This is the Araling Panlipunan 5 self-learning module for Quarter 4, Module 4: “Ang Kahalagahan ng Iba’t Ibang Rehiyon at Sektor sa Pagsulong ng Kamalayang Pambansa” (the importance of different regions and sectors in advancing national consciousness). It was prepared by DepEd Region VIII as an Alternative Delivery Mode (ADM) module for Grade 5 learners studying at home. It covers the revolts Filipinos launched during Spanish colonial rule, and learners will be able to explain how people from many regions and sectors helped build a sense of nationhood.
On this page 7 sections
What learners will learn
By the end of the module, learners are expected to:
- Discuss the participation of different regions and sectors in advancing national consciousness (natatalakay)
- List the participation of different regions and sectors in advancing national consciousness (naitatala)
- Value the participation of different regions and sectors in advancing national consciousness (napapahalagahan)
Lessons in this module
The module has one lesson: Aralin 1: Ang Kahalagahan ng Partisipasyon ng Iba’t Ibang Rehiyon at Sektor sa Pagsulong ng Pambansang Kamalayan. It explains why Filipinos rose up against Spanish abuses and groups the major revolts by their cause.
Why Filipinos revolted against Spain
The module explains that Spanish policies drew different reactions. Some Filipinos became obedient after being baptized as Christians, while others resisted the abuses of Spanish officials and friars. The issues Filipinos fought against included:
- The unfair tobacco monopoly
- Wrong agrarian (land) policies
- Unequal treatment of Filipinos under Christianity
- The brief stay of the British in the Philippines
- High taxes, forced labor, social discrimination, and the harsh rule of friars and Spanish officials
The revolts drew people from different sectors of society and remote places, including baptized Catholics who suffered Spanish cruelty. The module names Lapu-Lapu’s resistance against Ferdinand Magellan as the first recorded Filipino resistance to Spanish conquest. Some indigenous peoples in the mountains of Luzon were never conquered at all.
The three kinds of revolts
The module sorts the revolts into three causes: politikal (political), panrelihiyon (religious), and ekonomiko (economic).
Political revolts
| Revolt | Year | Place | Leader(s) | Cause |
|---|---|---|---|---|
| Lakandula | 1574 | Tondo, Navotas | Lakandula | Governor-General Lavezares broke Legazpi’s promises to Lakandula |
| Tondo | 1587-1588 | Tondo | Magat Salamat, Martin Pangan, Juan Banal, Pedro Balingit | Desire for freedom; the plot was discovered early |
Religious revolts
| Revolt | Year | Place | Leader | Cause |
|---|---|---|---|---|
| Igorot | 1601 | Northern Luzon | Not named | Freedom of belief |
| Bankaw | 1621 | Leyte | Datu Bankaw | Freedom of belief |
| Tamblot | 1621-1622 | Bohol | Tamblot | Wish to leave Catholicism and return to the native religion |
| Itneg | 1625-1627 | Cagayan, Apayao | Miguel Lanab, Alababan | Desire for freedom |
| Tapar | 1663 | Panay | Tapar | Wanted a new branch of Christianity in Oton with himself worshipped as God |
| Pampanga | 1585 | Pampanga | Not named | Abuses of the encomenderos |
| Dagohoy | 1774-1828 | Bohol | Francisco Dagohoy | Padre Morales refused to bury Dagohoy’s brother in a Catholic cemetery; the longest revolt in Philippine history |
| Hermano Pule | 1840-1841 | Quezon | Apolinario dela Cruz | Refused priesthood for being a native; his Confradia de San Jose was ordered dissolved |
Economic revolts
| Revolt | Year | Place | Leader(s) | Cause |
|---|---|---|---|---|
| Magalat | 1596 | Cagayan | Magalat | Abuses of tribute collectors |
| Ladia | 1643 | Malolos, Bulacan | Pedro Ladia | His property was seized by the Spaniards |
| Sumuroy | 1649-1650 | Samar and other areas | Juan Ponce Sumuroy | Forced labor (polo y servicio) in Cavite shipyards, far from home |
| Maniago | 1660-1661 | Pampanga | Francisco Maniago | Forced galleon building and unpaid rice purchases |
| Pangasinan | 1660-1661 | Pangasinan | Andres Malong | Unpaid wages of shipyard workers |
| Ilocos Norte | 1661 | San Nicolas, Laoag | Don Pedro Almazan, Juan Magsanop | Support for Malong’s cause |
| Agraryo | 1745-1746 | Bulacan, Morong (Rizal), Cavite, Laguna, Batangas | Matienza | Friars seized farmers’ lands |
| Silang | 1762-1763 | Ilocos | Diego Silang, Gabriela Silang | Wish to drive the Spaniards out; Diego was killed by a friend, Miguel Vicos, and Gabriela continued until captured |
| Basi | 1807 | Ilocos Norte | Pedro Ambaristo | Government monopoly on making basi (sugarcane wine) |
The main lesson
All of these revolts failed, but the module stresses that early Filipinos showed great courage and were ready to give their lives for freedom. The revolts grew out of the desire to be free and opposition to Spain’s economic, political, and religious policies.
How to use this module
The module follows the usual SLM parts: Alamin (objectives), Subukin (pretest), Balikan (review of the tobacco monopoly), Tuklasin, Suriin (the lesson and the tables above), Pagyamanin, Isaisip, Isagawa, Tayahin (final test), and Karagdagang Gawain (additional activity).
- Learners: Take the pretest first, then study the Suriin tables carefully, since most test items ask about leaders, places, and causes. Write all answers on separate paper; the module asks you not to write on it.
- Parents: The Pagyamanin task asks for a 3 to 5 sentence paragraph on how young people today can value the roles of different regions and sectors, scored with a rubric. The Karagdagang Gawain asks the learner to write a letter to the King of Spain as a visitador (royal inspector), scored out of 15 points.
- Teachers: An answer key (Susi sa Pagwawasto) is included. Please check it against the lesson tables before use: for example, the Isagawa key places Tamblot, Dagohoy, and Hermano Pule under economic revolts, while the lesson lists them as religious, and Tayahin A item 3 asks for the leader of the longest revolt (Dagohoy, per the lesson), which is not among the choices.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this Araling Panlipunan module for?
It is for Grade 5 (Ikalimang Baitang), Quarter 4, Module 4, as printed in the module. It was published by DepEd Region VIII in 2020.
What are the three kinds of revolts in this module?
The module groups the revolts against Spain into political (politikal), religious (panrelihiyon), and economic (ekonomiko) revolts, based on their main cause.
Which was the longest revolt during Spanish rule?
According to the module, the Dagohoy revolt in Bohol (1774-1828), led by Francisco Dagohoy, was the longest revolt in Philippine history.
Does the module have an answer key?
Yes, the Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the pretest, review, activities, and final test. A few entries do not match the lesson’s own tables, so teachers should check them.
What written outputs does the module ask for?
Learners write a 3 to 5 sentence paragraph on valuing the roles of different regions and sectors, and a letter to the King of Spain as a visitador describing Spanish rule. Both are scored with rubrics.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Araling Panlipunan – Ikaapat na Markahan – Modyul 4: Ang Kahalagahan ng Iba’t Ibang Rehiyon at Sektor sa Pagsulong ng Kamalayang Pambansa
5
Araling Panlipunan
Ikaapat na Markahan – Modyul 4: Ang Kahalagahan ng Iba’t Ibang Rehiyon at Sektor sa Pagsulong ng Kamalayang Pambansa
[illustration: group of students reading outdoors under a tree, a teacher helping a student at a desk, a student with a lantern and a globe, and students studying together]
CO_Q4_AP 5_ Module 4
Araling Panlipunan – Ikalimang Baitang
Alternative Delivery Mode
Ikaapat na Markahan – Modyul 4: Ang Kahalagahan ng Iba’t Ibang Rehiyon at Sektor sa Pagsulong ng Kamalayang Pambansa
Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
| Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul | |
|---|---|
| Manunulat: | Loida Ladres-Castaños, Marlon D. Lopez, Juvelyn P. Telen, Peter R. Feji, Rashel V. Miro, Bernard M. Ventenilla Jr. |
| Editor: | Jaime Leon T. Cardona, Evangeline A. Gorduiz |
| Tagasuri: | Emmanuel A. Gerardo, Ma. Morena A. Bendulo |
| Tagaguhit: | Leonila Rhea R. Tolibas |
| Tagalapat: | Nadir M. Beringuel, Jera Mae B. Cruzado |
| Tagapamahala: | Ma. Gemma M. Ledesma Bebiano I. Sentillas Rosemarie M. Guino Joy B. Bihag Ryan R. Tiu Nova P. Jorge Pedro T. Escobarte Jr. Joel A. Zartiga Liza L. Demeterio Eduardo E. Legantin |
Inilimbag sa Pilipinas ng
Department of Education – Region VIII
Office Address: Government Center, Cadahug, Palo, Leyte Telefax: 053 – 832-2997 E-mail Address: region8@deped.gov.ph
5
Araling Panlipunan
Ikaapat na Markahan – Modyul 4: Ang Kahalagahan ng Iba’t Ibang Rehiyon at Sektor sa Pagsulong ng Kamalayang Pambansa
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Araling Panlipunan – Ikaapat na Markahan – Modyul 4: Ang Kahalagahan ng Iba’t Ibang Rehiyon at Sektor sa Pagsulong ng Kamalayang Pambansa
Alamin
[illustration: target with an arrow, icon beside the part title]
Alam mo ba kung ano ang naging reaksiyon ng ating mga ninuno sa pananakop ng mga Espanyol sa ating bansa? Marahil ito ay marahas ngunit ito ay makatarungan. Hayaan mong tulungan ka ng modyul na ito upang masagot ang mga katanungan at mabatid ang katotohanan.
Sa modyul na ito ay matututuhan mo ang mga pag-aalsang naganap sa panahon ng Kolonyalismong Espanyol.
Sa modyul na ito, ang mga mag-aaral ay inaasahang:
- Natatalakay ang partisipasyon ng iba’t ibang rehiyon at sektor sa pagsulong ng kamalayang pambansa;
- Naitatala ang partisipasyon ng iba’t ibang rehiyon at sektor sa pagsulong ng kamalayang pambansa ; at
- Napapahalagahan ang partisipasyon ng iba’t ibang rehiyon at sektor sa pagsulong ng kamalayang pambansa.
Subukin
[illustration: pencil icon beside the part title]
A. Panuto: Isulat sa sagutang papel ang TAMA kung ang pangungusap ay nagpapakita ng tamang pahayag, at MALI kung hindi.
_____1.) Nagpakita ng pagtutol ang mga Pilipino sa mga pagmamalabis dulot ng maling pamamalakad ng mga pinunong Espanyol.
_____2.) May ilang kababaihan na nakibaka laban sa mga Kastila.
_____3.) Ang Kristiyanismo ay hindi lubusang lumaganap sa buong kapuluan.
_____4.) Ilan sa mga tinugunang isyu ng mga Pilipino ay ang baluktot na sistema ng monopolyo sa tabako, maling patakarang pang-agraryo, at hindi pantay na pagtingin sa mga Pilipino.
_____5.) Ang mga Pilipino ay may damdaming makabayan.
B. Alin ang naiba? Isulat sa sagutang papel ang salitang hindi kabilang sa pangkat.
- Magat Salamat, Marin Pangan, Juan Banal, Diego Silang
- Pag-aalsa ni Apolinario dela Cruz, Pag-aalsang Basi, Pag-aalsa ni Almazan, Pag-aalsang Agraryo
- Pag-aalsa ng mga Igorot, Pag-aalsa ni Malong, Pag-aalsa ni Itneg, Pag-aalsa ni Dagohoy
- Batangas, Laguna, Davao, Cavite
- Tapar, Tamblot, Lakandula, Bankaw
Aralin 1: Ang Kahalagahan ng Partisipasyon ng Iba’t Ibang Rehiyon at Sektor sa Pagsulong ng Pambansang Kamalayan
Dahil sa pag-aabuso ng kapangyarihan at pagmamalabis ng mga Espanyol sa panahon ng kolonyalismo ay naging mitsa ito sa mga pag-aalsa ng mga Pilipino at nagpukaw ng masidhing damdamin upang labanan ang mga mananakop.
Balikan
[illustration: puzzle-piece icon beside the part title]
Panuto: Natatandaan mo pa ba ang mga pangyayari at naranasan ng mga Pilipino sa ilalim ng pamahalaang Kastila at ang kanilang pagtutol sa Monopolyo ng Tabako? Isulat sa sagutang papel ang TAMA kung ang ipinapahayag ay totoo at MALI naman kung hindi.
________1.) Ang monopolyo sa tabako ay ipinatupad bilang pinagkukunan ng karagdagang kita sa bansang Pilipinas.
________2.) Ginawang bahagi ng programang ekonomiko ni Jose Basco ang produksiyon ng tabako.
________3.) Patuloy ang pagmamalabis ng mga Espanyol sa mga Pilipino sa ilalim ng monopolyo.
________4.) Pinangunahan ni Magalat ng Cagayan noong 1596 ang pag-aalsa laban sa mga Espanyol.
________5.) Sa taong 1882, naging tuluyan ng ipinatigil ang operasyon ng monopolyo sa Pilipinas.
Mga Tala para sa Guro
Ang modyul na ito ay para sa ating mga mag-aaral na higit na nangangailangan ng tulong upang mas lalong maintindihan ang mga aralin sa panahong hindi sila nakadalo sa talakayan. Patnubay ng guro ay lubos na kailangan upang maihatid ang dunong na kinakailangan ng bawat mag-aaral upang maitawid ang pansariling kaunlaran at maging kapaki-pakinabang sa pamayanan.
Ang susunod na gawain ay taglay ang iba’t ibang kasanayan at bagong kaalaman upang matulungan ang ating mga mag-aaral na mapaunlad ang sarili at maipamalas ang pag-unawa at pagpapahalaga sa kultura at kasaysayan ng ating bansa.
Hayaan ang mag-aaral na gawin ang iba’t ibang kasanayan na walang pagkaantala. Ipagawa ang mga gawain nang malaya, subalit ang mabisang pagdaloy ay kailangan.
Tuklasin
[illustration: sprouting seedling icon beside the part title]
[illustration: smiling girl with curly hair, speech bubble]
Paano mapagtutulungan ng mga mamamayan na maalis ang mga hadlang sa pag-unlad ng kabuhayan sa bansa? Paano maipapakita ang tunay na diwang makabayan?
(Tolibas, N.D.)
Kailanman ay hindi nasakop ng mga Espanyol ang ilang mga katutubong Pilipinong nanirahan sa mga bulubundukin ng Luzon. Kahit walang makabagong armas, matagumpay nilang naitaboy ang mga mananakop.
Suriin
[illustration: magnifying glass icon beside the part title]
Ang Kahalagahan ng Partisipasyon ng Iba’t Ibang Rehiyon at Sektor sa Pagsulong ng Kamalayang Pambansa
Ang mga patakaran at pagbabagong ipinatupad ng mga Espanyol sa Pilipinas ay umani ng iba’t ibang pagtuligsa mula sa mga katutubo. Habang ang iba ay naging masunurin nang mabinyagang Kristiyano, ang ilan naman ay nagpakita ng pagtutol sa mga pagmamalabis dulot ng mga maling pamamalakad ng mga pinunong Espanyol, mapang-abusong patakaran, at mga pangyayari sa loob ng bansa na nakaapekto sa pamumuhay ng mga Pilipino.
Ilan sa mga tinutugunang isyu ng mga Pilipino ay ang baluktot na sistema ng monopolyo sa tabako, maling patakarang pang-agraryo, hindi pantay na pagtingin sa mga Pilipino sa ilalim ng Kristiyanismo, at ang saglit na pananatili ng mga British sa Pilipinas.
Ang hindi makatarungang pamumuno na ito ng mga Espanyol ay humantong sa tahasang pagtutol ng mga Pilipino. Ilan sa kanilang mga tinutulan ay ang mataas na buwis, sapilitang paggawa, diskriminasyon sa lipunan, at malupit na pamamalakad ng mga prayle at pinunong Espanyol. Ang mga pag-aaklas na ito ay nilahukan ng mga katutubong buhat sa iba’t ibang sektor ng lipunan at mga liblib na lugar sa Pilipinas, at maging mga binyagang-Katoliko na nakaranas ng kalupitan ng mga Espanyol. Ang pag-aalsa ni Lapu-Lapu, hari ng Mactan, laban kay Ferdinand Magellan ang kauna-unahang naitalang pagpapakita ng pagtutol ng mga Pilipino sa pananakop ng mga Espanyol. Mahahati ang mga pag-aalsang isinagawa ng mga Pilipino sa tatlong kadahilanan — politikal, panrelihiyon, at ekonomiko.
| A. PAG-AALSANG POLITIKAL | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Pag-aalsa | Taon | Pook na Pinangyarihan | Dahilan ng Pag-aalsa | Pinuno | Resulta |
| Lakandula | 1574 | Tondo, Navotas | Hindi pagtupad ni Gobernador-heneral Lavezares sa mga pangakong binitiwan ni Legazpi kay Lakandula. | Lakandula | Bigo |
| Tondo | 1587-1588 | Tondo | Hangarin sa Kalayaan | Magat Salamat, | Bigo Natuklasan nang maaga |
[transcriber’s note: the column header row of this table is printed on an earlier page and is not visible here, so the header row below is blank]
[transcriber’s note: table continued from the previous page]
| Martin Pangan, Juan Banal, Pedro Balingit | ang kanilang balak at ipinapatay o ipinatapon ang mga pinuno. | ||||
| B. PAG-AALSANG PANRELIHIYON | |||||
| Igorot | 1601 | Hilagang Luzon | Pagnanais ng kalayaan sa pananampalataya | Bigo | |
| Bankaw | 1621 | Leyte | Pagnanais ng kalayaan sa pananampalataya | Datu Bankaw | Bigo. Nasupil ang kanilang rebelyon at pinugutan ng ulo si Bankaw. |
| Tamblot | 1621-1622 | Bohol | Pagnanais na iwanan ang Katolisismo at bumalik sa katutubong rehiyon. | Tamblot | Nasugpo ng mga Espanyol at Kristiyanong Cebuano. |
| Itneg | 1625-1627 | Cagayan; Apayao | Pagnanais ng kalayaan | Miguel Lanab; Alababan | Bigo |
| Tapar sa Panay | 1663 | Panay | Naghangad na magtayo ng bagong sangay ng Kristiyanismo sa bayan ng Oton kung saan ay kikilalanin siya bilang Diyos na makapangyarihan. | Tapar | Bigo. Agad na nasupil at pinapatay ang mga lumahok sa rebelyon. |
| Pampanga | 1585 | Pampanga | Pagmamalabis ng mga Encomendero | Bigo Ipinagkanulo ng isang babae ang pagbalak na pag-aalsa. Hinuli ang mga pinuno. | |
| Dagohoy | 1774-1828 | Bohol | Pagtanggi ni Padre Morales na ilibing ang kapatid ni Dagohoy sa sementeryo ng mga Katoliko. Itinuturing na pinakamahabang pag-aalsa ang naganap sa kasaysayan. | Francisco Dagohoy | Bigo |
| Hermano Pule | 1840-1841 | Quezon | Dahil sa pagiging katutubo, si Pule ay tinanggihan ng mga Kastila na maging | Apolinario dela Cruz o Hermano Pule | Bigo Dinakip si Hermano Pule |
[transcriber’s note: table continued from the previous page]
| isang pari. Nagtatag si Pule ng isang kapatirang panrelihiyon, ang Confradia de San Jose na hindi pinayagan ng pamahalaan at iniutos na buwagin. | at pinatawan ng kamatayan | ||||
| C. PAG-AALSANG EKONOMIKO | |||||
| Magalat | 1596 | Cagayan | Pagmamalabis ng mga kolektor ng tribute | Magalat | Bigo. Pinapatay ang mga pinuno. |
| Ladia sa Malolos, Bulacan | 1643 | Bulacan | Kinumpiska ang kanyang mga ariarian ng mga Espanyol na nagtulak sa kanya na mag-alsa. | Pedro Ladia | Bigo. Dinakip at dinala siya sa Maynila kung saan sinentensiyahan ng kamatayan. |
| Sumuroy | 1649-1650 | Cavite, Mindanao, Bicol, Cebu, Masbate, Camiguin, Zamboanga | Nagsiaklas sila laban sa polo y servicio sa Samar kung saan ang mga Waray ay ipinadala sa mga pagawaan ng barko sa Cavite, malayo sa kanilang tirahan. | Juan Ponce Sumuroy | Bigo. Nasupil nang madakip at ipapatay ng mga Espanyol si Sumuroy. |
| Maniago | 1660-1661 | Pampanga | Pagtutol ng mga Kapampangan sa sapilitang paggawa ng mga galyon at sa hindi pagbabayad ng pamahalaan sa mga biniling palay mula sa mga magsasaka. | Francisco Maniago | Bigo |
| Pangasinan | 1660-1661 | Pangasinan | Nag-ugat sa hindi pagbabayad ng mga Espanyol ng kaukulang sahod sa libolibong katutubong nagtatrabaho sa pagawaan ng barko. | Andres Malong | Bigo. Agad nasupil ng mga Espanyol |
| Ilocos Norte | 1661 | San Nicolas, Laoag, Ilocos Norte | Pagsuporta sa ipinaglaban ni Malong ng Pangasinan. | DonPedro Almazan, Juan Magsanop | Bigo. Nadakip si Almazan at ibinigti sa plaza |
| Agraryo | 1745-1746 | Bulacan, Moron (Rizal), Cavite, Laguna, Batangas | Pang-aagaw ng mga lupaing-ari ng mga magsasaka ng mga prayle | Matienza | Bigo |
[transcriber’s note: table continued from the previous page]
| Silang | 1762-1763 | Ilocos | Pagnanais na palayasin ang mga Espanyol sa bansa. | Diego Silang, Gabriela Silang | Bigo. Pinatay si Diego Silang ni Miguel Vicos, isang kaibigan. Ipinapatuloy ni Gabriela ang pag-aalsa ngunit siya ay nahuli. |
| Basi | 1807 | Ilocos Norte | Monopolyo ng pamahalaan sa paggawa ng basi. | Pedro Ambaristo | Bigo. Natalo ang rebelyon ng mga sundalong Espanyol. |
Ang pag-aalsa ay naganap dahil sa pagnanais na maging malaya. Bukod pa dito, ang pag-aalsa ay nagpakita ng pagtutol sa mga patakarang ekonomiko, politikal, at panrelihiyon ng mga mananakop na Espanyol.
Hindi naging matagumpay ang mga naunang pag-aalsa ngunit ipinakita ng mga sinaunang Pilipino ang kanilang katapangan. Malinaw na handa silang magbuwis ng kanilang buhay upang makamit ang kalayaan. Pinapahalagahan sa panahong ito ang kakayahan ng mga Pilipino na mag-isip para sa ikabubuti ng sarili at lipunan.
Pagyamanin
Panuto: Sumulat ng isang talata na may tatlo (3) hanggang sa limang (5) pangungusap tungkol sa paksang: Bilang isang kabataan sa makabagong henerasyon, paano mo maipapakita ang iyong pagpapahalaga sa partisipasyon ng iba’t ibang rehiyon at sektor sa pagsulong ng kamalayang pambansa? Isulat sa sagutang papel.
RUBRIK SA PAGMAMARKA
| INDIKASYON | ISKOR |
|---|---|
| 1. Kaangkupan, linaw at tugma sa paksa | |
| 2. Kagalingan/husay ng pagkakasulat | |
| 3. Organisasyon ng ideya at lohikal na presentasyon ng paliwanag | |
| 4. Pangkabuoang impact o dating sa mambabasa | |
| Kabuoang Iskor _____________ |
Katumbas na Interpretasyon:
| Iskala | Katumbas na Interpretasyon |
|---|---|
| 5 | Napakahusay |
| 4 | Lubhang kasiya-siya |
| 3 | Kasiya-siya |
| 2 | Hindi gaanong kasiya-siya |
| 1 | Dapat pang linangin |
Isaisip
Ang pag-aalsa ay naganap dahil sa pagnanais na maging malaya. Hindi man naging matagumpay ang mga naunang pag-aalsa ngunit ipinakita ng mga sinaunang Pilipino ang kanilang katapangan. Malinaw na handa silang magbuwis ng kanilang buhay upang makamit ang kalayaan.
Pinapahalagahan sa panahong ito ang kakayahan ng mga Pilipino na magisip para sa ikabubuti ng sarili at lipunan.
Isagawa
Itala sa kahon ang mga pangalan ng mga namuno sa pag-aalsa na nakasulat sa ibaba sa bawat hanay ng pag-aalsa. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
Tamblot, Lakandula, Sumuroy, Dagohoy, Silang, Magat Salamat, Maniago, Juan Banal, Hermano Pule
| Pag-aalsang Politikal | Pag-aalsang Ekonomiko | Pag-aalsang Panrelihiyon |
|---|---|---|
| 1. | 1. | 1. |
| 2. | 2. | 2. |
Tayahin
A. Panuto: Piliin ang titik ng tamang sagot at isulat ito sa sagutang papel.
Bakit nag-alsa sa mga Espanyol si Hermano Pule?
- A.) Dahil gusto niyang ibalik ang dating relihiyon.
- B.) Dahil tinanggihan siyang maging pari sa kadahilanang siya ay isang katutubo
- C.) Dahil tinanggihan ng isang pari na mailibing sa Kristiyanong pamamaraan ang kanyang kapatid.
- D.) Dahil nais ng pari na magbigay sila ng abuloy sa simbahan.
Dahil sa pagmamalabis ng mga Espanyol kaya nag-alsa sina Diego at Gabriela Silang. Ano ang uri ng dahilan ng kanilang pag-aalsa?
- A.) Pampulitika B.) Panrelihiyon C.) Ekonomiko D.) Encomienda
Ang namuno sa pinakamatagal na pag-aalsa ay si______________.
- A.) Juan Sumuroy B.) Diego Silang C.) Hermano Pule D.) Tamblot
Bakit nag-alsa ang mga Datu ng Tondo?
- A.) Dahil sa kalupitan ng mga Espanyol
- B.) Dahil gusto nilang mabawing muli ang kanilang kalayaan at karangalan
- C.) Dahil sa hindi sila Kristiyano
- D.) Dahil sa lupang sinaka
Ang mga sumusunod ay mga dahilan ng pag-aalsa ng mga Pilipino maliban sa isa.
- A.) Pagbawi sa pinagkait na kalayaan
- B.) Kahigpitan sa relihiyon
- C.) Sapilitang paggawa
- D.) Kakulangan ng armas
B. Panuto: Maraming dahilan kung bakit may pag-alsang naganap sa panahon ng kolonyalismong Espanyol. Isulat ang FACT kung ang dahilan ay tama at BLUFF kung ang dahilan ay mali. Isulat ito sa sagutang papel.
_____1.) Pag-aalsang Dagohoy – Pagtanggi na ilibing ang kapatid sa sementeryo ng mga Katoliko.
_____2.) Pag-aalsang Basi – Ipinagbawal ng mga Espanyol ang paggawa at pagbebenta ng basi o alak mula sa kanilang produktong tubo.
_____3.) Pag-aalsang Tapar – Nalaman niya ang pakay ng mga Espanyol ang pagsakop sa kanyang bayan at nakawin ang mga likas na yaman.
_____4.) Pag-aalsang Sumuroy – Sapilitang paggawa o polo y servicio na walang kaukulang bayad.
_____5.) Pag-aalsang Maniago – Pagtutol ng mga Kapampangan sa sapilitang paggawa ng mga galyon at sa hindi pagbabayad ng pamahalaan sa mga biniling palay mula sa mga magsasaka.
Karagdagang Gawain
Panuto: Ipagpalagay na ikaw ay visitador na mag-uulat sa hari ng Espanya. Paano mo ibabalita sa kaniya ang pamamahala ng mga Espanyol sa Pilipinas batay sa iyong natutuhan sa araling ito? Isulat ang iyong liham sa sagutang papel. Gawing gabay sa pagtupad ng tungkulin ng mag-aaral ang sumusunod na rubrik.
Rubrik sa Pagmamarka ng Liham
| Deskripsiyon | Puntos | Nakuhang Puntos |
|---|---|---|
| Wasto ang impormasyong nakapaloob sa liham | 8 | |
| Naipahiwatig sa liham ang pananaw hinggil sa pamamalakad ng pamahalaang kolonyal sa Pilipinas at reaksiyon ng mga Pilipino rito | 5 | |
| Mahusay ang pagkasulat ng liham | 2 | |
| Kabuuang Puntos | 15 |
Susi sa Pagwawasto
[transcriber’s note: this answer key is printed upside down on the page; it is transcribed in reading order]
Subukin
- TAMA
- TAMA
- TAMA
- MALI
- MALI
- Diego Silang
- Pag-aalsang Agraryo
- Pag-aalsa ni Malong
- Davao
- Lakandula
Balikan
- Mali
- Tama
- Tama
- Tama
- Tama
Isagawa
- Politikal
- Lakandula
- Magat Salamat
- Juan Banal
- Ekonomiko
- Tamblot
- Dagohoy
- Hermano Pule
- Panrelihiyon
- Maniago
- Sumuroy
- Silang
Pagyamanin
Answers may vary
Tayahin A
- B
- C
- B
- B
- D
Tayahin B
- FACT
- FACT
- BLUFF
- FACT
- FACT
Karagdagang Gawain
Answers may vary
Sanggunian
DepEd-RO8, TG Araling Panlipunan, 2016
Gabuat, Maria Annalyn P., Mercado, Michael M., and Jose, Mary Dorothy dL., Pilipinas Bilang Isang Bansa, Vibal Group, 2016
Guerra, Restituta San Pedro, Ed.D., Ang Bayan Kong Mahal, Abiva Publishing House, Inc., 1999
Palu-ay, Alvenia P., Makabayan Kasaysayang Pilipino, LG&M., 2006
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply