This is the Health 5 self-learning module for Quarter 1 (Unang Markahan), Module 8: “Problemang Mental, Emosyonal at Sosyal: Sino-Sino ang Makatutulong?” (mental, emotional, and social problems: who can help?). It is written in Filipino for Grade 5 learners studying at home through Alternative Delivery Mode. After working through it, learners should be able to name the right people to turn to when they face mental, emotional, or social problems.
The module was prepared by the Department of Education Region VIII (first edition, 2020) and written by Corazon B. Samson.
What learners will learn
The module states one learning competency:
- Identify the appropriate resources and people who can help in dealing with mental, emotional, and social problems (H5PH-Id-18).
Key ideas in this module
The module has one lesson, Aralin 1, which shares the title of the module. It begins with a simple truth: no one can avoid problems, whether mental, emotional, or social. However big a problem is, it is important to solve it, so we need to know who can help us.
Three kinds of health problems
The early activities help learners sort words into the three areas of health:
- Mental (mental): about a person’s mind, for example matalas na isip (a sharp mind).
- Emosyonal (emotional): about a person’s feelings, for example masaya (happy) and depresyon (depression).
- Sosyal (social): about how a person gets along with others, for example kaibigan (friend) and pamilya (family).
The Tuklasin activity also defines pagod (tired, a condition of the body from too much work) and malusog (healthy, a body without sickness).
Do not keep problems to yourself
The Suriin section explains that problems affect our health, so we should not keep them to ourselves (huwag sarilihin). Instead, we should ask for advice from people we feel close to and trust. According to the module, these people include:
- Guro (teacher), described as our second parents in school
- Magulang (parents), who provide for our needs
- Kapatid (brothers and sisters), who, like our parents, are our first allies
- Mga kamag-anak (relatives), such as lolo (grandfather), tito (uncle), and ate (older sister)
- Mapagkakatiwalaang kaibigan (a trusted friend), someone we are comfortable with
- Guidance counselor (gabay tagapayo), someone we can go to when the teacher is not around
The Pagyamanin activity makes a useful point by contrast: a kaaway (enemy) and a hindi kakilala (stranger) are not among the people to approach for help.
Choosing whom to approach
In the Isagawa activity, learners decide whom they would go to first in real situations: a fight between siblings, bullying at school, being embarrassed at a show, having a crush, and being hurt by a classmate. They then reflect on how it feels to have someone to tell their problems to, why they trust that person, and whether that person helped ease their feelings.
Parts of the module
| Part | What learners do |
|---|---|
| Subukin (pretest) | Identify helpers in pictures and name family members |
| Balikan (review) | Label words as Emotional (E), Mental (M), or Social (S) |
| Tuklasin (explore) | Unscramble health-related words |
| Suriin (discuss) | Read who can help with problems |
| Pagyamanin (practice) | Pick the people who can help from a word box |
| Isaisip (remember) | Explain in a notebook who else could help |
| Isagawa (apply) | Choose whom to approach first in five situations |
| Tayahin (assessment) | Match descriptions to helpers and unscramble words |
| Karagdagang Gawain (extra activity) | Make a graphic organizer of people who can help |
How to use this module
- Learners: Start with the Subukin pretest to see what you already know, then go through each part in order. Do not write on the module; use separate answer sheets and a notebook as instructed. Check your work with the Susi sa Pagwawasto (answer key) only after answering, and be honest with yourself.
- Parents and guardians: Help your child understand the Filipino instructions, and talk through the Isagawa questions together. This is a good chance to remind your child that they can come to you with any problem.
- Teachers: Use the pretest results to see who needs more help. In the Pagyamanin answer key, the answers may be given in any order. Note that the Tayahin II answers are numbered 6 to 10 in the key.
Learners who have trouble understanding the lesson are encouraged by the module to contact their teacher right away.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this Health module for?
It is for Grade 5 Health, Quarter 1 (Unang Markahan), Module 8. It was prepared by DepEd Region VIII as a self-learning module for Alternative Delivery Mode.
What is the learning competency of this module?
Learners are expected to identify the appropriate resources and people who can help in dealing with mental, emotional, and social problems. The printed competency code is H5PH-Id-18.
Who can help with mental, emotional, and social problems according to the module?
The module lists the teacher, siblings, parents, relatives, a trusted friend, and the guidance counselor. It reminds learners not to keep their problems to themselves.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the Subukin, Balikan, Tuklasin, Pagyamanin, and Tayahin activities.
Is the module in English or Filipino?
The module is written in Filipino, with a few English terms such as guidance counselor.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Health – Unang Markahan – Modyul 8: Problemang Mental, Emosyonal at Sosyal: Sino-Sino ang Makatutulong?
5
Health
Unang Markahan – Modyul 8: Problemang Mental, Emosyonal at Sosyal: Sino-Sino ang Makatutulong?
[illustration: students reading and studying outdoors under a tree, a teacher helping a student at a desk, a student with a lantern and a globe, and other learners at study]
CO_Q1_Health 5_ Module 8
Diagonal stamp text along the right edge: PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI
Health – Ikalimang Baitang Alternative Delivery Mode Unang Markahan – Modyul 8: Problemang Mental, Emosyonal at Sosyal: Sino-Sino ang Makatutulong? Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na nag handa ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Corazon B. Samson
Editor: Monica R. Delleva, Mark Joevel C. Buante
Tagasuri: Vilma P. Adao, Prima S. Jabagat
Tagaguhit: Mary Jane A. Jataas
Tagalapat: Ma. Jayvee A. Garapan
Tagapamahala: Ramir B.Uytico Arnulfo M. Balane Rosemarie M. Guino Joy B. Bihag Ryan R. Tiu Nova P. Jorge Carmelino P. Bernadas Rey F. Bulawan Nicolas G. Baylan Neil G. Alas Imelda E. Gayda Abelardo G. Campani
Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________
Department of Education – Region VIII Office Address: Government Center, Cadahug, Palo, Leyte Telefax: 053 – 832-2997 E-mail Address: region8@deped.gov.ph
5
Health
Unang Markahan – Modyul 8: Problemang Mental, Emosyonal at Sosyal: Sino-Sino ang Makatutulong?
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
Ang mga angkop na mapagkukunan at mga tao na makatutulong sa pakikitungo sa mga problemang mental, emosyonal at sosyal ay lubos na kailangan. Ang kabuuan ng modyul na ito ay naglalayong magamit sa iba’t ibang sitwasyon. Sa tulong ng mga taong ito, mapabibilis at magiging maayos ang pakikitungo sa problemang mental, emosyonal at sosyal.
Pagkatapos basahin at sagutan ang modyul na ito, ikaw ay inaasahang may kakayahang makilala ang mga angkop na mapagkukunan at mga taong makatutulong sa pagtugon sa mga problemang mental, emosyonal at sosyal (H5PH-Id-18).
Subukin
I. Panuto: Kilalanin ang mga nasa larawan. Piliin sa loob ng kahon ang tamang sagot at isulat ito sa sagutang papel. Lagyan ng tsek (✓) sa tabi ng iyong sagot kung ang nasa larawan ay nakatutulong upang maiwasan ang mga problemang mental, sosyal at pandamdamin.
guro kapatid kaibigan magulang gabay tagapayo/guidance counselor
_____________ [illustration: a girl and a woman standing together]
_____________ [illustration: an adult seated at a desk with a child]
_____________ [illustration: a woman standing beside a blackboard with the letters A, B, C]
_____________ [illustration: two children standing side by side]
_____________ [illustration: a boy and a girl standing together]
II. Panuto: Kilalanin kung sino ang tinutukoy sa pangungusap. Piliin ang sagot sa loob ng panaklong. Isulat ito sa sagutang papel.
- tatay ng tatay mo (lolo, tito)
- kapatid na lalaki ng tatay mo (kuya, tito)
- nakatatandang kapatid na babae (ate, tita)
- binubuo ng ama, ina, at mga anak (pamilya, kaklase)
- kasama mo lagi sa loob ng paaralan (kaklase, magulang)
Aralin 1: Problemang Mental, Emosyonal at Sosyal: Sino-Sino ang Makatutulong?
Hindi maiiwasan ng tao ang pagkakaroon ng problema – problemang mental, emosyonal at sosyal. Ngunit gaano man kalaki ang problemang ating nararanasan, mahalagang masolusyonan natin ang mga ito. Dahil dito, kailangang malaman natin ang mga angkop na mapagkukunan at mga taong makatutulong sa ating pakikitungo sa mga problemang mental, emosyonal at sosyal.
Balikan
Panuto: Isulat ang E kung ang salita ay nakaaapekto sa Emosyonal na kalusugan, M kung Mental at S naman kung Sosyal. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.
_____ 1. kaibigan _____ 2. masaya _____ 3. pamilya _____ 4. depresyon _____ 5. matalas na isip
Tuklasin
Panuto: Ayusin ang mga letra upang makabuo ng salita na may kinalaman sa kalusugan ng tao. Basahin ang mga pangungusap bilang gabay sa pagsagot. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.
- GAPOD – kondisyon ng katawan dahil sa sobrang paggawa
- LENMAT – may kinalaman sa isipan ng tao
- ALSYOS – may kinalaman sa pakikitungo sa ibang tao
- SALOGUM – kondisyon ng katawan na walang sakit
- MOLESYONA – may kinalaman sa damdamin ng tao
Suriin
Ang problema ay nakaaapekto sa ating kalusugan kaya huwag sarilihin ang mga ito. Humingi ng payo sa mga taong nakapapalagayan ng loob. May mga taong makatutulong sa ating problemang mental, emosyonal at sosyal na kalusugan. Sila ang maaari nating malapitan upang mahingan ng payo hinggil sa ating mga problema. Ang mga taong ito ay kinabibilangan ng iyong guro, kapatid, magulang, mga kamag-anak, mapagkakatiwalaang kaibigan at guidance counselor.
Pagyamanin
Panuto: Tukuyin kung sino-sino sa mga sumusunod ang maaaring makatulong sa ating pakikitungo sa mga problemang mental, emosyonal at sosyal. Piliin ang sagot sa loob ng kahon at isulat sa sagutang papel.
guro kaaway kapatid kaibigan magulang hindi kakilala gabay tagapayo/guidance counselor
Isaisip
Bukod guro, kapatid, magulang, mga kamag-anak, mapagkakatiwalaang kaibigan at guidance counselorm mayroon ka pa bang naiisip na makakatulong sayo sa pagtugon sa problemang mental, emosyonal at sosyal. Ipaliwanag at ilagay ang sagot sa iyong kwaderno.
Isagawa
Panuto: Suriin at tukuyin kung sino ang una mong nilalapitan sa mga inilahad na sitwasyon sa bawat bilang. Lagyan ng tsek (✓) ang hanay ng tamang sagot.
| Mga saloobin | Magulang | Guro | Kaibigan | Kapatid | Guidance Counselor |
|---|---|---|---|---|---|
| 1.Alitan ng magkapatid | |||||
| 2.Pambubully sa paaralan | |||||
| 3.Napahiya sa isang palabas | |||||
| 4.Pagkakaroon ng crush | |||||
| 5.Pananakit ng kaklase |
Tanong:
Ano ang pakiramdam nang may napagsasabihan ng problema?
Bakit sila ang mas pinagkakatiwalaan mo?
Sa iyong palagay, nakatulong ba sila upang maibsan ang iyong nararamdaman? Paano?
Tayahin
I. Panuto: Pagtambalin ang mga salitang nakasulat sa Hanay A sa mga salitang nasa Hanay B. Piliin ang letra ng tamang sagot at isulat ito sa sagutang papel.
| A | B |
|---|---|
| 1. Nakapapalagayang-loob | a. guro |
| 2. Sila ang ikalawang magulang sa paaralan | b. pulis |
| 3. Gaya ng magulang, sila ang ating unang kakampi | c. kapatid |
| 4. Sila ang nagbibigay ng ating pangangailangan | d. kaibigan |
| 5. Siya ang pwede nating lapitan kung wala ang guro sa paaralan. | e. magulang |
| f. guidance counselor |
II. Panuto: Isaayos ang mga letra upang mabuo ang salita. Gamitin ang unang letra bilang gabay sa pagsagot.
UOGR – G_______________
AKPDAT – K_______________
NGKIBAAI – K_______________
GNALAMUG – M_______________
EANGUDIC RELCOCUNO – G_______________
Karagdagang Gawain
Panuto: Bumuo ng graphic organizer na nagpapakita kung sino-sino ang mga taong makatutulong sa iyong pakikitungo sa problemang mental, emosyonal at sosyal.
Susi sa Pagwawasto
[transcriber’s note: this page is printed upside down; the sections are transcribed below in their logical order, with the printed layout otherwise unchanged]
Subukin I
- kapatid
- guidance counselor
- guro
- kaibigan
- magulang
Subukin II
- Lolo
- Tito
- Ate
- pamilya
- kaklase
Balikan
- S
- E
- S
- E
- M
Tuklasin
- PAGOD
- MENTAL
- SOSYAL
- MALUSOG
- EMOSYONAL
Pagyamanin
- magpalit (pwedeng palit)
- guro
- kaibigan
- kapatid
- magulang
- guidance counselor
Tayahin I
- d
- a
- c
- e
- f
Tayahin II
- GURO
- KAPATID
- KAIBIGAN
- MAGULANG
- GUIDANCE COUNSELOR
Sanggunian
DepEd R8. 2016, Kagamitan ng Mag-aaral Health 5, Yunit 1- Aralin 9 Mga Bagay at Taong Makatutulong sa mga Problemang Pangkalusugan
DepEd R8. 2016, Gabay sa Pagtururo Health 5, Yunit 1- Aralin 9 Mga Bagay at Taong Makatutulong sa mga Problemang Pangkalusugan
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply