This is a self-learning module (Alternative Delivery Mode) for the Senior High School subject Filipino sa Piling Larang – Teknikal-Bokasyunal, covering Quarter 2, Week 4. Its one lesson, Aralin 4 “Paunawa/Babala/Anunsyo” (notices, warnings, and announcements), teaches learners how to tell these three kinds of public messages apart and how to write each one clearly. By the end, learners write their own announcement for the opening of a small business.
The module was written by Jennifer E. Perez and printed by SDO-Caloocan, DepEd National Capital Region.
What learners will learn
The module is built on this competency: Naipaliliwanag sa paraang sistematiko at malinaw ang piniling anyo sa pamamagitan ng paggamit ng angkop na termino (explains the chosen form systematically and clearly, using the right terms), CS_FTV11/12PS-0j-i-93.
After the module, learners should be able to:
- Identify which group a sign or symbol belongs to: paunawa, babala, or anunsyo.
- List what to remember when making a notice, warning, or announcement, by analyzing infographics.
- Understand why notices, warnings, and announcements matter.
- Write a notice, a warning, and an announcement based on a given task.
- Make an announcement about the opening of a small business, such as a bakery, eatery, computer repair shop, coffee shop, or vulcanizing shop.
Key ideas: patalastas and its three kinds
The module calls notices, warnings, and announcements by one general name: patalastas. A patalastas carries important information that people need to know about a particular event or situation. The lesson explains that following these messages helps keep everyone safe from accidents and other unwanted events.
| Type | What it does | Module’s example |
|---|---|---|
| Paunawa (notice) | Informs people of new laws or ordinances in the community, or of changes to an earlier agreement. It can appear on signs, in newspapers and magazines, on radio, or on TV. | A notice that the opening of classes for S.Y. 2020-2021 moved from August 24 to October 5 |
| Babala (warning) | Reminds people of dangers to life. It is written and usually comes with a symbol or picture. | A warning sign about electricity, with a yellow triangle and exclamation mark |
| Anunsyo (announcement) | Gives details about a new product, an upcoming event, new findings, and more. It can be posted on a bulletin board, printed, aired, or broadcast. | A school webinar for Senior High School learners on understanding and preventing cyberbullying, with what, topic, where, when, and time |
Features of a good paunawa, babala, and anunsyo
The module lists five things to remember when making them:
- Use simple words so everyone understands.
- Notices and warnings are usually written large and posted where they are easy to see, made and posted clearly.
- Warnings are not always pure text. They can use drawings or pictures that are easy to recognize. Combining images or symbols with important information is called infographics.
- Notices and warnings are specific and direct, short, and understood right away so they are easy to remember.
- Announcements state the date, time, venue, and other basic details about the event.
Activities in the module
The module follows the usual ADM parts:
- Subukin (pretest): 15 items on the definitions and on classifying examples and situations, such as spilled oil on a floor or a scheduled medical mission.
- Balikan (review): a star graphic organizer on what to remember when documenting a product, from the previous lesson.
- Tuklasin (discover): an article on food safety tips for preparing, cooking, and serving food, with five questions.
- Suriin (discussion): the definitions and features above.
- Pagyamanin (practice): Gawain 1 sorts ten signs into paunawa, babala, or anunsyo; Gawain 2 rates a kitchen safety infographic (“Kaligtasan sa Kusina”) with a rubric; Gawain 3 asks learners to write one notice, warning, or announcement on a given topic, such as a warning about the effects of cellphone use on health.
- Isaisip (reflect): a ten-blank paragraph completed with words from a box.
- Isagawa (apply): an announcement for the opening of a small business related to the learner’s strand, graded with a rubric, plus two guide questions.
- Tayahin (assessment): 15 items, including questions on a habagat (southwest monsoon) infographic.
- Karagdagang Gawain (extra activity): with family members, list the government’s new health protocols during the pandemic and explain how the family can help.
How to use this module
For learners: Answer the Subukin first before moving on. Read each instruction carefully, finish one activity before starting the next, and write your answers on a separate sheet of paper, not on the module. You can check your practice answers with the Susi sa Pagwawasto (answer key) at the end, so be honest when checking. For the Isagawa task, post your announcement on your class group page so your teacher can see it. Return the module to your teacher when you are done.
For parents: The module encourages learners to ask parents, older siblings, or other adults at home for help when an activity is hard. The Karagdagang Gawain is meant to be done together with a family member.
For teachers: The module asks the facilitator to explain how to use it, monitor and record progress, and guide learners through the activities. Open-ended tasks (Gawain 3 and Isagawa) are graded with the rubrics in the module, which score creativity, important information, careful word choice, and clarity from 3 to 5.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this module for?
It is a Senior High School module for Filipino sa Piling Larang – Teknikal-Bokasyunal, Quarter 2, Week 4. Its competency code, CS_FTV11/12PS-0j-i-93, covers Grades 11 and 12.
What is the difference between paunawa, babala, and anunsyo?
A paunawa (notice) informs people of new rules or changes, a babala (warning) alerts people to danger to life, and an anunsyo (announcement) gives details about an event, product, or new information. All three are kinds of patalastas.
What are infographics?
In the module, infographics means using images or symbols together with important information, so a message is easier to see and understand.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the Subukin, Balikan, Gawain 1, Isaisip, and Tayahin. Open-ended tasks are graded with the rubrics in the module.
What is the final performance task?
Learners make an announcement for the opening of a small business, such as a bakery, eatery, computer shop, coffee shop, or vulcanizing shop, and post it on their class group page for the teacher to grade.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
[photo: cover illustration of a book with gear and wrench, a handshake, a peso-sign document, a magnifying glass, a tablet-like layout, and two hands typing on a keyboard]
Filipino sa Piling Larang – Teknikal-Bokasyunal
Filipino sa Piling Larang- Teknikal-Bokasyunal
Alternative Delivery Mode
Unang Markahan – Ikaapat na Linggo: Paunawa/Babala/Anunsyo
Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Filipino sa Piling Larang: Teknikal Bokasyunal
| Role | Name |
|---|---|
| Manunulat: | Jennifer E. Perez |
| Editor: | Tommy R. Rico |
| Tagasuri: | Sheila C. Molina, Jovanni L. Cornelia, Amaflor C. Alde |
| Tagaguhit: | Ferdinand B. Jara |
| Tagalapat: | Allan G. Salom |
| Tagapamahala: | Wilfredo E. Cabral, PhD Jennifer F. Vivas, PhD Dennis M. Mendoza Jocelyn M. Alinab, PhD Tommy R. Rico |
Inilimbag sa Pilipinas ng SDO-Caloocan Department of Education – National Capital Region (DepEd NCR)
Office Address: Misamis St., Bgao Bantay, Quezon City, Philippines Telefax: (632) 8929-0153 E-mail Address: depedncr@deped.gov.ph
Filipino sa Piling Larang-Teknikal Bokasyunal
Ikalawang Markahan – Ikaapat na Linggo
Paunawa/Babala/Anunsyo
Ang kagamitang pampagtuturo na ito ay kolaboratibong binuo at sinuri ng mga lupon ng mga edukador sa pampublikong paaralan. Hinihikayat na ang mga guro mag-aaral, at mga magulang na magbigay ng puna at rekomendasyon sa Kagawaran ng Edukasyon sa action@deped.gov.ph.
Lubos po naming pahahalagahan ang inyong puna at rekomendasyon.
Paunang Salita
Para sa tagapagdaloy:
Malugod na pagtanggap sa asignaturang Filipino sa Piling Larang: Teknikal-Bokasyunal- SHS ng Alternative Delivery Mode (ADM) Modyul para sa araling Paunawa/ Babala at Anunsyo.
Ang modyul na ito ay pinagtulungang dinisenyo, nilinang at sinuri ng mga edukador mula sa pambuliko at pampribadong institusyon upang gabayan ka, ang gurong tagapagdaloy upang matulungang makamit ng mag-aaral ang pamantayang itinakda ng Kurikulum ng K to12 habang kanilang pinanagumpayan ang pansarili, panlipunan at pang-ekonomikong hamon sa pag-aaral.
Ang tulong-aral na ito ay umaasang makauugnay ang mag-aaral sa mapatnubay at malayang pagkatuto na mga gawain ayon sa kanilang kakayahan, bilis at oras. Naglalayon din itong matulungan ang mag-aaral upang makamit ang mga kasanayang pan-21 siglo habang isinasaalang-alang ang kanilang mga pangangailangan at kalagayan.
Bilang karagdagan sa materyal ng pangunahing teksto, makikita ninyo ang kahong ito sa pinakakatawan ng modyul:
[illustration: icon of a document with a pointing cursor]
Mga Tala para sa Guro
Ito’y naglalaman ng mga paalala, panulong o estratehiyang magagamit sa paggabay sa mag-aaral.
Bilang tagapagdaloy, inaasahang bibigyan mo ng paunang kaalaman ang mag-aaral kung paano gamitin ang modyul na ito. Kinakailangan ding subaybayan at itala ang pag-unlad nila habang hinahayaan silang pamahalaan ang kanilang sariling pagkatuto. Bukod dito, inaasahan mula sa iyo na higit pang hikayatin at gabayan ang mag-aaral habang isinasagawa ang mga gawaing nakapaloob sa modyul.
Para sa mag-aaral:
Malugod na pagtanggap sa Filipino sa Piling Larang: Teknikal- Bokasyunal- SHS ng Alternative Delivery Mode (ADM) Modyul ukol sa Paunawa/ Babala /Anunsyo
Ang kamay ay madalas gamiting simbolo ng kakayahan, aksyon at layunin. Sa pamamagitan ng ating mga kamay tayo ay maaaring matuto, lumikha, at magsakatuparan ng gawain. Ang kamay sa tulong-aral na ito ay sumisimbolo na ikaw, bilang isang mag-aaral, ay may angking kakayahang matutuhan ang mga kaugnay na kompetensi at kasanayan. Ang iyong pang-akademikong tagumpay ay nakasalalay sa iyong sarili o sa iyong mga kamay.
Ang modyul na ito ay ginawa bilang tugon sa iyong pangangailangan. Layunin nitong matulungan ka sa iyong pag-aaral habang wala ka sa loob ng silid-aralan. Hangad din nitong madulutan ka ng mga makabuluhang oportunidad sa pagkatuto.
Ang modyul na ito ay may mga bahagi at icon na dapat mong maunawaan.
[illustration: hand pointing icon] Alamin – Sa bahaging ito, malalaman mo ang mga dapat mong matutuhan sa modyul.
[illustration: hand holding pencil icon] Subukin – Sa pagsusulit na ito, makikita natin kung ano na ang kaalaman mo sa aralin ng modyul. Kung nakuha mo ang lahat ng tamang sagot (100%), maaari mong laktawan ang bahaging ito ng modyul.
[illustration: hands icon] Balikan – Ito ay maikling pagsasanay o balik-aral upang matulungan kang maiugnay ang kasalukuyang aralin sa naunang leksyon.
[illustration: hands with leaves icon] Tuklasin – Sa bahaging ito, ang bagong aralin ay ipakikilala sa iyo sa maraming paraan tulad ng isang kuwento, awitin, tula, pambukas na suliranin, gawain o isang sitwasyon.
[illustration: hand with magnifying glass icon] Suriin – Sa seksyong ito, bibigyan ka ng maikling pagtalakay sa aralin. Layunin nitong matulungan kang maunawaan ang bagong konsepto at mga kasanayan.
[illustration: hand with blocks icon] Pagyamanin – Binubuo ito ng mga gawaing para sa malayang pagsasanay upang mapagtibay ang iyong pang-unawa at mga kasanayan sa paksa. Maaari mong iwasto ang mga sagot mo sa pagsasanay gamit ang susi sa pagwawasto sa huling bahagi ng modyul.
[illustration: lightbulb icon] Isaisip – Naglalaman ito ng mga katanungan o pupunan ang patlang ng pangungusap o talata upang maproseso kung anong natutuhan mo mula sa aralin.
[illustration: hand with gears icon] Isagawa – Ito ay naglalaman ng gawaing makatutulong sa iyo upang maisalin ang bagong kaalaman o kasanayan sa tunay na sitwasyon o realidad ng buhay.
[illustration: hand with pen icon] Tayahin – Ito ay gawain na naglalayong matasa o masukat ang antas ng pagkatuto sa pagkamit ng natutuhang kompetensi.
[illustration: gears icon] Karagdagang Gawain – Sa bahaging ito, may ibibigay sa iyong panibagong gawain upang pagyamanin ang iyong kaalaman o kasanayan sa natutuhang aralin.
[illustration: key icon] Susi sa Pagwawasto – Naglalaman ito ng mga tamang sagot sa lahat ng mga gawain sa modyul.
Sa katapusan ng modyul na ito, makikita mo rin ang:
Sanggunian – Ito ang talaan ng lahat ng pinagkuhanan sa paglikha o paglinang ng modyul na ito.
Ang sumusunod ay mahahalagang paalala sa paggamit ng modyul na ito:
- Gamitin ang modyul nang may pag-iingat. Huwag lalagyan ng anumang marka o sulat ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
- Huwag kalimutang sagutin ang Subukin bago lumipat sa iba pang gawaing napapaloob sa modyul.
- Basahing mabuti ang mga panuto bago gawin ang bawat pagsasanay.
- Obserbahan ang katapatan at integridad sa pagsasagawa ng mga gawain at sa pagwawasto ng mga kasagutan.
- Tapusin ang kasalukuyang gawain bago pumunta sa iba pang pagsasanay.
- Pakibalik ang modyul na ito sa iyong guro o tagapagdaloy kung tapos nang sagutin lahat ng pagsasanay.
Kung sakaling ikaw ay mahirapang sagutin ang mga gawain sa modyul na ito, huwag mag-aalinlangang konsultahin ang inyong guro o tagapagdaloy. Maaari ka rin humingi ng tulong sa iyong mga magulang, sa nakatatanda mong kapatid o sino man sa iyong mga kasama sa bahay na mas nakatatanda sa iyo. Laging itanim sa iyong isipang hindi ka nag-iisa.
Umaasa kami, sa pamamagitan ng modyul na ito, makararanas ka ng makahulugang pagkatuto at makakakuha ka ng malalim na pang-unawa sa kaugnay na mga kompetensi. Kaya mo ito!
Alamin
[illustration: hand pressing a button icon]
Ang modyul na ito ay dinisenyo at sinulat na makakatulong sa lubos na pagkatuto. Makakatulong ito upang mabatid ang kaligirang kaalaman sa teknikal na mga sulatin. Ang saklaw ng modyul na ito ay angkop sa iba’t ibang pamamaraang pampagkatuto. Ang mga aralin ay nilapatan ng angkop na talasalitaan na magagamit sa pag-unawa sa nilalaman ng bawat teksto. Ang mga aralin ay nakadisenyo batay sa sistematikong balangkas ng kurso.
Ang modyul ay may isang aralin:
- Aralin 4 – Paunawa/Babala/Anunsyo
Pagkatapos ng modyul, inaasahan ang bawat mag-aaral na:
Naipaliliwanag sa paraang sistematiko at malinaw ang piniling anyo sa pamamagitan ng paggamit ng angkop na termino (CS_FTV11/12PS-0j-i-93)
- Natutukoy ang pangkat na kinabibilangan ng mga simbolo na nagsasaad ng paunawa/babala at anunsyo;
- Naiisa-isa ang mga dapat tandaan sa pagbuo ng paunawa/babala at anunsyo sa pamamagitan ng pagsusuri ng infographics;
- Nababatid ang kahalagahan ng pagbuo ng paunawa/babala at anunsyo;
- Nakabubuo ng paunawa, babala, at anunsyo batay sa hinihingi ng gawain; at
- Nakagagawa ng anunsiyo ukol sa pagbubukas ng isang maliit na negosyo tulad ng panaderya, kainan, computer repair shop, coffee shop o vulcanizing shop
Subukin
[illustration: hand holding pencil icon]
Basahin ang mga tanong at piliin ang letra ng tamang sagot.
_______1. Ang pangkalahatang tawag sa anomang pagpapabatid ng mahalagang impormasyon. A. patalastas C. paunawa B. babala D. anunsyo
_______2. Nagsasaad ng mahalagang impormasyon at parang nagsasabi rin ito ng kung ano ang maaaring gawin. A. patalastas C. babala B. paunawa D. anunsyo
_______3. Ito ay isang uri ng patalastas na nagsasaad ng maaring maging panganib sa buhay ng tao. A. anunsyo C. paunawa B. babala D. patalastas
_______4. Ito ay naglalaman ng mahahalagang impormasyon na makapagbibigay ng sapat na kaalaman sa sinomang tao. A. anunsyo C. paunawa B. babala D. patalastas
_______5. Ang katangian ng isang patalastas sa paggamit ng wika. A. simple C. di-pormal B. pormal D. matalinghaga
_______6. Tawag sa pagsasama ng impormasyon at simbolo/imahen sa isang patalastas. A. infomercial C. poster B. infographics D. banner
_______7. Ito ang mahahalagang katangian ng paraan ng pagkakasulat ng paunawa at babala. A. simple at malaki C. malaki at malinaw B. maligoy at malalim D. tiyak at direkta
Para sa bilang 8-10 Basahin ang mga halimbawa sa ibaba at tukuyin ang uri nito. Piliin ang letra ng tamang sagot.
A. Paunawa B. Babala C. Anunsyo
_______8. [chart: sign; boxed notice text] BAWAL TUMAWID NAKAMAMATAY
_______9. [chart: sign; boxed notice text] WALANG PASOK HULYO 30, 2020 (HUWEBES) ALL LEVELS SA NATIONAL CAPITAL REGION DULOT NG MASAMANG PANAHON
[transcriber’s note: the item 10 example and its answer choices are not included in the pages provided]
_______10.
ANG PAGKAKALAT NG BASURA AY MAY MULTA NA P2,000.00 -PD825 Mahigpit na ipatutupad ito dito sa BAYWALK umpisa sa Agosto15, 2005 -PAMAHALAANG LUNGSOD NG MAYNILA
Para sa bilang 11-15 Basahin ang mga pangyayari at tukuyin kung ano ang angkop na patalastas. Piliin ang letra ng tamang sagot.
A. Paunawa B. Babala C. Anunsyo
_______11. May tumapong langis sa sahig. _______12. Nagkaroon ng kontaminasyon sa inuming tubig. _______13. Ipapatupad ang liquor ban sa inyong lugar. _______14. Mayroong iskedyul ng medical mission sa isang barangay. _______15. Ipagpapaliban ang SK at Barangay Election sa taong ito.
Aralin 4: Paunawa/Babala/Anunsyo
Ang paunawa, babala at anunsyo ay may malaking kapakinabangan upang higit na maging ligtas sa sakuna, aksidente at iba pang hindi kanais-nais na pangyayari. Mahalagang matutuhan mo ito sa aralin ng teknikal-bokasyunal. Kailangan lamang sundin ang mensaheng ipinararating ng mga ito upang maging ligtas ang lahat. Kagaya ng paunawa at babala nagpapaalala rin ang anunsyo. Nililikha ito upang magbigay ng mga tiyak na detalye hinggil sa isang pangyayari, tulad halimbawa ng gaganaping pagpupulong o pagtitipon. Ano-ano nga ba ang pagkakatulad at pagkakaiba ng mga ito? Paano nga ba makabubuo ng mga paunawa/babala at anunsyo? At ano-ano ang mga dapat na tandaan sa pagbuo nito? Alamin natin ang mga kasagutan sa araling ating tatalakayin.
Balikan
Gamit ang Star Graphic Organizer. Isulat sa bawat sulok ng bituin ang mga dapat tandaan sa dokumentasyon ng isang bagay o produkto.
[chart: star graphic organizer with blank points; centre text: “Mga Dapat Tandaan sa Dokumentasyon ng Isang Bagay o Produkto”]
Tuklasin
Basahin at unawain ang artikulo sa ibaba at sagutin ang mga tanong na kasunod nito.
FOOD SAFETY TIPS (Sa paghahanda, pagluluto at paghahain)
NAPAKAHALAGA ang pag-iingat lalo na pagdating sa pagkain, mula sa paghahanda, sa pagluluto hanggang sa paghahain o pagpa-pack. Kaunting pagkakamali nga lang naman ay maaari na itong ikapahamak ng ating buong pamilya.
Kaya naman, para masiguro ang kaligtasan ng mahal sa buhay, narito ang ilang food safety tips o principles na dapat isaalang-alang ng bawat isa sa atin:
PAGIGING MALINIS
Unang-una na dapat nating tandaan ay ang pagiging malinis. Ibig sabihin nito, kailangang palaging naghuhugas ng kamay gamit ang sabon at tubig. Gawin ang paghuhugas ng kamay bago, habang at pagkatapos na magluto.
Hindi rin puwedeng tubig lang ang gagamitin natin sa paghuhugas ng kamay. May ilan na basta’t nakapaghugasay sapat na ngunit kung minsan ay hindi naman gumagamit ng sabon. Mahalagang nasasabong mabuti nang matiyak o matanggal ang duming kumapit sa mga kamay.
Mahalaga ring nasa-sanitize ang surface o lugar na paggagawaan. Tiyakin ding malinis ang mga kasangkapang gagamitin. At higit sa lahat, linising mabuti ang fresh vegetables, fruits, karne, at isda bago ito hiwain o lutuin.
PAGHIWA-HIWALAYIN
Minsan talaga, hindi na natin napagtutuunan ng pansin ang mga pagkain dahil na rin sa kaabalahan. Halimbawa na lang kapag nagmamadali tayo, inilalagay na lang natin sa ref ang mga pinamili nating pagkain, prutas, at gulay.
Hindi puwedeng pinagsasama-sama natin ang mga pagkaing luto na at hindi pa. Hindi rin puwedeng pagsamahin sa iisang lalagyan ang prutas, gulay, at mga karne. Isa iyan sa dapat nating tandaan.
Sa paghahanda naman ng pagkain o paghihiwa, gumamit ng magkakaibang sangkalan. Gumamit ng malinis na sangkalan sa paghihiwa ng mga fresh product. Ibang sangkalan din ang gamitin sa mga raw seafood, meat, at poultry.
LUTUING MABUTI AT PALAMIGIN
Importanteng nalulutong mabuti ang mga pagkain nang maiwasan ang kahit na anong kontaminasyon. Marami sa atin na dahil sa nagmamadali, hindi na gaanong naluluto ang mga pagkain. Basta’t kumulo, okey na. Lutuing mabuti ang pagkain nang maiwasan ang pagkakasakit.
Sa paghahain din ng pagkain o pagpa-pack, siguraduhing malinis ang mga kamay, gayundin ang paglalagyan ng pagkain.
Bago rin ito ilagay sa ref, siguraduhing malamig na ito. Takpang mabuti nang hindi pasukin ng kahit na anong dumi.
Pagdating sa pagkain, importante ang pagiging maingat para maging ligtas ang ating buong pamilya.
Tanong:
Tungkol saan ang artikulong nabasa?
Isa-isahin ang food safety tips na inilahad sa artikulo gamit ang graphic organizer.
[chart: graphic organizer with three headed boxes and blank numbered sub-boxes]
| Paghahanda | Pagluluto | Paghahain |
|---|---|---|
| 1. | 1. | 1. |
| 2. | 2. | 2. |
Alin sa mga sumusunod na tips na ibinigay ang madalas makaligtaang gawin? Bakit?
Sa iyong palagay, ano ang layunin ng sumulat ng artikulo? Mahalaga ba ito? Ipaliwanag ang iyong sagot.
Bakit dapat pagtuunan ng pansin ang paksang tinalakay sa artikulo? Makatutulong ba ito sa iyo? Paano?
Suriin
Paunawa/Babala/Anunsyo
Ang pangkalahatang tawag sa paunawa, babala, at anunsyo ay patalastas. Naglalaman ito ng mahahalagang impormasyon na nais ipabatid sa mga tao upang magbigay ng kaalaman sa isang partikular na pangyayari o sitwasyon.
➢ Paunawa (notice)
Ito ay mga mahahalagang paalala na ibinibigay upang ipaalam ang mga bagong ipinatutupad na batas o ordinansa sa pamayanan o di kaya ay ilang pagbabago sa unang napagkasunduan. Maaari itong nakasulat sa karatula, pahayagan, at magasin. Maaari rin itong mapakinggan sa radyo o mapanood sa telebisyon.
Halimbawa:
[illustration: notice poster with a border, two black ovals joined by an arrow]
PAUNAWA PAGBUBUKAS NG KLASE S.Y. 2020-2021 AGOSTO 24 → OKTUBRE 5
➢ Babala (warning)
Ito ay mga paalala sa panganib na maaaring maidulot sa buhay ng tao sa anomang pagkakataon. Inilalahad ito sa paraang pasulat na kalimitang sinasamahan ng simbolo o larawan na nagsasaad ng babala.
Halimbawa:
[illustration: warning sign with a yellow triangle and an exclamation mark]
BABALA MATA*[illegible]*NE NG KURYENTE
[transcriber’s note: the triangle covers the middle words of the second line, so only the visible parts are transcribed]
➢ Anunsyo (announcement)
Ang mahalagang pabatid sa mga nagbabasa, nanonood o nakikinig na naglalaman ng mga detalye tungkol sa pagpapakilala ng bagong produkto, sa magaganap na pangyayari, mga bagong kaalaman na natuklasan at marami pang iba. Maaari itong nakapaskil sa bulletin board, nababasa sa pahayagan at magasin, napapanood sa telebisyon at napapakinggan sa radyo.
Halimbawa:
ANUNSYO
Ano: WEBINAR PARA SA MAG-AARAL NG SENIOR HIGH SCHOOL Paksa: PAG-UNAWA AT PAGPIGIL SA PAGLAGANAP NG CYBER-BULLYING Saan: FB PAGE NG PAARALAN Via FB LIVE Kailan: SETYEMBRE 28, 2020 (Lunes) Oras: 10 ng umaga
Mga Katangian ng Paunawa, Babala, at Anunsyo
Sa pagpili ng salitang gagamitin gawin lamang itong simple upang madaling maunawaan ng lahat.
Karaniwang malaki ang sukat at estilo ng pagkakasulat ng mga paunawa at babala na matatagpuan sa isang lugar na madaling makita. Inaasahan ding malinaw ang pagkakagawa at pagkapaskil sa mga ito.
Hindi lahat ng pagkakataon ay purong teksto lamang ang bumubuo sa babala, kundi maging mga guhit o larawang madaling matukoy at maunawaan ng mga nakakakita nito. Sa kasalukuyan ang paggamit ng imahe o simbolo na may kalakip na mahalagang impormasyon ay tinatawag na infographics.
Tiyak at direkta ang kadalasang paraan ng pagkakasulat ng mga paunawa at babala hindi mahaba at nauunawaan agad ang ibig iparating na mensahe upang mabilis maalala.
Makikita sa mga anunsyo ang nakatakdang petsa, oras, lugar na pagdadausan, at iba pang batayang kaalaman hinggil sa paksang inaanunsyo. Tiyak din ang pagkakabuo nito kaya’t madaling matandaan.
-Ang huling bahagi ay mula sa https://www.deped.gov.ph/wp-content/uploads/2019/01/SHS-Applied_Filipino-Tech-Voc-CG_0.pdf
Pagyamanin
Gawain 1 Pagpangkat-Pangkatin
Suriin ang mga larawan kung saan ito nabibilang. Isulat ang letra ng iyong sagot sa talaan sa ibaba.
A. [illustration: announcement card titled “SCHOOL CALENDAR FOR SCHOOL YEAR 2019-2020”; printed text: SCHOOL OPENING: MONDAY, JUNE 3, 2019 / LAST DAY OF CLASSES: FRIDAY, APRIL 3, 2020 / TOTAL NO. OF SCHOOL DAYS 203 DAYS]
B. [illustration: red and white DANGER sign with a skull-and-crossbones symbol; printed text: “Chemicals Stored here”]
C. [illustration: restroom sign showing a woman and a man figure]
D. [illustration: red and white sign; printed text: “NO PARKING / TOW-AWAY ZONE”]
E. [illustration: blue poster for the Senior High School Voucher Application; printed text includes “DEADLINE FOR APPLICATIONS”]
F. [illustration: triangular railroad crossing warning sign]
G. [illustration: triangular warning sign showing a cow]
H. [illustration: red and white sign; printed text: “BAWAL TUMAWID GAMITIN ANG OVERPASS”]
I. [illustration: green circular sign showing a wheelchair symbol]
J. [illustration: green circular sign showing a bicycle symbol]
Ang mga larawan ay mula sa: *https://www.lto.gov.ph/images/Advisory/road-traffic-signs-pavement-markings_v2.pdf *https://en.wikipedia.org/wiki/Road_signs_in_the_Philippines *ang ilan ay mula sa website ng Deped
| PAUNAWA | BABALA | ANUNSIYO |
|---|---|---|
Gawain 2 Suriin Mo
Pag-aralan nang mabuti ang infographics sa ibaba at suriin ito gamit ang pamantayan at sagutin ang tanong pagkatapos. Lagyan lamang ng tsek ( / ) ang markang nais ibigay.
[chart: infographic titled “KALIGTASAN SA KUSINA”]
KALIGTASAN SA KUSINA WASTONG PAGGAMIT NG MGA KASANGKAPANG PANGLUTO
KALAN NA GUMAGAMIT NG LPG AT KEROSENE
- Basahin ang manual bago gamitin ang kalan.
- Ugaliing suriin kung may tagas ng gas. Siyasatin kung may sira ang hose, regulator at ang tangke. Huwag gamitin ang kalan kung may sira o pagtagas.
- Sigurúhing nakakapasok ang sariwang hangin kapag gumagamit ng kalan.
- Patayin ang gas regulator pagkatapos magluto o kapag hindi ito ginagamit.
KALANG DE-KURYENTE
- Para sa mga kalan na may apat na burner, gamitin ang mga panlabas na burner para sa pagluluto ng mga pagkain na kailangang haluin nang madalas o dagdagan ng mga sangkap. Mas madali itong abutin kaya maiwasan ang aksidente.
[illustration: two figures at an electric stove, one marked with a cross and one with a check mark]
- Pagkatapos magluto, siguraduhing napatay ang kalan ng maayos.
PAGGAMIT NG ULING AT PANGGATONG
- Huwag gumamit ng gasolina upang sindihan ang panggatong.
- Magluto sa maaliwalas na lugar malayo sa mga bagay na maaaring masunog.
- Kapag magdadagdag ng uling o panggatong, gumamit ng mga tong na may mahahabang hawakan upang maiwasang mapaso.
- Patayin ang baga pagkatapos magluto.
[illustration: crossed-out gasoline container above a charcoal grill, with a person using tongs]
Ang larawan ay mula sa : OSH TIPS PARA SA MGA KASAMBAHAY ng DOLE, ISO-9001-2008 Management System
| Pamantayan | 5 Napakahusay | 4 Mahusay | 3 Katamtamang Husay |
|---|---|---|---|
| Nagpapakita ng mahalagang impormasyon ang paksa. | |||
| Gumamit ng maingat, wasto at angkop na salita. | |||
| Madaling maunawaan ang mga teksto at larawan. |
| Pamantayan | |||
|---|---|---|---|
| Malikhain ang presentasyon (gumamit ng mga larawan at imahe na angkop sa paksa). | |||
| Kabuoan |
[transcriber’s note: table continued from the previous page; the header row is on the previous page and is not visible here, so the header cells are left empty]
Tanong:
Batay sa puntos na lumabas sa iyong pagsusuri gamit ang krayteriya, masasabi mo bang mahusay ang pagkakagawa ng infographics? Ipaliwanag ang iyong sagot.
Gawain 3 Buoin Mo
Matapos mong magsuri ng infographics ikaw naman ang gagawa ng sarili mong paunawa, babala, at anunsyo gamit ang parehong krayteriya sa Gawain 2 . Pumili ng isa at ilagay ang sagot sa hiwalay na papel, maaring ikompyuter o sulatkamay.
A. PAUNAWA
- ✓ Pagbabago sa nakagawiang paraan ng pagpapatala sa paaralan mula sa harapang pagpapatala patungo sa online registration na isinagawa ngayong T.P. 2020-2021 dulot ng pandemya.
B. BABALA
- ✓ Babala hinggil sa negatibong epekto ng paggamit ng cellphone sa kalusugan ng tao
C. ANUNSYO
- ✓ Panawagan para sa exhibit ng mga produkto ng mga mag-aaral ng Tech-Voc na isasagawa sa loob ng paaralan
Isaisip
Buoin ang kaisipan ng talata sa pamamagitan ng pagpuno ng angkop na salita sa mga patlang. Piliin sa loob ng kahon ang angkop na salita.
patalastas | pangyayari | petsa | infographics lugar | larawan | anunsyo | kaligtasan impormasyon | babala | sundin | detalye
Katulad ng mga naunang nabanggit, ang mga paunawa, babala, at anunsyo ay nagbibigay ng 1. _____________ sa mga mambabasa nito. Nakatutulong ang 2. ____________ upang maiwasan ang mga sakuna, aksidente at iba pang hindi kanaisnais na pangyayari sa isang indibidwal. Marapat lamang na 3. __________ ang mga mensaheng ipinararating ng mga ito para sa 4. ___________ ng lahat. Hindi lahat ng pagkakataon ay purong teksto lamang ang bumubuo sa babala at paunawa, ginagamitan din ito ng 5. _________ na higit na nagpapalinaw sa mensaheng nais ipabatid nito. Kagaya ng paunawa at babala, nagpapaalala rin ang 6. . Nililikha ang mga ito upang magbigay ng tiyak na 7. ___________ hinggil sa isang 8., kagaya halimbawa ng mga gaganaping pagpupulong, panayam, talakayan at iba pang katulad ng pagtitipon. Makikita sa mga anunsyo ang nakatakdang 9. ___________, oras, 10. __________ na pagdadausan at iba pang batayang kaalaman hinggil sa paksang inaanunsyo.
Isagawa
A. Gumawa ng anunsyo tungkol sa pagbubukas ng maliit na negosyo (maaaring panaderya, kainan, computer shop/repair shop, coffee shop, vulcanizing shop o kahit na anong negosyo na may kinalaman sa iyong strand) ang nasabing anunsyo ay ipo-post sa group page ng iyong klase upang makita ng iyong guro. Mamarkahan ang iyong gawa sa pamamagitan ng pamantayang ito.
| Pamantayan | 5 Napakahusay | 4 Mahusay | 3 Katamtamang Husay |
|---|---|---|---|
| Malikhain ang presentasyon | |||
| Naisulat at naipakita ang mahahalagang impormasyon ukol sa pagbubukas ng maliit na negosyo. | |||
| Gumamit ng maingat, wasto at angkop na salita. | |||
| Madaling maintindihan ang mga sinulat sa anunsyo. | |||
| KABUOAN |
A. Ipaliwanag ang mga detalye ng iyong ginawang anunsyo. Sagutin ang mga gabay na tanong. (Maaring gawing pasalita ang pagsagot gamit ang online platform)
- Paano ipinakita ang iyong pagkamalikhain sa anunsyong ginawa? Sa iyong palagay makakatawag ba ito ng pansin sa makakakita? Ipaliwanag.
- Paano makatutulong sa iyo ang natutuhan sa araling ito kung sakaling ikaw ay magnenegosyo?
Tayahin
Basahin ang tanong at ilagay ng letra ng tamang sagot.
_______1. Ito ay mahalagang pabatid na naglalaman ng mga detalye tungkol sa isang magaganap na importanteng pangyayari na maaaring pagpupulong o panayam. A. patalastas C. paunawa B. babala D. anunsyo
_______2. Ito ay mga paalala upang makaiwas sa panganib . A. patalastas C. babala B. paunawa D. anunsyo
_______3. Ito ay mga mahalagang pabatid na naglalayong ipaalam sa tao ang mga bagong patakaran. A. anunsyo C. paunawa B. babala D. patalastas
_______4. Ito ang pangkalahatang tawag sa paunawa, babala, at anunsyo. A. anunsyo C. paunawa B. babala D. patalastas
_______5. Ito ay ginagamitan ng imahe o simbolo na may kalakip ng mahalagang impormasyon. A. poster C. infographics B. banner D. infomercial
_______6. Bakit mahalaga ang pagsulat ng mga babala? A. makapagliligtas ng buhay B. mapapanatag ang kalooban C. makaiiwas sa sakuna at aksidente D. mapapanatili ang kaayusan sa pamayanan
_______7. Alin ang HINDI katangian ng paunawa at babala? A. Natatagpuan ito sa isang lugar na madaling makita. B. Karaniwang malaki ang sukat at estilo ng pagkakasulat. C. Naglalaman ito ng detalye ukol sa magaganap na pangyayari. D. Tiyak at direkta ang paraan ng pagkakasulat upang madaling maalala.
Para sa bilang 8-12 Basahin ang mga pangyayari at tukuyin kung ano ang angkop na patalastas. Piliin ang letra ng tamang sagot.
A. Paunawa B. Babala C. Anunsyo
_______8. May ilang binago sa pagpapatupad ng community quarantine. _______9. Nagkakaroon ng lockdown dahil sa pagdami ng kaso ng COVID 19. _______10. May tumapong nakalalasong kemikal sa isang planta. _______11. May paparating na malakas na bagyo. _______12. Ipagpapaliban ang pagpupulong na gagawin.
Para sa bilang 13-15 Pag-aaralan ang infographics at sagutin ang mga tanong. Isulat lamang ang letra ng iyong wastong sagot sa patlang.
_____ 13. Alin ang HINDI nabanggit tungkol sa habagat sa infographics? A. Kadalasang nagkakaroon ng thunderstorms, tropical cyclone at inter-tropical convergence zone kapag may habagat. B. Ito ay nagaganap dahil sa mainit at mamasa-masang hangin na galing sa timog-kanluran. C. Ito ay nagdudulot ng malakas na pag-ulan na maaring umabot ng isang linggo. D. Ang thunderstorms, tropical cyclone at inter-tropical convergence zone ay tinatawag ding habagat.
_____ 14. Ano ang layunin ng infographics na nabasa? A. mag-aanunsyo C. nagbibigay babala B. maghahatid ng paunawa D. lahat ng nabanggit
_____15. Ang mga pahayag sa ibaba ay nagsasaad ng ___________.
- Alamin kung ang inyong lugar ay may banta ng panganib sa baha, malakas na hangin, at landslide o storm surge.
- Makinig at sumunod sa babala ng inyong local government unit at warning agencies tulad ng PAGASA.
- Alamin ang evacuation centers, emergency numbers, at warning signals sa inyong lugar.
[chart: infographic; Ano ang Habagat?]
Ano ang Habagat?
Ang Southwest Monsoon o Habagat ay nakaaapekto sa kanlurang bahagi ng bansa sa mga buwan ng Hulyo hanggang Setyembre.
- Ang Habagat ay nagaganap dahil sa mainit at mamasa-masang hangin na galing sa timog-kanluran.
- Ito ay nagdudulot ng malakas na pag-ulan na maaaring umabot ng isang linggo.
- Sa panahong ito kadalasang nagkakaroon ng thunderstorms, tropical cyclones, at inter-tropical convergence zone (ITCZ).
Maging handa!
- Umantabay sa mga ulat tungkol sa lagay ng panahon.
- Alamin kung ang inyong lugar ay may banta ng panganib sa baha, malakas na hangin, landslide, o storm surge.
- Alamin ang evacuation centers, emergency numbers, at warning signals sa inyong lugar.
- Ihanda ang emergency kit at plano para sa inyong pamilya.
- Makinig at sumunod sa babala ng inyong local government unit at warning agencies tulad ng PAGASA.
Para sa napapanahong impormasyon, i-like ang DOST-Project NOAH Facebook page o magpunta sa http://noah.dost.gov.ph
- Ihanda ang emergency kit at plano para sa inyong pamilya.
A. nag-aanunsyo C. nagbababala B. nagbibigay paunawa D. wala sa nabanggit
Karagdagang Gawain
Sa tulong ng iyong magulang, kapatid, kamag-anak o kasama sa bahay itala ninyo ang mga bagong Health Protocols na ipatutupad ng gobyerno ngayong panahon ng pandemya. At sagutin ang tanong pagkatapos nito.
Bagong Health Protocols
✓ _______________________________________________________________
✓ _______________________________________________________________
✓ _______________________________________________________________
✓ _______________________________________________________________
✓ _______________________________________________________________
Tanong:
Matapos ninyong maitala ang mga health protocols na ito. Paano makatutulong ang iyong pamilya upang mapigilan ang pagtaas ng bilang ng naaapektuhan ng pandemya?
Susi sa Pagwawasto
Subukin
- A
- B
- B
- A
- A
- B
- D
- B
- C
- A
- B
- B
- A
- C
- C
Balikan
- hakbang o proseso sa paggawa ng isang bagay.
- Mahalagang panatilihin ang kronolohiya ng mga hakbang sa paggawa ng isang bagay.
- Maaaring malakip ng larawan upang higit na Makita ng biswal.
- Sundin maigi ang mga hakbang nang hindi magkamali
- Pormal ang wikang gagamitin sa pagsulat ng isang dokumentasyon
Tuklasin
Iba-iba ang maaring sagot.
Pagyamanin
Gawain 1
| Paunawa | Babala | Anunsiyo |
|---|---|---|
| C | B | A |
| H | D | E |
| I | F | – |
| J | G | – |
Gawain 2
Iba-iba ang maaaring mgaging sagot.
Gawain 3
Mamarkahan ang output ng mag-aaral gamit ang pamantayan sa pagmamarka.
Isaisip
- impormasyon
- babala
- sundin
- kaligtasan
- larawan
- anunsiyo
- detalye
- pangyayari
- petsa
- lugar
Isagawa
Mamarkahan gamit ang pamantayang ibinigay.
Tayahin
- D
- C
- C
- D
- C
- C
- C
- A
- C
- B
- B
- A
- D
- A
- B
Sanggunian
Mga Nilalaman
http://pilipinomirror.com/food-safety-tips-sa-paghahanda-pagluluto-at-paghahain/
https://www.deped.gov.ph/wp-content/uploads/2019/01/SHS-Applied_FilipinoTech-Voc-CG_0.pdf
Mga Larawan
https://www.lto.gov.ph/images/Advisory/road-traffic-signs-pavementmarkings_v2.pdf
http://www.oshc.dole.gov.ph/images/OSH-TIPS-FOR-THE-KASAMBAHAY.pdf
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply