This is the Grade 4 Araling Panlipunan self-learning module for Quarter 4, Module 2, titled “Karapatan Mo, Ipaglaban Mo” (your rights, stand up for them). It is written in Filipino for learners studying at home under the Alternative Delivery Mode, and it builds on the previous lesson about who counts as a Filipino citizen under the 1987 Constitution. By the end, learners can explain what a right is and name the rights of Filipino citizens, including the rights of children.
On this page 7 sections
What learners will learn
The module states these standards and objectives.
Content standard (Pamantayang Pangnilalaman): Learners show understanding and appreciation of their rights and duties as Filipino citizens.
Performance standard (Pamantayan sa Pagganap): Learners take part in civic activities that show they carry out their duties as citizens and live out their rights.
In this lesson, learners are expected to:
- Discuss the concept of rights (natatalakay ang konsepto ng karapatan).
- Identify the rights of Filipino citizens (natutukoy ang mga karapatan ng mamamayang Pilipino).
The module has one lesson, Aralin 1: “Karapatan Mo, Ipaglaban Mo.”
Key ideas: the three kinds of rights
The module explains that every person has rights because every person has dignity, whatever their place in society. In a democratic country like the Philippines, these rights are written in the Bill of Rights (Kalipunan ng mga Karapatan), Article III, Sections 1 to 22 of the 1987 Constitution.
Based on the book by Hector S. De Leon and Hector M. De Leon Jr., the module sorts the rights of citizens into three kinds:
- Likas na karapatan (natural rights): rights every person has even if the State does not grant them, such as the right to live and to be free.
- Karapatang kaloob ng binuong batas (statutory rights): rights given by laws that Congress passes, which a new law can take away.
- Karapatang konstitusyonal (constitutional rights): rights that the State grants and protects through the Constitution.
Constitutional rights and their examples
The module groups constitutional rights into civil, political, social and economic, and rights of the accused.
| Type of right | What it is about | Examples from the module |
|---|---|---|
| Karapatang sibil (civil rights) | Enjoying peace and happiness in life | Right to life; to free speech and self-expression; not to be jailed for debt; to a home and property; against forced labor; to equal protection of the law; against unreasonable arrest and search; to a speedy trial |
| Karapatang politikal (political rights) | Citizens’ relationship with and participation in government | Right to vote; to citizenship; to petition; freedom of speech, the press, and assembly; to form lawful groups; to hold public office; to information about the government |
| Karapatang panlipunan (social rights) | Protecting citizens’ social welfare | Right to choose one’s religion; to travel; to private correspondence and communication |
| Karapatang pangkabuhayan (economic rights) | Protecting citizens’ livelihood and economy | Right to choose a profession or job; to benefit from natural resources; to education; to a clean environment and safe workplace; to fair payment for private property used by the government; to ownership |
| Karapatan ng nasasakdal (rights of the accused) | A form of civil right that protects accused persons through a fair trial | Right to be heard in court; to have witnesses; to know the charge; to a speedy and impartial trial; to bail; to choose a good lawyer; against cruel punishment; to be presumed innocent until proven guilty; against being punished twice for the same offense |
Rights of children
The module adds that in 1959 the United Nations (Samahan ng Nagkakaisang mga Bansa) drew up a declaration of the rights of the child, which aims to protect children around the world and is the responsibility of adults. Its ten principles include the rights to:
- Equality, whatever one’s race, religion, or country
- Special protection for physical, mental, and social growth
- A name and citizenship
- Enough nutrition, shelter, and medical care
- A good life even with a disability
- Care and love from parents and society
- Play and free education
- Protection at all times
- Protection from discrimination, neglect, cruelty, and abuse
- Growing up in a good society
The module’s opening pictures give simple examples: an unborn baby has the right to life, an accused person cannot be jailed without due process, and a child like the reader has rights such as the right to play.
How to use this module
The module follows the usual parts of a DepEd self-learning module. Each activity has a suggested time limit, and all answers go on a separate answer sheet (sagutang papel), not on the module itself.
- Subukin (pretest): 10 multiple-choice questions, 5 minutes. This shows what the learner already knows.
- Balikan (review): a word hunt for ten words about citizenship from the previous lesson, 3 minutes.
- Tuklasin (explore): look at five pictures and pick the ones that show rights of citizens, 3 minutes.
- Suriin (discussion): read the text and graphic organizers on the kinds of rights, 10 minutes.
- Pagyamanin (practice): Gawain A, matching situations to a type of right with symbols; Gawain B, naming the child’s right shown in pictures; Gawain C, deciding the best action in situations to protect rights.
- Isaisip (generalization): arrange groups of words into correct sentences summarizing the lesson, 5 minutes.
- Isagawa (application): write what you would do in five real-life situations, 5 minutes.
- Tayahin (assessment): identify the type of right in each item, 5 minutes.
- Karagdagang Gawain (extra activity): write a stanza of a poem with your own title about valuing the rights you learned.
For learners: Answer the pretest honestly before reading the lesson, and contact your teacher if any part is hard to understand. Check your work with the answer key (Susi sa Pagwawasto) only after you finish.
For parents: The module asks learners to keep it clean for the next user. Help your child keep answers on separate paper and use the answer key honestly.
For teachers: The answer key covers the pretest, review, explore, practice, and generalization parts. Gawain C and Isagawa are open-ended, so check them for reasoning.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this module for?
It is for Grade 4 Araling Panlipunan, Quarter 4, Module 2. It was published as a first edition in 2020 by DepEd Region V under the Alternative Delivery Mode.
What are the three kinds of rights in this module?
The module names natural rights (likas na karapatan), statutory rights given by laws (karapatang kaloob ng binuong batas), and constitutional rights (karapatang konstitusyonal).
What are the types of constitutional rights?
The module groups them into civil rights, political rights, social and economic rights, and rights of the accused. It notes that the rights of the accused are a form of civil right.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto gives answers for the pretest, the word hunt review, the picture activity, Gawain A and B, and the sentence arrangement activity. Gawain C answers may vary.
Where are the rights of Filipinos written?
According to the module, they are in the Bill of Rights, Article III, Sections 1 to 22 of the 1987 Constitution.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Araling Panlipunan Ikaapat na Markahan – Modyul 2: “Karapatan Mo, Ipaglaban Mo”
[illustration: students reading and studying under a tree, a teacher with students at a desk, a boy writing by a lamp, and two students with a globe]
PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI
Araling Panlipunan – Ikaapat na Baitang Alternative Delivery Mode Ikaapat na Markahan Modyul 2– “Karapatan Mo, Ipaglaban Mo” Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
| Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul | |
|---|---|
| Manunulat: | Emma A. Jadie |
| Editor: | Jerry P. Ramirez at Ma. Leilani R. Lorico |
| Tagasuri: | Ana N. Calisura |
| Tagaguhit: | |
| Tagalapat: | Edsel D. Doctama, Melanie Mae N. Moreno |
| Tagapamahala: | Gilbert T. Sadsad Francisco B. Bulalacao Jr. Grace U. Rabelas Ma. Leilani R. Lorico Imelda R. Caunca Marites B. Tongco |
Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________
Department of Education – Region V Office Address: Regional Site, Rawis, Legazpi City Telefax: (052) 482-0046 E-mail Address: region5@deped.gov.ph
[transcriber’s note: this page repeats the title page text and DepEd logo already transcribed from page 1, so it is not reproduced again]
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
[illustration: target with arrow, section icon]
Napag-aralan sa unang aralin ang mga batayan ng pagiging isang mamamayang Pilipino ayon sa Saligang Batas ng 1987. Kaakibat ng pagiging mamamayan, itinakda rin sa Saligang Batas ang mga karapatan na magbibigay ng proteksiyon upang makapamuhay nang tahimik at matiwasay. Bilang mamamayang Pilipino, mahalagang malaman ang ating mga karapatan na magsisilbing gabay sa pakikitungo natin sa kapuwa at pakikiisa sa lipunan. Lalawak ang iyong kaalaman sa mga karapatan bilang mamamayang Pilipino gabay ang modyul na ito.
Pamantayang Pangnilalaman:
Naipamamalas ng mag-aaral ang pang-unawa at pagpapahalaga sa kanyang mga karapatan at tungkulin bilang mamamayang Pilipino
Pamantayan sa Pagganap:
Ang mag-aaral ay nakikilahok sa mga gawaing pansibiko na nagpapakita ng pagganap sa kanyang tungkulin bilang mamamayan ng bansa at pagsasabuhay ng kanyang karapatan.
Sa araling ito, ikaw ay inaasahang:
- Natatalakay ang konsepto ng karapatan.
- Natutukoy ang mga karapatan ng mamamayang Pilipino.
[illustration: mascot character with a speech bubble]
Kamusta kaibigan? Narito muli ako upang gabayan ka sa iyong pagkatuto gamit ang modyul na ito. Sabay nating tuklasin ang bagong aralin.
Pagmasdan ang mga larawan at basahin ang mga pahayag sa ibaba.
[illustration: hand of a doctor holding a newborn baby under a surgical light]
Source: AP4 LM p. 338
Ang sanggol sa sinapupunan ng isang ina ay may karapatang mabuhay
[illustration: a police officer escorting a handcuffed man]
Source: AP4 LM p. 340
Ang isang taong nasasakdal ay hindi maaaring makulong agad ng hindi dumadaan sa tamang proseso ng paglilitis. Karapatan niyang ipagtanggol ang kanyang sarili.
[illustration: a boy playing with toy cars]
Source: AP4 LM p. 343
Bilang batang katulad mo ay may marami ding mga karapatan gaya ng paglalaro na nakikita mo sa larawan
Subukin
[illustration: mascot character with a thought bubble]
Ano-anong mga karapatan ang tinatamasa ng ating mga mamamayan? Ating alamin sa pamamagitan ng modyul na ito.
[illustration: pencil icon, section icon]
PANUTO: Piliin at isulat ang titik ng tamang sagot sa iyong sagutang papel. Gawin ito sa loob ng 5 minuto.
Ayon sa kasalukuyang Saligang Batas, may Karapatan ang bawat Pilipino na makapamuhay nang malaya at may dignidad. Ano ang kasalukuyang Saligang Batas na umiiral?
A. Saligang Batas ng 1987 C. Saligang Batas ng 1988
B. Saligang Batas ng 1986 D. Saligang Batas ng 1989Ang karapatan ng mamamayan ay nauuri sa tatlo: ang karapatang likas, karapatan ayon sa binuong batas at __________. Ano ang ikatlo?
A. Karapatang nababawi at hindi nababawi
B. Karapatang pandayuhan at pangkatutubo
C. Karapatang panghinaharap at pangkasalukuyan
D. Karapatang konstitusyonal.Sa anong uri ng karapatan nabibilang ang karapatang politikal, sibil, panlipunan at pangkabuhayan, at karapatan ng nasasakdal?
A. Karapatang likas
B. Karapatan ayon sa batas
C. Karapatang ispirituwal
D. Karapatang konstitusyunalAnong samahan ang siyang bumuo ng Kalipunan ng mga Karapatan ng mga Bata na naging batayan ng karapatan ng mga bata sa buong mundo?
A. Samahan ng Nagkakaisang mga Kabataan
B. Samahan ng Nagkakaisang mga Bansa
C. Samahan ng Nagkakaisang mga Kababaihan
D. Samahan ng Nagkakaisang mga PanguloAlin sa mga sumusunod ang kasama sa iyong karapatan bilang isang bata?
A. Karapatang bomoto
B. Karapatang mabuhay
C. Karapatang marinig sa hukuman
D. Karapatang makinabang sa mga likas na yamanHindi pinayagan si Dan na magpiyansa o magbayad para sa kanyang pansamantalang kalayaan nang siya ay ikulong sa kasong pananakit. Anong karapatan ni Dan ang nilabag?
A. Karapatang Sibil
B. Karapatan ng isang bata
C. Karapatang pangkabuhayan
D. Karapatan ng isang nasasakdalAng magkakaibigang Nery, Judy at Marissa ay nais tumulong sa mga kabataan upang malinang ang kanilang talento sa pag-awit. Anong karapatan ang maaari nilang magamit upang maisakatuparan ang kanilang ninanais?
A. Bumoto ng mga manunungkulan sa pamahalaan
B. Magpetisyon ng mga kaanak sa ibang bansa
C. Kilalanin bilang isang mamamayang Pilipino
D. Magtatag ng samahan ng mga kabataang mang-aawitAng karapatang politikal ay nauukol sa ugnayan ng mamamayan sa pamahalaan. Kasama rito ang sumusunod MALIBAN sa isa. Alin ito?
- A. Karapatang bumoto
- B. Karapatang magpetisyon
- C. Karapatan sa pagkamamamayan
- D. Karapatang mag-angkin ng mga ari-arian
- Ang mga karapatang pangkabuhayan ay tumutulong sa pangangalaga sa kapakanan ng kabuhayan ng mga mamamayan. Alin sa mga sumusunod ang kabilang sa mga karapatang pangkabuhayan?
- A. Karapatang magpetisyon
- B. Karapatan sa pagkamamamayan
- C. Karapatang mag-angkin ng ari-arian
- D. Karapatang pumili ng propesyon o hanapbuhay
- Anong uri ng karapatan ang tinutukoy sa pangungusap?
Tuwing halalan, hindi nalilimutan ni Shiela na bumoto sa kanilang lalawigan.
- A. Karapatang sibil
- B. Karapatang politikal
- C. Karapatan ng nasasakdal
- D. Karapatang panlipunan at pangkabuhayan
Aralin 1 Karapatan Mo, Ipaglaban Mo
Balikan
Magbalik-aral ka muna sa pamamagitan ng isang laro (WORD HUNT).
Hanapin sa WORD HUNT ang sampung salitang may kinalaman sa iyong pagkamamamayan. Gawin sa loob ng 3 minuto sa iyong sagutang papel.
| K | O | N | S | T | I | T | U | S | Y | O | N |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| S | A | K | I | L | A | S | D | G | J | B | A |
| A | M | M | E | Q | W | E | J | V | G | U | Y |
| T | J | A | D | I | E | X | U | Z | X | T | A |
| A | Z | X | C | V | B | N | S | Z | X | U | M |
| B | A | Y | A | N | X | Z | S | Q | W | T | A |
| G | W | Q | P | Q | R | A | A | U | Y | A | M |
| N | A | W | I | W | T | S | N | J | J | K | A |
| A | S | E | L | E | Y | D | G | M | U | E | M |
| G | D | R | I | R | G | F | U | Y | S | R | A |
| I | W | T | P | T | T | G | I | H | S | T | K |
| L | F | Y | I | T | Y | H | N | N | O | Y | G |
| A | H | U | N | G | F | R | I | H | L | Y | A |
| S | G | I | O | Y | P | I | S | N | I | R | P |
Answer list (printed as a boxed list numbered 1 to 10, all blank):
Ano anong salita ang iyong nahanap?
Ilista sa iyong sagutang papel ang mga salita.
Basahin mo ang mga ito.
Bilugan mo ang mga salitang hindi mo pa masyadong nauunawaan.
Ikahon mo ang mga salitang dati mo nang alam.
Tuklasin
Tingnan ang mga larawan. Piliin at isulat sa sagutang papel ang mga bilang ng mga karapatan ng mga mamamayan. Gawin sa loob ng 3 minuto.
[transcriber’s note: five pictures, each marked with an arrow labeled 1 to 5]
[illustration: a boy seated among other people, with a hand on his chin; labeled 1]
[illustration: a girl writing in a notebook; labeled 2]
[illustration: voters at a ballot box with a woman and a man beside it; labeled 3]
[illustration: a man chopping a tree with an axe; labeled 4]
[illustration: a boy looking at scattered trash on the ground; labeled 5]
Suriin
[illustration: a cartoon pencil character with a speech bubble]
Maaaring pangkatin sa apat ang mga karapatan. Ano-ano kaya ang mga ito? Isa-isahing pag-aralan ang mga graphic organizer.
Basahin at unawain ang teksto tungkol sa karapatan ng mga mamamayan. Gawin sa loob ng 10 minuto sa iyong sagutang papel.
Ang bawat tao ay may karapatang tinataglay dahil mayroon silang dignidad, anoman ang kanilang katayuan sa lipunan. Sa isang demokratikong bansa tulad ng Pilipinas, lubos na pinahahalagahan ang mga karapatan ng mga mamamayan. Nasasaad ito sa Kalipunan ng mga Karapatan sa Artikulo III, Seksyon 1 hanggang 22 ng Saligang Batas ng 1987.
Ayon sa aklat nina Hector S. De Leon at Hector M. De Leon, Jr., may tatlong uri ng mga Karapatan ng bawat mamamayan sa isang demokratikong bansa. Ang mga ito ay ang likas na karapatan, karapatang konstitusyonal at mga karapatang kaloob ng binuong batas.
Ang likas na Karapatan ay mga karapatang taglay ng bawat tao kahit hindi ipagkaloob ng Estado. Ang mga halimbawa ng likas na karapatan ay ang karapatang mabuhay at maging malaya. Ang karapatang kaloob ng binuong batas naman ay ang mga karapatang kaloob ng binuong batas at maaaring alisin sa pamamagitan ng panibagong batas. Ang karapatang konstitusyonal naman ay mga karapatang ipinagkakaloob at pinangangalagaan ng Estado. May apat na uri ang karapatang konstitusyonal: karapatang sibil, karapatang politikal, karapatang panlipunan at pangkabuhayan, at karapatan ng nasasakdal.
Ang Karapatang Sibil
Ang mga karapatang sibil ay tungkol sa pagtatamasa ng mga mamamayan ng kapayapaan at kaligayahan sa buhay. Kasama rito ang sumusunod:
[chart: graphic organizer; no number or title printed]
- Karapatang mabuhay | Karapatang magsalita at ipahayag ang sarili | Karapatang hindi mabilanggo dahil sa pagkakautang
- Karapatang magkaroon ng tirahan at ari-arian | Karapatan laban sa sapilitang paglilingkod | Karapatan sa pantay na proteksiyon sa batas
- Karapatan sa di-makatuwirang pagdakip at paghalughog | Karapatan sa mabilis na paglilitis
Ang Karapatang Politikal
Ang karapatang politikal ay tumutukoy sa mga karapatan na may kinalaman sa ugnayan at pakikilahok ng mamamayan sa pamahalaan. Kasama rito ang mga sumusunod:
[chart: graphic organizer; no number or title printed]
- Karapatang bumoto | Karapatan sa pagkamamamayan | Karapatang magpetisyon
- Kalayaang magsalita, maglimbag, at magtipon-tipon | Karapatang bumuo ng samahang hindi labag sa batas | Karapatang gumanap ng tungkuling pampubliko
- Karapatang alamin ang ukol sa pamahalaan
Ang Karapatang Panlipunan
Ang mga karapatang panlipunan ay nakatutulong sa pangangalaga ng kapakanang panlipunan ng mga mamamayan. Kabilang sa mga karapatang panlipunan ang mga sumusunod:
[chart: graphic organizer; no number or title printed]
- Karapatang pumili ng relihiyon | Karapatang maglakbay | Karapatan sa lihim na korespondensiya at komunikasyon
Ang Karapatang Pangkabuhayan
Ang karapatang pangkabuhayan ay tumutulong sa pangangalaga sa kapakanan ng kabuhayan o ekonomiya ng bawat mamamayan. Ang mga sumusunod na karapatan ay kabilang sa karapatang pangkabuhayan:
[chart: graphic organizer; no number or title printed]
- Karapatang pumili ng propesyon o hanapbuhay | Karapatang makinabang sa mga likas na yaman | Karapatan sa edukasyon
- Karapatang maging ligtas sa maruming kapaligiran at pagawaan | Karapatang bayaran nang wasto sa pribadong ari-arian na ginamit ng pamahalaan | Karapatan sa pagmamay-ari
Ang Karapatan ng Nasasakdal
Sa katunayan, ang karapatan ng nasasakdal ay kabilang sa karapatang sibil. Pinangangalagaan ng karapatang sibil na ito ang mga nasasakdal laban sa anumang kasalanan sa pamamagitan ng makatarungang paglilitis. Kasama sa mga karapatang ito ang mga sumusunod:
[chart: graphic organizer; no number or title printed]
- Karapatang marinig sa hukuman | Karapatang magkaroon ng testigo | Karapatang malaman ang kaso laban sa kaniya | Karapatang tumanggap ng sapat na tulong
- Karapatan sa madalian at walang kinikilingang paglilitis | Karapatang magbayad ng piyansa upang pansamantalang makalaya | Karapatang pumili ng magaling na abogado
- Karapatan laban sa malupit at di-makataong pagparusa | Karapatang maituring na walang kasalanan o inosente hanggang hindi napapatunayan ng korte | Karapatan laban sa dalawang ulit na kaparusahan sa iisang kasalanan
Bukod sa Saligang Batas ng 1987, ang Samahan ng Nagkakaisang mga Bansa o United Nations ay bumuo noong 1959 ng Pandaigdigang Kasunduan ng mga Karapatan ng mga Bata o mas kilalang Universal Declaration of Rights of the Child. Ito ay naglalayong protektahan ang karapatan ng mga bata sa buong mundo na siyang responsibilidad ng mga nakatatanda. Mabubuod ito sa sampung prinsipyo:
[chart: graphic organizer; no number or title printed]
- Karapatan sa pagkakapantay, anoman ang pinagmulang lahi, relihiyon o bansang kinabibilangan | Karapatan sa natatanging proteksyon sa pag-unlad na pisikal, mental at sosyal | Karapatang mabigyan ng pangalan at pagkamamamayan
- Karapatan sa sapat na nutrisyon, tirahan at serbisyong medikal | Karapatag magtamasa ng maayos na pamumuhay kahit may kapansanan | Karapatang alagaan at mahalin ng magulang at lipunan
- Karapatang maglaro at sa libreng edukasyon | Karapatang mapangalagaan sa lahat ng pagkakataon | Karapatang mabigyan ng proteksyon laban sa diskriminasyon, kapabayaan, pagmamalupit at pagmamalabis
- Karapatang lumaki sa isang mabuting lipunan
Pagyamanin
Gawain A– Tukuyin kung anong uri ng karapatan ang inihahayag ng pangungusap. Iguhit sa sagutang papel ang sumusunod na simbolo na kumakatawan sa iyong sagot. Gawin ito sa loob ng 5 minuto.
[illustration: heart outline] likas na karapatan [illustration: cross outline] karapatang sibil [illustration: sun-like burst outline] karapatan ng nasasakdal [illustration: star outline] karapatang pulitikal [illustration: pentagon outline] karapatang panlipunan at pangkabuhayan
- Binigyan si G. Juan ng pampublikong abogado para ipagtanggol siya sa kinakaharap na kaso.
- Tuwing halalan, hindi nalilimutan ni Shiela na bumoto sa kanilang bayan.
- Si Iska ay malayang nagpabaptismo sa relihiyon ng kaniyang napangasawa.
- Nagtapos ng kursong Edukasyon si Yen at siya ay nagtatrabaho na bilang isang guro.
- Si Amy na isang ulila na ay kinupkop at inalagaan ng pamilyang Mendoza.
Gawain B – Isulat sa sagutang papel ang karapatan ng mga bata na inilalarawan sa bawat bilang.
[illustration: child reading a book; labeled 1] [illustration: parents holding a baby; labeled 2] [illustration: child playing with toy cars; labeled 3] [illustration: girl speaking with hands raised; labeled 4] [illustration: child eating a meal at a table; labeled 5]
Source: AP4 LM p. 343
Gawain C
Basahin ang sitwasyon at tukuyin kung ano ang pinakamainam na gagawin upang mapangalagaan ang karapatan ng mamamayan. Isulat ang titik ng tamang sagot sa iyong sagutang papel.
Nais ng mga magulang mo na magdoktor ka pero ang pangarap mo ay maging guro.
Si Jack ay pinaghahanap ng mga pulis dahil sa kasong pagnanakaw kaya nang matagpuan siya ng mga ito ay pinagbubugbog siya.
Si Ana ay kinupkop ng mag-asawang Cruz. Pagsapit niya ng 5 taon ay maaari na siyang pumasok sa paaralan at mag-aral.
Hindi pinayagan ng kanyang amo si Liza na umuwi sa probinsya upang bomoto.
Ikaw at ang nakakabata mong kapatid ay sapilitang pinagtatrabaho ng inyong Tatay.
Isaisip
PANUTO: Ayusin sa wastong pagkakasunod-sunod ang pangkat ng mga salita upang makabuo ng ideya. Isulat lamang ang mga titik ng tamang sagot sa sagutang papel. Gawin ito sa 5 minuto.
A. upang makapamuhay nang malaya B. Nakapaloob sa Saligang Batas ng 1987 C. ang mga karapatang dapat matamasa ng bawat Pilipino D. at may dignidad.
A. ang karapatang likas, ayon sa batas, at konstitusyonal. B. Ang karapatan ng mamamayan C. ay nauuri sa tatlo:
A. Ang konstitusyonal na karapatan B. at pangkabuhayan, at karapatan ng nasasakdal C. ay napapangkat sa politikal, sibil, panlipunan
A. ng mga bata sa buong mundo. B. Ang Samahan ng Nagkakaisang mga Bansa C. na naging batayan ng mga karapatan D. ay bumuo ng Kalipunan ng mga Karapatan ng mga Bata
Isagawa
Ano ang iyong gagawin sa mga susunod na sitwasyon? Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel. Gawin ito sa loob ng 5 minuto.
- Mahilig umawit ang magkakaibigang Nery, Judy, at Marissa kaya naisipan nilang magtatag ng isang samahan upang lalo pa nilang malinang ang kanilang talento. Kung ikaw ay isa sa kanilang mga kaibigan ano ang gagawin mo?
Ang gagawin ko ay
- Namatay ang mga magulang ni Dario sa pagkakalunod dahil sa bagyong Yolanda. Kinupkop siya ng iyong pamilya ano ang gagawin mo?
Ang gagawin ko ay
- Nang magkaroon ng halalan sa kanilang barangay, binoto ni Solo ang kaniyang kaibigan bilang Kapitan kahit alam niyang hindi ito karapat-dapat sa tungkulin. Ikaw iboboto mo rin ba siya?
Ang gagawin ko ay
- Nawalan ng hanapbuhay sina Marvin sa kanilang lalawigan kaya lumipat sila sa Maynila. Wala silang tirahan kaya nagtayo sila ng maliit na bahay sa tabi ng riles ng tren. Ano ang dapat mong gawin
Ang gagawin ko ay
- Napag-aralan mo na isa sa mga karapatan ng bata ang magpahinga at maglibang. Ano ang gagawin mo ngayong masama ang iyong pakiramdam?
Ang gagawin ko ay
Source : AP4 LM p. 352
Tayahin
A. Tukuyin kung anong uri ng Karapatan ang ipinapahayag ng bawat bilang. Isulat ang titik ng tamang sagot sa sagutang papel Gawin sa loob ng 5 minuto.
A. Karapatang Sibil B. Karapatang Politikal C. Karapatang Panlipunan D. Karapatang Pangkabuhayan E. Karapatan ng Nasasakdal
Karapatang magkaroon ng testigo
Karapatang pumili ng propesyon o hanapbuhay
Karapatang pumili ng relihiyon
Karapatan sa pagkamamamayan.
Karapatang magkaroon ng tirahan at ari-arian
Karagdagang Gawain
Gumawa ng isang taludtod na tula na may kinalaman sa pagpapahalaga sa mga napag-aralang mga karapatan. Lagyan ng sarili mong pamagat. Gawin sa loob ng 4 na minuto. Gawin mo ito sa sagutang papel.
Pamagat
Susi sa Pagwawasto
[transcriber’s note: this page is printed upside down; the content below is in reading order of the upright page, with the left column first and the right column second]
PAGYAMANIN
Gawain A:
- [illustration: sun]
- [illustration: star]
- [illustration: cross]
- [illustration: pentagon]
- [illustration: heart]
PAGYAMANIN
Gawain B:
- Karapatan sa edukasyon
- Karapatang alagaan at mahalin ng magulang
- Karapatang magpahinga at maglaro
- Karapatang mabuhay
- Karapatang maging malusog/karapatan sa sapat na pagkain
PAGYAMANIN
Gawain C:
Answers may vary
ISAISIP: FILL ME
- Nakapaloob sa Saligang Batas ng 1987 ang mga karapatang dapat tamasahin ng bawat Pilipino upang makapamuhay nang malaya at may dignidad.
- Ang karapatan ng mamamayan ay nauuri sa tatlo: ang karapatang likas, ayon sa batas, at konstitusyonal.
- Ang konstitusyonal na karapatan ay napapangkat sa politikal, sibil, panlipunan at pangkabuhayan, at karapatan ng nasasakdal.
- Ang Samahan ng Nagkakaisang mga Bansa ay bumuo ng Kalipunan ng mga Karapatan ng mga Bata na batayan ng mga karapatan ng mga bata sa buong mundo
TAYAHIN:
- E
Subukin:
- A
- D
- D
- B
- B
- D
- D
- A
- D
- B
BALIKAN:
Konstitusyon Saligang Batas Likas Bayan Prinsipyo Pagkamamamayan Katutubo Jus Soli Jus Sanguinis Pilipino
Tuklasin:
- √
- √
- √
- X
- X
Sanggunian
Abella, Lilia Cas L. (n.d.). Ang Pilipinas sa Makabagong Henerasyon Grade 6. Vicarish Publication and Trading, Inc. (pp. 160-163).
Adriano et.al., Araling Panlipunan 4 Kagamitan ng Mag-aaral, Pilipinas: Vibal Group Inc. 2015 pp. 337–345
Antonio, Eleanor D. & Banlaygas, Emilia D. (n.d.). Kayamanan 6 Batayan at Sanayang Aklat sa Araling Panlipunan. Rex Book Store. (p. 188).
Hector, H. S. and Hector, Jr. H. M. Textbook on Philippine Constitution. Rex Publishing House, Inc. (2014).
Gavilan, J. (2015, December 09). Things to know: Human rights in the Philippines. Retrieved April 15, 2021, from https://www.rappler.com/newsbreak/iq/human-rights-philippines
Philippine Constitution hector S de leon. (n.d.). Retrieved April 15, 2021, from http://pdfpremiumfree.com/download/philippine-constitution-hector-s-de-leon-pdf/
Philippine Constitution of 1987. (n.d.). Retrieved from https://www.constituteproject.org/constitution/Philippines_1987.pdf?lang=en
Textbook on the Philippine Constitution. (n.d.). Retrieved April 15, 2021, from https://www.rexestore.com/other-general-education/1144-textbook-on-the-philippine-constitution.html
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply