This is the Grade 5 Health self-learning module for the third quarter, Module 3: “Pangkalahatang Epekto ng Caffeine, Nikotina at Alcohol” (general effects of caffeine, nicotine, and alcohol). It was prepared by DepEd Region VIII under the Alternative Delivery Mode (first edition, 2020) for Grade 5 learners studying at home. It has one lesson, meant to be studied within one week. By the end, learners should be able to explain how caffeine, tobacco, and alcohol harm the body, the family, and the community, and why staying away from them keeps them healthy.
On this page 6 sections
What learners will learn
The module’s Alamin (learning goals) section says that by the end, the learner:
- explains the concept of gateway drugs
- describes the general effects of using caffeine, tobacco, and alcohol
- studies how the use and abuse of caffeine, tobacco, and alcohol harm one’s own health, the family, and the community
- shows a healthy life by not using gateway drugs
The module’s references list the Grade 5 Teacher’s Guide code H5SU-IIIde-10.
Key ideas: caffeine, nicotine, and alcohol
The lesson, “Aralin 1: Pangkalahatang Epekto ng Caffeine, Nikotina at Alkohol,” starts from one main idea: too much use of gateway drugs harms the body. It looks at three substances.
Caffeine
- Caffeine is a stimulant. It increases activity in the brain and nervous system and raises chemicals such as cortisol and adrenaline in the body.
- Too much caffeine in a day affects the nervous system and muscles. Effects include insomnia (hirap sa pagtulog, trouble sleeping), nervousness, and restlessness.
- Caffeine is found in coffee, tea, chocolate, cola or soft drinks, iced tea, chocolate drinks, and energy drinks.
- The module teaches that energy drinks are not good for a child’s body and that drinking cola first thing in the morning is not a healthy habit.
Nicotine and smoking
- Nicotine is a common ingredient of cigarettes and comes from tobacco.
- Smoking is called a bad habit (masamang bisyo). Besides costing money, it causes heart disease, bronchitis, and cancer, weakens the body’s resistance, and can kill.
- Cigarette smoke contains carbon monoxide, the same gas that comes out of vehicle exhaust pipes.
Alcohol
- Alcohol in liquor can lead to anemia, cancer, cardiovascular disease, liver damage, forgetfulness, nerve damage, gout, and more.
- The module also notes that the body needs some alcohol, but the right kind comes from vegetables and fruits.
Illnesses linked to these substances
The Suriin (analysis) section lists these conditions, mostly tied to drinking alcohol:
| Term in the module | Meaning |
|---|---|
| Anemya (anemia) | Lower oxygen level in the blood from frequent drinking |
| Kanser (cancer) | Caused by acetaldehyde, a cancer-causing chemical formed when drinking alcohol |
| Altapresyon (high blood pressure) | Blood pressure rises from heavy drinking |
| Pagkalimot (forgetfulness) | Sharpness of mind naturally declines with age, but in frequent drinkers brain cells break down two or three times faster |
| Gout | A painful condition of the joints |
The Isaisip (key takeaway) section sums it up: vices such as smoking and drinking harm a person’s health, the environment, and the community, and abusing them can cause death. Even a liking for caffeine products can harm health.
The lesson also covers school rules. Bringing or using alcohol and cigarettes in school is punished under school rules, nobody may smoke in school at any time, violations should be reported to teachers, and selling alcohol and cigarettes near schools is prohibited. It adds that one family member’s coffee, smoking, or drinking habits can influence the rest of the family, and that a community struggles to progress when lung disease and crimes linked to gateway drugs are widespread.
How to use this module
The module follows the usual self-learning order:
- Subukin (pretest): Label ten pictures, such as coffee, beer, cigarettes, chocolate, tea, and energy drinks, with C for caffeine, N for nicotine, or A for alcohol.
- Aralin 1 and Balikan (review): Read the lesson, then answer five true-or-false items about caffeine.
- Tuklasin (explore): Mark pictures with a check if they do not show abuse of these substances and an X if they do.
- Suriin (analyze): Study the effects and the list of illnesses.
- Pagyamanin (practice): Answer Korek (correct) or Ekis (wrong) to statements about school rules.
- Isaisip and Isagawa (apply): Match five descriptions to anemia, cancer, forgetfulness, high blood pressure, and gout.
- Tayahin (assessment): Ten Korek-or-Ekis statements.
- Karagdagang Gawain (extra activity): List two of your own activities related to each of caffeine, nicotine, and alcohol.
For learners: Write all answers on a separate sheet. Do not write on the module, so others can use it. Check your work with the Susi sa Pagwawasto (answer key) honestly, and contact your teacher if anything is unclear.
For parents: The module comes with a guide for teachers and home facilitators. Your child’s pretest score shows whether they need extra help from you or the teacher.
For teachers: The module is designed as one lesson for one week. The answer key covers every activity except the Karagdagang Gawain, which you check yourself.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this Health module for?
It is for Grade 5 Health, third quarter (Ikatlong Markahan), Module 3. It was published by DepEd Region VIII as a first edition in 2020.
How long should learners take to finish this module?
The teacher’s note says the module has one lesson and should be studied within one week.
What illnesses does the module link to caffeine, tobacco, and alcohol?
It lists insomnia and nervousness from too much caffeine; heart disease, bronchitis, and cancer from smoking; and anemia, cancer, high blood pressure, forgetfulness, liver damage, and gout from alcohol.
Which drinks contain caffeine according to the module?
The module names coffee, tea, chocolate, cola or soft drinks, iced tea, chocolate drinks, and energy drinks as sources of caffeine.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto gives answers for every activity except the Karagdagang Gawain, which the teacher checks.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Health: Ikatlong Markahan – Modyul 3: Pangkalahatang Epekto ng Caffeine, Nikotina at Alcohol
5
[illustration: learners studying at home, outdoors and at a table, with a teacher and a globe]
CO_Q3_Health5_Module3
Health – Ikalimang Baitang Alternative Delivery Mode Ikatlong Markahan – Modyul 3: Pangkalahatang Epekto ng Caffeine, Nikotina at Alcohol Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Eugenia H. Esplago Editor: Daran C. Robillon Tagasuri: Gregorio N. Cainto Tagaguhit: Norman L. Montes, Anne Hazel J. Arma Tagalapat: Arielyn Mae A. Gudisan, Ma. Jayvee A. Garapan Tagapamahala: Ma. Gemma M. Ledesma; Carmelino P. Bernadas Arnulfo M. Balane; Rey F. Bulawan Rosemarie M. Guino; Nicolas G. Baylan Joy B. Bihag; Neil G. Alas Ryan R. Tiu; Imelda E. Gayda Nova P. Jorge; Abelardo G. Campani
Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________
Department of Education – Region VIII
Office Address: Government Center, Cadahug, Palo, Leyte Telefax: 053 – 832 – 2997 E-mail Address: region8@deped.gov.ph
5
Health
Ikatlong Markahan – Modyul 3: Pangkalahatang Epekto ng Caffeine, Nikotina at Alkohol
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
Ang epekto ng paggamit ng caffeine, nikotina at alkohol ay nakakasira sa kalusugan ng isang tao maaari rin itong maging sanhi ng malubhang sakit o kalaunan ay kamatayan. Ang alkohol ay kailangan ng katawan pero ang tamang alkohol na kailangan ng katawan ay nakukuha sa gulay at prutas.
Sa pagtatapos ng modyul na ito, inaasahan:
- naipapaliwanag ang konsepto ng gateway drugs
- nailalarawan ang pangkalahatang epekto ng paggamit ng caffeine, tabako at alkohol
- napapag-aralan ang paggamit at pag-abuso ng caffeine, tabako at alkohol na may negatibong epekto sa sariling kalusugan, pamilya at komunidad
- naipapakita ang pagiging malusog sa hindi paggamit ng gateway drugs
Subukin
Panuto: Lagyan ng C kung ang nasa larawan ay nagtataglay ng caffeine, N kung nikotina at A kung alkohol. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
- _____ 1. [illustration: cup of coffee] kape
- _____ 2. [illustration: bottle of beer] serbesa
- _____ 3. [illustration: cigarettes] sigarilyo
- _____ 4. [illustration: bottle of liquor and glass] alak
- _____ 5. [illustration: bars of chocolate] tsokolate
- _____ 6. [illustration: dried tobacco leaves]
- _____ 7. [illustration: glass of iced tea] Iced Tea
- _____ 8. [illustration: can of energy drink] Energy Drink
- _____ 9. [illustration: bottle of chocolate drink] Chocolate Drink
- _____ 10. [illustration: tea leaves in a packet] Tsaa
CO_Q3_Health5_Module3 (page furniture omitted)
Aralin 1: Pangkalahatang Epekto ng Caffeine, Nikotina at Alkohol
Ang sobrang paggamit ng gateway drugs ay nakapagdudulot ng masamang epekto sa ating pangangatawan.
Ang caffeine ay isang stimulant, na nangangahulugang pinapataas nito ang aktibidad sa iyong utak at nervous system. Pinapataas din nito ang sirkulasyon ng mga kemikal tulad ng cortisol at adrenaline sa katawan. ang caffeine ay maaaring magdulot ng wastong pakiramdam, pagkabalisa at hirap sa pagtulog.
Ang nikotina na karaniwang sangkap sa sigarilyo ay nakapagdudulot ng sakit sa puso, bronchitis, cancer at marami pang-ibang sakit na nagiging dahilan ng pagihi ng buhay ng tao.
Ang alkohol na taglay ng alak na inumin ay nagiging sanhi ng anemia, cancer, cardiovascular disease, pagkasira ng atay, pagkalimot, nerve damage, gout at marami pang iba.
Balikan
Panuto: Basahing maigi ang bawat pangungusap at sagutin ito ng Tama o Mali sa sagutang papel.
- ______ 1. Uminom ng 10 tasa ng kape sa araw-araw.
- ______ 2. Hanggang 400 mg kada araw ang aprubadong dami ng caffeine na maaaring tanggapin ng isang taong nasa ganap na edad.
- ______ 3. Nakapagdudulot ng side effects o masamang epekto sa katawan kapag nasobrahan ang inuming mayroong caffeine.
- ______ 4. Uminom ng cola o soft drinks paggising sa umaga.
- ______ 5. Nakabubuti ang energy drink upang lumakas ang katawan ng batang tulad mo.
Mga Tala para sa Guro
Ang modyul na ito ay dinisenyo na may isang aralin at dapat pag-aralan sa loob ng isang linggo.
Tuklasin
Panuto: Lagyan ng tsek (✓) kung ang larawan ay hindi nagpapakita ng epekto at pag abuso sa paggamit ng caffeine, nikotina at alkohol at ekis (X) naman kung nagpapakita. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
- ____ 1. [illustration: boy standing with a cup in hand]
- ____ 2. [illustration: man with head in hand beside a thermos and cup]
- ____ 3. [illustration: person doing jumping jacks]
- ____ 4. [illustration: person flexing arm]
- ____ 5. [illustration: man sitting on the ground beside a bottle]
Suriin
Mga Karamdamang Epekto o Sanhi ng Paggamit ng Caffeine, Tabako at Alkohol
[illustration: woman holding a cup]
[illustration: man lying in bed under a blanket]
[illustration: doctor checking the arm of a seated man]
[illustration: man scratching his head at a desk]
[illustration: hand with swollen, deformed knuckles]
❖ Ang sobrang caffeine sa isang araw ay maaaring magdulot ng ilang epekto sa katawan partikular sa nervous system at mga kalamnan. Mga epekto nito ay tulad ng insomnia o hirap sa pagtulog, pagiging nerbyoso at hindi mapakali.
❖ Ang paninigarilyo ay isang masamang bisyo. Ito ay masama para sa ating kalusugan. Bukod sa magastos ang paninigarilyo, ay nakapagdudulot pa ito ng maraming uri ng sakit tulad ng sakit sa puso, bronchitis at kanser. Nakakapagpahina din ito ng resistensya ng ating katawan. Ito rin ay nakamamatay.
❖ Ang alak ay isang uri ng inumin na may halong katas ng ubas at espiritu ng alkohol. Tulad ng paninigarilyo, ang pag-inom ng alak ay nagdudulot ng masamang epekto sa kalusugan ng tao.
Mga Karamdamang Epekto o Sanhi Ng Paggamit Ng Caffeine, Tabako at Alkohol:
➢ Anemya – Pagbaba ng lebel ng oxygen sa dugo dahil sa madalas na pag iinom ng alak.
➢ Kanser – Sakit na nakukuha sa kemikal na acetaldehyde na isang carcinogen na nakukuha kapag umiinom ng alak.
➢ Altapresyon – Kondisyon ng pagtaas ng presyon ng dugo dahil sa kaiinom ng alak.
➢ Pagkalimot – Ang talas ng pag-iisip ay natural na nababawasan sa pagtanda ng bawat tao. Ngunit sa taong madalas na umiinom ng alak, doble o triple ang bilis ng pagkasira ng mga cells.
➢ Gout – Hindi komportableng karamdaman na nagdudulot ng matinding pananakit sa mga kasukasuan.
Pagyamanin
Panuto: Isulat sa sagutang papel ang Korek kung tama ang pahayag at Ekis naman kung mali.
- _____ 1. Ang pagdadala o paggamit ng gateway drugs gaya ng alak at sigarilyo sa loob ng paaralan ay may karampatang parusa ayon sa tuntunin ng paaralan.
- _____ 2. Maaaring manigarilyo ang sinuman sa paaralan sa anumang oras at araw.
- _____ 3. Ang pag-inom ng alak ay dapat ginagawa sa labas ng paaralan.
- _____ 4. Dapat ipaalam sa mga guro o sa mga kinauukulan ang iyong mga nakikitang paglabag sa mga panuntunan sa paaralan.
- _____ 5. Ipinagbabawal ang pagtitinda ng alak at sigarilyo malapit sa paaralan.
Isaisip
Ang pagakakaroon ng bisyo tulad ng paninigarilyo at pag-inom ng alak ay nakapagdudulot ng masamang epekto sa kalusugan ng tao, sa kapaligiran at sa pamayanan. Ang pag-aabuso gamit ang mga ito ay maaari ring ikamatay ng tao. Maging ang pagkahilig sa mga produktong may sangkap na caffeine ay nagkakaroon rin ng masamang epekto sa kalusugan ng tao.
Isagawa
Panuto: Basahin ang mga pangugusap. Piliin ang mga kasagutan sa loob ng kahon. Isulat lamang ang titik sa sagutang papel.
a. anemya b. kanser c. pagkalimot d. altapresyon e. gout
- Sakit na nakuha sa kemikal na acetaldehyde na isang carcinogen na nakukuha kapag umiinom ng alak.
- Pagbaba ng lebel ng oxygen sa dugo dahil sa madalas na pag iinom ng alak.
- Kondisyon ng pagtaas ng presyon ng dugo dahil sa kaiinom ng alak.
- Hindi komportableng karamdaman na nagdudulot ng matinding pananakit sa mga kasukasuan.
- Ang talas ng pag-iisip ay natural na nababawasan sa pagtanda ng bawat tao. Ngunit sa taong madalas na umiinom ng alak, doble o triple ang bilis ng pagkasira ng mga cells.
Tayahin
Panuto: Isulat ang salitang KOREK kung Tama at EKIS naman kung Mali ang pahayag. Isulat ang sagot sa malinis na papel.
_____1. Kapag sobra na ang caffeine sa katawan ng isang tao maaari siyang magkaroon ng kalituhan at pagkahibang o nagiging dahilan ng pagkamatay sanhi ng konbulsyon, nagiging dahilan din ito ng pagiging iritable o mainitin ang ulo at pagbilis ng pagtibok ng puso at hirap sa paghinga.
_____2. Kapag ang isa sa pamilya ay madalas uminom ng kape, naninigarilyo o mahilig uminom ng alak, ito ay hindi maaaring makaimpluwensiya sa lahat ng miyembro ng pamilya at gumaya na din sa kanilang nakikita sa kanya.
_____3. Ang alkohol ay nagiging dahilan ng pagkakaroon ng chronic liver, kanser, cardiovascular disease, acute alcohol poisoning at fetal alcohol syndrome.
_____4. Ang buong kumunidad ay mahihirapang umunlad kung laganap ang sakit sa baga at ibat-ibang krimen dulot ng gateway drugs.
_____5. Ang paninigarilyo ay hindi nagiging dahilan ng sakit sa baga, kanser at cardiovascular disease.
_____6. Ang sobrang alak sa katawan ay maaaring makaapekto sa dugo. At kung ito ay magpapatuloy, maaaring humantong sa sakit na anemya.
_____7. Ang nicotine na sangkap ng alak ay sanhi ng pagka-adik dito.
_____8. Pare-pareho ang nilalaman ng caffeine ng mga inuming soda tulad ng coke, pepsi at diet.
_____9. Ang caffeine ay maaari ring makuha sa ibang inumin gaya ng kape, tsaa, tsokolate, cola o softdrinks, at mga energy drink.
_____10. Ang usok ng sigarilyo ay mayroong carbon monoxide na katulad ng ibinubuga ng mga tambutso ng sasakyan.
Karagdagang Gawain
Panuto: Magtala ng tigdalawang sariling gawain na may epekto sa sumusunod:
A. Caffeine B. Nikotina C. Alcohol
Susi sa Pagwawasto
[transcriber’s note: this page is printed rotated 180 degrees inside five boxes; the answers below are read from the rotated print]
Subukin
- C
- A
- N
- A
- C
- N
- C
- C
- C
- C
Isagawa
- C
- A
- D
- E
- C
Tayahin
- Korek
- Ekis
- Korek
- Korek
- Ekis
- Korek
- Korek
- Ekis
- Korek
- Korek
Karagdagang Gawain
Iwawasto ng guro.
Pagyamanin
- Korek
- Ekis
- Korek
- Korek
- Korek
Balikan
- Mali
- Mali
- Tama
- Mali
- Mali
Tuklasin
- ✓
- X
- ✓
- ✓
- X
Sanggunian
Learner’s Material Grade 5 Health, 15-18
Patnubay ng Guro Grade 5 (H5SU-IIIde-10), TG (Aralin 4-3RD Quarter Week 4-5)
Department of Education “K To 12 Most Essential Learning Competencies With Corresponding CG Codes”. Pasig City: Department of Education Central Office, 2020
Pietrangelo, Ann. “The Effects of Caffeine on Your Body.” Healthline. Healthline Media, September 29, 2018. https://www.healthline.com/health/caffeine-effects-on-body.
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply