgen del Santissimo Rosario, Reina de Caracol. Masaya ito dahil ang mga kalahok dito ay sumasayaw sa saliw ng naglalakasan at masayang tugtugin. May mga banda pa mula sa iba’t ibang lugar.
Alamin natin kung ano ang pinag-ugatan ng pagdiriwang at tradisyon na ito.
Noong unang panahon, isang gabi, isang malakas na bagyo ang tumama sa Kamaynilaan at karatig probinsiya nito na nag-iwan ng pagkasawi ng buhay at pagkasira ng mga ari-arian. Hindi mabilang na manlalayag ang naabutan ng bagyo sa laot. Isa sa mga bangka ay galing Mindoro na may lulang mga kargamento. Sa lakas ng daluyong nang naglalakihang alon sanhi nang malakas na bagyo, halos lumubog ang bangka, kung kaya takot ang bumalot sa lahat ng mga sakay nito. Itinali nila ang kanilang mga sarili sa bangka para hindi umano sila anurin kung saan. Ang namumuno sa kanila’y pumunta sa cabin para tingnan kung ano ang kargamentong maari nilang maisalba. Hanggang sa napansin nito ang isang larawan ng Birhen ng Sto. Rosario. Nagbigay ito sa kanila ng pag-asa. Dito sila taimtim na nanalangin at nangako na kung ililigtas sila at mabigyan ng pagkakataong mabuhay pa ay patatayuan nila ito ng kapilya bilang papuri at pasasalamat sa oras na makaahon sila sa dagat.
Dininig ng Birhen ang kaniyang panalangin. Lahat sila’y ligtas na nakarating sa baybayin. Nakadaong sila sa dalampasigan ng Mojon (ngayon ay Muzon) isang sitio sa noo’y baryo pa lamang na Salinas-Marsella. Bunga nito, nagpatayo nga ng maliit na kapilya ang mga sakay ng nasabing bangka nang may pasasalamat at tuwa sa kanilang puso. Inihabilin nila ang imahe ng mahal na birhen sa mga taga-Mojon. Umalis ang mga manlalayag na naiwan ang pamanang tradisyon, ang kapistahan ng nasabing patron.
Sa paglipas ng panahon, ang masayang pagdiriwang na ito, ay nakagawian na rin ng iba’t-ibang bayan sa Cavite at isa na rito ang Lungsod ng Heneral Trias, bilang pagpupugay sa patron ng kanilang lugar. Samakatuwid, ang tradisyong ito ay lumawak pa at ngayo’y isa na ring aktibidad ng kapistahan sa iba’t-ibang lugar sa mga karatig probinsiya.
- Tungkol saan ang tekstong binasa?
- Ano ang gampanin ng mga salitang may salungguhit?
- Ano kaya ang maaaring mangyari sa daloy ng ideya sa teksto kung wala ang mga salitang may salungguhit?
Pagyamanin
[illustration: stacked blocks]
Basahin ang mga pangungusap sa Hanay A. Piliin ang tamang sagot sa Hanay B upang makabuo ng pangungusap gamit ang angkop na pang-ugnay. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
| Hanay A | Hanay B |
|---|---|
| 1. Kultura ang humuhubog sa isang lipunan _____ dapat na pahalagahan ito. 2. Ito ang gagawan ng pag-aaral _____ nangangailangan ito ng maraming kasagutan. 3. Mahalagang itala ang mga sanggunian _____ hindi na makaabala sa pag-aaral. 4. Sa suliraning gagawan ng pag-aaral _____ na lutasin ang mga dapat gawin upang mabigyan ng angkop na rekomendasyon. 5. Isang rekomendasyon ng pag-aaral na gawin pang mas malakas ang pag-aaral _____ magiging mas makatotohanan ito. | a. sapagkat b. upang c. kaya d. samakatuwid e. dapat |
Isaisip
[illustration: light bulb]
Mahalagang magkakaugnay ang mga ideya sa pananaliksik upang maayos ang daloy ng mga kaisipan at mga salita sa bawat pangungusap, talata at sa lahat ng bahagi ng pananaliksik.
Angkop na mga Salita sa Pag-uugnay-ugnay ng mga Ideya
Tinatawag na kaisipan sa nililinang na talata ang ideya. Inilalahad ng ideya ang pangunahing kaisipan na layong ihatid ng sulatin. Sa puntong ito, kailangang pag-ugnayin ang mga kaisipan o sariling pag-unawa sa teksto upang mabuo ito at ang makatutulong dito ang paggamit ng angkop na mga salita.
Maaaring gumamit ng mga pang-ugnay na salita tulad ng sapagkat, at, kung gayon, samakatuwid at iba pang mga cohesive devices.
Sa pag-uugnay ng mga ideya sa literatura at pagpapaliwanag sa daloy at resulta ng pananaliksik madalas ginagamit ang ayon sa/kay, batay sa/kay, sinabi ni, dahil dito, bunga nito, resulta nito, at iba pa.
Isagawa
[illustration: hex nuts]
Bilang paglalahat, dugtungan mo ang mga pangungusap. Piliin ang tamang sagot mula sa loob ng ibabang kahon at isulat sa sagutang papel.
Natutunan ko ang ibat-ibang angkop na mga salita at pangungusap (1) _____ mapag-ugnay-ugnay ang mga salita. Nalaman ko rin na tinatawag na kaisipan sa nalilinang na talata ang (2). Inilalahad naman ng ideya ang (3) na layong ihatid ng sulatin.
Sa puntong ito, kinakailangang (4)_____ ang mga kaisipan o sariling pag-unawa sa teksto upang mabuo ito. Maaaring gumamit ng mga pang-ugnay na (5)_____, ngunit, at, kung gayon, samakatuwid atbp.
| ideya | sapagkat |
|---|---|
| pangunahing kaisipan | upang |
| pag-ugnayin |
Tayahin
[illustration: pencil and hand writing]
Sagutin ang sumusunod na katanungan. Isulat ang titik ng tamang sagot sa sagutang papel.
- Alin sa mga sumusunod na pangungusap ang may maayos at magkakaugnay ang ideya?
kung kaya takot ang bumalot sa lahat ng mga sakay nito sa lakas ng daluyong ng alon sanhi ng malakas na bagyo, halos lumubog ang barko
a. kung kaya takot ang bumalot sa lahat ng mga sakay nito sa lakas ng daluyong ng alon sanhi ng malakas na bagyo, halos lumubog ang barko.
b. sa lakas ng daluyong ng alon sanhi ng malakas na bagyo, halos lumubog ang barko, kung kaya takot ang bumalot sa lahat ng mga sakay nito
c. halos lumubog ang barko sa lakas ng daluyong ng alon sanhi ng malakas na bagyo kung kaya takot ang bumalot sa lahat ng mga sakay nito
d. halos lumubog ang barko kung kaya takot ang bumalot sa lahat ng mga sakay nito
- Tukuyin sa mga sumusunod na pangungusap ang magkakaugnay ang ideya sa paksang pinag-uusapan.
I. Ang “Caracol” ay salitang Kastila na ang ibig sabihin ay lakad-kuhol (snail-like-pace) sa kadahilanang, may kabagalan ng takbo ang prusisyong ito.
II. Ang sinaunang Karakol ay nahahati sa dalawang bahagi. Una, ang Karakol del Mar at ang Karakol dela Tierra. Ang Karakol del Mar ay karakol sa dagat o fluvial procession. May mga gayak na mga bulaklak ang andas ng patron at ilalagay sa malaking bangkang pangisda, saka inililibot sa dagat.
III. Pangalawa ay ang Karakol dela Tierra o karakol sa lupa. Isinasagawa ito pagkatapos ng karakol sa dagat. Pagsapit sa dalampasigan, ililipat ang andas, pagkatapos ay papasanin ng mga deboto (karaniwa’y mga lalaki).
IV. Impluwensiya ng mga Kastilang sumakop sa ating bansa ang relihiyon, at ang pagdiriwang ng fiesta ay isa sa mga naipamana nila sa atin.
A. I, II, III C. III, IV, I B. II, III, IV D. IV, I, II
- Alin sa sumusunod ang di-kaugnay na pahayag ukol sa paksa?
A. Ang COVID-19 ay isang uri ng sakit na nakamamatay. Lubhang mapanganib ang sakit na ito. Marami ang binawian ng buhay, napalayo sa pamilya, at maraming bagay ang hindi na nagagawa tulad ng dati.
B. Hindi na tayo nakatutungo sa bahay-panambahan upang magpasalamat, humiling at magpuri sa Panginoon dahil sa virus na ito.
C. Masaya ang mga batang naghahabulan sa gitna ng malakas na buhos ng ulan. May bata, dalaga’t binata at kahit matatanda. Sabik na sabik ang bawat isa bunga na rin siguro ng mainit na panahon.
D. Maging ang pagbabalik-eskwela ng mga mag-aaral ay hindi na natuloy dahil sa pandemya.
- Tukuyin sa hanay ng mga salita ang magkakaugnay para sa isang paksa.
A. kape, asukal, pandesal, face mask at face shield B. doctor, nurse, oxygen, reseta, ambulance, lugaw at itlog C. ECQ, GCQ, MECQ, Quarantine, at walang lalabas D. bakuna, register, pila, pahinga, prutas at vitamins
- Alin ang totoo tungkol sa pag-uugnay-ugnay ng ideya?
I. Tinatawag na kaisipan sa nililinang na talata ang ideya. Inilalahad ng ideya ang pangunahing kaisipan na layong ihatid ng sulatin.
II. Maaaring gumamit din ng mga pang-ugnay na salita tulad ng sapagkat, at, kung gayon, samakatuwid at iba pa sa pag-uugnay ng mga ideya
III. Sa puntong ito, kailangang pag-ugnayin ang mga kaisipan o sariling pang unawa sa teksto upang mabuo ito at ang makakatulong dito ay ang paggamit ng angkop na mga salita.
IV. Masasabing magkakaugnay ang ideya kung dumaan ito sa pagsusuri o pananaliksik, ibig lang sabihin na sinang-ayunan ito ng mga respondent.
A. I,II,II C. III, IV,I B. II, III, IV D. IV,III, II
- Maaaring gumamit ng mga _____ upang mapagdugtong-dugtong ang mga ideya
A. Pandiwa C. Pang-ugnay B. Panghalip D. Pag-angkop
- Ang paggamit, pagpapaunlad at pagpapalaganap ng Wikang Filipino ay nakasaad sa Saligang Batas ng 1987, Artikulo XIV, Seksiyon 6_____ito ay naaayon sa batas.
A. ngunit C. kung gayon B. sapagkat D. subalit
- Hindi makatarungan at patas ang pag-alis ng asignaturang Filipino sa kolehiyo_____pinapatay nito ang Panitikang Pilipino.
A. Marahil C. ayon dito B. sapagkat D. samakatuwid
- _____ dating Pangulong Ramon Magsaysay “Huwag ikahiya ang ating wika sapagkat ito ang diwa ng ating bansa”.
A. Ayon kay C. Ating B. Huwag D. Sapagkat
- Ang tangi mong magagawa _____maging bayani at dakila sa iyong henerasyon ay isalba ang buhay ng sangkatauhan mula sa COVID-19 sa pamamagitan ng pananatili sa loob ng iyong tahanan. Magkaroon ng malasakit sa sarili, sa iyong mahal sa buhay at sa kapwa-tao.
A. subalit C. upang B. ngunit D. sa lalaong baga’y
- _____ Jocson (2016), malalaman ang mga angkop na salitang gagamitin kung kaugnay ito ng paksang gagawan ng pananaliksik at kung nagpapakilala ito ng pangangailangan sa bawat bahagi nito. Maaaring gumamit din ng mga pang-ugnay na salita tulad ng sapagkat, at, kung gayon, samakatuwid at iba pa.
A. Subalit C. Kung gayon B. Datapuwat D. Batay kay
- Wala namang batas o kautusang nagtatakda sa kung anong wika ang gagamitin sa pagpapalaganap ng salita ng Diyos. Ano mang wika ang gamit basta’t ito’y hindi lumilihis sa tunay na konteksto at kahulugan, hindi naman ito makapagpapabago sa tunay na kalagayan ng iyong paniniwala at pananampalataya. _____ang paggamit ng Taglish sa Bibliyang New Testament ay walang nilalabag sa aspetong moral man o legal.
A. Kung gayon C. Marahil B. Subalit D. Datapuwat
- Alin sa sumusunod ang hindi kaugnay na pahayag ukol sa paksa?
A. Ang panalo ni Hidilyn Diaz ay panalo ng buong sambayanang Pilipino. B. Ang pagbibigay ng suporta sa mga atletang Pilipino ay higit na makatutulong sa pagkamit ng maraming medalya ng ating bansa. C. Panahon na naman ng pangangampanya para sa nalalapit na halalan kung kaya nauuso na naman ang siraan at bangayan. D. Ang pagbibigay ng tulong sa mga atleta ay dapat isinasagawa bago pa siya lumaban at hindi lamang kapag nanalo na.
- Hindi mo kinakailangang humawak ng tabak o baril _____ makipaglaban para lamang matawag na bayani at dakila. Hindi mo kailangang makibaka sa pamamagitan ng panulat o nobela para puksain ang kalaban.
A. upang C. subalit B. marahil D. sapagkat
15.Pagsunod-sunurin ang pangungusap sa kahon upang makabuo ng isang talata na magkakaugnay ang ideya.
I. Ang kulturang ito ay nabibigyang anyo, naipahahayag, at naipapasa sa ilang henerasyon sa pamamagitan ng wika.
II. Ito rin ang nag -uugnay sa mga tao sa isang kultura, at sa pamamagitan nito ang kultura ay maiintindihan at mapahahalagahan maging sa mga taong hindi napaloob sa tinutukoy na kultura.
III. Samakatuwid, ang wika ay ang nagbibigay anyo sa diwa at saloobin ng isang kultura.
IV. Habang natutuhan ng isang bata ang kanyang katutubong wika, unti-unti rin niyang naisasabuhay ang kanyang kultura.
A. I, IV, III, II B. I, II, III, IV C. IV, III, II, I D. I, IV, II, III
Karagdagang Gawain
Binabati kita dahil natapos mo nang matagumpay ang mga pagsubok sa modyul na ito. Dahil dito, gusto kong maging handa ka sa susunod na pagsubok na iyong kahaharapin. Ngayon pa lamang ay paghandaan mo ang aktuwal na pagsulat ng pananaliksik. Maghanda ng pamagat o titulo ng iyong isasagawang pananaliksik na tumatalakay sa wika at kulturang Pilipino.
Susi sa Pagwawasto
[transcriber’s note: the answer key on this page is printed upside down; the entries below are read in the upright orientation]
Tayahin
- B
- A
- C
- C
- A
- C
- C
- B
- A
- C
- D
- A
- C
- A
- A
Isagawa
- upang
- ideya
- pangunahing kaisipan
- pag-ugnayin
- sapagkat
Subukin
- D
- C
- A
- A
- A
- D
- A
- B
- D
- B
- A
- D
- A
- B
- D
Sanggunian
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply