This is the Edukasyon sa Pagpapakatao (EsP) 10 self-learning module for Quarter 3, Module 8, titled “Paninindigan sa Pangangalaga sa Kalikasan” (taking a stand on caring for nature). It is written for Grade 10 learners studying at home under the Alternative Delivery Mode and covers Lesson 2 (Aralin 2) of the topic on environmental issues. After the module, learners should be able to explain why people must care for nature and form a moral position they can defend on an environmental issue.
The module is the first edition (2020), published by the Department of Education, Cordillera Administrative Region. It was written by Mariliese C. Yangken.
On this page 7 sections
What learners will learn
The module states these learning competencies:
- Explain and justify that:
- Progress and the common good can be advanced by taking a firm stand on the right use of power and on caring for nature.
- We are all citizens of one world because we live in one shared nature (“mother nature”). God told us to be caretakers (stewards) of nature, not its dominators, for the sake of the next generation.
- Nature gives us life. (EsP10PB-IIIh-12.3)
- Form a position, based on moral grounds, that they can stand by on an issue about the use of power and the care of nature. (EsP10PB-IIIh-12.4, printed in the module as EsP10PB-1IIh-12.4)
Key ideas: people as caretakers of nature
The Suriin (discussion) part begins with “Ang Tao Bilang Tagapangalaga ng Kalikasan” (people as caretakers of nature). We take everything we need from nature, so we must protect it and not abuse it. Because we can think and understand, we are also the ones able to act on environmental problems. The module sums this up in three principles:
- God commanded people to care for nature and not to abuse it in ways that harm the next generation.
- True care for nature shows respect for the world’s natural resources and promotes the common good.
- Our duty to care for nature comes from the fact that we are all citizens of one world, living in one shared nature.
Key ideas: the Ten Commandments for the Environment
The module then presents the “Sampung Utos Para sa Kalikasan” (Ten Commandments for the Environment) by Bishop Giampaolo Crepaldi. The module stresses that these are not a list of do’s and don’ts but guiding principles. In plain English, they say:
- People, created in God’s image, stand above the rest of creation as partners in God’s work of creation.
- Nature must not be used as a mere tool to be manipulated or placed above human dignity.
- Ecological responsibility belongs to everyone, out of respect for a nature that is for all, including present and future generations.
- In facing environmental problems, ethics and human dignity come before new technology.
- Nature is the Creator’s gift to people, to be used with wisdom and moral responsibility.
- The politics of development must agree with the politics of ecology; the value and direction of every development project should be carefully weighed.
- Ending world poverty is tied to the environment: the earth’s natural resources must be shared fairly with every person.
- The right to a clean and healthy environment must be protected through international cooperation.
- Caring for the environment calls for a simpler lifestyle of moderation and self-control, turning away from consumerism.
- Environmental issues call for a spiritual response, because all creation is God’s gift and we are responsible for it.
The module ends the discussion by reminding learners that whatever our situation, beliefs, or culture, we all depend on nature. Young people can take a stand by joining community activities, using technology for advocacy, and keeping discipline in caring for the environment.
Parts and activities of the module
| Part | What learners do |
|---|---|
| Subukin (pretest) | 15 items: 10 true-or-false (Tama/Mali) and 5 multiple choice |
| Balikan (review) | Write one environmental issue from the previous lesson and one harmful effect it has |
| Tuklasin, Gawain 1: Code-Decode | Decode a message from “Inang Kalikasan” (Mother Nature) using the clue Z=A, then answer five questions about it |
| Pagyamanin, Gawain 2 | Choose one of the Ten Commandments for the Environment and explain why, what it means, and how to live it |
| Pagyamanin, Gawain 3: Kalikasan Ko, Mahal Ko | List five environmental issues, their effects on people, and possible solutions, scored with a rubric |
| Pagyamanin, Gawain 4: Panindigan Mo! | Name two environmental laws or policies that are not fully enforced and give reasons why |
| Isaisip | Complete sentences about what true care for nature means and your own duties |
| Isagawa, Gawain 5: Ano ang Nasa Balita? | Analyze a news article on an environmental problem and write your position and proposed solution, scored with a rubric |
| Tayahin (post-test) | 5 multiple-choice and 10 true-or-false items |
| Karagdagang Gawain | Write and sign “Isang Komitment sa Kalikasan” (a commitment to nature) with three promises and a witness |
How to use this module
- Learners: Start with the Subukin pretest to see what you already know, then work through the parts in order. Write all answers on a separate answer sheet, not on the module, so others can use it later. Add your Gawain 5 output to your portfolio. Check your work honestly with the answer key (Susi sa Pagwawasto) at the end, and contact your teacher if any part is hard to understand.
- Parents and guardians: Help your child find a news article for Gawain 5 (printed or online) and act as the witness who signs the commitment in the Karagdagang Gawain.
- Teachers: The module has an answer key for the pretest and post-test, and rubrics for Gawain 3 and Gawain 5. The position paper in Gawain 5 directly checks the second competency on forming a moral stand.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this module for?
It is for Grade 10 Edukasyon sa Pagpapakatao, Quarter 3, Module 8. It covers Lesson 2, Paninindigan sa Pangangalaga sa Kalikasan.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives the answers to the Subukin pretest and the Tayahin post-test. The written activities are scored with rubrics instead.
What are the Ten Commandments for the Environment?
They are ten guiding principles by Bishop Giampaolo Crepaldi on caring for nature, such as not treating nature as a mere tool and sharing natural resources fairly. The module stresses that they are principles, not a list of do’s and don’ts.
What does it mean to be a caretaker (tagapangalaga) of nature?
According to the module, it means using nature responsibly. People are told to care for nature, not to dominate or abuse it, for the sake of the next generation.
What is the final task in the module?
Learners write and sign Isang Komitment sa Kalikasan, a pledge listing three things they will do to care for nature, signed by a witness.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Edukasyon sa Pagpapakatao – Ikatlong Markahan – Modyul 8: Paninindigan sa Pangangalaga sa Kalikasan
[illustration: students and a teacher studying outdoors and at a desk, with a globe, a lamp, and a child writing; ALTERNATIVE DELIVERY MODE (ADM) logo]
CO_Q3_EsP 10_ Module 8
Edukasyon sa Pagpapakatao – Ikasampung Baitang
Alternative Delivery Mode Ikatlong Markahan – Modyul 8: Paninindigan sa Pangangalaga sa Kalikasan Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Mariliese C. Yangken Editor: Annie Rose B. Cayasen Tagasuri: Georgina C. Ducayso Tagalapat: Blessy T. Soroysoroy Tagapamahala: Estela L. Cariño, EdD; Benilda M. Daytaca; Carmel F. Meris; Rosita C. Agnasi; Edgar H. Madlaing; Rizalyn A. Guznian; Sonia D. Dupagan; Erlinda C. Quinuan; Vicenta C. Danigos
Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________ Kagawaran ng Edukasyon – Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera Office Address: Stockfarm, Wangal, La Trinidad, Benguet Telefax: (074) – 422 – 4074 E-mail Address: car@deped.gov.ph
Edukasyon sa Pagpapakatao
Ikatlong Markahan – Modyul 8: Paninindigan sa Pangangalaga sa Kalikasan
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
[illustration: hand pressing a finger on a circular button]
Kumusta na? Naging mulat ka na ba sa mga isyung pangkalikasan? O kaya’y sawang-sawa ka na sa paulit-ulit na pagtalakay sa mga ito. Huwag kang magsawa, nangangahulugan lamang ito na seryoso ang usaping pangkalikasan. Isang usaping nangangailangan ng dagliang aksyon para sa Inang Kalikasan.
Sa modyul na ito, mas higit pang malilinang sa iyo ang mga sumusunod na kaalaman, kakayahan at pag-unawa:
- Napangangatwiranan na:
a. Maisulong ang kaunlaran at kabutihang panlahat nang may panindigan sa tamang paggamit ng kapangyarihan at pangangalaga sa kalikasan.
b. Lahat tayo ay mamamayan ng iisang mundo, dahil nabubuhay tayo sa iisang kalikasan (mother nature). Inutusan tayo ng Diyos na alagaan ang kalikasan (stewards) at hindi maging tagapagdomina para sa susunod na henerasyon.
c. Binubuhay tayo ng kalikasan. (EsP10PB-IIIh-12.3) - Nakabubuo ng mapaninindigang posisyon sa isang isyu tungkol sa paggamit ng kapangyarihan at pangangalaga sa kalikasan ayon sa moral na batayan. (EsP10PB-1IIh-12.4)
CO_Q3_EsP 10_ Module 8
Subukin
[illustration: hand holding a pencil]
Panuto: Bago mo simulan ang mga gawain sa modyul, basahin at suriing mabuti ang mga pahayag sa ibaba. Isulat ang Tama kapag totoo ang diwa ng pangungusap, isulat naman ang Mali kapag ang diwa nito ay hindi totoo. Isulat ang sagot sa inyong sagutang papel.
_______ 1. Ang tungkulin na pangalagaan ang kalikasan ay nakaugat sa katotohanang lahat tayo ay mamamayan ng iisang mundo. _______ 2. Inutusan ng Diyos ang tao na alagaan ang kalikasan at maging tagapagdomina nito para sa susunod na henerasyon. _______ 3. Ang tunay na pangangalaga sa kalikasan ay pagpapakita ng paggalang sa kabutihang panlahat. _______ 4. Ang Sampung Utos para sa Kalikasan ay listahan ng mga dapat at hindi dapat gawin sa pangangalaga sa kalikasan. _______ 5. Ang responsibilidad na pang-ekolohikal ay gawaing para sa lahat. _______ 6. Ang kalikasan ay nararapat na gamitin bilang isang kasangkapan lamang. _______ 7. Ang halaga at tunguhin ng bawat pagpapaunlad sa kapaligiran ay hindi nararapat na bigyang-pansin at timbangin nang maayos. _______ 8. Ang lahat ng likas na yaman sa mundo ay kailangang ibahagi sa bawat tao na may pagkakapantay-pantay. _______ 9. Ang mabuhay nang simple ay isang hakbang upang makatulong sa pagpapanatili sa kagandahan at kasaganaan ng mundo. ______ 10. Sa lahat ng pagkakataon, itapon ang basura sa tamang lugar.
CO_Q3_EsP 10_ Module 8
Sa bilang na 11-15, basahin at suriing mabuti ang mga sumusunod na pahayag. Piliin at isulat ang titik ng inyong sagot sa inyong sagutang papel.
Alin sa sumusunod ang iyong gagawin kung bibigyan ka ng pagkakataon na gumawa ng isang bagay na makakaya mo para sa kalikasan?
a. Magdasal para tataas ang ekonomiya ng bayan.
b. Gagawa ng mga programang ipapatupad ng barangay upang makatulong ng malaki.
c. Lilinisin ng mag-isa ang isang ilog na marumi at sasali sa mga proyektong lilikom ng pondo para sa ilog.
d. Maging mapanuri at magkukusa sa mga gawaing kailangan ako.Ang mga sumusunod ay maling pagtrato sa kalikasan, maliban sa isa.
a. Paghiwa-hiwalay ng basura bilang nabubulok at di nabubulok.
b. Pagtatapon ng basura sa mga anyong tubig.
c. Hindi maayos na pagtatapon ng basura.
d. Pagsusunog sa mga basura.Ano ang kahulugan ng pagiging tagapangalaga ng kalikasan?
a. Paggamit sa kalikasan na hindi isinasaalang-alang ang iba
b. Paggamit sa kalikasan nang walang pakundangan
c. Paggamit sa kalikasan nang may pananagutan
d. Paggamit sa kalikasan na naaayon sa sariling kagustuhanAlin sa sumusunod ang nagpapakita ng paggamit sa kalikasan bilang isang kasangkapan lamang?
a. Paggamit ng lupain na may pagsasaalang-alang sa tunay na layunin nito
b. Pagkamalikhain at responsibilidad sa gagawing pagbabago sa kapaligiran
c. Pagpuputol ng puno at pagtatanim muli sa mga bagong binhi
d. Malawakang paggamit ng mga kemikal upang makakuha ng maraming ani.Paano mo isasagawa ang programang nagsusulong ng pangangalaga ng kalikasan?
a. Ipapatupad ang batas sa pamamagitan ng dagdag multa sa bawat paglabag.
b. Hayaan na lamang ang mga awtoridad na magsagawa ng proyektong pangkalikasan dahil sila ang may pondo.
c. Gawin ang makakaya na alagaan ang kalikasan kahit sa munting paraan
d. Makikipag-ugnayan at gagawa ng isang komprehensibong pag-aaral upang makapagsagawa ng isang gawaing pangkalikasan.
CO_Q3_EsP 10_ Module 8
Aralin 2: Paninindigan sa Pangangalaga sa Kalikasan
Balikan
[illustration: hand holding a puzzle piece]
Naging mulat ka na sa mga isyung pangkalikasan sa nakaraang aralin. Napag-alaman mo rin na may masamang idinudulot nito sa ating kalikasan. Bilang isang kabataan, ano-ano ang maaari mong gawin o maitutulong sa kaligtasan ng inang kalikasan?
Panuto: Magsulat ng isang isyung pangkalikasan na iyong napag-aralan. Sa ibaba nito, magsulat ng isang masamang dulot nito sa ating kalikasan. Isulat sa sagutang papel.
Isyung Pangkalikasan:
[handwritten: blank answer box]
Dulot nito sa kalikasan:
[handwritten: blank answer box]
CO_Q3_EsP 10_ Module 8
Tuklasin
Gawain 1. CODE-DECODE
Panuto: Si Inang Kalikasan ay nagbigay sa iyo ng kapirasong papel at tanging code lamang ang nakasulat dito. Sabik kang malaman kung ano ito? Ang sabi niya: “Ito’y biyaya o regalo na tugma sa maaari kong ibahagi sa iyo.” Kailangan mong buksan ang code para malaman ang mga makabuluhang salita na nakapaloob dito. Ang tanging gabay (clue) na aking maibibigay ay: Z=A.
[transcriber’s note: the code is printed inside an arrow-shaped graphic. The code lines and the answer lines are transcribed below in reading order.]
GZPV BLFI
GRNV URMW
BLFI WRNV
HZEV BLFI
OZMW OLEV
BLFI PRMW
• ANO ANG MENSAHE?
Sagutin mo ang mga sumusunod na tanong. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.
- Ano ang mensahe ng binuong pahayag?
- Ano ang kaugnayan ng binuong pahayag sa pangangalaga sa kalikasan?
- Sa iyong palagay, sapat ba ang ginagawa ng mga tao upang pangalagaan ang kalikasan? Ipaliwanag ang sagot.
- Paano nakakaapekto sa ating pamumuhay ang iba’t ibang isyung pangkalikasan?
- Bilang kabataan, ano ang maaari mong gawin upang magkaroon ng paninindigan na pangalagaan ang kalikasan?
Suriin
I. Ang Tao Bilang Tagapangalaga ng Kalikasan
Bilang mga mamamayan ng mundo, tayo ay may gampanin na pangalagaan ang kalikasan. Dahil dito natin kinukuha ang ating mga pangangailangan, nararapat lamang na ito ay ating pangalagaan at huwag abusuhin. Bilang tao na may kakayahang mag-isip at umunawa, tayo rin ang may kakayahan na gumawa ng mga kilos upang malutas ang mga suliraning pangkalikasan. Ang graphic organizer sa ibaba ay tumatalakay sa mga prinsipyo ukol sa gampanin ng tao bilang tagapangalaga ng kalikasan.
[chart: graphic organizer (flowchart of three linked boxes); no title printed]
Inutusan ng Diyos ang tao na alagaan ang kalikasan at hindi maging tagapag-abuso nito na makasasama para sa susunod na henerasyon.
Ang tunay na pangangalaga sa kalikasan ay pagpapakita ng paggalang sa likas na yaman ang nasa mundo at pagtataguyod ng kabutihang panlahat.
Ang tungkulin na pangalagaan ang kalikasan ay nakaugat sa katotohanang lahat tayo ay mamamayan ng iisang mundo, dahil nabubuhay tayo sa iisang kalikasan.
II. Sampung Utos Para sa Kalikasan
Ten Commandments for the Environment
Ni Obispo Giampaolo Crepaldi)
Ito ay hindi listahan ng mga dapat at hindi dapat gawin, kundi mga prinsipyong gagabay (guiding principles) sa pangangalaga ng kalikasan.
Ang tao na nilikha ng Diyos na Kanyang kawangis ang siyang nasa itaas ng lahat ng Kaniyang mga nilikha bilang pakikiisa sa banal na gawain ng paglilikha.
Ang kalikasan ay hindi nararapat na gamitin bilang isang kasangkapan na maaaring manipulahin at ilagay sa mas mataas na lugar na higit pa sa dignidad ng tao.
Ang responsibilidad na pang-ekolohikal ay gawaing para sa lahat bilang paggalang sa kalikasan na para rin sa lahat, kabilang na ang mga henerasyon ngayon at ng sa hinaharap.
Sa pagharap sa mga suliraning pangkalikasan, nararapat na isaalang-alang muna ang etika at dignidad ng tao bago ang makabagong teknolohiya.
Ang kalikasan ay kaloob ng Maylikha sa mga tao na dapat gamitin nang may katalinuhan at pananagutang moral.
Ang politika ng kaunlaran ay nararapat na naaayon sa politika ng ekolohiya. Ang halaga at tunguhin ng bawat pagpapaunlad sa kapaligiran ay nararapat na bigyang pansin at timbangin nang maayos.
Ang wakas ng pagkamundong kahirapan ay may kaugnayan sa pangkalikasang tanong na dapat nating tandaan, na ang lahat ng likas na yaman sa mundo ay kailangang ibahagi sa bawat tao na may pagkakapantay-pantay.
Ang karapatan sa isang malinis at maayos na kapaligiran ay kailangang protektahan sa pamamagitan ng pang-internasyonal na pagkakaisa at layunin.
Ang pangangalaga sa kapaligiran ay nangangailangan ng pagbabago sa uri ng pamumuhay na nagpapakita ng moderasyon o katamtaman at pagkontrol sa sarili at ng iba. Ito ay nangangahulugang pagtalikod sa kaisipang konsyumerismo.
Ang mga isyung pangkalikasan ay nangangailangan ng espiritwal na pagtugon bunga ng paniniwala na ang lahat na nilikha ng Diyos ay Kaniyang kaloob kung saan mayroon tayong responsibilidad.
Ang mga prinsipyong nabanggit ay ilan lang sa mga gabay upang magkaroon ng mas mataas na pang-unawa sa ating gampanin na pangalagaan ang kalikasan. Anoman ang ating kalagayan, paniniwala at kultura, lahat tayo ay nakikinabang at may pangangailangan sa kalikasan. Bilang kabataan, ikaw ay may kakayahin na manindigan para rito. Ang pagiging aktibo sa mga pampamayanang gawain, paggamit ng teknolohiya para sa paggawa ng mga adbokasiya at ang pagpapanatili ng disiplina sa wastong pangangalaga sa kalikasan ay ilan lang sa mga paraan na maaari mong magawa.
Pagyamanin
Gawain 2. Bigyang Pansin, Sampung Utos Para sa Kalikasan
Panuto: Balikan mo uli ang Sampung Utos Para sa kalikasan. Basahin at unawaing mabuti ang bawat utos. Pumili ng isa at isulat ito sa kahon sa ibaba.
[transcriber’s note: an empty answer box is printed here]
- Bakit ito ang utos na napili mo?
- Ano ang kahulugan ng utos na napili mo?
- Paano mo maisasabuhay ang utos na ito?
Gawain 3. Kalikasan Ko, Mahal Ko
Panuto: Magtukoy ng limang (5) isyung pangkalikasan na nararanasan natin sa mundo. Matapos nito, magtala ng mga epekto nito sa tao at mga hakbang kung paano ito mabibigyan ng solusyon. Tignan ang pamantayan sa pagbibigay ng iskor bilang gabay sa iyong gagawin. Isulat ang sagot sa inyong sagutang papel.
| Isyung Panlipunan | Epekto sa Tao | Maaaring Solusyon |
|---|---|---|
Pamantayan ng pagbibigay ng iskor
| Pamantayan | Napakahusay (3 puntos) | Mahusay (2 puntos) | Nangangailangan ng pag-unlad (1 puntos) |
|---|---|---|---|
| Pagtukoy ng mga isyung pangkalikasan | Nakapagtala ng limang (5) isyung kalikasan na nararanasan sa mundo. | Nakapagtala ng 4 na isyung kalikasan na nararanasan sa mundo. | Nakapagtala ng 1 o 2 isyung kalikasan na nararanasan sa mundo. |
| Paglalahad ng mga epekto ng mga isyung pangkalikasan | Makatotohanan ang mga epektong nilahad at may sapat na patunay. | Makatotohanan ang mga epektong nilahad ngunit wala gaanong | Hindi malinaw ang mga epekto nilahad. |
[transcriber’s note: table continued from the previous page]
| Pamantayan | Napakahusay (3 puntos) | Mahusay (2 puntos) | Nangangailangan ng pag-unlad (1 puntos) |
|---|---|---|---|
| sapat na patunay. | |||
| Pagbibigay ng mga hakbang/solusyon | Makatotohanan at makabuluhan ang mga mungkahing solusyon. | Makatotohanan at makabuluhan ang mga mungkahing solusyon ngunit nangangailangan ng paglilinaw. | Hindi makatotohanan at makabuluhan ang mga mungkahing solusyon. |
Gawain 4: Panindigan mo!
Panuto: Suriin mo ang mga batas o patakaran na naipatupad tungkol sa pangangalaga ng kalikasan. Ito ba ay naipatupad nang lubos? Kung hindi, magbigay ng dalawang patakaran/batas na alam mo at magbigay ng dahilan kung bakit hindi ito naipapatupad. Isulat ang sagot sa inyong sagutang papel.
[transcriber’s note: the printed layout has two boxes, numbered 1 and 2. Each patakaran/batas box is linked by arrows to three boxes for the reasons. The layout is transcribed as a table below.]
| Patakaran/batas | Dahilan bakit hindi naipapatupad nang lubusan |
|---|---|
| 1. | _____ |
| 2. | _____ |
Isaisip
Gawain 4. Buuin Mo, Aral na Natutuhan Mo
Panuto: Batay sa iyong natutuhan, kumpletuhin ang pahayag para mabuo ang aral na nais mong ibahagi sa kapwa mo tao. Isulat ang sagot sa inyong sagutang papel.
- Ang tunay na pangangalaga sa kalikasan ay nangangahulugan na
_____.
- Ang tungkulin ko bilang tao sa pangangalaga sa kalikasan ay ang mga sumusunod:
Isagawa
Gawain 5. Ano ang nasa balita?
Panuto: Maghanap isang artikulo o balita mula sa mga babasahin o sa internet hinggil sa mga isyung/problemang pangkalikasan. Gupitin at idikit ito sa isang “bond paper” kung mula sa printed na babasahin. Kung mula sa internet, maaaring magbigay ng buod at itala ang sanggunian nito. Matapos nito, suriin ang napiling artikulo at bumuo ng iyong sariling paninindigan ukol sa isyu. Ilahad ang iyong kasagutan gamit ang pormat na nasa ibaba.
Mahahalagang detalye ukol sa isyu mula sa artikulo:
Posisyon ukol sa isyu at katwiran para rito:
Mungkahing solusyon/hakbang:
Rubrik sa pagsulat ng isang posisyon sa isyu:
| Batayan | Napakahusay (5) | Mahusay (4) | Katamtaman (3) | Kailangan pang Magsanay (2) |
|---|---|---|---|---|
| May kaisahan at malinaw ang mga kaisipang nailahad ukol sa isyung pangkalikasan | ||||
| May malinaw na posisyon at sapat na katwiran | ||||
| May tiyak at makatotohanang hakbangin |
Idagdag ang ginawang proyekto sa portfolio.
Tayahin
Panuto: Sa bilang na 1-5, basahin at suriing mabuti ang mga sumusunod na pahayag. Piliin at isulat ang titik ng inyong sagot sa inyong papel.
Alin sa sumusunod ang iyong gagawin kung bibigyan ka ng pagkakataon na gumawa ng isang bagay na makakaya mo para sa kalikasan?
a. Magdasal para sa pagtaas ng ekonomiya ng bayan.
b. Gagawa ng mga programang ipapatupad ng barangay upang makatulong ng malaki.
c. Lilinisin ng mag-isa ang isang ilog na marumi at sasali sa mga proyektong lilikom ng pondo para sa ilog.
d. Maging mapanuri at magkukusa sa mga gawaing kailangan ako.Ang mga sumusunod ay maling pagtrato sa kalikasan, maliban sa isa.
a. Paghiwa-hiwalay ng basura bilang nabubulok at di nabubulok.
b. Pagtatapon ng basura sa mga anyong tubig.
c. Hindi maayos na pagtatapon ng basura.
d. Pagsusunog sa mga basura.Ang pagiging tagapangalaga ng kalikasan. Ano ang kahulugan nito?
a. Paggamit sa kalikasan na hindi isinasaalang-alang ang iba
b. Paggamit sa kalikasan ng walang pakundangan
c. Paggamit sa kalikasan ng may pananagutan
d. Paggamit sa kalikasan na naaayon sa sariling kagustuhanAlin sa sumusunod ang nagpapakita ng paggamit sa kalikasan bilang isang kasangkapan?
a. Paggamit ng lupain na may pagsasaalang-alang sa tunay na layunin nito
b. Pagkamalikhain at responsibilidad sa gagawing pagbabago sa kapaligiran
c. Pagpuputol ng puno at pagtatanim muli sa mga bagong binhi
d. Malawakang paggamit ng mga kemikal upang makakuha ng maraming ani.Paano mo isasagawa ang programang nagsusulong ng pangangalaga ng kalikasan?
a. Ipapatupad ang batas sa pamamagitan ng dagdag multa sa bawat paglabag
b. Hayaan na lamang ang mga awtoridad na magsagawa ng proketong pangkalikasan dahil sila ang may pondo.
c. Gawin ang makakaya na alagaan ang kalikasan kahit sa munting paraan
d. Makikipag-ugnayan at gagawa ng isang komprehensibong pag-aaral upang makapagsagawa ng isang gawaing pangkalikasan.
Panuto: Basahin at suriing mabuti ang mga pahayag sa ibaba. Isulat ang Tama kapag totoo ang diwa ng pangungusap, isulat naman ang Mali kapag ang diwa nito ay hindi totoo. Isulat ang sagot sa inyong papel.
Ang kalikasan ay nararapat na gamitin bilang isang kasangkapan.
Ang halaga at tunguhin ng bawat pagpapaunlad sa kapaligiran ay hindi nararapat na bigyang-pansin at timbangin nang maayos.
Ang lahat ng likas na yaman sa mundo ay kailangang ibahagi sa bawat tao na may pagkakapantay-pantay.
Ang mabuhay nang simple ay isang hakbang upang makatulong sa pagpapanatili sa kagandahan at kasaganaan ng mundo.
Sa lahat ng pagkakataon, itapon ang basura sa tamang lugar.
Ang tungkulin na pangalagaan ang kalikasan ay nakaugat sa katotohanang lahat tayo ay mamamayan ng iisang mundo.
Inutusan ng Diyos ang tao na alagaan ang kalikasan at maging tagapagdomina nito para sa susunod na henerasyon.
Ang tunay na pangangalaga sa kalikasan ay pagpapakita ng paggalang sa kabutihang panlahat.
Ang Sampung Utos para sa Kalikasan ay listahan ng mga dapat at hindi dapat gawin sa pangangalaga sa kalikasan.
Ang responsibilidad na pang-ekolohikal ay gawaing para sa lahat.
Karagdagang Gawain
Panuto: Para makabuo ka ng isang mapanindigang posisyon tungkol sa pangangalaga sa kalikasan, gumawa ka ng isang Komitment Sa Kalikasan. Gawing gabay ang pormat sa ibaba.
Isang Komitment sa Kalikasan
Ako ay si ______________________________, ________ taong gulang, isang mag-aaral ng _____________________________, ay nangangakong gagawin ang mga susunod bilang tanda ng aking pangangalaga sa kalikasan:
Una,_______________________________________________
Pangalawa,_________________________________________
_________________________________________________ at
Ikatlo,______________________________________________
(Buong pangalan at lagda)
Saksi (buong pangalan at lagda)
Susi sa Pagwawasto
[transcriber’s note: this page is printed rotated, so the answer keys are read in order from the rotated columns]
Subukin
- Tama
- Mali
- Tama
- Mali
- Tama
- Mali
- Mali
- Tama
- Tama
- Tama
- d
- a
- c
- d
- c
Tayahin
d
a
c
d
c
Mali
Mali
Tama
Tama
Tama
Tama
Mali
Tama
Mali
Tama
Sanggunian
Aklat:
Department of Education. Physical Education & Health 9. (2014) Pasig City: Department of Education-Instructional Materials Council Secretariat. First Edition.
Departamento ng Edukasyon. (2012) Edukasyon sa Pagpapakatao 10. Pasig City: Department of Education-Instructional Materials Council Secretariat. First Edition.
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply