This is the Filipino 9 self-learning module for Ikalawang Markahan (Quarter 2), Modyul 8: “Linggwistikong Kahusayan, Gamitin Mo” (use your linguistic skill). It is the last module of the quarter. It brings together the grammar and vocabulary skills from Modules 1 to 7, which cover the literature of East Asia, and asks learners to use them to write an original piece that shows Asian values. It was prepared by DepEd Region IX as a First Edition (2020) Alternative Delivery Mode module for learners studying at home.
On this page 8 sections
What learners will learn
After the module, learners are expected to:
- Give the meaning of difficult words from the context of the sentence, figurative expressions in a parable, words with hidden meanings, words based on how they are used, and difficult words through synonyms and antonyms (F9PT-IIi-j-49)
- Write their own work that shows appreciation of being Asian (F9PU-IIi-j-52)
- Use linguistic skill in writing their own work that shows appreciation of being Asian (F9WG-IIi-j-52)
Parts of the module
The module has one lesson, Aralin 1, “Linggwistikong Kahusayan, Gamitin Mo!”, arranged in the usual SLM parts:
- Alamin: introduction and learning objectives
- Subukin: a 10-item pretest
- Balikan: a quick review of the East Asian countries (Japan, Korea, Taiwan, China, Mongolia) and the literary forms studied in Modules 1 to 7
- Tuklasin: three activities on connectors, expressions, Asian values, and word meanings
- Suriin: a discussion that explains the answers to the Tuklasin activities
- Pagyamanin: four practice activities
- Isaisip: the “Hagdan ng mga Konsepto” (ladder of concepts), a fill-in summary
- Isagawa and Tayahin: writing tasks with scoring rubrics
- Karagdagang Gawain: a 10-item final quiz
- Susi sa Pagwawasto: the answer key
Language skills reviewed in this module
The Suriin section goes over the grammar points from earlier modules of the quarter:
- Pang-ugnay (connectors): words that join an independent clause to a dependent clause. In the example from the Taiwan essay, “dahil sa” is the right connector.
- Expressions for giving an opinion: “sa palagay ko’y,” “sa ganang akin,” “sa totoo lang,” and “sa ibang salita.”
- Story signal words: for starting a story (“noong unang panahon,” “isang araw”), continuing it (“walang ano-ano,” “pagkatapos”), and ending it (“sa huli,” “sa wakas”).
- Expressions of feeling: for example, “kaawa-awang bata” (poor child) shows pity.
- Hinto o antala (pause): a pause changes meaning. “Hindi, siya ang kaibigan ko” answers no to a question and points to another person as the friend. “Hindi siya ang kaibigan ko” says directly that this person is not your friend.
- Word meaning from context: “lumupasay” means bumulagta (collapsed), because the tiger had been calling for help for days until it grew weak. “Pangamba” means takot (fear).
- Pag-aantas (ranking by intensity): feelings ranked from weakest to strongest are ngiti, saya, tuwa, ligaya.
East Asian literature and Asian values
The module links each work studied in the quarter to an Asian value:
| Country | Work | Value shown |
|---|---|---|
| Japan | Tanka and haiku | Care for the environment, especially nature |
| Korea | Pabula “Ang Hatol ng Kuneho” | Belief that animals symbolize a bond with the nation and its people |
| Taiwan | Sanaysay “Ang Kababaihan ng Taiwan: Ngayon at Noong Nakaraang 50 Taon” | Attention to the rights and importance of women |
| China | Maikling kuwento “Niyebeng Itim” | Close unity of the family |
| Mongolia | Dula “Munting Pagsinta” | Life and family relationships, especially between father and child |
It also reviews symbolic meanings. In a tanka by Ki no Tomonori, translated into Filipino by Vilma C. Ambat, “mabuway” means nalanta (withered), describing the cherry blossoms. In the fable, the rabbit (kuneho) stands for wise judgment, while the tiger stands for someone fierce, deceitful, and ungrateful.
Writing tasks
- Isagawa: On bond paper, write a slogan about the pandemic that shows Asian values. It is scored on creativity and originality (30%), Asian values (30%), effective word choice (20%), and skilled use of expressions, opinion phrases, story signal words, and connectors (20%).
- Tayahin: Give your opinion on vaccination as a Filipino and an Asian by writing your own work, such as a kasabihan (saying), tanaga, memes, or hugot lines, using what you learned in the whole quarter.
How to use this module
- Learners: Take the Subukin pretest first, then go through each part in order. Write all answers on a separate sheet of paper and do not write on the module. Check your work with the answer key honestly, and ask your teacher if any part is unclear.
- Parents and guardians: Help your child read the instructions carefully and follow them. The module has a separate Gabay sa Guro/Tagapagdaloy (guide for teachers and facilitators) with tips for guiding learners at home.
- Teachers: The module asks facilitators to use different teaching methods and to stress careful reading and following of directions. Use the rubrics in Isagawa and Karagdagang Gawain to score the written outputs.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this module for?
It is for Grade 9 Filipino, Ikalawang Markahan (Quarter 2), Modyul 8. It is the final module of the quarter and reviews Modules 1 to 7.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto gives answers for the Subukin pretest, the Tuklasin activities, Pagyamanin Activities 1, 2, and 4, and the Karagdagang Gawain quiz.
What is the final output of this module?
Learners write a slogan about the pandemic that shows Asian values, and their own work (such as a saying, tanaga, memes, or hugot lines) about vaccination. Both are scored with rubrics printed in the module.
What does linggwistikong kahusayan mean in this module?
It means linguistic skill: the correct use of connectors, opinion expressions, story signal words, expressions of feeling, and word meanings learned during the quarter. Learners apply these skills when writing their own work.
What East Asian works does the module review?
It reviews tanka and haiku from Japan, the fable Ang Hatol ng Kuneho from Korea, an essay on the women of Taiwan, the short story Niyebeng Itim from China, and the play Munting Pagsinta from Mongolia.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Filipino
Ikalawang Markahan – Modyul 8: Linggwistikong Kahusayan, Gamitin Mo
[illustration: students studying under a tree, a teacher helping students at a desk, a globe, and a child reading by a lamp]
CO_Q2_Filipino9_ Module8
Pag-aari ng pamahalaan. Hindi ipinagbibili. (diagonal cover text)
Filipino – Ikasiyam na Baitang Alternative Delivery Mode Ikalawang Markahan – Modyul 8: Linggwistikong Kahusayan, Gamitin Mo Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anumang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Bheverly Joy C. Dison, Mary Annie O. Acosta, Jossie M. Seno
Tagasuri: Jeffry C. Villamor, Alma M. Beton
Editor: Josephine L. Tomboc, Susan S. Bellido, Lilibeth D. Meliton
Tagapamahala: Ruth L. Fuenes, Eugenio B. Penales, Sonia D. Gonzales, Majarani M. Jacinto, Juliet A. Magallanes, Florencio Caballero, Alma D. Belarmino
Inilimbag sa Pilipinas ng Department of Education – Region IX Office Address: Regional Center, Balintawak, Pagadian City E-mail Address: region9@deped.gov.ph
9
Filipino Ikalawang Markahan – Modyul 8 Linggwistikong Kahusayan, Gamitin Mo
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag -aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa ihihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
Maligayang pagdating sa ikawalong modyul kaibigan. Ako ay nagagalak na natapos mo ang mga nakaraang modyul. Napakahusay mo! Narito ako, ang iyong kaibigang gagabay sa iyong mga gawain sa modyul na ito.
Handa ka na ba kaibigan? Nais mo pa bang madaragdagan ang iyong kaalaman?
Alam mo ba na sa likod ng tagumpay ng isang mahusay na manunulat, ay ang pag-iipon nito ng napakaraming kaalaman. Kabilang sa mga kaalamang ito ay ang mga istruktura at kalikasan ng Wikang Filipino. Mahalagang matutuhan ang mga ito!
Bahagi ng ating talakayan sa modyul ang pagpapalalim ng mga kasanayang iyong natutuhan sa mga akdang pampanitikan ng Silangang Asya, paggamit ng linggwistikong kahusayan upang makabuo ng sariling akda na may orihinalidad, kaangkupan sa paksa at taglay ang mga elemento ng akda.
Simulan na natin ang ating aralin gamit ang iyong aktibong pag-iisip at mapagkumbabang damdamin. Inaasahan na pagkatapos ng ating paglalakbay at pagtuklas ay matutuhan mo ang mga sumusunod:
- Nabibigyang-kahulugan ang mahihirap na salita batay sa konteksto ng pangungusap; ang matatalinghagang pahayag sa parabola; ang mga salitang may natatagong kahulugan; ang mga salita batay sa kontekstong pinaggamitan; ang mahihirap na salita batay sa kasingkahulugan at kasalungat na kahulugan (F9PT-IIi-j-49);
- Naisusulat ang sariling akda na nagpapakita ng pagpapahalaga sa pagiging Asyano (F9PU-IIi-j-52); at
- Nagagamit ang linggwistikong kahusayan sa pagsulat ng sariling akda na nagpapakita ng pagpapahalaga sa pagiging isang Asyano (F9WG-IIi-j-52).
Subukin
Maghanda kaibigan. Susubukan muna natin kung mayroon ka nang nalalaman tungkol sa ating aralin.
Panuto: Basahin ang bawat aytem at piliin ang angkop na sagot sa mga sumusunod na mga pahayag. Isulat lamang ang titik ng wastong sagot na iyong napili sa sagutang papel.
Ang dating kiming tagasunod lamang ay natutong tumutol laban sa karahasan _____ hindi na matanggap ang dinaranas na kaapihan. Aling pang-ugnay ang akma sa pangungusap?
a. nang
b. subalit
c. sapagkat
d. sakaSa nangyayaring krisis ngayon sa ating bansa, bilang mamamayan ano ang magagawa natin upang makatulong? Batay sa tanong, ano ang angkop na pahayag sa pagbibigay opinyon?
a. Sa aking palagay, upang makatulong sa nangyayaring krisis sa ating bansa kinakailangang tayo ay magtiwala sa namumuno, maging sa pagsunod sa batas nang sa gayon hindi madaragdagan ang kanilang problema.
b. Sa tingin ko, kinakailangan din nating kumilos sa pamamagitan ng pag-aalsa laban sa namumuno.
c. Ibig kong ipasa Diyos na lamang ang lahat.
d. Kinakailangang na maging aktibo ako sa lahat nang ipapatupad na batas at gawain nang ating bansa.Noong unang panahon, may isang tigre na nahulog sa napakalalim na hukay. Sumigaw siya nang sumigaw upang humingi ng tulong. ______ ay nakarinig siya ng mga yabag. Nabuhayan siya ng loob at agad tumayo upang sumigaw ng tulong. Sa huli, tinulungan ng tao na makaahon ang tigre sa hukay. Anong pahayag ang isusulat sa patlang upang mabuo ang kuwento?
a. sa simula pa lamang
b. walang ano-ano
c. pagkatapos
d. sa wakasAlin sa mga sumusunod ang ekspresyong gagamitin upang maipahayag ang damdamin sa pangungusap na ito? “_________, mas pipiliin ko ang makapagtapos ng pag-aaral kahit maraming pagsubok.”
a. Higit na
b. Siguro makabubuting
c. Kung ako ikaw
d. Inaakala kongAnong pagpapahalaga sa pagiging Asyano ang likas sa mga taga-Silangang Asya.?
a. Paggalang sa nakakatanda
b. Pangingibabaw ng pamayanan sa indibidwal
c. Sama-sama sa paggawa
d. Mahigpit na pagkakabuklod-buklod ng pamilyaPaano nagiging mabisa ang mga akdang pampanitikan ng Silangang Asya sa pagpapakilala ng kultura at kaugalian ng mga bansa nito sa mga mambabasa?
a. Sa pamamagitan ng makikita sa mga akdang pampanitikan ang kanilang paniniwala, pilosopiya, katangian, kaugalian at kultura ng kanilang lahi
b. Sa pamamagitan ng makikita sa kung paano sila kumikilos sa akdang pampanitikan
c. Sa pamamagitan ng mga pagpapahalaga na ipinapakita nila sa akdang pampanitikan
d. Sa pamamagitan ng makikita sa mga akdang pampanitikan ang kanilang ugaliHindi nila sinisisi si Linda, sapagkat naniniwala ang mga taga-Linawon na sa puso ng dalaga ay hindi nagbuko ang damdaming nagnanasa ng karangalan. Ang tanging dinaramdam lamang nila’y ang pagkawala ng dating mainam na ugali ng ama ni Linda na si Tandang Mando. Ang ibig sabihin ng sinalungguhitang parirala ay____.
a. naging mayabang
b. mahirap itong pakisamahan
c. nagbago ang pakikitungo sa kapwa
d. nagbago ang magandang pag-uugaliHindi na kaila sa mga taga-Pandacan ang pakikipagkasintahan ni Lorena sa inhinyerong namamahala sa binuksang lansangang nagmumula sa kabayanan. Hindi nila dinaramdam ang gayon, sapagkat wika nila’y likas na yaon sa mga taong magkakatugon ang damdamin. Ang ibig sabihin ng magkatugon ang damdamin ay________________________.
a. pareho ang minamahal
b. pareho ang iniibig
c. iisa ang itinitibok ng puso
d. iisa ang isinisigawMayaman ang batang binusog ng pabula. Ano ang nais ipahiwatig nito?
a. Matalino ang bata sapagkat nagbabasa ng pabula.
b. Mayaman ang bata sa kaalaman tungkol sa mga hayop.
c. Matalino at may mabuting asal ang batang natuto sa mga pabula.
d. Maraming maibabahagi sa iba ang batang maraming nabasang kuwento.Anong bansa sa Silangang Asya ang kilala at nangunguna sa larangan ng ekonomiya at teknolohiya hindi lamang sa Asya kundi maging sa buong daigdig?
a. Pilipinas
b. Japan
c. Korea
d. Taiwan
Aralin 1
Linggwistikong Kahusayan, Gamitin Mo!
Magaling! Ngayon ay alam kong handa ka na sa ating bagong aralin.
Sa pamamagitan ng mga gawaing inihanda para sa iyo, alam kong magagamit mo ang linggwistikong kahusayan sa pagsulat ng sariling akda na nagpapakita ng pagpapahalaga sa pagiging isang Asyano.
Simulan na natin ang iyong pag-aaral kaibigan!
Balikan
Naalala mo pa ba ang mga bansang napabilang sa Silangang Asya? Magaling! Ito ay ang mga bansang Japan, Korea, Taiwan, China at Mongolia.
Nauunawaan at napahahalagahan mo ba ang tanka at haiku, pabula, sanaysay, maikling kuwento, at dula sa pag-aaral nito?
Naisakatuparan mo ba lahat ng nakaatang na Gawain sa Modyul 1 hanggang Modyul 7?
Mga Tala para sa Guro
Bilang isang tagapagdaloy, ikaw ay inaasahang gumamit ng iba’t ibang paraan sa pagtuturo ng modyul na ito. Kailangan mong ipaalam sa mga mag-aaral ang mahusay na pagbasa at pagsunod nang wasto sa mga panuto.
Tuklasin
Napakahusay mo kaibigan!
Sa kasunod na mga Gawain, tuklasin mo ang mga bagay na makatutulong upang makabubuo ka ng iyong sariling akda.
Gawain 1. Suriin Mo!
Panuto: Suriin ang pangungusap at piliin ang titik ng tamang sagot.
- Batay sa sanaysay na pinamagatang “Ang Kababaihan ng Taiwan: Ngayon at Noong Nakaraang 50 Taon”, ang mga babae ay walang karapatang magdesisyon _____ kanilang mababang kalagayan sa tahanan.
A. sapagkat C. dahil sa
B. palibhasa D. maging - “Natatalastas ko ang iyong ikinagagalit. Oo, hindi kita sinisisi… _________ may katuwiran ka, datapwat lahat ay may kaniya- kaniyang hangganan…” wika ni Don Cristobal sa dulang “Dahil sa Anak”.
A. kung ako ang tatanungin C. sa totoo lang
B. sa palagay ko’y D. kung hindi ako nagkakamali - Alin sa sumusunod na pangungusap ang angkop na pahayag sa pagtatapos ng isang kuwento?
A. Sa huli, naisipan ng prinsesang tutubi na lumipad patungo sa labas ng kaharian.
B. Sa huli, pinagtawanan ng mga matsing ang nabasang prinsesa ng tutubi.
C. Sa wakas, nagsalubong sa gitna ng parang ang mga manlilipad na tutubi at ang hukbong sandatahang matsing.
D. Sa wakas, naipaghiganti nila ang pagkaapi ng kanilang prinsesa at ng buong kahariang Matutubina. - Alin sa mga sumusunod ang ekspresyon sa pagpapahayag ng damdamin?
A. inaakala kong mas C. gusto mong sumang-ayon
B. sa aking palagay D. kaawa- awang bata - Alin sa mga sumusunod ang nagpapahayag na “Hindi siya ang kaibigan ko.”
A. Hindi, siya ang kaibigan ko. C. Hindi siya ang kaibigan ko.
B. Ako, hindi siya ang iyong kaibigan. D. Hindi, ako ang kaibigan mo.
Gawain 2. Pagtapat-tapatin Mo!
Piliin sa Hanay B ang mga pangungusap o mga pangyayari na nagpapakita ng pagpapahalaga natin bilang Asyano. Isulat ang titik ng tamang sagot sa inyong sagutang papel.
| Hanay A | Hanay B |
|---|---|
| 1. Japan | A. binibigyang pansin ang karapatan at kahalagahan ang mga kababaihan |
| 2. Korea | B. bilang Asyano pinapahalagahan natin ang ating kapaligiran lalo na ang kalikasan ito’y makikita natin sa mga akdang tanka at haiku |
| 3. Taiwan | C. makikita sa kanilang maikling kuwento ang pagpapahalaga sa pagkabuklod-buklod ng pamilya |
| 4. China | D. sa kanilang dula pinapahalagahan ang buhay at relasyon ng mag-ama |
| 5. Mongolia | E. may pagpapahalaga sa mga hayop at naniniwalang ito’y may simbolong ugnayan sa bansa at sa mga mamamayan |
Gawain 3. Sagutan Mo!
Panuto: Suriin at sagutan ang mga sumusunod. Isulat sa papel ang tamang sagot sa puwang/kahulugan sa initimang mga salita.
Payapa at tahimik
Ang araw ng tagsibol
Maaliwalas
Bakit ang Cherry
Blossoms
Naging mabuway?Ano ang kahulugan ng salitang mabuway?
A. paglipas ng panahon C. nalanta
B. malapit na ang taglamig D. namumukadkadAno ang simbolo ng imaheng kuneho sa pabulang “Ang Hatol ng Kuneho”?
A. mahinahong tao C. mahinang tao
B. makatarungang tao D. matalinong taoIantas ang mga sumusunod na salita batay sa tindi ng emosyon o damdamin: (ligaya, tuwa, ngiti, saya)
A. ngiti, saya, ligaya, tuwa C. saya, ngiti, tuwa, ligaya
B. ngiti, saya, tuwa, ligaya D. saya, tuwa, ngiti, ligayaKinabukasan ipinagpatuloy ng tigre ang paghingi ng tulong hanggang siya’y mapagaw. Nang walang tulong na dumarating lumupasay siya sa lupa. Ang ibig sabihin ng lumupasay ay:
A. nahiga C. lumubog
B. bumulagta D. nagpahinga
Gawain 3. Sagutan Mo! (nagpapatuloy)
- Nais sanang tulungan ng lalaki ang tigre subalit nangibabaw ang kaniyang pangamba.
A. pag-aalinlangan C. pagdadalawang-isip
B. takot D. hinala
Suriin
Nasuri mo na ba ang iyong linggwistikong kahusayan? Tara na at mas paunlarin pa ang iyong karunungan at kagalingan. Pag-ukulan mo ng pansin kaibigan ang mga sumusunod:
Ano na nga ba ang mga natutunan mong linggwistikong kahusayan? Matatandaang naituro na sa iyo ang mga ito sa mga nagdaang modyul ng ikalawang markahan. Kaya ngayon ay magkaroon tayo ng pagbabalik tanaw upang maging handa ka sa pangwakas na awtput.
Sa unang bilang ng tuklasin ay tinalakay muli ang tungkol sa pang-ugnay. Nalalaman mong ang akmang ginamit sa pangungusap upang maiuugnay ang sugnay na makapag-iisa sa sugnay na di-makapag-iisa ay ang “dahil sa”, bilang pantulong sa unang sugnay.
Tinalakay din sa unang Gawain ng tuklasin ang iba pang paksang panggramatika katulad ng mga pahayag na “sa palagay ko’y” sa ikalawang bilang upang maipahayag ng nagsasalita sa dula ang kaniyang opinyon sa kinakausap. Gayundin sa ikatlong bilang kung saan nagamit mo ang angkop na pahayag na naghuhudyat sa wakas na ang ibig sabihin sa bahaging ito nagtatapos ang kuwento.
Nandiyan naman sa pang-apat na bilang ng tuklasin ang pariralang “kaawa-awang bata” na halimbawa ng ekspresyon sa pagpapahayag ng damdamin na pagkaawa. Kasunod nito ay ang pagkakaiba ng kahulugan ng salaysay kapag ginamitan ng ponemang suprasegmental na hinto/antala. Naiiba talaga ang kahulugan kapag sinabing “hindi, siya ang kaibigan ko” ibig sabihin sinagot mo nang hindi ang naunang katanungan na marahil iba ang itinuturong kaibigan. Pagkatapos ay idinurugtong mo ang katotohanang siya ang kaibigan ko na ang tinutukoy mo ay ang ibang tao. Samantalang kapag sinabi na “hindi siya ang kaibigan ko” na diretsahang ipinaalam na hindi ang kaharap mo ang siyang iyong kaibigan.
Nagbalik-aral din tayo sa Gawain 2 kung saan iniisa isa natin ang mga akdang pampanitikan na nagmula sa Silangang Asya. Matatandaang ang Tanka at Haiku ay
nagmula sa bansang Japan kung saan nangingibabaw dito ang pagpapahalaga sa kapaligiran lalo na ang kalikasan na mas lalong napahahalagahan sa pamamagitan ng pagpapanatili at pagpapayaman nito sa kabila ng pag-unlad. Ang pabulang “Ang Hatol ng Kuneho” na nagmula sa Korea ay kakikitaan nang kanilang paniniwalang ang mga hayop ay may simbolong ugnayan sa bansa at sa mga mamamayan. Sinasabing ginamit ng mga taga Korea ang simbolong hayop sa kanilang iba’t ibang dynasty. Hindi rin pahuhuli ang bansang Taiwan sa kanilang sanaysay na pinamagatang “Ang Kababaihan ng Taiwan: Ngayon at Noong Nakalipas na 50 Taon”. Inilahad sa sanaysay ang hindi pantay na karapatan ng babae sa lalaki sa larangan ng trabaho, subalit sa ngayon ay binibigyang pansin na ang karapatan at kahalagahan ng mga kababaihan. Kakikitaan naman ang maikling kuwento ng tsina nang pagpapahalaga sa pagkabuklod-buklod ng pamilya. At ang Mongolia ay ang may pagpapahalaga sa buhay at relasyon ng pamilya.
Nilinang naman sa Gawain 3 ang iyong kagalingan sa pagpapakahulugan sa mga matatalinghaga-ng mahahalagang salitang ginamit sa tanka. Ang salitang mabuway sa tanka ni Ki no Tomonori na isinalin sa Filipino ni Vilma C. Ambat ay nangangahulugan pala na nalanta. Sa ikalawang bilang naman ay ang pagpapakahulugan sa imaheng kuneho sa pabula na sumisimbolo sa matalinong paghahatol ng tao.
Kung sa tindi ng damdamin o emosyon naman ang pag-uusapan ay napakadali sa atin ang pag-antas nito lalo’t tungkol sa pag-ibig. Hindi maikaila sa atin na sa pamamagitan ng galaw ng labi masasabi natin ang emosyong taglay ng tao. Nagsimula sa ngiti, tumindi sa saya, mas lalong tumindi sa tuwa at pinakamsidhing naramdaman ang ligaya. Lahat ng ito’y bunga ng pagsasapuso sa mga nagdaang leksyon. Katulad na lamang ng pang-apat at panlimang bilang kung saan nakapokus ito sa pagpapakahulugan ng mga salita batay sa konteksto ng pangungusap. Ibig sabihin, atin lamang unawain ang pangungusap at ang ideyang ipinapahiwatig ng bawat salita na bumubuo nito. Sa salitang lumupasay ay matutunogan mong bumulagta ang kahulugan nito sapagkat nalalaman mo mula sa pangungusap na ilang araw ng humingi ng tulong ang tigre kaya siya napagaw at nanghina at bumulagta. Samantalang ang pangamba ay nangangahulugang takot. Sino ba naman sa atin ang hindi matatakot kung makakita ng tigre? Hindi ba?
Ngayon, malinaw na ba sa iyo ang lahat? Kung gayon, maghanda para sa kasunod na Gawain.
Pagyamanin
Kaibigan, kapag nasagot mo ang mga sumusunod na gawain, tiyak mapagyayaman mo ang iyong natutuhan.
Gawain 1. Gawin Mo!
Panuto: Basahin ang mga pangungusap. Kopyahin at bilugan ang ginamit na pahayag sa pagbibigay ng opinyon, matibay na paninindigan at mungkahi.
- “Sa ganang akin, walang duda sa kung ano ang dapat gawin,” wika ng baka sa tigre. “Dapat mo siyang kainin!”
- “Sa totoo lang, walang alam ang tao sa pagtanaw ng utang na loob kaya ang hatol ko ay kainin mo ang tao,” sabi ng puno sa tigre.
- “Sa ibang salita, kung ang tao ay hindi nagpakita ng kabutihan at iniwan ang tigre sa hukay, walang naging problema. Kaya naisip ko na magpatuloy ang tao sa kaniyang paglalakbay at dapat manatili ang tigre sa hukay.” sabi ng kuneho sa dalawa.
Gawain 2. Ikuwento Mo.
Panuto: Gamit ang mga pahayag sa pagsisimula, pagpapatuloy ng mga pangyayari at pagtatapos ng isang kuwento, punan ang mga patlang sa salaysay na nasa ibaba. Isulat ang tamang sagot sa sagutang papel.
isang araw pagkatapos noong unang panahon sa huli walang ano-ano’y
- _____, sa malayong kaharian ng mga tutubi ay may naninirahang isang prinsesang tutubi. 2. _____, naisipan niyang lumipad patungo sa labas ng kaharian. Wiling-wili siya sa lahat ng kaniyang nakikita kung kaya’t hindi niya napansin ang pamumuo ng maiitim na ulap sa papawirin. 3. _____ bumagsak ang napakalakas na ulan. Naisipan ng prinsesang tutubi na sumilong muna sa isang punongkahoy. 4. _____ ng malakas na pagbagsak ng ulan naalala ng prinsesa na baka hinanap na siya ng Haring Tubino at Reyna Tubina. 5. _____, mabilis na lumipad ang prinsesa pauwi sa kanilang tahanan.
Gawain 3. Unawain Mo!
Sagutin ang mga tanong o gawain sa isang sagutang papel. Isulat sa iba pang mga bilog ang hinihingi sa gitnang bilog.
[chart: concept web; central oval reads “Mga Pangungusap o Pangyayari na nagpapakita ng Pagpapahalagang Asyano sa mga akdang pampanitikan ng Silangang Asya katulad ng Tanka at Haiku.” Five surrounding ovals are empty.]
Gawain 4. Pagpapakahulugan.
Panuto: Bigyang kahulugan ang mga salitang sinalungguhitan sa pangungusap. Isulat sa sagutang papel ang iyong sagot.
- Sa kagubatan
Hangi’y umaalulong
Walang matangay.
A. nalulungkot C. naghihinagpis
B. nagsisigaw D. pumapailanlang - Ang gobyerno ng Taiwan ay gumagawa na ng batas sa pagkakaroon ng pantay na karapatan upang higit nilang mapangalagaan ang kababaihan.
A. kakayahan na gawin ang gusto kahit mali
B. tungkulin bilang mamamayan
C. tungkulin na nararapat para sa isang indibidwal
D. kakayahan na magdesisyon at gumawa ng mga bagay na may kalayaan - Kaya’t nang matapos ang labanan ay nakabulagtang lahat ang mga matsing. Samantala, walang sinumang tinamaan sa mga mabilis umiwas at lumipad na mga tutubi.
A. sumisimbolo sa pagiging matulin, tapang at lakas
B. sumisimbolo sa pagiging matalino at mapagkumbaba
C. sumisimbolo sa pagiging tuso at mapamaraan
D. sumisimbolo sa pagiging marahas at mapanlinlang
Gawain 4. Pagpapakahulugan. (nagpapatuloy)
- Nag-order siya ng kinse na larawan para hindi na siya bumalik pa sa susunod at ikinabuwisit niya ang ituring na kahangalan ang ganito.
A. kapuri-puri C. katarantaduhan
B. katawa-tawa D. kakaiba - Ang paghanga natin sa mga akdang pampanitikan ng Silangang Asya ang mag-uudyok sa atin ng higit na pag-irog mandi’y pagmamahal sa Inang Bayan. Batay sa pangungusap alin sa tatlong sinalungguhitang salita ang may pinakamasidhing damdamin ang ipinahayag?
A. paghanga C. pag-ibig
B. pagmamahal D. pag-irog
Magaling!
Sa tingin ko’y napagyaman nang muli ang iyong kaalaman. Ngayon ihanda na ang iyong sarili sa mas kapana-panabik na mga Gawain. Sigurado akong masisiyahan ka!
Isaisip
Huwag kalimutan ang mga nagdaang karunungan at kaalaman dahil ito ay susi sa iyong magandang kinabukasan. Laging isaisip at ito ay… tandaan!
Hagdan ng mga Konsepto
Panuto: Kumpletuhin ang Hagdan ng mga Konsepto.
Ngayon, masasabi ko na …
Upang maiuugnay natin ang sugnay na makapag-iisa sa sugnay na di-makapag – iisa ay kinakailangan nating gumamit ng mga salitang _____. Para naman maipahayag ng nagsasalita ang kaniyang opinyon sa kausap ay gumamit tayo ng mga pahayag katulad ng _____. At sa mabisang pagkukuwento gamit ang pahayag na _____ bilang hudyat sa pagsisimula, _____ sa pagpapatuloy ng mga pangyayari at _____ sa pagtatapos ng kuwento. Habang gamit naman natin ang _____ bilang ekspresyon sa pagpapahayag ng damdamin.
Natuklasan ko na…
Hindi pawang kuwento lamang ang dala ng mga akdang panitikan sa Silangang Asya, kundi iniisa – isa nito ang iba’t ibang pagpapahalagang Asyano na tunay na kahanga – hanga at dapat panatilihin at paunlarin. Sa tanka at haiku ng Japan ay makikita ang _____. Sa pabula ng Korea na “Ang Hatol ng Kuneho” ay kakikitaan naman ng pagpapahalaga sa _____. Hindi rin pahuhuli ang Taiwan sa kanilang sanaysay na “Ang Kababaihan ng Taiwan: Ngayon at Noong Nakaraang 50 Taon” na nagpapakita ng _____. Gayundin ang China sa kanilang maikling kuwento na “Niyebeng Itim” na kakikitaan ng _____. Panghuli ay ang Mongolia sa kanilang dulang “Munting Pagsinta” na nagpapahalaga sa _____.
Natutuhan ko sa buong modyul na…
Ang mga matatalinghagang mahahalagang salitang ginamit sa tanka at haiku ng Japan ay may mga nakatagong kahulugan katulad ng paglagas ng Cherry Blossoms na nangangahulugang _____ na ang Cherry Blossoms. Gayundin sa pabula ng Korea na gumagamit ng mga tauhang hayop bilang imahe o simbolo sa nais ipakahulugan ng mga manunulat. Halimbawa ang imaheng tigre na nangangahulugang _____. Naipaliliwanag din natin ang mga salitang di-lantad ang kahulugan batay sa konteksto ng pangungusap. Gaya ng lumupusay na ang ibig sabihin ay _____. At ang huli, ay ang pag-aantas nga mga salita batay sa tindi ng damdamin: ngiti, saya, _____, ligaya.
Magaling! Ngayon handa ka na upang ipakita ang iyong linggwistikong kahusayan sa pagsulat ng iyong sariling akda na nagpapakita ng pagpapahalaga sa pagiging Asyano.
Isagawa
Panuto:
Sa isang bondpaper, sumulat ng islogan tungkol sa nangyayaring pandemya na nagpapakita ng pagpapahalaga sa pagiging Asyano batay sa sumusunod na pamantayan:
Pamantayan
| Blg. | Deskripsiyon | Bahagdan |
|---|---|---|
| 1 | May pagkamalikhain at may orihinalidad | 30% |
| 2 | Nagpapahayag ng mga Asyanong Pagpapahalaga. | 30% |
| 3 | Mabisa ang paggamit ng mga salita batay sa pahayag o damdaming nais ipahiwatig. | 20% |
| 4 | Nagagamit ng may kahusayan ang mga ekspresyon sa pagpapahayag ng damdamin, pahayag sa pagbibigay opinyon, pahayag sa pagsisimula/pagpapatuloy/pagwawakas, angkop na pang-ugnay. | 20% |
| Kabuuan | 100% |
Tayahin
Basahin, unawain at isagawa mo ang nakaatang na Gawain:
Sa kasalukuyan, maraming suliranin ang kinakaharap ng ating bansa at ng mga bansa sa buong daigdig. Isa na rito ang pandemya na kumakalat at kumikitil ng buhay. Maraming pag-aaral ang isinagawa at isa ang pagbabakuna sa nakikitang solusyon upang maagapan ang nasabing pandemya. Bilang isang mamamayang Pilipino at bilang Asyano, ano ang iyong opinyon tungkol dito? Gamit ang iyong natutuhan sa buong ikalawang markahan ay sumulat ka ng sariling akda (kasabihan, tanaga, memes o hugot lines) tungkol sa pagbabakuna na nagpapakita ng Asyanong pagpapahalaga.
Gawing gabay ang pamantayan na inihanda para sa Gawain.
Mahusay kaibigan!
Natatalas kong iyong naisapuso ang lahat ng mga Gawain at kaalaman sa buong ikalawang markahan. Ikinagagalak ko ang mabuti mong partisipasyon sa modyul na ito!
Karagdagang Gawain
Upang matitiyak mo ang iyong natutuhan sa ating aralin, gawin mo ang gawain na kasunod.
Panuto: Piliin ang titik ng tamang sagot at isulat sa iyong sagutang papel.
Ang paggamit ng hayop na ito sa akda ay nangangahulugang mabagsik, mapanlinlang at walang utang na loob.
- A. tigre
- B. tao
- C. baka
- D. kuneho
Alin sa magkapares na salita ang magkasingkahulugan?
- A. padapuan-pagapangan
- B. wagas – dalisay
- C. iyak nang iyak – umaatungal
- D. magpahele-magpa-alaga
Naririto ang pamantayan sa isusulat na akda
| Blg. | Deskripsiyon | Bahagdan |
|---|---|---|
| 1 | Nagamit ang angkop na salita (tamang pang-ugnay, tamang ekspresyon sa pagpapahayag ng damdamin, angkop na mga pahayag sa pagbibigay ng opinyon, at angkop na pahayag sa pagsisimula, pagpapatuloy at pagtatapos ng isang kuwento) upang mabisang maipahayag ang mensahe. | 25% |
| 2 | Kakikitaan ng pagpapahalaga sa pagiging Asyano | 15% |
| 3 | May malaking kaugnayan sa paksa ang islogan | 15% |
| 4 | May orihinalidad | 15% |
| 5 | Malinis at malinaw ang pagkakasulat ng mga salita | 15% |
| 6 | Malikhain sa pagpost sa social media at nagagamit ng tama ang mga mahihirap at matatalinghagang salita. | 15% |
| Kabuuan | 100% |
Ang sumusunod ay halimbawa ng ekspresyon sa pagpapahayag ng damdamin maliban sa _____.
- A. Lubos kaming natutuwa sa iyong pagdating.
- B. Yehey! Nanalo ako!
- C. Salamat!
- D. Gusto ko sanang sumang-ayon sa’yo.
Ginagamit sa mga kuwentong ito ang mga hayop bilang tauhan.
- A. maikling kuwento
- B. pabula
- C. sanaysay
- D. dula
Punan ng tamang pang-ugnay ang pangungusap. “Nag-aral siya _____ leksyon para sa nalalapit na pagsusulit.”
- A. ng
- B. sa
- C. nang
- D. may
Gamit ang konotasyon na pagpapakahulugan, ano ang “pusang itim”?
- A. uri ng hayop
- B. nagbabadya ng kamalasan
- C. kulay
- D. nangangalmot
“_____, sa Kyoto’y may isang relihiyosong lalaki. Madalas siyang bumisita sa Rokkaku-do (Dambanang Heksagonal) para mag-alay ng taimtim na panalangin kay Kannon-sama, ang Diyosa ng Awa, na nakadambana roon.” Anong pahayag ang gagamitin upang mabuo ang salaysay?
- A. pahayag sa pagsisimula
- B. pahayag sa pagpapatuloy ng pangyayari
- C. pahayag sa pagtatapos ng kuwento
- D. pahayag sa kuwento
Simula nang makalabas sa kulungan si Li Huiquan ay kinupkop siya agad ni Tiyo Lou. Tinulungan upang makapagsarili ng negosyo at magbagong buhay. Anong pagpapahalagang Asyano ang ipinapakita sa salaysay?
- A. Pagpapahalaga sa pamilya.
- B. Paggalang sa nakatatanda.
- C. Pananampalataya o pananalig sa Diyos.
- D. Paggalang sa awtoridad.
Tumutukoy ito sa literal na pagpapakahulugan sa mga salita.
- A. denotasyon
- B. konotasyon
- C. kasingkahulugan
- D. kasalungat
Ang pangatnig ay mga kataga o salita na _____ng dalawang salita, parirala, o sugnay na pinagsunod-sunod sa pangungusap.
- A. nagsasama
- B. nag-uukol
- C. nagtuturing
- D. nag-uugnay
Binabati kita! Matagumpay mong naisagawa ang mga gawain sa araling ito. Kung hindi mo pa lubos na naunawaan ang paksa, ay maaari mong balikan ang modyul na ito o di kaya’y magtanong sa iyong guro. Tandaan, ang nagtatanong ay nagpapahayag ng pagnanais na matuto. Kung malinaw na sa iyo ang lahat ay maaari ka nang magpatuloy sa iyong paglalakbay.
Susi sa Pagwawasto
[transcriber’s note: this page is printed upside down; the answer boxes are transcribed below in reading order, and a line of upside-down text along the top edge is transcribed last.]
Subukin
- C
- A
- B
- C
- D
- A
- C
- C
- C
- B
Tuklasin
Gawain 1
- C
- B
- D
- D
- C
Gawain 2
- B
- E
- A
- C
- D
Gawain 3
- C
- D
- B
- B
- B
Pagyamanin
Gawain 1
- sa ganang akin
- sa totoo lang
- sa ibang salita
Gawain 2
- noong unang panahon
- isang araw
- walang ano-ano
- pagkatapos
- sa huli
Gawain 4
- A
- D
- A
- C
- B
Karagdagang Gawain
- A
- B
- D
- B
- C
- B
- A
- A
- A
- D
[transcriber’s note: upside-down text along the top edge of the page reads: “Pagpapahalaga”, “Wastong antala”, “2 Rosas na pulang pula”]
Sanggunian:
Peralta, Romulo N., Lajarca, Donabel C., Cariño, Eric O., Lugtu, Ma. Aurora C., et al., Panitikang Asyano, Modyul ng Mag-aaral sa Filipino 9. Pasig City Philippines: Vibal Group Publishing House, Inc.2014
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply