This is the Senior High School self-learning module for Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino, Quarter 2 (Ikalawang Markahan), Module 11: “Kakayahang Pragmatiko” (pragmatic competence). It teaches learners to work out what a speaker really means and intends, based on the words they choose, how they say them, and how they act. The module is a first edition (2021) prepared by DepEd Region 4A CALABARZON, with Ruben S. Montoya as writer.
On this page 6 sections
What learners will learn
The module’s learning competency (kasanayang pampagkatuto) is:
- Nahihinuha ang layunin ng isang kausap batay sa paggamit ng mga salita at paraan ng pagsasalita (infers the purpose of a speaker based on their choice of words and way of speaking), F11WG II f 88
Its objectives (layunin) are for learners to:
- Identify the meaning of what a speaker says (berbal, verbal) and does (di-berbal, nonverbal) in order to infer their purpose
- Understand why using verbal and nonverbal expression correctly matters in giving a clear message
- Infer a speaker’s purpose based on their words and way of speaking
What is kakayahang pragmatiko?
The module defines kakayahang pragmatiko as the effective use of language to express intentions and meanings that fit the context of a conversation. It also means being able to tell what is implied by what is said, what is left unsaid, and how people act. It includes skills such as recognizing requests, responding politely to compliments or apologies, recognizing jokes, and keeping a conversation flowing.
Citing Jocson (2016), the module explains that every statement has two parts: what is said, and what is implied (ipinahihiwatig). Its examples:
- “Ay naku, naiwan pala ang wallet ko” (Oh no, I left my wallet). The pragmatic meaning: the speaker wants to be treated or wants to borrow money.
- Someone picks up flowers from the table, smells them, reads the small note, and smiles. The pragmatic meaning: they liked both the giver and the gift.
Verbal and nonverbal communication
- Berbal (verbal): meaning expressed through words, the main way of keeping in touch with others. Example: “Naiinis ako sa sinabi niya” (I’m annoyed by what he said), so the speaker does not want to talk for now.
- Di-berbal (nonverbal): meaning shown without words, through facial expression, hand gestures and movement, color, or symbols. Example: someone rolls their eyes at what was said and suddenly turns away.
Reading meaning in songs
The module uses the song “Upuan” by Gloc 9 to show how lyrics carry hidden meanings. For example:
| Pahiwatig (implied line) | Meaning given by the module |
|---|---|
| Tao po, nandyan po ba kayo sa loob ng malaking bahay at malawak na bakuran | The office or workplace of politicians, such as the town hall, capitol, or Malacañang Palace |
| Wala namang kasal pero marami ang naka-barong | Guards wearing barong |
| Mga plato’t kutsara na hindi kilala ang tutong | Fine, expensive things, in other words, things of the rich |
Learners then interpret more lines themselves, such as “Ang tao na nagmamay-ari ng isang upuan” (the person who owns a chair) and “Subukan n’yo namang tumayo” (try standing up). A second song, “Paruparong Bukid,” asks learners to list the words describing the butterfly in each stanza, describe the image they form, and infer who or what the butterfly is.
Same word, different purpose
The practice activities show that meaning depends on context:
- Choosing between similar word pairs such as walisin and walisan, iwan and iwanan, and hagdan and hagdanan to complete sentences correctly.
- Using “umuwi ka na” (go home now) once to drive someone away and once to persuade them.
- Using “kanser” once as slang for a weak teammate in the game ML and once to mean the disease.
Parts of the module
- Alamin: the competency and objectives.
- Subukin: a 15-item multiple-choice pretest on the meaning and purpose of statements, including lines from Filipino literature and songs.
- Balikan: forming sentences that fit the listener, topic, place, time, and purpose.
- Tuklasin: the “Upuan” lyrics activity.
- Suriin: the “Paruparong Bukid” analysis questions.
- Pagyamanin: word-choice and situation-based sentence exercises.
- Isaisip: the summary of key ideas.
- Isagawa: inferring the message of the DepEd Secretary in a video on DepEd survey results, scored with a rubric (10, 4, or 2 points).
- Tayahin: a 15-item final test.
- Karagdagang Gawain: preparing for a critical essay on how different social and cultural groups in the Philippines use language.
- Susi sa Pagwawasto: the answer key for Subukin, Pagyamanin, and Tayahin.
How to use this module
- Learners: Start with the pretest to see what you already know, then work through each part in order. Write your answers on a separate sheet of paper; do not write on the module, so others can use it. Check your work honestly with the answer key, and contact your teacher if any lesson is hard to understand.
- Parents and guardians: The module comes with a Gabay sa Guro/Tagapagdaloy (teacher or facilitator guide) with reminders and strategies for helping your child at home.
- Teachers: The pretest shows which learners need extra help. A teacher note after Balikan reminds you to prepare learners for the next part once they finish the questions.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this module for?
It is a Senior High School module for Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino, Quarter 2, Module 11. Its competency code is F11WG II f 88.
What does kakayahang pragmatiko mean?
It is pragmatic competence: using language effectively to express intentions and meanings that fit the context, and recognizing what is implied by what people say, leave unsaid, and do.
What is the difference between berbal and di-berbal communication?
Berbal (verbal) communication uses words, while di-berbal (nonverbal) communication uses facial expressions, gestures, movement, colors, or symbols instead of words.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto gives answers for the Subukin pretest, the Pagyamanin word-choice exercise, and the Tayahin final test.
Can learners write on the module?
No. The module asks learners to keep it clean for others and to write all answers on a separate sheet of paper.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino Ikalawang Markahan-Modyul 11: Kakayahang Pragmatiko
[illustration: group of students studying outdoors and indoors, with a teacher, a globe, and a child writing by a lantern]
CO_Q2_KPWKP SHS Module 11
Pambungad sa Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino Alternative Delivery Mode Ikalawang Markahan – Modyul 11: Kakayahang Pragmatiko Unang Edisyon, 2021
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________
Department of Education – Region 4A CALABARZON
Office Address: Gate 2 Karangalan Village, Brgy. San Isidro, Cainta, Rizal Telefax: 02-8682-5773/8684-4914/8647-7487 E-mail Address: lrmd.calabarzon@deped.gov.ph
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Ruben S. Montoya Editor: Jonathan F. Bernabe Tagasuri: Elisa N. Lajera, Perlita E. Dela Cruz, Maribeth C. Rieta, Nerlito M. Del Mundo, Julie Anne V. Vertudes Tagaguhit: Romdel F. Partoza Tagalapat: Leonila L. Custodio Tagapamahala: Francis Cesar B. Bringas Job S. Zape, Jr. Ramonito O. Elumbaring Reicon C. Condes Elaine T. Balaogan Fe M. Ong-ongowan Rommel C. Bautista Galileo L. Go Randy D. Punzalan Elpidia B. Bergado Noel S. Ortega Maribeth C. Rieta
Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino Ikalawang Markahan- Modyul 11: Kakayahang Pragmatiko
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
[illustration: hand pressing a button icon]
Ang iyong isasagawang pag-aaral gamit ang modyul na ito ay tutugon sa dapat mong malaman at matutuhang kasanayan. Ito ay batay sa sumusunod:
Kasanayang Pampagkatuto:
Nahihinuha ang layunin ng isang kausap batay sa paggamit ng mga salita at paraan ng pagsasalita F11WG II f 88
Layunin:
- Natutukoy ang kahulugan ng sitwasyong sinasabi (berbal) at ikinikilos ng taong kausap (di-berbal) upang mahinuha ang layunin nito
- Nauunawaan ang kahalagahan ng wastong paggamit ng berbal at di-berbal na pagpapahayag sa pagbibigay ng malinaw na mensahe
- Nahihinuha ang layunin ng isang kausap batay sa paggamit ng mga salita at paraan ng pagsasalita
CO_Q2_KPWKP SHS Module 11 1
Subukin
[illustration: hand holding a pencil icon]
Tukuyin ang layunin at kahulugan ng salita o pahayag batay sa paggamit at paraan ng pagsasalita. Isulat ang titik ng tamang sagot sa sagutang papel.
Dumating si Marco na tumatagaktak ang pawis habang haplos ang lalamunan.
a. nagugutom
b. nauuhaw
c. di-makalunok
d. di-makahinga“Hindi kita agad nakita“, banayad na wika ni Rhina.
a. nag-usisa
b. nagdududa
c. nagpapaumanhin
d. nagpapasensiyaAng buhay ay guryon: marupok, malikot, dagiti’t dumagit saan man sumuot…
- Ildefonso Santos, Ang Guryon
a. pagsubok sa buhay
b. problema/suliranin
c. isang laruan
d. pangarap
- Ildefonso Santos, Ang Guryon
Lumuha ka, aking Bayan; buong lungkot mong iluha ang kawawang kapalaran ng lupain mong kawawa.
- Amado V. Hernandez, Kung Tuyo na ang Luha Mo, Aking Bayan
a. damdamin
b. pag-ibig sa bayan
c. pagliligtas sa bayan
d. mga pasakit/pagdurusa ng bayan
- Amado V. Hernandez, Kung Tuyo na ang Luha Mo, Aking Bayan
May mga taong bukod sa hangad na tularan ang lalong walang habas na ibon: ang Agila, ay may mga palatandaan pa rin ng buwitre, ng kuwago at ng malaking bayakan na sumisipsip ng dugo ng tao.
- Amado V. Hernandez, Mga Ibong Mandaragit
a. katakawan
b. kasakiman
c. kabulastugan
d. gahaman sa yaman
- Amado V. Hernandez, Mga Ibong Mandaragit
CO_Q2_KPWKP SHS Module 11 2
Ang pinunong may takot sa Diyos at marunong magpakumbaba at sa halip ang kapakanan ng taong kanyang nasasakupan ang isinasaisip ay isang mahusay na pinuno.
a. duwag
b. matulungin
c. mahabagin
d. may pananampalatayaBinibigyan kita ng karunungang walang kapantay maging sa mga nauna, maging sa susunod pa sa iyo. At bibigyan kita ng mga bagay na hindi mo hinihingi; kayamanan at karangalan na di mapapantayan ng sinumang hari sa tanang buhay mo.
a. dunong
b. kaligtasan
c. kapayapaan
d. kaluwalhatianKaya nga mas mabuti pa minsan na ikaw ay isang bulag, pipi at bingi na lamang.
a. pakialamero
b. mapagkunwari
c. mapagpanggap
d. walang pakialamHuwag ka munang magbunyi sapagkat hindi pa tapos ang laban, alam mo namang marami pa ang maaaring mangyari pagdating sa huling minuto ng laro.
a. Ipagdiwang ang nalalapit na tagumpay
b. Kitang-kita na ang panalo, dapat nang magsaya
c. Huwag na munang magsaya hindi pa tapos ang laban.
d. Huwag magpakatiwala, sapagkat marami pa ang maaaring mangyari.“At kayo na nakaupo, subukan nyo namang tumayo upang matanaw ninyo ang tunay na kalagayan ko”.
- Gloc 9
a. guro
b. doctor
c. politiko
d. nag-oopisina
- Gloc 9
“Kapag ang tubig ay magalaw, ang ilog ay mababaw”.
a. Ang taong walang kibo, nasa loob ang kulo.
b. Ang taong masalita ay maraming nalalaman.
c. Ang taong hindi masalita ang totoong may malawak na kaalaman.
d. Huwag kang maliligo kapag ang ilog ay malabo ang tubig at mababaw.
CO_Q2_KPWKP SHS Module 11 3
“Hayaan mong paghilumin ng panahon ang sakit na iyong mararamdaman”. Ang pahayag ay nangangahulugan ng:
a. Matutong magpatawad
b. Ang sakit ay lumalaganap tuwing masama ang panahon
c. Kusang nawawala ang galit o poot sa paglipas ng panahon
d. May malaking kaugnayan ang lagay ng panahon sa iyong nararamdaman“Hindi ko madadala rito. Baka makagalitan ako ni Nanay. Kung gusto niyo’y sasabihin ko na lang kung ano ang tabas, kung ano ang tela, kung ano ang kulay, kung may laso o bulaklak.”
- Fanny Garcia, Sandaang Damit
a. Pagtutol
b. Panunuya
c. Paniniyak
d. Pagpapaliwanag
- Fanny Garcia, Sandaang Damit
Hindi ko na ibig na maging halaman na namumulaklak ng may bango’t kulay. At sa halip nito’y ibig ko na lamang maging lupa ako’t magsilbing taniman.
- David T. Mamaril, Lupa at Halaman
a. Pagtutol
b. Panunuya
c. Paniniyak
d. Pagpapaliwanag
- David T. Mamaril, Lupa at Halaman
Nakalaan akong maglamay: lupa ang simula ng lahat ng bagay, diyan din sisibol ang binhi ng bagong pag-asa at buhay.
- Amado V. Hernandez, Lupa.
a. Pagtutol
b. Panunuya
c. Paniniyak
d. Pagpapaliwanag
- Amado V. Hernandez, Lupa.
CO_Q2_KPWKP SHS Module 11 4
Aralin 11 Kakayahang Pragmatiko
Mahalagang magkaroon ka ng kaalaman at kasanayan sa pagbibigay ng kahulugan sa mga salita batay sa sitwasyon. Paghihinuha sa layunin o pakay ng kausap na may mahalaga upang maging maayos ang relasyon ng kausap at kinakausap.
Balikan
Bumuo ng pangungusap na wastong nagagamit ang mga salita at paraan ng paggamit nito sa mga usapan o talakayan batay sa:
- kausap
- pina-uusapan
- lugar
- panahon
- layunin
Mga Tala para sa Guro
Matapos sagutan ang mga tanong, ihanda ang mga mag-aaral para sa susunod na bahagi ng modyul
Tuklasin
Ang Kakayahang Pragmatiko ay tumutukoy sa mabisang paggamit ng wika upang makapagpahayag ng mga intensyon at kahulugan na aayon sa konteksto ng usapan at gayundin, natutukoy ang ipinahihiwatig ng sinasabi, di-sinasabi at ikinikilos ng usapan, kung gayon ang pagsusuri sa kahulugan ng mga salita sa kantang “Upuan” ni Gloc9 ay magpapaliwanag tungkol dito.
| Pahiwatig | Literal na Kahulugan |
|---|---|
| Tao po, nandyan po ba kayo sa loob ng malaking bahay at malawak na bakuran. | Ang tinutukoy ay opisina o lugar kung saan nagtatrabaho ang mga politiko, maaring munisipyo, kapitolyo o Palasyo ng Malacanang |
| Wala namang kasal pero marami ang naka-barong | Mga guwardiya na ang suot ay barong |
| Mga plato’t kutsara na hindi kilala ang tutong | Mga magaganda o mamahaling kagamitan sa ibang salita ay pangmayaman |
Ang kakayahang magbigay ng wastong kahulugan sa gamit ng salita at paraan kung paano unawain ang konteksto nito sa pahayag ay ang tinatawag na Kakayahang Pragmatiko.
Upang masubok ang kakayahan mo ukol dito, ipagpatuloy ang pagbibigay ng kahulugan sa mga salitang may salungguhit mula sa teksto.
Sipi mula sa kantang “Upuan” ni Gloc9
[illustration: two chairs beside the song lyrics]
Tao po, nandyan po ba kayo sa loob ng
malaking bahay at malawak na bakuran
Mataas na pader pinapaligiran
At naka-pilang mga mamahaling sasakyan
Mga bantay na laging bulong ng bulong
Wala namang kasal pero marami ang naka-barong
Lumakas man ang ulan ay walang butas ang bubong
Mga plato’t kutsara na hindi kilala ang tutong
At ang kanin ay simputi ng gatas na nasa kahon
At kahit na hindi pasko sa lamesa ay may hamon
Ang sarap sigurong manirahan sa bahay na ganyan
Sabi pa nila ay dito mo rin matatagpuan
Ang tao na nagmamay-ari ng isang upuan
Na pag may pagkakatao’y pinag-aagawan
Kaya naman hindi niya pinakakawalan
Kung makikita ko lamang siya ay aking sisigawanKayo po na nakaupo,
Subukan n’yo namang tumayo,
At baka matanaw, at baka matanaw na n’yo
Ang tunay na kalagayan ko.
Pahiwatig Literal na Kahulugan
- kahit na hindi Pasko sa lamesa ay may hamon
- Ang tao na nagmamay-ari ng isang upuan
- Subukan n’yo namang tumayo
Suriin
Basahin at suriin ang mga salita at paraan ng paggamit ng salita sa awit, upang mahinuha ang kahulugan nito. Gawin ang gawain at sagutin ang mga katanungan sa ibaba.
Paruparong Bukid
[illustration: two butterflies with dotted trails]
Paruparong bukid na lilipad-lipad
Sa gitna ng daan papaga-pagaspas
Isang bara ang tapis
Isang dangkal ang manggas
Ang sayang de kola
Isang piyesa ang sayadMay payneta pa siya
May suklay pa man din
Nagwas de-ohetes ang palalabasin
Haharap sa altar
At mananalamin
At tsaka lalakad nang pakendeng-kendengParu-parong bukid na lilipad-lipad
Sa gitna ng daan papaga-pagaspas
Isang bara ang tapis
Isang dangkal ang manggas
Ang sayang de kola
Isang piyesa ang sayad
a. Ano-anong salita ang ginamit upang ilarawan ang paruparong bukid sa una, ikalawa at ikatlong stanza?
| Mga Salitang Naglalarawan sa Paruparo | Nabuong Imahe batay sa Pagkakagamit ng Salita |
|---|---|
| Unang Stanza: | |
| Ikalawang Stanza: | |
| Ikatlong Stanza: |
b. Matapos na naitala ang mga salitang naglalarawan tungkol sa paruparo at maibigay ang nabuong imahe batay sa paglalarawan, mahihinuha mo ba kung ano/sino ang Paruparo? Bakit?
c. Ano ang layunin ng mga salitang ginamit sa awit?
d. Mula sa iyong mga kasagutan, ano ang tinatawag na Kakayahang Pragmatiko?
Pagyamanin
A. Piliin ang angkop na salita sa loob ng panaklong upang mabuo ang diwa ng pangungusap.
- Kailangan na nating (walisin, walisan) ang mga nahulog na tuyong dahon. Huwag din nating kalimutang (walisin, walisan) ang likod-bahay.
- “Nay, huwag mo akong (iwan, iwanan), wala akong kasama rito eh. Pero kung kailangan mo talagang umalis, (iwan, iwanan) mo ako ng pera”.
- Nagmamadali siyang pumanhik sa (hagdan, hagdanan) upang tanawin sa bintana ang papaalis na kasintahan. Pagkatapos, malungkot siyang naupo sa may (hagdan, hagdanan).
B. Bumuo ng mga pahayag sa pamamagitan ng pagpili ng angkop na salita at paraan ng paggamit nitó sa mga usapan batay sa mga sumusunod na sitwasyon.
Sitwasyon 1: Gagamitin sa pangungusap ang salitang “umuwi ka na” bílang pagtaboy.
Pangungusap 1.1: “Umuwi ka na, kanina ka pa inom nang inom, daig mo pa ang mauubusan ng alak.”
Sitwasyon 2: Gagamitin ang salitang “umuwi ka na” na may layuning humikayat.
Pangungusap 2.1: _____________________________________________________________
Sitwasyon 3: Paggamit ng salitang kanser bílang mahina o pabuhat sa larong ML.
Pangungusap 3.1: “Nakakayamot ka naman, pare, isa kang kanser, talo tuloy táyo sa laro.”
Sitwasyon 4: Paggamit ng salitang kanser na tumutukoy sa isang karamdaman**.**
Pangungusap 4.1: _____________________________________________________________
Isaisip
Kakayahang Pragmatiko
Ang Kakayahang Pragmatiko ay mabisang paggamit ng yaman ng wika upang makapagpahayag ng mga intensyon at kahulugan na aayon sa konteksto ng usapan at gayundin, natutukoy ang ipinahihiwatig ng sinasabi (berbal), di-sinasabi (di-berbal) at ikinikilos ng usapan. Ito’y kasanayan sa pagtukoy sa mga pakiusap, magalang na pagtugon sa mga papuri o paumanhin, pagkilala sa mga biro, at pagpapadaloy ng usapan.
Ayon kay Jocson (2016), ang bawat pahayag o pangungusap ay nagtataglay ng dalawang bahagi: kung ano ang sinasabi at kung ano ang ipinahihiwatig (implied o implicative).
Halimbawa:
“Ay naku, naiwan pala ang wallet ko”
Pagsusuri:
May kahulugang pragmatiko na gustong magpalibre o mangungutang.
Dinampot ang bulaklak sa mesa, bahagyang inamoy, binasa ang nakasulat sa maliit na papel, at napangiti.
Pagsusuri:
May kahulugang pragmatiko na nagustuhan ang nagbigay at ang ibinigay.
Ang kakayahang pragmatiko ay maaaring:
a. Berbal – sinasabi gamit ang mga salita sa pagpapahayag at pangunahing paraan upang mapanatili ang pakikipag-ugnayan.
Halimbawa:
“Naiinis ako sa sinabi niya”, ayoko munang makipag-usap.
b. Di-berbal– di ginagamitan ang salita at sa halip ay ipinakikita sa ekspresyon ng mukha, kumpas at galaw ng kamay, kulay maging simbolo ang paraan ng pagpapahayag.
Halimbawa.
Umirap siya sa sinabi at biglang tumalikod sa kausap.
Isagawa
Ibigay ang iyong paghihinuha sa nais ipabatid na mensahe ng ating mahal na kalihim.
[photo: video thumbnail reading “DepEd Survey Results: Maraming Parents at Teachers ang May Internet”, with DepEd and Sulong Edukalidad logos and an older woman in a red jacket]
Rubriks sa Pagmamarka
| Pamantayan: 10 Puntos | Pamantayan: 4 Puntos | Pamantayan: 2 Puntos | Puntos |
|---|---|---|---|
| Malinaw na nabibigyang hinuha ang kahulugan ng mga salita at pahayag | Malinaw na nabibigyang hinuha ang kahulugan ng mga salita at pahayag subalit may kaunting paglihis sa kahulugan | Hindi gaanong nabibigyang linaw ang pagbibigay hinuha sa pahayag |
Tayahin
Tukuyin ang layunin at kahulugan ng salita o pahayag batay sa paggamit at paraan ng pagsasalita. Isulat ang titik ng tamang sagot sa sagutang papel.
“Mas mapapadali sana ang paggawa ng saliksik kung pagsasama-samahin natin ang ating kaalaman at mga kagamitan”.
a. Nais maghanap ng mga sasagot sa maaring gagastusin
b. Nagpapahiwatig na pangkatan ang pagsasagawa ng pananaliksik
c. Nagpaparinig na makabubuti kung magtutulungan ang bawat miyembro
d. Sa pamamagitan ng sama-samang paggawa ay matitiyak ang kasiyahan sa bawat isa“Nagkasabay-sabay na ang mga gawain, hindi ko na alam ang uunahin, pero madali lang naman sana ang saliksik, ang problema lang talaga ilang araw lang at ipapasa na kaagad”.
a. Hindi alam ang uunahin
b. Nagrereklamo sa sabay-sabay na pagbibigay ng gawain
c. Naiinip at gustong matapos kaagad ang ginagawang riserts
d. Gustong humiling nang mas mahabang oras sa pagsasagawa ng pananaliksik“Uy! Ikaw pala ang nanalo sa patimpalak sa Spoken Word Poetry, alam mo masarap ang kape d’yan sa labasan.”
a. Masarap ang kape sa labasan
b. Nais na magpalibre ng kape sa labasan
c. Pinamamalita na masarap ang kape sa labasan
d. Pinamamalita ang pagkapanalo sa Spoken Word PoetryDati hindi ako kumakain ng maanghang, dati hindi rin ako mahilig sa mga kantang maiingay, ayaw ko ng basketbol, hindi rin ako nanonood sa sinehan, ayaw ko ring sumakay sa motor, pero bakit ngayon ginagawa ko na ang lahat nang iyon kapag kasama ko siya?
a. Dahil masaya siyang kasama
b. Maaaring mahal n’ya na ito
c. Gusto n’ya lang na may kasama
d. Ayaw n’ya na mapahiwalay dito“Sige po, salamat. Katatapos ko lang po kasing kumain.”
a. Busog pa siya.
b. Nahihiya s’yang kumain.
c. Galit siya sa nagyayang kumain.
d. Mas maiging magtiis sa gutom, kaysa masabihan ng patay-gutom.Bawal ang utang, bukas na lang.
a. Hindi nagpapautang
b. Bawal ang utang ngayon, bukas pwede
c. Ipinagbabawal ang hindi pagbabayad sa utang
d. Kapag nagbayad ka ngayon, bukas pwede ka na namang mangutang“Ang paggawa ng kabutihan ay may magandang balik. Ang pag-ibig sa kapwa ang pagpapakita ng totoong pagmamahal ng tao sa Diyos.” Ang maaring nagsasalita ay isang__________________
a. Guro
b. Pari
c. Kaibigan
d. MagulangHalos nagtutungayaw at hindi magkamayaw ang ina sa paggawa.
a. Nagagalit
b. Nag-iisip
c. Abalang-abala
d. NagpapahingaParang binagsakan ako ng langit ng mabalitaan kong pumanaw na ang aking ina. Halos hindi ko na alam ang aking gagawin.
a. Pagtugon sa pangangailangan
b. Layunin ng pahayag na ilarawan ang pangyayari sa malikhaing paraan
c. Layunin ng pahayag na magpahayag ng sariling damdamin o opinyon
d. May layuning magpatatag at magpanatili ng relasyong sosyal sa kapwa tao“Baka magkasakit na kayo niyan. Hindi masamang tumulong sa kapwa, kaya lang, talagang malaki na ang ipinangayayat ninyong dalawa.”
- Genoveva E. Matute, Jesus, Nariyan Ka Pa Ba?
a. Pagtutol
b. Panunuya
c. Paniniyak
d. Pagpapaliwanag
- Genoveva E. Matute, Jesus, Nariyan Ka Pa Ba?
“Maski kapkapan n’yo ako, e, wala kayong makukuha sa akin,” ang sabing pagatul-gatol na nilalabasan ng dugo sa ilong. “Hindi ko kinukuha ang inyong pitaka.”
-Benjamin P. Pascual, Ang Kalupi
a. Pagtutol
b. Panunuya
c. Paniniyak
d. Pagpapaliwanag“May dalawang oras na yata tayong naglalakad a, baka hindi natin nalalaman, e, nasa Siberia na tayo.”
-Edgardo Reyes, Lugmok na ang Nayon
a. Pagtutol
b. Panunuya
c. Paniniyak
d. PagpapaliwanagAko’y isang sirena kahit anong sabihin nila ako ay ubod ng ganda.
- Gloc9, Sirena
a. Bakla
b. Busina
c. Miss Universe
d. Taong may kaliskis
- Gloc9, Sirena
Amoy-tsiko ang drayber kaya hindi siya pinayagang magmaneho.
a. Lasing ang drayber
b. May putok ang drayber
c. May dalang tsiko ang drayber
d. May kakaibang amoy ang drayberPara ng halamang lumaki sa tubig, daho’y nalalanta munting ‘di madilig; ikinaluluoy ang sandaling init; gayundin ang pusong sa tuwa’y maniig.
a. Dapat ibigay ang kagustuhan ng bata hangga’t bata pa.
b. Laging diligin ang halaman, at nalalanta sa sikat ng araw
c. Huwag palakihing bigay-hilig ang bata upang lumaking madiskarte
d. Malalakas at matatatag ang mga batang pinalaki ng magulang na sunod ang gusto
Karagdagang Gawain
Binabati kita dahil natapos mo nang matagumpay ang mga pagsubok sa modyul. Dahil diyan, gusto kong maging handa ka sa susunod na pagsubok na iyong kahaharapin. Ngayon pa lamang ay paghandaan mo na ang pagbuo ng kritikal na sanaysay ukol sa iba’t ibang paraan ng paggamit ng wika ng iba’t ibang grupong sosyal at kultural sa Pilipinas.
Susi sa Pagwawasto
[transcriber’s note: this page is printed upside down. The table below is read in the order it appears once the page is turned right side up.]
| Tayahin | Pagyamanin: | Subukin |
|---|---|---|
| 1. B 2. D 3. B 4. B 5. B 6. A 7. B 8. A 9. B 10. A 11. C 12. B 13. A 14. A 15. C | 1. walisin, walisan 2. iwan, iwanan 3. hagdan, hagdanan Sa letrang B, batay sa paggamit ng mga salita sa pangungusap. | 1. B 2. C 3. A 4. D 5. D 6. D 7. A 8. D 9. D 10. C 11. C 12. C 13. D 14. D 15. D |
Sanggunian
De Laza, Crizel. 2016. Pagbasa at Pagsusuri ng Iba’t Ibang Teksto Tungo sa Pananaliksik. Rex Book Store
Jocson, Magdalena O. 2016. Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino. Vibal Group, Inc.
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph *
[transcriber’s note: the text layer of this page also contains a second address, “blr.lrpd@deped.gov.ph”, after the asterisk. It does not appear in the rendered page, so it is not transcribed here.]
Leave a Reply