This is the Grade 6 Araling Panlipunan self-learning module for Quarter 4, Module 1: “Mga Suliranin at Hamon sa Ilalim ng Batas Militar” (problems and challenges under martial law). It is an Alternative Delivery Mode (ADM) module from the Schools Division of Sagay City, DepEd Region VI–Western Visayas, written for learners studying at home with help from a parent, guardian, or teacher. By the end, learners can explain what martial law is, what led to its declaration in 1972, how it affected Filipinos, and what selected Filipinos went through during that time.
On this page 8 sections
What learners will learn
After the three lessons, learners are expected to:
- Give the events that led to the declaration of martial law.
- Discuss the effects of martial law on politics, the economy, and the daily lives of Filipinos.
- List and discuss the experiences of selected citizens during martial law.
Lessons in this module
- Aralin 1: Mga Pangyayaring Nagbigay-Daan sa Pagtakda ng Batas Militar (events that led to martial law). Defines martial law, its legal basis, and the incidents from 1970 to 1972 that came before it.
- Aralin 2: Mga Epekto ng Batas Militar sa Pulitika, Pangkabuhayan at Pamumuhay ng mga Pilipino (effects on politics, the economy, and daily life). Sorts the good and bad effects of martial law.
- Aralin 3: Mga Karanasan ng mga Piling Taumbayan sa Panahon ng Batas Militar (experiences of selected citizens). Tells the stories of six Filipinos whose rights were violated during martial law.
Key ideas: what martial law is and why it was declared
The module defines Batas Militar (martial law) as a special power of the state, usually used when a government can no longer govern properly through civilian power, or during a serious disaster or conflict such as invasion. It often comes with:
- a curfew, a set time when civilians may not leave their homes;
- the suspension of civil law, civil rights, and the writ of habeas corpus, which protects citizens from illegal arrest or detention without a warrant of arrest;
- civilians being placed under military courts.
President Ferdinand Marcos signed Proclamation No. 1081 on September 21, 1972, placing the Philippines under martial law. Its stated goal was to save the Republic and build a Bagong Lipunan (New Society). The legal basis was Article VIII, Section 10, Paragraph 2 of the 1935 Constitution, which allowed the President to declare martial law in case of rebellion, insurrection, invasion, or violence.
The module lists these events as leading to the declaration:
- January 30, 1970: a bloody rally of students and workers at Mendiola near Malacañang. The young activists asked for honest government, justice, better education, lower prices, jobs, and changes to the 1935 Constitution.
- August 21, 1971: a grenade attack on a Liberal Party rally at Plaza Miranda, Quiapo, which injured many candidates. Hours later, Marcos suspended the writ of habeas corpus.
- March 15 to September 11, 1972: a series of bombings in Metro Manila, suspected to be the work of the CPP-NPA, that killed many people.
- September 22, 1972: the ambush of the convoy of Defense Secretary Juan Ponce Enrile.
Key ideas: effects of martial law
The module presents both sides.
| Good effects | Bad effects |
|---|---|
| Crime went down | Marcos had his political opponents arrested |
| Young people went home early because of the curfew | Suspected CPP-NPA members were picked up |
| Cleaner streets and more disciplined citizens | Government work and productive sectors stopped |
| Some growth in infrastructure, such as San Juanico Bridge, Cultural Center of the Philippines, Lung Center, Heart Center, and the North and South Luzon Expressways | Many businesses stopped operating |
| The Green Revolution program and land reform | The military abused its power |
| Human rights and freedom of expression were suppressed; many innocent people were arrested, and some people went missing and were never found |
Key ideas: selected Filipinos under martial law
- Benigno “Ninoy” Aquino Jr.: senator from 1967 to 1972 and the main critic of Marcos. Arrested in 1972, allowed to seek heart treatment in America in 1980, and shot dead on August 21, 1983, on the tarmac of the Manila International Airport. His death pushed Cory Aquino to run in the 1986 snap election and helped spark the 1986 EDSA People Power Revolution.
- Jovito R. Salonga: senator called the “Nation’s Fiscalizer” for exposing anomalies such as the Benguet-Bahamas Deal. Badly injured at Plaza Miranda, arrested in October 1980 and jailed at Fort Bonifacio, later charged with subversion. After martial law, he headed the Presidential Commission on Good Governance (PCGG).
- Jose W. Diokno: the only person to top both the bar exam and the CPA board exam. Arrested without a warrant, jailed with Ninoy Aquino, released on September 11, 1974, and then founded the Free Legal Assistance Group.
- Lino O. Brocka: called the most influential director of Philippine cinema. Arrested with Behn Cervantes on January 28, 1985, at a drivers’ protest and freed after 16 days.
- Behn H. Cervantes: theater leader, teacher, and activist jailed several times. Copies of his film Sakada (1976) were seized, and his name is on the Bantayog ng mga Bayani.
- Eugenio “Geny” Lopez Jr.: of the Lopez Group of Companies. Accused with Serge Osmeña of a plot to kill Marcos and jailed at Fort Bonifacio. The two escaped in 1977 and went to America.
How to use this module
- Learners: Start with the pretest (Subukin). Then go through each lesson in order: Balikan (review), Tuklasin (explore), Suriin (discussion), Pagyamanin (practice), Isaisip (key points), Isagawa (apply), Tayahin (quiz), and Karagdagang Gawain (extra activity). Write all answers on separate paper and do not write on the module, so others can use it.
- Activities to prepare for: a graphic organizer of the four causes of martial law, an essay on the theme “Batas Militar: Larawan ng Dekada ’70”, an interview by phone, video call, or messenger with someone who lived through martial law, and an essay on human rights titled “Karapatan: Ipaglaban tungo sa Matatag na Pamahalaan”. The essays and the interview are scored with rubrics printed in the module.
- Parents and guardians: Help your child check answers honestly using the answer key (Susi sa Pagwawasto) at the end, and help arrange the interview with an older relative or neighbor.
- Teachers: The module is meant to come with a teacher or facilitator guide. Check the answer key before sharing it, since the page is printed upside down and some answer blocks appear under a different lesson heading than the activity they belong to.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this Araling Panlipunan module for?
It is for Grade 6 Araling Panlipunan, Quarter 4, Module 1. It is an Alternative Delivery Mode self-learning module, First Edition, 2020.
What are the three lessons in this module?
Lesson 1 covers the events that led to martial law, Lesson 2 covers its effects on politics, the economy, and daily life, and Lesson 3 covers the experiences of selected Filipinos during martial law.
When and how was martial law declared in the Philippines, according to the module?
President Ferdinand Marcos signed Proclamation No. 1081 on September 21, 1972. The basis was Article VIII, Section 10, Paragraph 2 of the 1935 Constitution.
What is the writ of habeas corpus?
The module explains it as a protection of citizens against illegal arrest or detention without a warrant of arrest. Marcos suspended it after the Plaza Miranda bombing in 1971.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers to the pretest and the lesson activities, while the essays and interview are graded with the rubrics in the module.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Araling Panlipunan
Ikaapat na Markahan – Modyul 1: Mga Suliranin at Hamon sa Ilalim ng Batas Militar
[illustration: teacher and students studying outdoors and at a table, with a globe and a lamp]
CO_Q4_AP 6_ Module 1
PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI
Araling Panlipunan- Ikaanim na Baitang Alternative Delivery Mode Quarter 4 – Module 1: Mga Suliranin at Hamon sa Ilalim ng Batas Militar First Edition, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Secretary: Leonor Magtolis Briones Undersecretary: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Mark Twain V. Patiño Taguhit: Lovely B. Salve Editor: Ma. Analyn T. Villamor; Ryan C. Alvarez; Joy B. Fernandez; Rizza Mae E. Flores Tagasuri: Jordan T. Beleganio; Mayo P. Villamor; Marlon C. Dublin; Analee B. Alingco Tagalapat: Mayo P. Villamor; Leomar G. Paracha Tagapamahala: Ramir B. Uytico; Arlene G. Bermejo; Pedro T. Escobarte; Ruby Therese P. Almencio; Elena D. Gonzaga; Nenita P. Gamao; Donald T. Genine; Jordan T. Beleganio; Celestino Dalumpines; Marlon C. Dublin; Mary Hazel Vivien Pineda
Printed in the Philippines by _____________________
Department of Education – Region VI- Western Visayas Office Address: Schools Division of Sagay City, Quezon St., Brgy. Poblacion 1, Sagay City, Neg.Occ. 6122 Telefax: (034) 488-0415; 488-0416 E-mail Address: sagay.city001@deped.gov.ph
6
Araling Panlipunan Ikaapat na Markahan – Modyul 1: Mga Suliranin at Hamon sa Ilalim ng Batas Militar
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
Narinig mo na ba ang salitang martial law? Ano kaya ang ibig sabihin nito? Marahil ay may narinig o nabasa ka tungkol sa mga karanasan ng ibat-ibang tao tungkol sa panahon ng pagdeklara ng Batas Militar o martial law.
Ano nga ba ang tinatawag na batas militar? Ano kaya ang basehan ng pamahalaan sa pagdeklara nito? Ano naman ang epekto nito sa pamumuhay nating mga Pilipino?
Sa modyul na ito ay tatalakayin at ipapaliwanag natin ang kahulugan ng Batas Militar. Ilalahad at aalamin natin ang mga pangyayaring nagbigay-daan sa pagdeklara nito gayundin ang mga suliranin at hamong kinaharap ng bansa sa ilalim ng deklarasyong ito.
Ang modyul na ito ay binubuo ng tatlong aralin:
- Aralin 1- Mga Pangyayaring Nagbigay Daan sa Pagtakda ng Batas Militar
- Aralin 2-Mga Epekto ng Batas Militar sa Pulitika, Pangkabuhayan at Pamumuhay ng mga Pilipino
- Aralin 3-Mga Karanasan ng mga Piling Taumbayan sa Panahon ng Batas Militar.
Pagkatapos mong gawin ang mga aralin sa modyul na ito, ikaw ay inaasahang makakagawa ng mga sumusunod:
- Nakakapagbigay ng mga pangyayaring nagbigay daan sa pagtakda ng batas militar.
- Nakakatalakay ng mga epekto ng batas militar sa pulitika, pangkabuhayan at pamumuhay ng mga Pilipino.
- Naiisa-isa at natatalakay ang mga karanasan ng mga piling taumbayan sa panahon ng batas militar.
Subukin
Panuto: Baasahin at unawain ang nga sumusunod na tanong. Isulat sa sagutang papel ang titik ng tamang sagot.
Ang Pilipinas ay isa sa mga bansa sa Asya na nakaranas ng Batas Militar. Ano ang ibig sabihin ng Batas Militar?
a. Ito ay pagtatalaga sa militar na mamuno sa bansa.
b. Ito ay espesyal na kapangyarihan ng estado na maaring ipatupad kung ang bansa ay nasa ilalim ng rebelyon, pananakop at iba pa.
c. Ito ay pagsuspinde sa mga kilos at operasyon ng militar sa bansa.
d. Ito ay batas para sa mga military.Sino sa mga sumusunod na pangulo ng bansa ang nagdeklara ng Batas Militar noong 1972?
a. Diosdado Macapagal
b. Ferdinand Marcos
c. Manuel A. Roxas
d. Ramon MagsaysayAno ang ibig sabihin ng salitang warrant of arrest?
a. Ito ay inilalabas ng huwes ng korte na nagpapahintulot sa pag-aresto sa indibidwal.
b. Ito ay inilalabas ng pulis na nagpapahintulot sa pag-aaresto sa indibidwal.
c. Ito ay inilalabas ng punong-barangay na nagpapahintulot sa pag-aresto ng indibidwal.
d. Ito ay isang imbitasyon para sa pagtitipon.Ano ang kahulugan ng writ of habeas corpus?
a. Ito ay isang proteksiyon ng bawat mamamayan mula sa ilegal na pagkakakulong o detensyon nang walang ipinapakita na warrant of arrest.
b. Ito ay pagpapakulong sa mga nagkasalang mamayan.
c. Ito ay ang pag-aresto sa isang indibidwal.
d. Ito ay pagpapalaya sa mga nakakulong.Bakit maraming negosyo ang napinid noong panahon ng Batas Militar?
a. Naging tamad ang mga Pilipino.
b. Wala nang puhunang natira sa mga negosyante.
c. Takot ang maraming negosyante dahil sa mga kaguluhan.
d. Wala na silang mabibili na paninda.Alin sa mga sumusunod na pahayag ang hindi mabuting epekto ng Batas Militar sa bansa?
a. Umunlad ng bahagya ang imprastraktura.
b. Umuuwi ng maaga ang mga kabataan.
c. Maraming tao ang ikinulong.
d. Bumaba ang kriminalidad.Huhulihin ang sinumang magsalita laban sa pamahalaang Marcos noong panahon ng Batas Militar. Anong karapatan ng mamamayan ang nilabag nito?
a. Karapatang bumuto.
b. Karapatang magmay-ari.
c. Karapatang mabuhay.
d. Karapatan sa malayang pamamahayag.Alin sa mga sumusunod na pahayg tungkol sa Batas Militar ang masasabing tama?
a. Apektado ng Batas Militar ang pamumuhay ng mga Pilipino.
b. Maluwag sa loob na tinanggap ng mga Pilipino ang Batas Militar.
c. Hinayaan ni Pangulong Marcos ang kanyang mga kalaban sa politika.
d. Walang mabuting epekto ang Batas Militar sa ating bansa.Sino ang naging biktima ng Batas Militar ang itinuturing na isa sa pinaka maimpluwensiyang director ng Philippine Cinema?
a. Lino Brocka
b. Behn Cervantes
c. Benigno “Ninoy” Aquino
d. Geny LopezSino ang mahigpit na kritiko ni Pangulong Marcos ang binaril at namatay habang pababa ito sa eroplano?
a. Behn Cervantes
b. Benigno “Ninoy” Aquino
c. Geny Lopez
d. Lino Brocka
Aralin 1: Mga Pangyayaring Nagbigay-Daan sa Pagtakda ng Batas Militar
Maraming pangyayari sa ating bansa ang nagtulak upang itakda ang Batas Militar noong panahon ni Pangulong Marcos. Mahalagang malaman mo kung ano-ano ang mga ito.
Balikan
Panuto: Basahin at unawain nang mabuti ang bawat aytem. Bilugan ang titik ng tamang sagot. Gawin ito sa hiwalay na papel.
Sino sa mga sumusunod na pangulo ang nagpatupad ng programang Parity Rights?
a. Carlos P. Garcia
b. Diosdado Macapagal
c. Manuel A. Roxas
d. Ramon MagsaysayIsa sa mga programang nailunsad sa ating bansa ay ang “Pilipino Muna” kung saan nabigyan ng pagkakataon ang mga lokal na produkto na makilala hindi lamang sa loob ng bansa kundi maging sa labas nito. Sinong pangulo ang naglunsad ng programang ito?
a. Carlos P. Garcia
b. Diosdado Macapagal
c. Manuel A. Roxas
d. Ramon MagsaysaySino sa mga sumusunod na pangulo ang namatay dahil sa pagbagsak ng eroplanong kanyang sinakyan?
a. Carlos P. Garcia
b. Diosdado Macapagal
c. Manuel A. Roxas
d. Ramon MagsaysayIsa sa mga pangunahing programa ng bawat pangulo ay ang patakaran sa reporma sa lupa. Sino sa mga sumusunod na pangulo ng Pilipinas na unang naglatag ng Land Reform Law?
a. Carlos P. Garcia
c. Manuel A. Roxas
[transcriber’s note: the options b. and d. for item 4 are not on this page; the page ends after option c.]
B. Diosdado Macapagal D. Ramon Magsaysay
- Isa sa mga tanyag na pangulo ng Pilipinas si Pangulong Ramon Magsaysay. Tinawag siyang “Idolo ng Masa” ng karamihang Pilipino. Bakit siya tinawag na Idolo ng Masa?
- A. Dahil pinapahalagahan niya ang mga karaniwang tao.
- B. Takot sa kanya ang mga mayayaman.
- C. Takot sa kanya ang mga mahihirap.
- D. Lahat ng bumuto sa kanya upang manalo ay mga mahihirap.
Tuklasin
[illustration: three uniformed soldiers standing behind a podium with a gavel on top and a scales-of-justice seal on its front]
Masdan ang larawan. Ano kaya ang mensaheng nais ipahiwatig ng mga ito? Ano-ano sa palagay mo ang mangyayari sa isang bansa kung ang Batas Militar ang umiiral dito?
Suriin
Ang Batas Militar ay espesyal na kapangyarihan ng estado na karaniwang ipinatutupad ng isang pamahalaan kapag hindi na nito maayos na magampanan ang pamamahala gamit ang sibilyan nitong kapangyarihan. Maaari ring magdeklara ng batas militar kapag may matinding sakuna o hidwaan gaya ng pananakop. Malimit na may kaakibat na pagpapatupad ng curfew (takdang oras ng pagbabawal sa mga taong sibilyan na lumabas ng kanilang mga bahay), pagsuspinde ng batas sibil, karapatang sibil, habeas corpus at pagsasailalim ng hukumang-militar sa mga sibilyan.
Sa bisa ng Proklamasyon Bilang 1081 na nilagdaan ni Pangulong Marcos noong Setyembre 21, 1972, ang Pilipinas ay napasailalim sa Batas Militar. Layunin nito na mailigtas ang Republika at bumuo ng Bagong Lipunan.
Naging basehan sa pagdeklara nito ang Artikulo VIII, Seksyon 10, Talata 2 ng Saligang Batas ng 1935. Ayon dito, ang Pangulo ng Pilipinas ay may karapatan at kapangyarihang magdeklara ng batas militar kung may nagbabantang panganib tulad ng rebelyon, paghihimagsik, paglusob, at karahasan.
Narito ang mga pangyayari na nagbigay-daan sa pagdeklara ng Batas Militar ng Pilipinas noong 1972:
- Noong Enero 30, 1970, naganap ang madugong rally ng mga mag-aaral at manggagawa sa Mendiola malapit sa Malacañang. Hiling ng mga kabataang aktibista ang mga sumusunod:
- isang mabuting pamahalaan na walang katiwalian at kasamaan;
- pagtataguyod ng katarungan;
- pagpapaunlad ng sistema ng edukasyon;
- pagpapababa sa presyo ng mga bilihin;
- hanapbuhay para sa mga walang trabaho; at
- pagbabago ng Saligang Batas ng 1935 upang malunasan ang mga problema ng bansa.
Sa paningin ng pamahalaan, ang mga mag-aaral na nagpapahayag ay walang disiplina at hindi makuhang kontrolin ng kanilang mga lider. Ang mga namatay na mag-aaral ay iniyakan ng kanilang mga kasama at nagbunga ng masamang pagkakilala sa mga alagad ng batas.
Noong Agosto 21, 1971 ay hinagisan ng granada ang isang malaking pagpupulong ng Partido Liberal sa Plaza Miranda sa Quiapo. Ito ay nagiwan ng maraming sugatang kandidato ng Partido Liberal at iba pang nagsidalo sa nasabing pagpupulong. Makalipas ang ilang oras ay sinuspinde ng Pangulong Marcos ang writ of habeas corpus (Ito ay proteksyon ng mamamayan laban sa ilegal na pagkadakip o detensyon).
Ang mga serye ng pambobomba sa Metro Manila mula March 15 hanggang September 11, 1972 na pinaghihinalang gawa ng CPP- NPA na ikinasawi ng maraming tao
Ang pananambang sa kumboy ni Juan Ponce Enrile, Kalihim ng Tanggulang Pambansa noong Setyembre 22, 1972 bandang alas 9:00 ng gabi
Pagyamanin
Panuto: Basahin at unawain ang mga tanong sa ibaba. Isulat ang titik ng tamang sagot sa sagutang papel.
Ano ang naging basehan sa pagdeklara ng Batas Militar?
- A. Artikulo VIII, Seksiyon 10, Talata 2 ng Saligang Batas ng 1897
- B. Artikulo VIII, Seksiyon 10, Talata 2 ng Saligang Batas ng 1935
- C. Artikulo VIII, Seksiyon 10, Talata 2 ng Saligang Batas ng 1973
- D. Artikulo VIII, Seksiyon 10, Talata 2 ng Saligang Batas ng 1986
Ayon sa ating Saligang Batas, ano-ano ang maaaring maging dahilan ng pagdeklara ng Batas Militar?
- A. Kawalan ng pagkain, tubig at suplay ng kuryente.
- B. Kawalan ng bahay at lupa ng mamayan
- C. Pagkakaroon ng rebelyon, pananakop o matinding sakuna
- D. Tumitinding alitan ng mga politiko.
Anong proklamasyon ang nagbigay- bisa sa pagdeklara ng Batas Militar?
- A. Proklamasyon Bilang 1800
- B. Proklamasyon Bilang 1081
- C. Proklamasyon Bilang 1091
- D. Proklamasyon Bilang 2000
Kailan nilagdaan ang ni Pangulong Marcos ang Batas Militar?
- A. Setyembre 12, 1972
- B. Setyembre 21, 1972
- C. Setyembre 21, 1927
- D. Setyembre 21, 1986
Alin sa mga sumusunod ang isa sa pangunahing layunin ni Pangulong Marcos sa pagdeklara ng Batas Militar noong 1972?
- A. Upang mailigtas ang Republika at bumuo ng Bagong Lipunan.
- B. Upang dumami ang mga mamumuhunan sa ating bansa.
- C. Upang lumakas ang sandatahang lakas ng bansa.
- D. Upang maubos ang lahat ng mga rebelde sa ating bansa.
Isaisip
Ang isang estado ay may espesyal na kapangyarihan na magdeklara ng Batas Militar kapag hindi na magampanan ng pamahalaan ang kaayusan ng bansa.
Naging basehan ng pagdeklara ng Batas Militar ang Artikulo VIII, Seksyon 10, Talata 2 ng Saligang Batas ng Pilipinas ng 1935.
Ang mga pangyayaring nagbigay-daan sa pagdeklara ng Batas Militar ay ang sumusunod:
- pagkaroon ng madugong rally ng mga kabataan malapit sa Mendiola noong Enero 30, 1970
- pag-hagis ng granada sa isang malaking pagtitipon ng Partido Liberal sa Plaza Miranda sa Quiapo noong Agosto 21, 1971
- paglala ng krimen sa bansa
- pagtambang umano ng kumboy ni Juan Ponce Enrile
Isagawa
Panuto: Kumpletuhin ang graphic organizer sa ibaba. Gawin ito sa hiwalay na papel.
[chart: graphic organizer; Mga Dahilan sa Pagdeklara ng Batas Militar] Center: Batas Militar Boxes: 1.) (top left); 2.) (top right); 3.) (bottom left); 4.) (bottom right). The boxes are blank.
Tayahin
Panuto: Basahin at unawain ang bawat aytem. Isulat ang titik ng tamang sagot sa papel.
Alin sa mga sumusunod ang naging batayan sa pagdeklara ng Batas Militar?
- A. Saligang Batas
- B. Ordinansa
- C. Barangay Resolution
- D. Kasaysayan
Sa anong bahagi ng ating Saligang Batas makikita ang probisyon sa pagdeklara ng batas militar?
- A. Preamble
- B. Code of Ethics
- C. Artikulo II
- D. Artikulo VIII Seksyon X Talata 2
Kailan nilagdaan ni Pangulong Marcos ang Batas Militar?
- A. Setyembre 21, 1972
- B. Setyembre 23, 1972
- C. Setyembre 12, 1972
- D. Agosto 21, 1971
Ang mga sumusunod ay dahilan ng pagdeklara ng Batas Militar maliban sa isa. Alin sa mga ito ang hindi kasali?
- A. Paglala ng problema sa droga.
- B. Paglala ng krimen tulad ng pagnanakaw, patayan at iba pa.
- C. Paghagis ng granada sa isang pagtitipon ng Partido Liberal.
- D. Pagkaroon ng madugong rally ng mga mag-aaral sa Mendiola.
Alin sa mga ito ang isa sa mga layunin ng Batas Militar?
- A. Bumuo ng Bagong Lipunan.
- B. Maparusahan ang lahat ng kriminal.
- C. Magkaroon ng maunlad na bayan.
- D. Yumaman ang Pilipinas.
Karagdagang Gawain
Panuto: Basahin ang mga kaisipan hinggil sa Batas Militar sa Hanay A at piliin mula sa Hanay B ang kaisipang bubuo rito. Titik na lamang ang isulat.
| A | B |
|---|---|
| ___1. Ang Batas Militar ay isang ______. | A. idineklara ang Batas Militar sa Pilipinas noong 1972 |
| 2. Sa bisa ng Proklamasyon Bilang 1081__. | B. Artikulo VIII, Seksyon 10, Talata 2 ng Saligang Batas ng 1935 |
| ___3. Naging basehan sa pagdeklara ng Batas Militar ang ____. | C. kakaibang kapangyarihan ng estado na ipinatutupad nang panandalian ng isang pamahalaan kapag hindi na nito maayos magampanan ang pamamahala gamit ang sibilyan nitong kapangyarihan |
Aralin 2
Mga Epekto ng Batas Militar sa Politika, Pangkabuhayan, at Pamumuhay ng mga Pilipino
Sa modyul na ito ay matatalakay kung ano ano ang naging epekto ng Batas Militar sa mga Pilipino. Makabubuting malaman mo ito bilang mag-aaral upang ganap na maunawaan ang kasaysayan ng ating bansa.
Balikan
Panuto: Isulat sa patlang ang √ kung tama ang kaisipan hinggil sa Batas Militar at X naman kung mali. Gawin ito sa hiwalay na papel.
___ 1. Ang curfew ay takdang oras ng pagbabawal sa mga taong sibilyan na lumabas ng kanilang mga bahay.
___ 2. Suspindedo ang writ of habeas corpus kung ang bayan ay nasa ilalim ng Batas Militar.
___ 3. Isa sa mga dahilan ng pagdeklara ng Batas Militar ay ang pagdami ng mga namatay dahil sa gutom at bagyo.
___4. Ang pagdeklara ng Batas Militar ay hindi sang-ayon sa Saligang Batas.
___5. Labag sa karapatang pantao ang pag-aresto ng walang warrant of arrest.
Tuklasin
Bagong Lipunan. Ito ang tawag sa lipunan ng rehimeng Marcos. Nais nitong magbigay-disiplina sa mga mamamayan para sa ikauunlad ng bayan. Nadisiplina at nabago nga ba talaga ang lipunan? Ano ang mga naging epekto ng Batas Militar sa aspetong politika, pangkabuhayan at pamumuhay ng mga Pilipino?
[illustration: a rising sun behind a road lined with trees, a building with a cross sign, a arched bridge, and a winding river]
Suriin
May mabuti at hindi mabuting epekto ang Batas Militar. Ilan sa mga ito mabuting epekto ay ang mga sumusunod:
- Umiwas ang mga tao na magkalat sa daan.
- Bumaba ang kriminalidad.
- Umuuwi nang maaga ang mga kabataan dahil sa ipinatupad na curfew.
- Naging malinis ang mga daan at naging disiplinado ang mamamayan.
- Umunlad ng bahagya ang bansa sa larangan ng imprastraktura tulad ng pagkatayo ng San Juanico Bridge, Cultural Center of the Philippines, Lung Center at Heart Center, North Luzon at South Luzon Expressway.
- Nagkaroon rin ng programang Green Revolution at reporma sa lupa.
Marami ring hindi mabuting dulot ang deklarasyon ng Batas Militar. Ilan sa mga ito ay ang sumusunod:
- Pagpapaaresto ni Marcos sa mga kalaban niya sa pamahalaan.
- Pagpapadampot ni Pangulong Marcos sa mga pinaghinalaang kasapi ng rebeldeng CPP-NPA.
- Pagkatigil sa mga gawain ng pamahalaang pambansa at lokal. Ang mga sektor ng kabuhayang pambansa na produktibo ay huminto rin.
- Pagkatigil sa mga gawain ng maraming negosyante.
- Pang-aabuso ng militar sa kanilang kapangyarihan.
- Nasiil ang karapatang-pantao ng ilang mamamayan. Wala na ring karapatang magpahayag ang mga mamamayan dahil sila ay huhulihin kapag laban sa pamahalaan ang isusulat o ilalathala. Maraming dinampot na mga inosente.
- Maraming mga nawalang indibidwal na hanggang ngayon ay hindi man lang nasilayan ng kanilang mga pamilya.
Pagyamanin
Panuto: Tukuyin kung ang mga kaisipang nasa loob ng ULAP ay nagsasaad ng mabuti o hindi mabuting dulot ng Batas Militar. Kumpletuhin ang kahon sa ibaba. Gawin ito sa hiwalay na papel.
- Naging malinis ang daan.
- Bumaba ang kriminalidad.
- Maraming negosyante ang tumigil.
- Nagmalabis ang mga sundalo.
- Napinid ang mga paaralan.
- Nagkaroon ng reporma sa lupa.
- Maraming inosente ang inaresto.
- Umunlad ang imprastraktura.
| Mabuting Epekto | Hindi Mabuting Epekto |
|---|---|
Isaisip
Mga mabubuting epekto ng Batas Militar:
- umunlad nang bahagya ang imprastraktura;
- bumaba kriminalidad;
- nagkaroon ng programang “Green Revolution” at programa sa lupa; at
- umiwas ang mga taong kumalat sa daan.
Mga hindi-mabuting epekto ng Batas Militar:
- pinaaresto ang mga kalaban ni Marcos sa politika;
- naging mapang-abuso ang mga militar;
- nasiil ang karapatan ng mga mamamayang magpahayag; at
- huminto ang kabuhayang pambansa.
Isagawa
Panuto: Isulat ang TAMA kung ang pangungusap ay nagsasaad ng tamang kaisipan at MALI naman kung hindi. Gawin ito sa hiwalay na papel.
_____1. Naging malinis ang daan sa panahon ng Batas Militar. _____2. Naging disiplinado ang mga tao noon. _____3. Umuuwi ng maaga ang mga kabataan dahil sa curfew. _____4. Walang ginawa ang rehimeng Marcos laban sa kanyang mga kalaban sa politika. _____5. Higit na ligtas ang mga tao noon.
Tayahin
Panuto: Gumawa ng sanaysay na nagpapakita ng mga mabuti at di-mabuting epekto ng Batas Militar sa bansa na may temang “Batas Militar: Larawan ng Dekada ’70”. Gamiting gabay ang rubric sa ibaba.
| KRAYTIRYA SA PAGSUSULAT NG SANAYSAY | |
|---|---|
| Nilalaman | 45% |
| Kaugnayan sa Tema | 30% |
| Paggamit ng Salita | 25% |
| Kabuuan | 100% |
Karagdagang Gawain
Panuto: Iba-iba ang naging pagtanggap ng mga Pilipino sa epekto ng Batas Militar. Mayroong positibo at negatibong pananaw. Gumawa ng panayam sa mga taong nakaranas nito gamit ang telepono, video call, pagtawag sa cellphone, messenger, at iba pa. Gawing gabay ang rubrik sa ibaba sa pagsagawa ng panayam.
RUBRIKS SA PAGMAMARKA NG PANAYAM
| Pamantayan | Paglalarawan/ Deskripsyon | Puntos | Natamong Puntos |
|---|---|---|---|
| Nilalaman | Wasto ang lahat ng datos na binanggit sa panayam. Gumamit ng mahigit sa limang sanggunian upang maging makatotohanan at katanggap-tanggap ang mga impormasyon. | 6 | |
| Pagsusuri | Naipapakita ang pagsusuri sa opinyon at ideya ng kinakapanayam. | 5 | |
| Mga Tanong | Maayos at makabuluhan ang mga tanong. May kaugnayan ang mga tanong sa bawat isa. | 5 | |
| Pagkamalikhain | Gumagamit ng mga visual o video presentation. | 4 | |
| KABUUAN | 20 |
Aralin 3: Mga Karanasan ng mga Piling Taumbayan sa Panahon ng Batas Militar
Ilalahad sa araling ito ang mga naging karanasan ng mga piling taumbayan noong panahon ng Batas Militar. Alamin ang mga dahilan kung bakit nangyari ito sa kanila.
Balikan
Panuto: Tukuyin kung ang mga kaisipang nasa loob ng kahon ay nagsasaad ng mabuti o hindi mabuting dulot ng Batas Militar. Kumpletuhin ang kahon sa ibaba. Gawin ito sa hiwalay na papel.
- Naging malinis ang daan.
- Maraming karapatang pantao ang nilabag.
- Natatakot lumabas ang mga tao.
- Umunlad ang imprastraktura.
- Maagang umuuwi ang mga kabataan.
- Naging mapang-abuso ang ibang kasapi ng militar.
| Mabuting Epekto ng Batas Militar | Hindi- Mabuting Epekto ng Batas Militar |
|---|---|
Tuklasin
[illustration: a soldier with a rifle standing over a village, with a woman and children seated on the ground and a house beside them]
Masdan ang larawan. Ano ang isinasaad nito? Ano kaya ang dinanas ng mga tao sa panahon ng Batas Militar?
Matutunghayan mo sa aralin na ito ang mga nangyari sa mga piling taumbayan sa panahon ng Batas Militar.
Suriin
May mga nangyaring paglabag sa mga karapatang-pantao noong panahon ng Batas Militar. Sila ang mga taong piniling ipaglaban ang demokrasya kahit kapalit ay ang kanilang kaligtasan at buhay. Ating alamin ang kani-kanilang buhay, ano ang kanilang ginawa laban sa diktatorya at kung ano ang mga nangyari sa kanila.
A. Benigno Simeon “Ninoy” Aquino Jr.
Si Ninoy ay naging senador mula 1967 hanggang 1972. Siya ay kabiyak ng dating Pangulong Corazon Aquino at ama ni Pangulong Noynoy Aquino. Bilang isang senador, siya ang pangunahing kritiko ni Pangulong Marcos. Siya ay inaresto noong 1972 at pinaratangang kasabwat ng rebeldeng NPA. Tumakbo siya sa halalan noong 1978 subalit siya at ang kanyang mga kapartido ay natalo. Noong 1980 ay pinahintulutan siya ng Pangulong Marcos na magpagamot sa Amerika dahil sa sakit sa puso. Noong Agosto 21, 1983, sa kabila ng pagtutol ng pamahalaan, siya ay bumalik sa Pilipinas ngunit habang pababa pa lamang sa tarmac ng Manila International Airport (ngayon ay Ninoy Aquino International Airport) ay pataksil siyang binaril at namatay. Ang kanyang kamatayan ang nagtulak sa kanyang asawa na si Cory Aquino na tumakbo sa pagkapangulo sa Snap Election noong 1986. Dagdag pa dito, ang pangyayaring ito ay isa sa mga dahilan upang magising ang damdaming makabayan ng mga Pilipino at nag-udyok sa pagkakabuo ng 1986 EDSA People Power Revolution.
B. Jovito R. Salonga
Isa sa mga natatanging senador ng Pilipinas si Jovito R. Salonga. Nagsimula ang kanyang karera sa politika noon 1960 kung saan siya ay tumakbo at nanalo bilang Congressman ng Second District (Ikalawang Distrito) ng Rizal. Tumakbo at nanalo siyang senador noong 1965 kung saan nanalo rin si Ferdinand Marcos bilang pangulo sa kanyang unang termino. Maraming siyang isiniwalat na kamalian ng rehimeng Marcos tulad ng isang ma-anomalyang kontrata o tinawag niyang Benguet- Bahamas Deal. Dahil dito siya ay tinawag na “Nation’s Fiscalizer”. Isa siya sa mga malubhang nasugatan sa Plaza Miranda Bombing noong 1971 ngunit sa kabila nito nanalo pa rin siyang senador. Inaresto siya noong Oktubre 1980 at ikinulong sa Fort Bonifacio dahil siya ay inakusahang kasabwat sa mga nagpapalanong patayin si Marcos. Kalaunan ay pinalaya siya ni Marcos ngunit kinasuhan ng pagiging subersibo. Umalis ng bansa at nanirahan sa Hawaii ang kanyang pamilya ngunit bumalik din sa Pilipinas matapos mabalitaan ang pagkamatay ng kaibigang si Ninoy Aquino. Sinupurtohan niya ang pagkapangulo ni Cory Aquino. Nang mabuwag ang rehimeng Marcos siya ay itinilagang pinuno ng Presidential Commission on Good Governance (PCGG) na siyang tagapaghabol sa mga nakaw na yaman ng mga Marcos.
C. Jose W. Diokno
Ipinanganak noong Pebrero 26, 1922, siya lang ang tanging taong nanguna sa parehong Philippine Bar Exam at board exam ng Certified Public Accountants. Ang kanyang karera ay kanyang inialay sa pagpapatupad ng karapatang pantao. Tumakbo at nanalo siyang senador noong 1963 sa ilalim ng Nacionalista Party (partido ni Marcos). Marami siyang ipinasang batas at pinarangalan na Outstanding Senator of the Philippines mula 1967 hanggang 1970. Nang sinuspinde ni Marcos ang pribilehiyo ng writ of habeas corpus ay tuluyan siyang umalis sa partido na kung saan kapartido niya si Marcos dahil naramdaman na niya ang pagbabago ng sistema ng pamamahala nito. Siya ay inaresto nang walang warrant of arrest ng mga sundalong lulan ng anim na trak. Dinala siya sa Camp Crame at kalauna’y sa Fort Bonifacio at doon ikinulong kasama ni Ninoy Aquino. Dahil silang dalawa ay mahigpit na kalaban ng pamahalaang Marcos, sila ay nilipat sa isang solitary confinement sa Laur, Nueva Ecija. Siya ay pinakawalan sa pagkakabilanggo noong Setyembre 11, 1974. Kasunod nito ay binuo niya ang Free Legal Assistance Group noong 1974 na nagbibigay nang walang bayad na pagtatanggol sa mga mamamayang inabuso ang karapatang pantao. Hindi siya natakot na makulong muli. Nang mabuwag ang batas militar ay itinilaga siya bilang pinuno ng Presidential Committee on Human Rights.
D. Lino O. Brocka
Siya ay isang direktor na ipinanganak noong Abril 3, 1939. Ang tunay niyang pangalan ay Catalino Ortiz Brocka. Siya ay tinaguriang pinakamaimpluwensiyang direktor ng Philippine Cinema. Kabilang sa mga ginawa niyang pelikula ay ang Tinimbang Ka Ngunit Kulang (1974), Maynila sa Kuko ng Liwanag (1975) at Bayan Ko: Kapit sa Patalim (1984). Isa siya sa mga nagtatag ng organisasyong Concerned Artists of the Philippines (CAP) na tumutulong sa mga manlilikha at mga artista upang mapaabot ang kanilang pagkabahala sa mga isyu ng lipunan kabilang na ang demokrasya. Siya, kasama ng kanyang mga pangkat ay naging aktibo sa mga demontrasyon laban sa pamahalaan matapos ang pagpatay kay Ninoy Aquino noong 1983. Enero 28, 1985, si Lino Brocka kasama ni Behn Cervantes ay inaresto sa isang malawakang protesta ng mga tsuper. Sila ay pinaratangang ilegal na nagpasimuno ng protesta. Sila ay pinakawalan makalipas ang 16 na araw. Ang pelikulang Bayan Ko noong 1984 ay tinawag na subersibo ng pamahalaan. Nang matapos ang diktatoryang Marcos, siya ay itinalaga ng Pangulong Cory bilang isa sa mga tagapagsulat ng bagong Saligang Batas.
E. Behn H. Cervantes
Si Benjamin Roberto “Behn” H. Cervantes ay ipinanganak noong Agosto 25, 1938. Siya ay nanguna sa larangan ng teatro, isang guro at isang aktibista na ilang beses ikinulong noong panahon ng Batas Militar.
Ang pelikulang Sakada noong 1976 ay nagpapakita ng kahirapan ng mga mahihirap na mamamayang Pilipinong nagtatrabaho sa tubuhan. Ang mga kopya ng pelikulang ito ay hinuli ng rehimeng Marcos. Itinatag niya ang UP Repertory Company noong 1974 upang labanan ang matitinding puna ng administrasyon sa mga pelikulang Pilipino. Ang kanyang pangalan ay inilagay sa Bantayog ng mga Bayani bilang pagkilala sa kanyang kadakilaan na labanan ang diktatoryang Marcos.
F. Eugenio Moreno (“Geny”) Lopez Jr.
Siya ang panganay na anak ni Don Eugenio Lopez Sr. (Don Eñing). Ipinanganak siya noong Nobyembre 4, 1928. Kilala siya sa pangalang Geny Lopez. Ang kaniyang pamilya ang nagmamay-ari ng Lopez Group of Companies kabilang na ang isang malaking TV network sa bansa. Nang ideklara ang batas militar noong 1972, ang kaniyang pamilya ay naging biktima rin ng karahasan ng panahong ito. Noong Nobyembre nang taong iyon ay inimbitahan si Geny sa Malacañang na siyang opisyal na tahanan ng pangulo ng Pilipinas. Lingid sa kanya, siya pala ay dinala sa Presidential Security Command sa loob mismo ng Malacañang. Inakusahan siyang kasabwat ni Sergio Osmeña (Serge) sa planong pagpatay kay Marcos. Silang dalawa ay ikinulong sa Fort Bonifacio. Pinangakuang papakawalan si Geny kapalit ng paglilipat kay Marcos ng ibang negosyo ni Don Eñing. Ngunit nang mailipat na ang pagmamay-ari ng kanilang negosyo ay hindi pa rin ito pinakawalan. Noong 1977 ay nakatakas si Geny at Serge sa kanilang pagkakakulong at pumunta agad sa Amerika. Naging director siya ng Movement for a Free Philippines, isang organisasyong laban kay Marcos sa Amerika na naglalayong makamit ang tahimik na pagpapanumbalik ng demokrasya sa ating bansa.
Pagyamanin
Panuto: Isulat sa patlang ang tsek √ kung tama ang pahayag tungkol sa mga piling personalidad sa panahon ng Batas Militar at ekis X naman kung mali. Gawin ito sa hiwalay na papel.
__1. Ipinaaresto ni Marcos ang kanyang mga kalaban sa politika. __2. Si Ninoy Aquino ay ikinulong at binaril habang pababa ng eroplano sa Manila International Airport (ngayon ay Ninoy Aquino International Airport). __3. Isang senador si Lino Brocka na kalaban ni Marcos. __4. Naging biktima rin ng Batas Militar ang mayamang pamilyang Lopez. __5. Si Jose Diokno ang tanging tao na nanguna sa resulta ng bar exam at board exam ng CPA.
Isaisip
Marami sa ating mga kababayan ang nilabag ang kanilang karapatang pantao noong panahon ng Batas Militar. Ang mga sumusunod ay ang mga piling taumbayan na naging biktima ng diktatorya:
- Benigno Simeon (Ninoy) Aquino Jr.
- Isang senador at mahigpit na kalaban ni Marcos. Siya ay pinatay habang pababa sa tarmac ng eroplano sa Manila International Airport noong Agosto 21, 1983.
- Jovito R. Salonga
- Siya ay dinakip at ikinulong sa Fort Bonifcaio noong Oktubre 1980 dahil siya daw ay kasabwat sa planong pagpatay kay Marcos.
- Jose W. Diokno
- Siya ay ikinulong sa Fort Bonifacio kasama ni Ninoy Aquino.
- Benigno Simeon (Ninoy) Aquino Jr.
Catalino O. Brocka
- Siya ay pinaratangang pasimuno ng ilegal na demonstrasyon, hinuli at ikinulong ngunit pinakawalan makalipas ang 16 na araw.
Eugenio M. Lopez Jr.
- Siya ay inakusahang kasabwat sa pagpatay kay Marcos kasama ni Serge Osmeña ngunit nakatakas sa piitan noong 1977.
Behn Cervantes
- Ikinulong kasama ni Lino Brocka dahil sa paratang na nagpasimuno ng ilegal na protesta.
Ang mga pangyayaring ito ay naging indikasyon ng paglabag sa karapatang pantao sa ating bansa.
Isagawa
Panuto: Ang mga sumusunod na pangungusap sa ibaba ay tumutukoy sa mga karanasan ng mga piling taong-bayan na piniling ipaglaban ang demokrasya. Tukuyin ang taong tinutukoy sa bawat bilang. Piliin ang sagot sa loob ng kahon. Titik lamang ang isulat sa sagutang papel.
- Ipinakulong sa Fort Bonifacio dahil kasabwat daw siya sa mga nagtatangkang patayin si Marcos ngunit nakatakas sa piitan noong 1977.
- Binaril at namatay habang pababa sa tarmac ng eroplanong kanyang sinasakyan sa Manila International Airport noong Agosto 21, 1983.
- Isang maimpluwensiyang director ng pelikulang Pilipino na ikinulong dahil sa paratang na pasimuno ng ilegal na protesta.
- Ikinulong sa paratang na kasabwat ng mga gustong pumatay kay Marcos ngunit pinakawalan at kalauna’y kinasahun ng pagiging subersibo.
- Inaresto nang walang warrant of arrest at ikinulong sa Fort Bonifacio kasama ni Ninoy Aquino.
A. Benigno “Ninoy” Aquino B. Jovito R. Salonga C. Jose W. Diokno D. Catalino O. Brocka E. Eugenio “Geny” Lopez F. Behn Cervantes
Tayahin
Panuto: Isinasaad sa Hanay A ang pangalan ng mga piling taumbayan na nakaranas ng paglabag sa karapatang pantao sa panahon ng Batas Militar. Hanapin sa Hanay B ang dahilan kung bakit nangyari ang mga ito. Isulat ang titik ng tamang sagot sa sagutang papel.
| A | B |
|---|---|
| ___1. Benigno Simeon “Ninoy” Aquino Jr. | A. Siya ang pangunahing kritiko ni Pangulong Marcos. |
| ___2. Jovito R. Salonga | B. Siya ay inaresto at pinaratangang kasabwat ni Serge Osmeña. |
| ___3. Behn H. Cervantes | C. Siya ay aktibong nakikilahok sa mga protesta laban sa pamahalaan matapos ang pagpatay kay Ninoy Aquino. |
| ___4. Lino O. Brocka | D. Ang kanyang pelikulang “Sakada” ay tinuring na subersibo ni Pangulong Marcos. |
| ___5. Eugenio Moreno (“Geny”) Lopez Jr. | E. Maraming siyang isiniwalat na kamalian ng rehimeng Marcos tulad ng isang maanomalyang kontrata o tinawag niyang Benguet-Bahamas Deal. |
Karagdagang Gawain
Panuto: Gumawa ng isang sanaysay na nagtatalakay ng kahalagahan ng karapatang pantao na may temang “Karapatan: Ipaglaban tungo sa Matatag na Pamahalaan”. Gamitin ang rubriks sa ibaba sa paggawa nito.
| KRAYTIRYA SA PAGSUSULAT NG SANAYSAY | |
|---|---|
| Nilalaman | 45% |
| Kaugnayan sa Tema | 30% |
| Paggamit ng Salita | 25% |
| Kabuuan | 100% |
Susi sa Pagwawasto
[transcriber’s note: this page is printed upside down. The sections are listed in the order they appear on the page, and the assignment of each block to a column heading could not be fully confirmed.]
Subukin
B 1. B 2. A 3. A 4. C 5. C 6. D 7. A 8. A 9. B 10.
Aralin I
Balikan
C 1. A 2. D 3. B 4. A 5.
Pagyamanin
B 1. C 2. B 3. B 4. A 5.
Tayahin
A 1. D 2. A 3. A 4. A 5.
Karagdagang Gawain
C 1. A 2. B 3.
Isagawa
E 1. A 2. D 3. B 4. C 5.
Aralin II
Balikan
/ 1. / 2. X 3. X 4. / 5.
Pagyamanin
| Mabuting Epekto | Hindi Mabuting Epekto |
|---|---|
| Naging malinis ang daan. | Maraming negosyante ang tumigil. |
| Bumaba ang kriminalidad. | Nagmalabis ang mga sundalo. |
| Nagkaroon ng reporma sa lupa. | Napinid ang mga paaralan. |
| Umunlad ang imprastraktura. | Maraming inosente ang inaresto. |
Tayahin
A 1. E 2. D 3. C 4. B 5.
Karagdagang Gawain
(Gamitin ang rubriks sa pagwawasto.)
Aralin III
Balikan
| Mabuting Epekto | Hindi Mabuting Epekto |
|---|---|
| Naging malinis ang daan. | Maraming karapatang pantao ang nilabag. |
| Umunlad ang imprastraktura. | Natatakot lumabas ang mga tao. |
| Maagang umuwi ang mga kabataan. | Naging mapang-abuso ang ibang kasapi ng military. |
Isagawa
TAMA 1. TAMA 2. TAMA 3. MALI 4. TAMA 5.
Pagyamanin
/ 1. / 2. X 3. / 4. / 5.
Tayahin
(Gamitin ang rubriks sa pagwawasto.)
Karagdagang Gawain
(Gamitin ang rubriks sa pagwawasto.)
Sanggunian
Teofista L.Vivar, PhD., et.al., Pilipinas: Kasaysayan at Pamahalaan, Batayang Aklat sa Unang Taon, (Edisyon 1997), 191-195
Florencia C. Domingo, PhD., et. al., Pilipinas: Isang Sulyap at Pagyakap, Batayang Aklat sa Araling Panlipunan I (Binagong Edisyon 2010), 233-241
CultureEd Philippines https://philippineculturaleducation.com.ph/aquino-benigno-jr/ November 21, 1983
Official Gazette, Philippines, 2021. “History of the Senate of the Philippines” officialgazette.gov.ph/featured/the-history-of-the-senate-of-the-philippines/ October 16, 2016
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply