This is the Grade 10 Filipino self-learning module for Quarter 4, Module 1, titled “El Filibusterismo.” It has one lesson, “Kaligirang Pangkasaysayan ng El Filibusterismo” (the historical background of El Filibusterismo). It was prepared by DepEd Region I as an Alternative Delivery Mode module (First Edition, 2020). It helps learners understand why and how Jose Rizal wrote his second novel, which prepares them to study the whole novel this quarter.
On this page 5 sections
What learners will learn
The module lists these competencies, with their printed codes:
- Analyze how the events heard about the historical background of El Filibusterismo are connected (F10 PN-Iva-b-83).
- Establish the historical background of the work by identifying the conditions when it was written, proving that these conditions appear in all or parts of the novel, and identifying the author’s purpose (F10 PB-IVa-b-86).
- Relate the meaning of words to their historical background (F10 PT-IVa-b-82).
- Value a viewed explanation of how El Filibusterismo was written by summarizing it in a timeline (F10 PD- Iva-b-81).
- Narrate the connected events in the writing of El Filibusterismo (F10 PS IV-a-b-85).
- Write a summary of the novel’s historical background based on the timeline (F10 PU-IVa-b-85).
- Show skill in noting important information from different sources (F10 WG- IV a –b-78).
- Use different references or sources of information in research (F10- ET- IIf-33).
The lesson is guided by two focus questions: Why is it important to study the historical background of a novel? What pushed Dr. Jose Rizal to write El Filibusterismo?
The historical background of El Filibusterismo
Why Rizal wrote it
After Noli Me Tangere woke up Filipinos’ sense of national rights, Rizal’s family and friends suffered for it. The farmers of Calamba had land problems, and Rizal brought their case to his friend, Governor-General Emilio Terrero. The case stalled because of the “dangerous” Noli. Rizal’s family was harassed, and he received threats and attacks.
In this setting, Rizal began writing El Filibusterismo in Calamba in 1887. Because of continuing threats to his life, he followed the governor’s advice to go abroad and left the Philippines on February 3, 1888.
What happened while he was abroad
- His family was prosecuted over the land case, which reached the Supreme Court of Spain.
- Relatives were killed without getting justice.
- People close to him were refused burial in Catholic cemeteries.
- His sweetheart, Leonor Rivera, was married off to another man.
- He faced serious money problems.
Writing and printing the novel
- He continued writing in England in 1890, then wrote most of the novel in Brussels, Belgium, finishing it on March 29, 1891. Some records say parts, especially the last part and the revision, were done in Ghent, Belgium.
- In a letter to his friend Jose Maria Basa, Rizal said he gave the manuscript to a printer in Ghent before the end of May 1891.
- Printing stopped at page 112 for lack of funds. His friend Valentin Ventura helped so printing could continue. In gratitude, Rizal gave Ventura the original manuscript with a signed printed copy.
- He also sent copies to close friends: Dr. Blumentritt, Marcelo H. Del Pilar, Graciano Lopez Jaena, and Juan Luna.
- Boxes of copies were sent to Hong Kong and the Philippines. The Spanish government destroyed almost all the copies it seized, but some reached revolutionary groups and inspired them.
The dedication
Rizal dedicated the novel to the three martyr priests, Don Mariano Gomez (84), Don Jose Burgos (35), and Don Jacinto Zamora (37), who were executed at Bagumbayan on February 17, 1872. Rizal was only eleven years old at the time. The module includes the full dedication, “Isang Pag-aalay” (a dedication), for learners to read.
Novels compared with El Filibusterismo
The module’s “Alam Mo Ba?” (Did you know?) section explains that the novel is often compared with Les Miserables by Victor Hugo, A Tale of Two Cities by Charles Dickens, and most of all The Count of Monte Cristo by Alexander Dumas. Like Les Miserables and The Count of Monte Cristo, it has themes of revenge and a second chance. Simoun, like Edmund Dantes, uses a great hidden treasure for his revenge. The module’s conclusion: violent means are never the right way to reach our goals.
How to use this module
The module follows the usual SLM parts, in this order:
- Subukin (pretest): 15 multiple-choice questions to see what you already know.
- Balikan (review): recall the chapters and key events of Noli Me Tangere.
- Tuklasin (discover): read the dedication and the historical background, then complete a three-column chart on the conditions of the time, proof in the novel, and the author’s purpose. The module also suggests watching a short timeline video on YouTube if you have internet.
- Suriin (analyze): connect events such as the martyrdom of the three priests and the seizure of copies to the novel’s background.
- Pagyamanin (enrich): a word-search vocabulary activity, writing ten sentences, and a matching activity.
- Isaisip and Isagawa: compare the Philippines then and now, share a personal patriotic experience, and use a graphic organizer to explain why the novel is worth studying.
- Tayahin (assessment): write the history of El Filibusterismo, scored with a 100-point rubric (50 for correct order of events, 25 for detailed dates, 25 for unity of information).
- Karagdagang Gawain (additional activity): complete a sentence on why this history matters to young people today.
For learners: Write all answers in your notebook or on separate answer sheets, not on the module. Check your work honestly with the answer key (Susi sa Pagwawasto) at the end, and ask your teacher if a lesson is unclear.
For parents: Help your child keep the module clean so others can use it, and guide them through the parts in order.
For teachers: Many activities, including the Tayahin, are open-ended and marked as learner’s discretion in the key, so use the rubric to grade them.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this El Filibusterismo module for?
It is the Filipino module for Grade 10, Quarter 4, Module 1. It covers one lesson on the historical background of El Filibusterismo.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the pretest, the matching and vocabulary activities, and other objective items. Open-ended tasks are left to the learner’s own answers.
Where and when did Rizal write El Filibusterismo?
According to the module, he began it in Calamba in 1887, continued in England in 1890, and finished most of it in Brussels, Belgium, on March 29, 1891. It was printed in Ghent, Belgium.
To whom did Rizal dedicate El Filibusterismo?
He dedicated it to the three martyr priests Mariano Gomez, Jose Burgos, and Jacinto Zamora, executed at Bagumbayan on February 17, 1872.
Who helped Rizal finish printing the novel?
His friend Valentin Ventura helped after printing stopped at page 112 for lack of funds. Rizal gave him the original manuscript and a signed copy in thanks.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Filipino – Ikaapat na Markahan – Modyul 1: El Filibusterismo
[illustration: students reading and studying outdoors and at a desk, with a globe and a lamp]
CO_Q4_Filipino 10_ Modyul 1
Filipino – Ikasampung Baitang Alternative Delivery Mode Ikaapat na Markahan (El Filibusterismo) Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyal. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyal na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
[transcriber’s note: the team list is printed in a boxed two-column layout; each role is followed by its names, with the second name in each row printed in the right column]
- Manunulat: Renato I. Molina; John Patrick A. Ellorin; Constancia J. Acacio
- Editor: Evangeline E. Soriano; Edmundo A. Bisquera
- Tagasuri: Arabella May Z. Soniega; Editha T. Giron; Gina A. Amoyen; Maribeth R. Raranga
- Tagaguhit: Abraham G. Ocan
- Tagalapat: Abraham G. Ocan
- Regional Layout Artist: Karl Gabriel G. Buenafe
- Tagapamahala: Tolentino G. Aquino; Fatima R. Boado; Arlene A. Niro; Russell Jim V. Tamayo; Gina A. Amoyen; Edmundo A. Bisquera; Editha T. Giron; Joel B. Caballero
Inilimbag sa Pilipinas ng _______________________
Department of Education – Region I
Office Address: Flores St., Catbangen, City of San Fernando, La Union Telefax: (072) 682-2324; (072) 607-8137 E-mail Address: region1@deped.gov.ph
10
Filipino
Ikaapat na Markahan – Modyul 1: El Filibusterismo
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
[illustration: a hand pointing at a touch point, icon beside the section title]
Ang modyul na ito ay naglalaman ng Kaligirang Pangkasaysayan ng El Filibusterismo na tutulong sa iyong magkaroon ng pundasyon sa pag-aaral ng kabuuan ng El Filibusterismo.
Sa pagtugon ng mga gawain sa modyul na ito, magiging batayan mo ang mga kasanayan sa Kailigirang Pangkasaysayan ng El Filibusterismo:
- Nasusuri ang pagkakaugnay ng mga pangyayaring napakinggan tungkol sa kaligirang pangkasaysayan ng El Filibusterismo F10 PN-Iva-b-83
- Natitiyak ang kaligirang pangkasaysayan ng akda sa pamamagitan ng:
- pagtukoy sa mga kondisyon sa panahong isinulat ang akda
- pagpapatunay ng pag-iral ng mga kondisyong ito sa kabuoan o ilang bahagi ng akda
- pagtukoy sa layunin ng may-akda sa pagsulat ng akda F10 PB-IVa-b-86
- Naiuugnay ang kahulugan ng salita batay sa kaligirang pangkasaysayan nito. F10 PT-IVa-b-82
- Napahahalagahan ang napanood na pagpapaliwanag ng kaligirang pangkasaysayan ng pagkakasulat ng El Filibusterismo sa pamamagitan ng pagbubuod nito gamit ang timeline. F10 PD- Iva-b-81
- Naisasalaysay ang magkakaugnay na mga pangyayari sa pagkakasulat ng El Filibusterismo. F10 PS IV-a-b-85
- Naisusulat ang buod ng kaligirang pangkasaysayan ng El Filibusterismo batay sa ginawang timeline. F10 PU-IVa-b-85
- Naipamamalas ang kahusayang magtala ng mahahalagang impormasyon mula sa iba’t ibang pinagkukunang sanggunian. F10 WG- IV a –b-78
- Nagagamit ang iba-ibang reperensiya o batis ng impormasyon sa pananaliksik. F10- ET- IIf-33
Batid kong ang lahat ng ito ay kaya mo at handa ka nang magsimula.
Tara, simulan na natin!
Subukin
[illustration: a hand holding a pencil, icon beside the section title]
Ang kagitingan ng isang bayani ay masasalamin sa kanyang mga desisyon sa buhay. Maaari na ang isang bayani ay may nasaksihang pangyayari na kailangan niyang isiwalat. Isiniwalat niya ito sa para gisingin ang natutulog na damdaming makabayan ng kanyang kapwa upang ipaglaban ang karapatan at kabutihan ng nakararami. Maaari din na hindi tabak o dahas ang kanyang paraan kundi obra maestrang likha ng panitik. Tulad ng El Filibusterismo ni Rizal.
Narito ang ilang batis ng impormasyong sinaliksik kaugnay nito.
Unang reperensiya (pahayag) – ―Inilantad ko lang po ang tunay na kalagayan ng bayan…‖ tugon ni Gat, Jose Rizal kay Gobernador Emilio Terrero nang ipatawag siya nito sa Malacañang.
Ikalawang reperensiya (tala ng kasaysayan) – Hunyo 26,1892 nang bumalik sa Pilipinas si Gat. Jose Rizal kahit batid niyang kamatayan ang naghihintay sa kaniya.
Ikatlong reperensiya (bahagi ng liham ni Gat. Jose Rizal sa kaibigang Blumentritt) – ―Lahat ng punong panlalawigan at mga arsobispo ay naparoonan sa Gobernador-Heneral araw-araw upang ako’y isumbong. Ang buong ahente ng Dominico ay sumulat ng sumbong sa mga alkalde na nakita nila akong lihim na nakikipagpulong sa mga babae at lalaki sa itaas ng bundok. Totoong naglalakad sa bundok kung bukangliwayway… upang damhin ang kalamigan ng umaga ngunit laging may kasamang tenyente ng guardia civil na marunong managalog…‖
Panuto: Basahin ang sumusunod na tanong o pahayag at bilugan ang letra ng napiling sagot.
Sinong tauhan ang nasa Noli Me Tangere ang nagbalik sa El Filibusterismo upang isakatuparan ang kanyang mga balak?
a. Basilio
b. Ben Zayb
c. Padre Florentino
d. SimounKanino inialay ni Jose Rizal ang kanyang nobelang Noli Me Tangere?
a. Sa Inang Bayan
b. Padre Florentino
c. Kay Maria Clara
d. Sa tatlong Paring MartirAno ang kahulugan sa Wikang Filipino ng salitang Filibustero?
a. Ang paghihiganti
b. Ang Pagbabalik-loob
c. Ang Pagsusuwail
d. Ang Puspusang PagsunodPaano inilantad ni Gat Jose Rizal ang tunay na kalagayan ng bayan?
a. Sa pamamagitan ng pagpapamudmod ng mga polyeto.
b. Sa pamamagitan ng pagsasagawa ng sarbey sa kanyang mga kakilala.
c. Sa pamamagitan ng pagtatanghal sa mga perya tungkol mga nangyayari sa lipunan.
d. Sa pamamagitan ng pagsulat ng mga akdang naglalantad ng mga pangyayari sa lipunan.Saang ebanghelyo sa Bibliya hinango ni Rizal ang pamagat na Noli Me Tangere na tumutukoy rin sa kung paano pinagsusuot ng mga patalastas ang mga may ketong upang lubayan sila ng mga makakasalubong nila.
a. Juan 20: 13-17
b. Gawa 20: 28
c. Juan 3:16
d. Exodo 3:12Sino ang nagpayo kay Rizal na lisanin ang Pilipinas na agad naman niyang sinunod upang mailayo ang sarili sa kapahamakan?
a. Ang Gobernador
b. Ang kanyang mga kapatid
c. Ang kanyang mga magulang
d. Ang kanyang mga kasama sa La LigaMaliban kay Valentin Ventura, ang lahat ay binigyan ni Rizal ng kauna-unahang sipi ng kanyang aklat MALIBAN SA ISA:
a. GOMBURZA
b. Dr. Blumentritt
c. Marcelo H. Del Pilar
d. Graciano Lopez JaenaAng lahat ay bahagi o tema sa Count of Monte Cristo na nahahawig sa El Filibusterismo ni Rizal MALIBAN SA ISA.
a. Paghihiganti
b. Paggamit ng rebolusyonaryong paksa
c. pagkakaroon ng pangalawang pagkakataon.
d. paggamit ng limpak-limpak na kayamanang itinapon o itinago sa kailaliman ng dagat at nahanap ng pangunahing tauhanSaan nailimbag ang nobelang El Filibusterismo?
a. Belgium
b. Espanya
c. Inglatera
d. PilipinasAlin sa mga akdang naging inspirasyon ni Rizal ang nagpapakita ng paggamit ng limpak-limpak na kayamanang itinapon o itinago sa kailaliman ng dagat at nahanap ng pangunahing tauhan?
a. Ang Biblia
b. Les Miserable
c. A Tale of Two Cities
b. The Count of Monte Cristo[transcriber’s note: the last option is printed with the letter “b.” in the original]
Si Edmund Dantes ang pangunahing tauhan sa The Count of Monte Cristo, Si Jean Valjean sa Les Miserables, samantang si ______________ ang pangunahing tauhan sa El Filibusterismo.
a. Basilio
b. Ben Zayb
c. Padre Florentino
d. SimounSaan sinumulang isulat ni Rizal ang El Filibusterismo?
a. Belgium
b. Espanya
c. Inglatera
d. PilipinasSino ang matalik na kaibigan ni Rizal na tumulong upang maipagpatuloy ang paglilimbag ng kanyang nobelang El Filibusterismo?
a. V. Ventura
b. Dr. Blumentritt
c. Marcelo H. Del Pilar
d. Graciano Lopez JaenaAng lahat ay mga pangyayaring naganap sa Pilipinas habang nasa ibang bansa si Rizal, MALIBAN SA ISA:
a. Inusig ang kaniyang pamilya kaugnay ng usapin sa lupa na umabot hanggang sa Kataas-taasang Hukuman ng Espanya.
b. Ang tatlong paring sina Don Mariano Gomez, Don Jose Burgos at Don Jacinto Zamora ay binitay sa Bagumbayan.
c. Ipinakasal sa iba ang kaniyang kasintahan (Leonor Rivera).
d. Tinanggihan ng mga pari na ilibing sa maayos na libingan ang isang mabuting Kristiyano na si Mariano Herbosa (asawa ni Lucia Rizal) dahil lamang sa siya ay bayaw ni Jose Rizal.Ano ang naging balakid paglilimbag ng El Filibusterismo?
a. Kakulangan sa pondo
b. Pagsamsam sa mga sipi
c. Panggigipit sa mga kamag-anak ni Rizal sa Pilipinas
d. Ipinakasal sa iba ang kaniyang kasintahan na si Leonor Rivera.
Aralin 1 Kaligirang Pangkasaysayan Ng El Filibusterismo
Balikan
Upang lubos nating mapag-ugnay-ugnay ang mga kaalaman na ating nililinang, mas mainam kung babalikan muna natin ang unang nobela ni Rizal na Noli Me Tangere.
Gawain 1: Alalahanin Natin
Panuto: Lagyan ng tsek (✔) kung ito ay kabilang sa kabanata Noli Me Tangere at ekis (X) kung hindi ito kabilang.
_____ 1. Kabanata 1: Ang Handaan
_____ 2. Kabanata 7: Suyuan sa Asotea
_____ 3. Kabanata 8: Maligayang Pasko
_____ 4. Kabanata 2: Sa Ilalim ng Kubyerta
_____ 5. Kabanata 16: Si Sisa
Gawain 2: Tanda Mo Pa?
Panuto: Magbigay ng lima (5) na mahahalagang pangyayari sa Noli Me Tangere na tumatak sa iyo habang binabasa ito.
Noli Me Tangere
Mahahalagang Pangyayari
ALAM MO BA….?
Na madalas ay hango sa sariling karanasan ng isang manunulat ang paksa o ang ilan sa mga bahagi ng kanyang mga akda? Madalas pa kung hindi man sa lahat ng pagkakataon ay magkakahawig ang ating karanasan sa ibang tao subalit sa ibang paraan at ibang panahon. Ang mga pagkakatulad o pagkakahawig ng mga ito ay hindi maikakailang mababanaag o masasalamin din sa naisulat nang ilang nobela at iba pang mga akda.
Marami tuloy ang nagtatanong—sa loob ng klase, sa simpleng talakayan ng mga mahilig magbasa, sa kumpulan maging ng mga guro, eksperto sa akademiko, maging ng mga kritiko at umiidolo kay Rizal—may kahawig din kayang mga akda ang mga nobela niyang Noli Me Tangere at El Filibusterismo? (Kasama na ang Makamisa na hindi niya na natapos isulat dahil namatay na siya.)
Upang mas mabigyan ng pansin ang kaugnayan ng mga ito sa banyagang nobela, ano kayang mga akda ang maaaring maitulad dito na napanood o nabasa na ng marami at bakit nagiging maugong ang pag-uugnay ng mga ito sa mga nobela ni Rizal?
Maraming pananaliksik at impormal na usapan ang nagsabing makahawig ang El Filibusterismo ni Rizal at Les Miserables ni Victor Hugo. Inihambing naman ito ng mga dalubhasa sa A Tale of Two Cities ni Charles Dickens. Samantalang pinakamatunog ang pagkukumpara sa nobelang ito ni Rizal sa The Count of Monte Cristo ni Alexander Dumas.
Kung susumahin ang mga ideya sa iba’t ibang batis ng impormasyon, maitatahi ang kaugnayan ng mga ito sa nobelang Noli Me Tangere at El Filibusterismo—batay tema, paksa, at danas ng ilang mga tauhan sa nobela.
Sa Les Miserables at Count of Monte Cristo (aklat man o pelikula) masasalaming pareho ang kanilang tema ng paghihiganti at pagkakaroon ng pangalawang pagkakataon. Makikitang ang mga pangunahing tauhan na sina Simoun sa El Filibusterismo, Jean Valjean sa Les Miserables at Edmund Dantes sa Count of Monte Cristo ay gumamit ng rebolusyonaryong paksa na maihahambing sa A Tale of Two Cities. Kabilang na ang paggamit ng limpak-limpak na
kayamanang itinapon o itinago sa kailaliman ng dagat at nahanap ng pangunahing tauhang tulad ni Simoun sa El Fili at ni Edmund Dantes sa Count of Monte Cristo na ginamit sa paghihiganti.
Subalit makikita man ang pagkakahawig ng mga akda ni Rizal sa maraming akda, iisa pa rin ang mabubuo at magiging konklusyon natin, na anumang marahas na paraan ay hindi nararapat sa pagtupad ng ating hangarin at ito ay karanasan at aral na bukal sa atin.
Tuklasin
Upang masagot mo ang mga pokus na tanong na: 1.) Bakit mahalagang pag-aralan ang kaligirang kasaysayan ng isang nobela? 2.) Ano ang nagtulak kay Dr. Jose Rizal para isulat ang nobelang El Filibusterismo? sagutin ang mga kasunod na mga gawain. Anuman ang ginagawa ng sinuman ay hindi maikakaila na may inspirasyon siya at dahilan nito na siya ring pinag-aalayan niya ng kanyang gawa o obra.
Tunghayan natin ang ginawang pag-aalay ni Gat. Jose Rizal sa ikalawang nobelang isinulat—ang El Filibusterismo. Basahin ang Kaligirang Kasaysayan nito. Kung may internet ka, maaring bisitahin at panoorin sa YouTube ang maikling timeline ng El Filibusterismo sa link na https://www.youtube.com/watch?v=oCCVo8QgJ0c. Pagkatapos basahin, sagutin ang mga tanong kaugnay nito.
Isang Pag-aalay
Sa alaala ng mga paring sina Don Mariano Gomez (84 taon), Don Jose Burgos (35 taon) at Don Jacinto Zamora (37 taon) na binitay sa Bagumbayan noong ika-17 ng Pebrero 1872.
Ang simbahan sa pagtanggi nitong kayo ay hamakin ay nagparamdam na maaaring kayo ay walang kasalanan. Ang Pamahalaan, sa pagbibigay-diin nitong maaaring ang paghusga sa inyo ay bunga ng ilang kamalian ay mayroon ding ibang pinaninindigan. Tinawag nga kayong mga martir at para-parang tinatanggap ninyo ang inyong naging pagkukulang.
Para sa akin, hindi mahalaga kung mapatunayan man o hindi ang pakikilahok ninyo sa pag-aalsa sa Cavite. Kilalanin man kayo o hindi bilang bayani.
Totoo man o hindi na nag-apoy ang inyong mga damdaming makabayan sa ngalan ng katarungan at kalayaan buong pusong pusong inaalay ko pa rin sa inyo ang nobelang ito. Sa inyo na mga biktima ng walang katapusang kasamaang layunin kong harapin at tapusin.
At habang hinihintay naming maghugas ng kanyang kamay ang bansang Espanya sa inyong sinapit na kamatayan, hayaan ninyong magsilbing mga tuyong dahon ng katotohanan ang mga pahina ng nobela ito. At sa sinumang mangangahas na pupula sa inyong alaala bilang mga Martir ng Bagumbayan, hayaan ninyong maligwakan ang kanyang kamay ng sariwang dugong inyong inialay sa sangkapilipinuhan.
– Jose Rizal
Kaligirang Pangkasaysayan ng El Filibusterismo
Maraming kasawiang dinanas ang mga kamag-anak at mga kaibigan ni Gat. Jose Rizal dahil sa pagkakasulat niya ng Noli Me Tangere na nagpagising at nagpaalab sa damdamin ng mga Pilipino tungkol sa karapatang pambansa.
Nariyan ang mga suliranin sa lupa ng mga magsasaka sa Calamba. Inilapit nila ito kay Rizal na humingi ng tulong sa naging kaibigan na Gobernador Heneral Emilio Terrero. Nabinbin ang kaso dahil sa tinaguriang ―makamandag‖ na babasahing Noli Me Tangere. Nakaranas ng panggigipit ang pamilya ni Rizal. Nakatanggap din siya ng ilang pagbabanta at pagtuligsa.
Sa ganitong senaryo sinimulang isulat ni Rizal ang El Filibusterismo sa Calamba noong 1887. Limang taong pagitan pagkasulat ng Noli Me Tangere. Dahil sa patuloy na pagbabanta sa kaniyang buhay, sinunod ni Rizal ang payo ng gobernador na bumalik sa ibang bansa. Nilisan niya ang Pilipinas noong Pebrero 3, 1888.
Habang nasa ibang bansa, naganap ang kaniyang kinatatakutan:
- Inusig ang kaniyang pamilya kaugnay ng usapin sa lupa na umabot hanggang sa Kataas-taasang Hukuman ng Espanya
- Pinatay na mga kamag-anak na hindi nakakuha ng hustisya
- Tinanggihang ilibing sa libingan ng mga katoliko ang kanyang mga kakilala/
- Ipinakasal sa iba ang kaniyang kasintahan (Leonor Rivera)
- Halos igupo ang kalooban ng bayani dahil sa matinding suliranin sa pananalapi
- Ipinagpatuloy ang pagsulat nito sa Lourdes, Inglatera noong 1890. Sumunod sa Brussels, Belgium na isinulat ang malaking bahagdan ng El
Filibusterismo hanggang sa matapos noong Marso 29, 1891. May ilang talang nagsasabi na may bahagi rin ang El Filibusterismo ang isinulat sa Ghent, Belgium lalong-lalo na ang huling bahagi at pagrerebisa ng manuskripto
- Ayon sa pahayag ng bayani sa isang liham kay Jose Maria Basa, makabayang kaibigan ng bayani, ang manuskripto ng El Filibusterismo ay ibinigay sa palimbagan ng Ghent, Belgium bago matapos ang Mayo, 1891.
Napatigil ang pagpapalimbag hanggang pahina 112 lamang. Bilang pagtanaw ng utang na loob, inialay niya kay G. Ventura ang orihinal na manuskripto ng El Filibusterismo kalakip ng isang inilimbag na sipi na may lagda niya. Binigyan niya ng sipi ang mga matatalik niyang kaibigan. Nariyan si Dr. Blumentritt, Marcelo H. Del Pilar, Graciano Lopez Jaena at Juan Luna.
Ipinadala ang mga siping nasa kahon sa Hongkong at Pilipinas. Ipinasira ng Pamahalaang Espanyol ang halos lahat ng siping nasamsam. May ilang siping nakarating sa kinauukulan at sa mga kilusang nauukol sa paghihimagsik na nagbigay-sigla sa kanilang makabayang adhikain. Labing-isang taon pa lamang ang ating bayani nang maganap ang walang katarungang pagpatay sa tatlong paring martir.
Gawain 1: Tukuyin Natin
Panuto: Piliin sa loob ng tekstong nakakahon ang mga pahayag na aangkop sa mga tanong sa ibaba. Isulat ang napiling sagot sa kuwaderno o sa sagutang papel.
a) Nagkaroon ng panggigipit sa pamilya at mga kaibigan ni Jose Rizal. Kabilang sa mga panggigipit na ito ay ang pag-usig sa kaniyang pamilya kaugnay ng usapin sa lupa na umabot hanggang sa Kataas-taasang Hukuman ng Espanya, mga kamag-anak na namatay na walang hustisya, mga kakilalang tinanggihang ilibing sa libingan ng mga katoliko, ipinakasal sa iba ang kaniyang kasintahan (Leonor Rivera), namatay ang dalawang kaibigan at marami pang iba.
b) Walang kalayaan ang mga simpleng mamamayan na ipahayag ang kanilang sarili, kasama na ang paghahari ng mga kapitalista at iba pang may kapangyarihan.
c) Ang nobelang ito ang nagpakita ng suliraning pang-edukasyon, usapin sa lupa, pati na rin ang mga kanser sa pamamahala ng pamahalaang Espanyol pati na rin ang mga prayle.
Kolum A
(Ano ang kondisyon sa panahong isinulat ang nobela?)
[transcriber’s note: the three boxes are linked by downward arrows]
Kolum B
(Ano-ano ang katunayan ng pag-iral ng kondisyong ito sa kabuoan o ilang bahagi?)
Kolum C
(Ano ang layunin ng may-akda sa pagsulat nobela?)
Suriin
Panuto: Suriin ang pagkakaugnay ng mga pangyayaring nabasa tungkol sa kaligirang pangkasaysayan ng El Filibusterismo. Piliin ang tamang pagkaka-ugnay ng Kaligirang Pangkasaysayan sa hinihiling ng parirala. Isulat ang sagot sa kuwaderno o sagutang papel.
| Mga Pangyayaring Nabasa | Pagkakaugnay sa Kaligirang Kasaysayan ng El Filibusterismo |
|---|---|
| Kabayanihan ng tatlong Paring Martir | _____ |
| Panggigipit sa Pamilya ni Rizal | _____ |
| Pag-aalsa sa Cavite | _____ |
| Pagbabanta sa Buhay ni Rizal | _____ |
| Pagtulong ng kaibigang si Valentin Ventura | _____ |
| Pagsamsam sa mga sipi ng El Filibusterismo | _____ |
Pagyamanin
Gawain 1: ‘Lika, Magpayaman Tayo!
Panuto: Tukuyin ang kasingkahulugan ng mga salitang nasalungguhitan sa loob ng pangungusap. Isulat ang sagot sa kuwaderno o sa sagutang papel.
| N | W | B | F | D | R | T | H | J | K | A | I |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | M | D | P | R | O | B | L | E | M | A | D |
| N | A | K | B | C | O | A | N | M | B | A | I |
| A | K | S | H | A | P | A | L | A | K | A | N |
| S | N | L | U | N | N | K | A | T | N | B | U |
| U | T | O | I | T | A | O | R | A | I | H | L |
| B | R | K | O | I | W | S | A | N | G | I | O |
| U | D | A | D | H | A | U | W | E | N | S | G |
| K | O | A | A | A | L | T | A | R | A | D | A |
| A | P | G | W | K | A | A | N | A | H | U | L |
| N | A | P | A | H | I | N | T | O | W | A | D |
Pahalang:
- Ang mga sipi ng nobelang El Filibusterismo ay nasamsam ng Pamahalaang Espanyol.
- Napatigil ang paglilimbag ng El Filibusterismo.
- Nagkaroon ng suliranin sa lupa ang mga magsasaka sa Calamba, Laguna.
Pababa:
- Nakaranas ng pagbabanta ang pamilya ni Rizal mula sa mga Espanyol.
- Inilapit ni Rizal kay Gobernador Heneral Emilio Terrero ang suliranin sa pagsasaka ng mga magsasaka sa Calamba.
Gawain 2: Magsulat Tayo!
Panuto: Pumili ng sampu (10) na salitang nasa kahon sa Gawain 1 at gamitin ang mga salita sa kahon sa sariling pangungusap. Isulat ang nabuong pangungusap sa kuwaderno o sagutang papel.
Gawain 3: Mag-match Tayo!
Panuto: Tukuyin sa hanay 2 ang Tugon/Resulta ng mga karanasan ni Rizal sa pagbuo niya ng El Filibusterismo na binanggit sa Hanay 1. Isulat ang napiling letra ng sagot sa kuwaderno o sagutang papel.
| Hanay 1 Karanasan | Hanay 2 Tugon/Resulta |
|---|---|
| _____ 1. Nagkaroon ng pagbabanta sa kanyang buhay | a. Inialay ni Rizal kay G. Ventura ang orihinal na manuskripto ng El Filibusterismo kalakip ng isang nilimbag na sipi na may lagda niya. |
| _____ 2. Pagpatay sa tatlong Paring Martir | b. Napatigil ang pagpapalimbag hanggang pahina 112 lamang. |
| _____ 3. Nagpadala ng tulong pinansyal ang kanyang kaibigang si Valentin Ventura. | c. Sinunod ni Rizal ang payo ng gobernador na bumalik sa ibang bansa. |
| _____ 4. Inuusig ang kanyang pamilya at at mga kamag-anak na pinagkaitan ng hustisya | d. Naging inspirasyon at alay ni Rizal ang kanyang naisulat na El Filibusterismo. |
| _____ 5. Binigo siya ng mga pangyayari dahil sa mga mayayamang Pilipinong nangakong tutulong sa pagpapalimbag ay pawang nakalimot. | e. Hindi nakapigil sa kapasyahang ipagpatuloy ang pagsulat ng El Filibuterismo. |
Isaisip
Panuto: Ayon sa nakikita mong iginuhit na larawan, isulat mo ang pagkakaiba ng Pilipinas noon at ngayon. Gawin ito sa iyong kuwaderno o sagutang papel.
| Noon | Ngayon |
|---|---|
| [illustration: narrow street lined with old stone buildings with arched doorways and balconies] | [illustration: modern city street with tall buildings, a pedestrian crossing, and a road] |
| Guhit ni Abraham G. Ocan | Guhit ni Abraham G. Ocan |
Isagawa
Gawain 1: Ibahagi Natin
Panuto: Magsalaysay ng iyong sariling karanasang makabayan. Bigyan mo ito ng sarili mong pamagat. Isulat ito sa iyong kuwaderno o sagutang papel.
“Ang magiging desisyon at aksyon ngayon ay magiging kasaysayan bukas.” — Jose Rizal
Gawain 2: Ano’ng Masasabi Mo?
Panuto: Sa tulong ng graphic organizer, itala ang nakuhang impormasyon, pananaw o maaaring sariling konklusyon kung bakit mahalagang pag-aralan ang El Filibusterismo. Iayos at isulat ang sagot sa kuwaderno o sagutang papel.
a. Upang maging maalam sa mga pangyayaring naganap noong panahon ng pananakop. b. Ipakita ang pinakalayunin ng pagkakasulat ng nobela. c. Upang gisingin ang damdaming makabayan ng mga kabataang Pilipino.
[chart: flowchart (graphic organizer); Gawain 2: Ano’ng Masasabi Mo?]
Bakit mahalagang pag-aralan ang El Filibusterismo? ↓ _____ (three lines) ↓ _____ (three lines) ↓ _____ (three lines)
Tayahin
Panuto: Batay sa binasang Kaligirang Pangkasaysayan ng El Filibusterismo sa bahaging TUKLASIN, isulat mo ang mga pangyayaring naganap sa nobela sa iyong kuwaderno o sagutang papel.
Rubric para sa Gawain
| Pamantayan | Puntos |
|---|---|
| Maayos na pagkakasunod-sunod ng mga pangyayaring: Nag-udyok/inspirasyon sa pagbuo Naganap habang isinusulat – positibo/negatibong suliranin Naganap pagkatapos isulat – positibo/negatibong suliranin | 50 puntos |
| Detalyadong paglalahad ng mga petsa | 25 puntos |
| May Kaisahan sa Pagtatala ng ga Impormasyong Nasaliksik | 25 puntos |
| Kabuuan | 100 puntos |
[transcriber’s note: the rubric table has no printed header row; the header “Pamantayan | Puntos” was added to satisfy the table format]
Kasaysayan ng El Filibusterismo
Karagdagang Gawain
Panuto: Dugtungan ang pahayag para mabuo ang pangungusap. Isulat ang sagot sa iyong kuwaderno o sagutang papel.
Mahalaga ang kaalaman sa kaligirang kasaysayan ng El Filibusterismo sa mga kabataan ngayon dahil
Kasaysayan ng El Filibusterismo
Magaling! Mahusay mong naisagawa ang inaasahang pagganap. Patunay ito na naunawaan mo ang kabuuan ng ating aralin. Iminumungkahi ko na muli mong balikan ang mga pokus na tanong upang matiyak na tama ang kakailanganing pag-unawa na dapat matamo sa katapusan ng aralin.
Susi sa Pagwawasto
[illustration: hand holding a key]
(Modyul 1)
[transcriber’s note: this page is printed upside down; it is reproduced upright. Uncertain words are marked with [?]]
Subukin
- D
- D
- C
- D
- A
- A
- A
- B
- A
- D
- D
- D
- A
- B
- A
Balikan
Gawain 1. Alalahanin Natin
- /
- /
- X
- X
- /
Gawain 2. Tanda mo pa?
Diskresyon ng Mag-aaral
Tuklasin
Gawain 1. Tuklyin Natin
Kolum A
Walang kalayaan ang mga simpleng mamamayan na ipahayag ang kanilang saili, kasama na ang pagbahan[?] ng mga kapitalista at iba pang may kapangyarihan.
Kolum B
Naakaroon[?] ng pangigipit[?] sa pamilya at mga kaibigan ni Jose Rizal. Kabilang sa mga panggigipit na ito ay ang pag-usig sa kanyang pamilya kaugnay ng usapin sa lupa na umabot hanggang sa Kataas-taasang Hukuman ng Espanya, mga kamag-anak na namatay na walang hustisya, mga kakilalang tinanggihang ilibing sa libingan ng mga katoliko, ipinakasal sa iba ang kanyang kasintahan (Leonor Rivera), namatay ang dalawang kaibigan (Leonor Rivera[?]) at marami pang iba.
Kolum C
Ang nobelang ito ang nagpakita sulliraning[?] pang-edukasyon, uspin[?] sa lupa, pati na rin ang mga kanser sa pamamahala ng pamahalaang Kastila pati na rin ang mga prayle.
Suriin
Nakakabatay sa opinion ng mga Mag-aaral
Pagyamanin
Gawain 1. Likha, Magpayaman Tayo!
Pahalang
- Nakakamkam[?]
- Napaiinto[?]
- Problema
Pababa
- Nasubukan
- Idinulog[?]
Gawain 2. Magsulat Tayo!
Diskresyon ng mga mag-aaral ang kanilang sagot.
Gawain 3. Mag-match Tayo!
- E
- D
- A
- C
- B
Isaisip
Diskresyon ng mga mag-aaral ang kanilang sagot.
Isagawa
Gawain 1. Ibahagi Natin
Diskresyon ng mga mag-aaral ang kanilang sagot.
Gawain 2. Ano’ng Masasabi Mo?
Diskresyon ng mga mag-aaral ang kanilang sagot.
Tayahin
Diskresyon ng mga mag-aaral ang kanilang sagot.
Karagdagang Gawain
Diskresyon ng mga mag-aaral ang kanilang sagot.
Sanggunian
Mga Aklat
De Guzman, Maria O. et al. 1960. Ang “El Filibusterismo” – Rizal, First Revised Edition, National Bookstore
De Vera, Estrella et al. 2002. El Filibusterismo (Obra Maestra IV), Rex Bookstore.
Websayt
Granada, Gary. 2017. Sino Ka Ba Jose Rizal? https://www.youtube.com/watch?v=FPjlsqyb7Iw
Molina, Renato. 2020. Kaligirang Pangkasaysayan ng El Filibusterismo. https://www.youtube.com/watch?v=oCCVo8QgJ0c
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply