This is the Grade 10 Edukasyon sa Pagpapakatao (EsP, values education) self-learning module for Quarter 4, Module 1: “Isyung Kaugnay sa Kawalan ng Paggalang sa Dignidad at Sekswalidad” (issues related to the lack of respect for human dignity and sexuality). It was prepared by DepEd Cordillera Administrative Region as an Alternative Delivery Mode module for learning at home. After working through it, learners should be able to name the four main issues the module discusses and explain how each one harms a person’s dignity and sexuality.
On this page 7 sections
What learners will learn
The module lists two learning competencies:
- Natutukoy ang mga isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa dignidad at sekswalidad (identify the issues related to the lack of respect for dignity and sexuality). EsP10PI-IVa-13.1
- Nasusuri ang mga isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa dignidad at sekswalidad (analyze these issues). EsP10PI-IVa-13.2
The module builds on what learners studied about sexuality in Grade 8: why sexuality exists, why there is love, and when a person may start a family.
Why sexuality deserves respect
The module teaches that sexuality is a sacred part of the human person, not a toy, and that a person’s identity is rooted in it. Acts that disrespect sexuality lower a person’s dignity and show a lack of respect for oneself and for others. Dignity is never lost while a person lives, and sexuality is honored when it is used for good and for the right reasons, not only for personal pleasure or desire.
The four issues the module discusses
1. Pagtatalik bago ang kasal (pre-marital sex)
This is sexual intercourse between a man and a woman who are under age, or of age but not yet married. The module points out that sex is not a biological need like food and air; no one needs it to stay alive. It lists four common beliefs that lead young people into early sex:
- Sex is a way of expressing love.
- Sex is a normal, natural function needed to keep the body healthy.
- People have a right to experience pleasure.
- Sex is acceptable as long as both people agree.
The module explains that pre-marital sex shows a lack of respect, commitment, and dedication, and that young people who do it may not be ready for its consequences.
2. Pornograpiya (pornography)
The word comes from the Greek “porne” (prostitute) and “graphos” (writing or description). It refers to obscene reading materials, pictures, or shows meant to arouse sexual desire. The module notes that pedophiles use it on the internet to reach victims, and that it is prohibited under the Revised Penal Code and Republic Act 7610. Effects listed in the module include:
- Links between early addiction to pornography and abnormal sexual behavior, including sexual assault
- Early sexual experience, permissive sexual attitudes, sexual preoccupation, and sexist behavior among young people
- Difficulty building a healthy relationship with one’s spouse
- A change in a person’s behavior, turning good God-given feelings into lust
3. Pang-aabusong seksuwal (sexual abuse)
This is a form of violence in which a sexual act is forced on a person without consent, through threats, intimidation, or deception, regardless of the victim’s sex or age. It can be physical, or non-physical such as exhibitionism, peeping, seduction, catcalling, and sexual innuendo. The module notes that most victims are children and young people who are vulnerable, often from poor families or families with separated parents. It lists these types under Philippine law: sexual harassment, lascivious conduct, molestation, rape (including attempted, marital, and gang rape, and incest), pedophilia, seduction and corruption of minors, sexual objectification, sexual coercion, and commercial sexual exploitation of children.
4. Prostitusyon (prostitution)
Called “the oldest profession,” prostitution is the trading of sexual services for money or personal gain. The module explains that it is exploitative: buyers take advantage of the weakness of the people involved, and middlemen take advantage of them by not paying or by cheating them. Many people drawn into it are poor, have little schooling, or were abused as children.
Activities in the module
| Part | What learners do |
|---|---|
| Subukin | 15-item multiple-choice pretest |
| Balikan | Write five ideas about the word “sekswalidad” in a diagram |
| Tuklasin | Read a story about a troubled family and list the issues it shows |
| Suriin | Read the discussion of the four issues |
| Pagyamanin | Gawain 3: mark situations X (an issue) or Y (not an issue); Gawain 4: match situations to the issue; Gawain 5: answer questions about the couple Diego and Mara |
| Isaisip | Fill in a graphic organizer on the issues and their effects |
| Isagawa | Find a real news story or real-life story for each issue, scored with a rubric |
| Tayahin | 15-item multiple-choice post-test |
| Karagdagang Gawain | Explain how each issue affects dignity (Gawain 8) and analyze five situations and their effects (Gawain 9), both with rubrics |
How to use this module
- Learners: Take the pretest first to see what you already know, then go through the parts in order. Write all answers on a separate answer sheet and do not write on the module, so others can use it later. Check your work with the Susi sa Pagwawasto (answer key) honestly, and contact your teacher if anything is unclear.
- Parents and guardians: The module is meant to be used at home with a guardian’s help. Because it deals with sensitive topics, it is a good chance to talk calmly with your child about respect and safety.
- Teachers: The answer key covers Subukin, Tayahin, and Pagyamanin Gawain 3 and 4, plus Tuklasin Gawain 1. The Tayahin items reuse the pretest questions in a different order, and several Tayahin answers in the key do not match the reordered choices, so check them against the questions before grading.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this module for?
It is for Grade 10 Edukasyon sa Pagpapakatao, Quarter 4, Module 1. It covers competencies EsP10PI-IVa-13.1 and EsP10PI-IVa-13.2.
What issues does the module discuss?
It discusses four issues: pre-marital sex, pornography, sexual abuse, and prostitution, and explains how each one shows a lack of respect for human dignity and sexuality.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto gives answers for the pretest, the post-test, Pagyamanin Gawain 3 and 4, and Tuklasin Gawain 1. Some post-test answers do not match the reordered choices, so check them against the questions.
Where do learners write their answers?
The module asks learners to use a separate answer sheet and not to write on or mark any part of the module, so it can be used by others.
What does the word pornography mean according to the module?
The module explains that it comes from the Greek words porne (prostitute) and graphos (writing or description), and refers to obscene materials meant to arouse sexual desire.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Edukasyon sa Pagpapakatao – Ika-apat na Markahan – Modyul 1: Isyung Kaugnay sa Kawalan ng Paggalang sa Dignidad at Sekswalidad
10
[illustration: students reading and studying outdoors under a tree, a teacher with students indoors, a boy reading by lamplight, and two students with a globe]
PAG-AARI NG PAMAHALAAN HINDI IPINAGBIBILI
CO_Q4_EsP 10_ Module 1
Copyright
Edukasyon sa Pagpapakatao – Ikasampung Baitang Alternative Delivery Mode Ikatlong Markahan – Modyul 1: Isyung Kaugnay sa KAwalan ng Paggalang sa Dignidad st Sekswalidad
Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Inilimbag sa Pilipinas ng _____
Kagawaran ng Edukasyon – Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera Office Address: Stockfarm, Wangal La Trinidad, Benguet Telefax: (074) – 422 – 4074 E-mail Address: car@deped.gov.ph
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Jacquiline P. Puyao Editor: Annie Rose B. Cayasen Tagasuri: Erlinda C. Quinuan Tagalapat: Blessy T. Soroysoroy Tagapamahala: May B. Eclar, Benilda M. Daytaca, Carmel F. Meris, Ethielyn Taqued, Edgar H. Madlaing, Rizalyn A. Guznian, Sonia D. Dupagan, Vicenta C. Danigos
10
Edukasyon sa Pagpapakatao Ika-apat na Markahan – Modyul 1: Isyung Kaugnay sa Kawalan ng Paggalang sa Dignidad at Sekswalidad
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
Ang modyul na ito ay isinulat para matugunan ang iba’t ibang paraan ng pagkatuto ng bawat mag-aaral. Hangad ng modyul na ito na maunawaan mong lubos ang mga isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa dignidad at sekswalidad. Ang saklaw ng araling napapaloob sa modyul na ito ay maaring makatulong sa mga sitwasyong maaaring harapin ng mag-aaral kinabukasan. Kinikilala sa bawat sitwasyong ginamit ang iba’t-ibang kultura ng bawat mag-aaral na gagamit nito. Ang bawat aralin ay isinaayos ayon sa katangi-tanging paraan sa pagkatuto ng bata.
Pagkatapos mong isagawa ang mga gawain sa modyul na ito, inaasahang maipamamalas mo ang mga sumusunod:
A. Natutukoy ang mga isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa dignidad at sekswalidad. EsP10PI-IVa-13.1 B. Nasusuri ang mga kaugnay sa kawalan ng paggalang sa dignidad at sekswalidad. EsP10PI-IVa-13.2
Subukin
Panuto: Basahing mabuti at unawain ang bawat tanong o sitwasyon. Piliin at isulat ang letra ng tamang sagot sa sagutang papel.
- Ano ang tumutukoy sa mahahalay na palabas, larawan o babasahin na may layunin na pukawin ang sekswal na pagnanasa ng tao?
- A. Sekswalidad
- B. Pornograpiya
- C. Prostitusyon
- D. Senswalidad
- Ang isyung pakikipagtalik nang hindi pa kasal ay isyung may kinalaman sa:
- A. Pre-marital sex
- B. Paninirang puri
- C. Pang-aabusong sekswal
- D. Pagkasira ng relasyon ng nagmamahalan
- Ang kadalasang binibiktima ng mga ito ay mga bata o kabataang madaling maimpluwensiyahan at may kahinaan ng kalooban. Alin sa mga sumusunod ang tinutukoy sa pangungusap na ito?
- A. Magnanakaw
- B. Parasites
- C. Pedophiles
- D. Matatanda
- Ano ang sinasabing pinakamatandang propesyon o gawain?
- A. Politiko
- B. Pagtulong
- C. Prostitusyon
- D. Pag-aartista
- Alin sa mga sumusunod ang nagpapatunay na ang prostitusyon ay mapagsamantala?
- A. Nakapagbibigay aliw ito sa mga tao
- B. Nakatutulong ito sa mga nangangailangan
- C. Nakapagbibigay ligaya sa mga taong may gusto nito
- D. Ang taong bumubili ay sinasamantala ang kahinaan ng taong sangkot ditto
- Ang mga sumusunod ay mga pananaw ng tao na dahilan kung bakit kadalasan ang mga kabataan ay pumapasok sa maagang pakikipagtalik maliban sa isa:
- A. Ang pakikipagtalik ay isang paraan ng pagpapakita ng pagmamahal.
- B. Ang pakikipagtalik ay normal at likas na pangangailangan ng ating katawan.
- C. Ang pakikipagatalik ay hindi kabilang sa mga biyolohikal na pangangailangan.
- D. Ang pakikipagtalik ay tama lang lalo na kung ang gumagawa nito ay parehong sang-ayon.
- Ano ang epekto ng pornograpiya sa tao?
- A. Maaaring magbago ang asal ng tao
- B. Magiging responsable patungkol sa gawaing sekswal
- C. Magkakaroon ng mas maraming kaibigan
- D. Makapaghihikayat ng kapwa upang manood ng malalaswang palabras
- Ang layunin ng sekswalidad na kaloob sa atin ng Diyos ay upang:
- A. Magkaroon ng maraming kaibigan
- B. Makamit at madama ang tunay na pagmamahal
- C. Maunawaan ang tunay na kahulugan ng sekswalidad
- D. Maibahagi sa kapwa ang nalalaman tungkol sa sekswalidad
- Ang mga sumusunod ay mga isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa dignidad at sekswalidad maliban sa isa:
- A. Prostitusyon
- B. Pornograpiya
- C. Pre-marital sex
- D. Paggalang sa sarili
- Ang paggamit ng kasarian ay para sa mag-asawa na ang layunin ay:
- A. Ipakita ang pagmamahal sa bawat isa
- B. Paligayahin ang minamahal na kinakasama
- C. Ibigay ang pangunahing pangangailangan ng bawat isa
- D. Ipadama sa bawat isa ang pagmamahal at magkaroon ng anak.
- Ang mga sumusunod ay mga halimbawa ng pagpapakita ng paggalang sa seskswalidad at dignidad ng tao maliban sa isa:
- A. Hindi pinakialaman ni Diego ang pagkababae ng kasintahan dahil sila ay hindi pa kasal.
- B. Pinagalitan ni Dana ang kaniyang kaibigan dahil sa maling paniniwala tungkol sa sekswalidad.
- C. Palaging nanonood si Pedro ng malalaswang palabas sa halip na gawin ang kaniyang takdang aralin.
- D. Hinintay ni Juan na makapagtapos sila ng kaibigan ng pag-aaral bago sabihin ang kaniyang pagmamahal.
12 – 13. Basahin ang sitwasyon at gamitin ang impormasyong nakapaloob dito kapag sinasagot ang item 12 at 13.
Matagal nang mag nobyo sina Pedro at Petra. Isang araw, inaya ni Pedro si Petra sa kanilang bahay. Dahil wala doon ang mga magulang ni Pedro, sinabi niya kay Petra na kung mahal niya ito papayag itong makipagtalik sa kanya habang hinihipoan ito.
- Ano ang nararapat na gawin ni Petra sa sitwasyon?
- A. Hiwalayan si Pedro habang wala pang nagyayaring masama
- B. Isumbong si Pedro sa kaniyang mga magulang
- C. Magalit kay Pedro dahil masam ang iniisp at iwanan siyang mag-isa sa kanilang bahay
- D. Hindi papayag sa gusto ni Pedro at ipaliwanag na mali ang nasa kaniyang isip
- Anong isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa dignidad at seskwalidad ang nasa sitwasyon?
- A. Prostitusyon
- B. Pakikipagtalik nang hindi pa kasal
- C. Maagang pagbubuntis
- D. Pang-aabusong sekswal
- Ang pagsasagawa ng pre-marital sex ay humahantong sa:
- A. Pagbibigay ng tiwala sa sarili
- B. Pagbibigay ng inspirasyon sa kapwa
- C. Pakiramdam na marumi at nagamit
- D. Pakiramdam na nakatulong sa kapwa nangangailangan
- Ang pakikipagtalik ay gawaing nararapat lamang gampanan ng mga:
- A. Mag-asawang nais bumuo ng pamilya
- B. Magkarelasyon na matagal nang nagmamahalan
- C. Nagmamahalang gustong ipakita ang pagmamahal
- D. Taong nais gawin ito na umaayon na gawin ang kilos.
Aralin 1: Isyung Kaugnay sa Kawalan ng Paggalang sa Dignidad at Sekswalidad
Balikan
Noong ikaw ay nasa baitang 8, natutunan mo kung ano ang sekswalidad. Nalaman mo ang sagot sa mga katanungang, Bakit may sekswalidad? Bakit may pagmamahal? at kailan maaaring bumuo ng sariling pamilya? Dagdagan natin ngayon ang iyong kaalaman. Bago tayo magpatuloy, gawin muna ang Gawain sa ibaba.
Gawain 1. Balik tanaw
PANUTO: Kopyahin ang diagram sa iyong sagutang papel at sumulat ng 5 sariling pagkaunawa sa salitang sekswalidad. Basahin ang kasunod na katanungan at sagutan.
[chart: concept diagram; Gawain 1. Balik tanaw]
SEKSWALIDAD
- Kung itatalakay mo ang tungkol sa sekswalidad, base sa iyong napag-aralan, anong mahalagang impormasyon ang bibigyang diin mo tungkol dito bilang isang mag-aaral na may pagpapahalagang moral at kakayahang gumamit ng sariling kapangyarihan?
Tala mula sa Guro
Ang modyul na ito ay nabuo upang mas mauunawaan/malaman mo ang mga isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa dignidad at sekswalidad
Tuklasin
Gawain 1
PANUTO: Basahin at unawain ang sitwasyon. Sa iyong sagutang papel, isulat ang mga isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa dignidad at sekswalidad.
Bakit tayo naririto sa daigdig? Tayo ba’y ipinapanganak na may mahirap at may mayaman? Ito ang aking katanungan simula nang ako’y nasa sekondarya.
Produkto ako ng isang wasak na pamilya, dahil dito naranasan ko ang paulit- ulit na pangungutya ng mga taong nasa aking paligid. Ang tatay ko ang nagsimula ng gulo sa aming pamilya. Madalas siyang umuwi nang lasing, walang ginawa kundi saktan ang aming ina, at hawakan ang maseselang parte ng katawan nito sa aming harapan. Kaming magkakapatid ay hindi nag-uusap at hindi nagkakaunawaan, hanggang sa isang araw may naniningil ng malaking halaga ng pera sa aming ina dahil ito’y utang umano ng aming ama. Dahil ayaw ng aming ina na saktan ng aming ama, napilitan siyang ibenta ang kaniyang sarili upang makabayad sa utang. Hindi namalayan ng aming pamilya na nabuntis ang aking ate dahil napasama siya sa isang fraternity at hindi alam kung sino ang ama ng nasa kaniyang sinapupunan. Mahilig ang aking kuya sa panonood ng malalaswang pelikula dahilan ng kaniyang pagbagsak sa klase. Ang aking nakababatang kapatid naman ay naranasan nang mahipoan ng aming kapitbahay. Hindi ko alam kung ano ang aking gagawin kung paano matutulungan ang aking pamilya. May pag-asa pa kaya na mabago ang gawi ng bawat isa?
- Ano-ano ang mga isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa dignidad at sekswalidad ang nasa sitwasyon?
A. ___________________________________________________________________
B. _________________________________________________________________
C. ___________________________________________________________________
D. _________________________________________________________________
E. _________________________________________________________________
Suriin
Araw-araw, iba’t iba ang mga nakababahalang isyung nangyayari sa ating mundo na ating naririnig o napapanood. Ilan sa mga ito ang mga isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa dignidad at sekswalidad ng tao. Ang sekswalidad ay isang banal na bahagi ng ating pagkatao at hindi ito laruan. Dito nakaugat ang ating pagkatao. Ito ang dahilan kung bakit ang mga isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa sekswalidad ay hindi tinatanggap na makataong pagtrato sa sekswalidad. Isa itong paninira o pagpapababa ng dignidad ng tao. Walang batayang moral ang pag-eeksperimento sa sekswal na gawain. Sa anumang relihiyon sa ating bansa, ito ay isang kasalanan. Nangangahulugan ito ng kawalan ng paggalang sa sarili at sa kapwa. Ang paggalang sa sekswalidad mag-isa ka man o may kasama ay dapat manaig dahil hindi nawawala ang dangal ng isang tao. Hindi ito katulad ng bagay na maaari mong itapon o isantabi kung luma na o ayaw mo na. Ang dignidad ng tao ay hindi nawawala hangga’t nabubuhay ito. Nabibigyang dangal ang sekswalidad kung ito ay gagamitin sa kabutihan at tamang kadahilanan at hindi sa personal na kaligayahan o pagnanasa lamang. Sa tamang pagpapahayag at paninindigan dito, naitataas ng tao ang kanyang dignidad.
Mga Isung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa dignidad at sekswalidad
- Pagtatalik bago ang kasal (pre-marital sex)
- Ito ay gawaing pagtatalik ng isang babae at lalaki na wala pa sa tamang edad o nasa edad man ngunit hindi pa kasal.
- Ang pagtatalik ay hindi pangangailangang biyolohikal tulad ng pagkain at hangin. Ibig sabihin hindi kailangan ng tao na makipagtalik upang mabuhay sa mundo.
Mga pananaw na siyang dahilan kung bakit ang tao lalo na ang kabataan ay pumapasok sa maagang pakikipagtalik.
- Ang pakikipagtalik ay ekspresyon o pagpapahayag ng pagmamahal
- Ito raw ay isang normal o likas na gampanin ng katawan ng tao upang maging malusog at matugunan ang pangangailangan ng katawan
- Ang mga gumagawa ng pre-marital sex ay naniniwalang may karapatan silang makaranas ng kasiyahan.
- Maituturing na tama ang pakikipagtalik lalo na kung parehong ang gumagawa nito ay may pagsang-ayon.
Ang pakikipagtalik nang hindi pa kasal ay nagpapahayag ng kawalan ng paggalang, komitment, at dedikasyon sa katapat na kasarian. Maaaring ang kabataang nagsasagawa ng pre-marital sex ay hindi pa handa sa magiging bunga ng kilos na nagawa.
- Pornograpiya
- Ito ay galing sa salitang Griyego “porne” na ang kahulugan ay prostitute o taong nagbebenta ng panandaliang aliw at “graphos” na nangangahulugang pagsulat o paglalarawan.
- Ito ay biswal na representasyon ng sekswalidad na binabago ang sekswal na pananaw at pag-uugali ng tao, gayundin ang paningin patungkol sa pakikipagtalik at conjugal relationships (Fagan, 2009).
- Ito ay mga mahahalay na paglalarawan (babasahin, larawan, o palabas) na may layuning pukawin ang seksuwal na pagnanasa ng nanonood o nagbabasa.
- Ito rin ay ginagamit ng mga pedophiles sa internet upang makuha ang kanilang mga bibiktimahin
- Ayon sa batas ng Pilipinas sa Revised Penal Code of the Pilipinas at Batas Republika Blg. 7610, ang pornograpiya ay ipinagbabawal na doktrina, publikasyon, paabas, at iba pang mga katulad na material o paglalarawan na nagpapakita ng imoralidad, kalaswaan at kalibugan.
Epekto ng pornograpiya sa isang tao
Ang maagang pagkahumaling sa pornograpiya ay nagkakaroon ng kaugnayan sa pakikibahagi ng tao o paggawa ng mga abnormal na gawaing seksuwal, lalong-lalo na ang panghahalay.
Ang pagkakalantad sa pornograpiya ay maaring humantong sa maagang karanasang sekswal sa mga kabataan, pagkakaroon ng permissive sexual attitude, sexual preoccupation, at pag-uugali na sexist (Quadara, El-Murr & Latham, 2017)
May mga kalalakihan at kababaihan ding dahil sa pagkasugapa sa pornograpiya ay nahihirapang magkaroon ng malusog na pakikipag-ugnayan sa kanilang asawa. Nakararanas sila ng seksuwal na kasiyahan sa panonood at pagbabasa ng pornograpiya, at pang-aabuso sa sarili at hindi sa normal na pakikipagtalik.
Dahil dito, ang asal ng tao ay maaaring magbago. Ang mga kaloob ng Diyos na sekswal na damdamin na maganda at mabuti ay nagiging makamundo at mapagnasa.
Pang-aabusong Seksuwal
Ito ay anyo ng karahasan kung saan ang hindi ginusto o hindi inanyayahang sekswal na kilos o gawain ay pinilit ng isang salarin sa isang tao nang walang pahintulot nila, gamit ang pagbabanta, pananakot, o panloloko, at sanhi ng pagkabalisa at takot sa personal na kaligtasan ng nabiktima, anoman ang kasarian at edad nito (Revised Penal Code; RA 8353; RA 9262; RA 11313).
Nagsasangkot din ito ng pagsasamantala sa mga hindi maaaring magbigay ng pahintulot para sa personal na pang-sekswal na kasiyahan, sa hayagang pangmamahiya ng biktima sa pamamagitan ng kaniyang sekwalidad o sa commercial sexual exploitation.
Ito ay maaaring paglalaro sa maseselang bahagi ng sariling katawan o katawan ng iba, paggamit ng
angbahagi ng katawan para sa seksuwal na gawain at sexual harassment. Maaring hindi direktang pisikal na gawain tulad ng paglalantad ng sarili na gumagawa ng seksuwal na gawain (exhibitionism), paninilip o pamboboso sa iba, pang-aakit (seduction), o paggamit ng sekswal na salita, pabigkas o pasulat (catcalling at sexual innuendo.Karamihan sa mga biktima ng pang-aabusong seksuwal ay ang mga bata o kabataang may mahihinang kalooban, madaling madala, may kapusukan at kadalasan, iyong mga nabibilang sa mahihirap at pamilyang hiwalay ang mga magulang. Sa gitna ng kanilang pagiging mahina, pumapasok ang mga taong nagsasamantala, tulad ng mga pedophile na tumutulong sa mga batang may mahinang kalooban subalit ang layunin pala ay maisakatuparan ang pagnanasa. May mga magulang din na sila mismo ang nanghihikayat sa kanilang mga anak na gawin ito upang magkapera. Ilan sa mga ito ay sila mismo ang umaabuso sa kanilang mga anak.
Mga uri ng pang-aabusong sekswal (ayon sa mga kasalukuyang batas ng Pilipinas):
Sexual Harassment
Lascivious conduct
Molestation
Rape (including attempted rape, marital rape, gang rape, incest)
Pedophilia
Seduction and corruption of minors
Sexual objectification
Sexual coercion or forced sexual activity
Commercial sexual exploitation of children
Prostitusyon
- Ito ay sinasabing pinakamatandang propesyon o gawain.
- Ito ay pangangalakal ng serbisyo ng pakikipagtalik kapalit ng pera o personal na pakinabang (Revised Penal Code). Binabayaran ang pakikipagtalik upang ang tao ay makadama ng kasiyahang sekswal.
- Ayon sa mga pag-aaral, karamihan sa mga taong nasasangkot sa ganitong gawain ay iyong mga nakararanas ng hirap, hindi nakapag-aral, at walang muwang kung kaya’t madali silang makontrol. Mayroon din namang may maayos na pamumuhay, nakapag-aral ngunit marahil ay naabuso noong bata pa.
- Ito ay mapagsamantala sapagkat sinasamantala ng mga taong bumibili ang kahinaan ng babae o lalaking sangkot dito. Sa pamamagitan ng paggamit sa babae o lalake, nagsisilbi silang kasangkapan na magbibigay ng kasiyahang sekswal. Sinasamantala naman ng tagapamagitan ang babae o lalaking sangkot sa pamamagitan ng indi pagabayad o panloloko riyo. Ito ang dahilan kung bakit an gang prostitusyon ay nagiging pugad ng pamumuwersa at pananamantala.
- Naaabuso ng tao ang kaloob ng diyos na seksuwalidad. Isa sa mga
halaga ng seksuwalidad ay ang pagkakaranas ng kasiyahang seksuwal mula sa pakikipagtalik sa taong pinakasalan. Sa prostitusyon, ang kaligayahan ay nadarama at ipinadarama dahil sa perang ibinabayad a tinatanggap.
Pagyamanin
Gawain 3. Tukuyin mo
PANUTO: Basahin ang mga sumusunod na sitwasyon. Isulat ang X kung ito ay isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa seskswalidad at dignidad at Y kung hindi. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.
_____1. Niyaya ni Juanito si Ana na magpakasal dahil sa kagustuhang bumuo ng sariling pamilya.
_____2. Dahil sa matinding pangangailangan ng malaking halaga ng pera, napilitan ang ilang kabataan na ibenta ang kanilang katawan.
_____3. Ang pakikipagtalik nang hindi pa kasal ay normal dahil ito ang gampanin ng katawan ng tao.
_____4. Hinintay ni Pedro na nakapagtapos ng sila ng nobya sa pag-aaral at nakahanap ng trabaho bago niya ito inalok ng kasal.
_____5. Niyaya ka ng kaibigan mong tumingin sa mga babasahin na may mga malalaswang larawan. Ayon sa kanya, ito’y para sa ikabuuti mo dahil hindi ka magiging mangmang tungkol sa sex.
_____6. Sa halip na pumayag si Diana sa alok ng kanyang nobyo na hawakan nito ang ilan sa maselang parte ng kanyang katawan, pinigilan ni Diana ang nobyo at ipinaliwanag na ito’y kawalan ng paggalang sa kanyang dignidad.
_____7. Si Diego ay lihim na nahilig sa panonood ng pornograpiya. Ginawa niya ang lahat upang hindi malaman ng kanyang mga magulang.
_____8. Nilinis ng nanay ni Juan ang kuwarto nito dahil may mga malalaswang poster at magasin siyang itinatago roon.
_____9. Hindi pumayag si Pedro na makipag-video call sa kaniyang kasintahan dahil ipinapakita ng kasintahan ang ilan sa maseselang parte ng katawan sa kaniya.
_____10. Hiniwalayan ni Ana ang kaibigan niyang lihim na kumukuha ng larawan niya habang siya ay naliligo.
Gawain 4. Suriin mo
PANUTO: Basahin ang bawat sitwasyon. Itapat sa bawat sitwasyon ang nagpapatunay na ito ay isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa sekswalidad at dignidad. Kopyahin at ilagay ang sagot sa iyong sagutang papel. Gabay mo ang halimbawa.
| SITWASYON | Patunay na ito ay kabilang sa iysung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa dignidad at sekswalidad | (prostitusyon / pornograpiya / pre-marital sex/ pang-aabusong sekswal |
|---|---|---|
| Halimbawa: Nakipaghiwalay si Jana sa kaniyang nobyo dahil tinangka nitong hawakan ang kaniyang pagkababae at makipagtalik sa kaniya. | Tinangka nitong hawakan ang kaniyang pagkababae at makipagtalik sa kaniya. | Pang-aabusong sekswal |
| 1.Dahil sa sobrang pangangailangan sa pera, pinilit ng isang ina na kunan ang anak ng malalaswang larawan | ||
| 2.Pumayag ang isang dalaga na ibigay ang kanyang pagkababae sa kanyang nobyo dahil sa sobrang pagmamahal | ||
| 3. Maagang naging ama si Jose dahil sa paniniwalang ang pakikipagtalik nang hindi pa kasal ay normal lang dahil ito’y kailangan ng katawan. | ||
| 4.Pinagalitan si Laila ng kaniyang ina dahil nanonood siya ng video na may malaswang tema. | ||
| 5. Umiiyak na umuwi si Julia dahil hinipoan siya ng isang hindi kilalang tao sa sasakyan. Hindi niya nagawang humingi ng tulong dahil sa takot sa nakatutok na patalim sa kaniya. |
Gawain 5 Ang Sitwasyon
PANUTO: Basahin ang sitwasyon. Pagkatapos, sagutin ang mga tanong sa iyong sagutang papel.
Si Diego ay lihim na nanonood ng pornograpiya. Hindi ito alam ng kahit na sino maging ang kaniyang kasintahang si Mara. Habang tumatagal, lalong tumitindi ang pagnanais nitong makipagtalik sa kaniyang kasintahan. Unti-unting napapansin ni Mara ang pagbabago ni Diego. Gusto niyang kausapin si Diego dahil alam niyang napakahalaga ng komunikasyon sa isang relasyon ngunit bihira naman silang mag-usap. Hanggang sa dumating ang araw na hiniling ni Diego na makipagtalik kay Mara upang maipakita ang kanilang pagmamahal sa isa’t isa.
Nagdalawang-isip si Mara dahil alam niyang mali ito. Nang akmang hahawakan ni Diego ang maselang parte ng katawan ni Mara, agad umiwas ito at ipinaliwanag kay Diego na mali ang binabalak niya.
TANONG:
- Ano ang iyong masasabi sa sitwasyon ng magkasintahang Diego at Mara?
- Sa iyong palagay, tama ba ang paraan ni Diego ng pagpapakita ng pagmamahal?
- Ano-ano ang mga nasa sitwasyon na nagpapakita ng kawalan ng paggalang sa sekswalidad at dignidad?
Isaisip
Gawain 6 Natutunan ko
PANUTO: Punan ang graphic organizer base sa natutunan mo sa aralin. Kopyahin ito at sagutan sa iyong sagutang papel.
[chart: graphic organizer; Gawain 6 Natutunan ko. Values are not labeled on the chart.]
- Left box: Mga isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa dignidad at sekswalidad
- Four blank boxes, each with an arrow pointing to the right box
- Right box: Epekto sa Dignidad at Sekswalidad
- Bottom box: Ang aking natutunan
Isagawa
Gawain 7 Halimbawa
PANUTO: Magbasa o manood ng mga balita o tunay na kuwento (real-life stories) sa internet o sa TV na patungkol sa dignidad at sekswalidad ng tao. Sumulat ng isang halimbawa sa bawat isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa sekswalidad at dignidad base sa iyong napanood o nabasa, at ang gawaing naglalahad nito. Ilagay ang sagot sa iyong sagutang papel.
| Isyu | Pamagat ng Balita o Kuwento | Gawaing naglalantad ng isyu mula sa balita o kuwento |
|---|---|---|
| Pre-marital sex | ||
| Pornograpiya | ||
| Pang-aabusong sekswal | ||
| Prostitusyon |
Pamantayan sa pagbibigay ng iskor sa gawain:
| 10 | 8 | 5 | 2 |
|---|---|---|---|
| Lahat ng mga balita o kwento na naibigay ay kaugnay sa kawalan ng paggalang sa sekswalidad at dignidad | Isa sa mga balita o kwento na naibigay ay hindi kaugnay sa kawalan ng paggalang sa sekswalidad at dignidad | Dalawa o tatlo sa mga balita o kwento na naibigay ay hindi kaugnay sa kawalan ng paggalang sa sekswalidad at dignidad | Isa lang sa mga balita o kwento na naibigay ay kaugnay sa kawalan ng paggalang sa sekswalidad at dignidad |
Tanong:
Anong aral ang nakuha ko mula sa aking mga nabasa o napanood na maaari kong gamitin upang hindi ko maranasan sa aking sarili ang kawalan ng paggalang sa dignidad at sekswalidad?
Ano namang aral ang maaari kong gamitin upang hindi ko magawa sa iba ang kawalan ng paggalang sa dignidad at sekswalidad?
Tayahin
Panuto: Basahin at unawain ang mga sumusunod na tanong. Piliin at isulat ang letra ng tamang sagot sa sagutang papel.
Ang pagsasagawa ng pre-marital sex ay humahantong sa:
- A. Pagbibigay ng tiwala sa sarili
- B. Pagbibigay ng inspirasyon sa kapwa
- C. Pakiramdam na marumi at nagamit
- D. Pakiramdam na nakatulong sa kapwa nangangailangan
Ang pakikipagtalik ay gawaing nararapat lamang gampanan ng mga:
- A. Mag-asawang nais bumuo ng pamilya
- B. Magkarelasyon na matagal nang nagmamahalan
- C. Nagmamahalang gusting ipakita ang pagmamahal
- D. Taong nais gawin ito na umaayon na gawin ang kilos.
Ang mga sumusunod ay mga halimbawa ng pagpapakita ng paggalang sa seskswalidad at dignidad ng tao maliban sa isa:
- A. Hindi pinakialaman ni Diego ang pagkababae ng kasintahan dahil sila ay hindi pa kasal.
- B. Pinagalitan ni Dana ang kaniyang kaibigan dahil sa maling paniniwala tungkol sa sekswalidad.
- C. Palaging nanonood si Pedro ng malalaswang palabas sa halip na gawin ang kaniyang takdang aralin.
- D. Hinintay ni Juan na makapagtapos sila ng kaibigan ng pag-aaral bago sabihin ang kaniyang pagmamahal.
Ang paggamit ng kasarian ay para sa mag-asawa na ang layunin ay:
- A. Paligayahin ang minamahal na kinakasama
- B. Ipakita ang labis na pagmamahal sa bawat isa
- C. Ipadama sa bawat isa ang pagmamahal at magkaroon ng anak.
- D. Ibigay ang pangunahing pangangailangan ng bawat isa
Ang mga sumusunod ay mga pananaw ng tao na dahilan kung bakit kadalasan ang mga kabataan ay pumapasok sa maagang pakikipagtalik maliban sa isa
- A. Ang pakikipagtalik ay isang paraan ng pagpapakita ng pagmamahal.
- B. Angpakikipagtalik ay normal at likas na pangangailangan ng ating katawan.
- C. Ang pakikipagatalik ay hindi kabilang sa mga biyolohikal n pangangailangan.
- D. Ang pakikipagtalik tama lang lalo na kung ang gumagawa nito ay parehong sang-ayon.
Ang layunin ng sekswalidad na kaloob sa atin ay upang:
- A. Magkaroon ng maraming kaibigan
- B. Makamit at madama ang tunay na pagmamahal
- C. Maunawaan ang tunay na kahulugan ng sekswalidad
- D. Maibahagi sa kapwa ang nalalaman tungkol sa sekswalidad
Ang mga sumusunod ay mga isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa dignidad at sekswalidad maliban sa:
- A. Paggalang sa sarili
- B. Prostitusyon
- C. Posrnograpiya
- D. Pre-marital sex
8 – 9: Basahin ang sitwasyon at gamitin ang impormasyong nakapaloob dito kapag sinasagot ang item 8 at 9.
Matagal nang mag nobyo sina Pedro at Petra. Isang araw, inaya ni Pedro si Petra sa kanilang bahay. Dahil wala doon ang mga magulang ni Pedro, sinabi niya kay Petra na kung mahal niya ito papayag itong makipagtalik sa kanya habang hinihipoan ito.
Ano ang nararapat na gawin ni Petra sa sitwasyon?
- A. Hiwalayan si Pedro dahil sa masamang balak nito
- B. Isumbong si Pedro sa kaniyang mga magulang
- C. Magalit kay Pedro at iwanan siyang mag-isa sa bahay
- D. Hindi papayag sa gusto ni Pedro at ipaliwanag na mali ang nasa kaniyang isip
Anong isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa dignidad at seskwalidad ang nasa sitwasyon?
- A. Prostitusyon
- B. Maagang pagbubuntis
- C. Pang-aabusong sekswal
- D. Pakikipagtalik nang hindi a kasal
Ano ang epekto ng pornograpiya sa tao?
- A. Binabago nito ang asal ng tao
- B. Magkakaroon ng mas maraming kaibigan
- C. Magiging responsible ang paungkol sa gawaing sekswal
- D. Makapaghihikayat ng kapwa upang manood ng malalaswang palabas
- Ano ang tumutukoy sa mahahalay na palabas, larawan o babasahin na may layunin na pukawin ang sekswal na pagnanasa ng tao?
- A. Pornograpiya
- B. Prostitusyon
- C. Senswalidad
- D. Sekswalidad
- Alin sa mga sumusunod ang nagpapatunay na ang prostitusyon ay mapagsamantala?
- A. Nakapagbibigay aliw ito sa mga tao
- B. Nakatutulong ito sa mga nangangailangan
- C. Nakapagbibigay ligaya sa mga taong may gusto nito
- D. Ang taong bumubili ay sinasamantala ang kahinaan ng taong sangkot ditto
- Ang isyung pakikipagtalik nang hindi pa kasal ay isyung may kinalaman sa:
- A. Pagkasira ng relasyon ng nagmamahalan
- B. Pang-aabusong sekswal
- C. Paninirang puri
- D. Pre-marital sex
- Ang kadalasang binibiktima ng mga ito ay mga bata o kabataang may kahinaan ng kalooban. Alin sa mga sumusunod ang tinutukoy sa pangungusap?
- A. Matatanda
- B. Pedophiles
- C. Parasites
- D. Magnanakaw
- Ano ang sinasabing pinakamatandang propesyon o gawain?
- A. Prostitusyon
- B. Pag-aartista
- C. Pagtulong
- D. Politiko
Karagdagang Gawain
Gawain 8 Ipaliwanag
PANUTO: Ipaliwanag kung paano naaapektuhan ng mga sumusunod ang paggalang sa dignidad at sekswalidad ng tao. Gawin ito sa iyong sagutang papel.
Pornograpiya –
Pang-aabusong sekswal –
Prostitusyon –
Pre-marital sex –
Pamantayan sa pagbibigay ng iskor sa gawain 8:
| Maayos at makabuluhan ang pagpapaliwanag (5) | Maayos ang pagpapaliwanag (3) | Bahagyang maayos ang pagpapaliwanag (2) | Iskor | |
|---|---|---|---|---|
| 1 | ||||
| 2 | ||||
| 3 | ||||
| 4 |
Gawain 9 Epekto
PANUTO: Sumulat ng 5 narinig/natuklasang isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa dignidad at sekswalidad. Suriin kung ano ang magiging epekto ng isyu sa dignidad at sekswalidad. Gawin ito sa isang papel.
| Sitwasyon | Epekto |
|---|---|
Pamantayan sa pagbibigay ng iskor sa gawain 9:
| 15 | 12 | 10 | 7 |
|---|---|---|---|
| Lahat ng sitwasyon ay isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa sekswalidad at dignidad. Maayos na nasuri ang epekto ng sitwasyon sa sekswalidad at dignidad ng tao. | 2 sa sitwasyon ay hindi isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa sekswalidad at dignidad. Maayos na nasuri ang epekto ng sitwasyon sa sekswalidad at dignidad ng tao. | 3 sa sitwasyon ay hindi isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa sekswalidad at dignidad. Bahagyang nasuri ang epekto ng sitwasyon sa sekswalidad at dignidad ng tao. | Lahat ng sitwasyon ay isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa sekswalidad at dignidad. Hindi nasuri ang epekto ng sitwasyon sa sekswalidad at dignidad ng tao. |
Susi sa Pagwawasto
[transcriber’s note: this page is printed upside down; the content is reproduced upright, with the Pagyamanin Gawain 4 box and the Tuklasin Gawain 1 box in the order they appear when the page is turned upright]
| Subukin | Tayahin | Pagyamanin Gawain 3 |
|---|---|---|
| B 1. | C 1. | X 1. |
| A 2. | D 2. | Y 2. |
| C 3. | C 3. | X 3. |
| C 4. | D 4. | Y 4. |
| D 5. | C 5. | X 5. |
| C 6. | B 6. | Y 6. |
| A 7. | D 7. | X 7. |
| B 8. | D 8. | Y 8. |
| D 9. | D 9. | X 9. |
| D 10. | A 10. | X 10. |
| C 11. | B 11. | |
| D 12. | D 12. | |
| D 13. | A 13. | |
| C 14. | C 14. | |
| A 15. | C 15. |
Pagyamanin
Gawain 4
Pinilit ng in ana kunan ang anak ng malalaswang larawan upang ibenta. – Pornograpiya/Pang-aabusong sekswal
Pumayag ang isang dalaga na ibigay ang kanyang pagkababae sa nobyo. – Premarital sex
Ang paniniwalang ang pakipkipagtalik nang hindi pa kasal ay normal dahil kailangan ng katawan. – Premarital Sex
Pinanood ni Laila ang video na may malaswang tema. – Pornograpiya
Hinipoan siya ng hindi kilalang tao sa sasakyan. – Pang-aabusong Sekswal
Tuklasin
Gawain 1
Paghawak ng tatay sa meseselang parte ng katawan ng kanyang asawa sa harapan ng kanilang mga anak.
Paghipo ng kanilang kapitbahay sa nakababata nilang kapatid.
Mahilig ang kuya sa panonood ng malalaswang pelikula.
Pagbenta ng ina sa kanyang katawan upang makabayad ng utang.
Maagang pagbubuntis ng kanilang ate at hini alam ang ama ng kanyang pinagbubuntis.
Sanggunian
Aklat
K TO 12 Most Essential Learning Competencies with Corresponding CG Codes. 2020
Mula sa Internet
Fr. E. P. Hontiveros / S.j. Pananagutan: mula sa https://www.google.com/search?q=pananagutan&rlz
ABS-CBN News. Murder o Homicide. https://news.abs-cbn.com/life/07/27/17/murder-o-homicide-mga-krimen-sa-pagpatay-ng-tao-may-pinagkaiba-ba
Brian P. David. New Christian Bible Study. https://newchristianbiblestudy.org/bible/tagalog-1905/genesis/2/17
Catholic Apologies. Huwag Kang Papatay-Isang Pag-aaral sa Turo ng Simbahan. https://thesplendorofthechurch.com/2017/01/18/huwag-kang-papatayisang-pag-aaral-sa-turo-ng-simbahan-by-juan-catolico/
Culture of Death. Friday, February 26, 2021 https://opinion.inquirer.net/95444/a-culture-ofdeath#ixzz6naH9CNgC
Mas Ligtas sa Bahay na Kautusan sa Pagkontrol ng COVID 19. Long Beach Health Center. 2020 http://www.longbeach.gov/globalassets/health/media-library/documents/diseases-and-condition/information-on/novel-coronavirus/health-orders/safer-at-home-health-order_tagalog
Magandang Balita Biblia, Copyright © Philippine Bible Society 2012. https://www.biblegateway.com/passage/?search=Roma%2013&version=MBBTAG
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply