This is Araling Panlipunan (Philippine history and social studies) Grade 5, Quarter 4, Module 1: “Salik sa Pag-usbong ng Nasyonalismo (Monopolyo sa Tabako)” (factors in the rise of nationalism: the tobacco monopoly). It is a self-learning module (SLM) for home study, made by DepEd Region VIII under the Alternative Delivery Mode (first edition, 2020). It explains how Spain’s economic reforms and the tobacco monopoly affected Filipinos and helped awaken Filipino nationalism.
On this page 6 sections
What learners will learn
After finishing the activities, learners should be able to:
- Explain the factors that led to the rise of Filipino nationalism, such as economic reform and the creation of the tobacco monopoly
- Compare the good and bad effects of the economic reform and the tobacco monopoly
- Appreciate the importance of the economic reform and the tobacco monopoly
Lesson in this module
The module has one lesson, Aralin 1: Monopolyo ng Tabako (the tobacco monopoly). It opens with a short story about farmers on strike against an unfair landowner, Don Miguel. The story leads to the lesson’s main question: how did Filipinos respond to abuse and unfair rule during Spanish colonization, and why did it matter that they developed a national awareness?
Key ideas: the tobacco monopoly
A monopoly (monopolyo) is a system where only one party, here the Spanish government, controls a product. The module’s lesson (the Suriin part) explains:
- Basco’s economic plan. On May 6, 1782, Governor-General Jose Basco drew up economic policies meant to make the Philippine economy self-reliant. He focused on farming, commerce, and trade, and the Sociedad Economica de los Amigos del Pais was set up to carry out his program.
- Why the monopoly started. The tobacco monopoly was put in place as an extra source of income for Spain and for the Spanish government in the Philippines.
- Good at first. In the beginning, farmers were paid fairly for their harvest.
- Abuse later. Small farmers grew the tobacco, and collectors gathered the harvest as go-betweens of the Spaniards and the Filipinos. This arrangement opened the door to abuse of power.
- Uprisings. The module lists revolts against unfair taxes and abuses: one led by Magalat in Cagayan (1596), one led by Lagutao and Baladdon of Kalinga (1785), and one in Laoag (1788).
- The end. The tobacco monopoly was stopped in 1882, during the term of Governor Primo de Rivera.
Good and bad effects
The activities ask learners to sort the monopoly’s effects. Examples from the module:
| Good effects (kabutihang dulot) | Bad effects (kasamaang dulot) |
|---|---|
| Small farmers got the chance to plant and harvest tobacco | Spanish collectors abused their power |
| Farmers were paid fairly at the start | Filipino farmers were no longer paid properly |
| The Philippines led tobacco production in the East | Rebellions broke out |
| Income from the monopoly covered the colony’s needs without support from Spain | Officials were abusive when searching farmers’ homes for hidden tobacco |
| Large areas of land were developed for tobacco farms | Money went to officials’ pockets instead of the government |
The module’s key summary (Isaisip) puts it simply: the tobacco monopoly was set up to develop the country’s economy, but because of Spanish abuses, it also became a cause of many rebellions.
How to use this module
The module follows these parts in order:
- Alamin (learn): the objectives
- Subukin (pretest): a 10-item matching test on Basco, the monopoly, and the revolts
- Balikan (review): fill in the blanks about the previous lesson (Jihad, headhunting, the Moro Wars, Sultan Kudarat)
- Tuklasin (discover): the story about the striking farmers
- Suriin (study): the lesson on the tobacco monopoly
- Pagyamanin (practice): a Venn diagram of good and bad effects
- Isaisip (remember): a fill-in-the-blank summary
- Isagawa (apply): choosing situations that show fair economic practice
- Tayahin (assessment): a two-part test, including labeling statements MABUTI (good) or MASAMA (bad)
- Karagdagang Gawain (extra activity): marking statements that show abuse under the monopoly
- For learners: Write all answers on a separate sheet of paper and do not write on the module, so others can use it. Check your work with the answer key (Susi sa Pagwawasto) only after answering, and be honest.
- For parents: The pretest shows whether your child needs extra help. Contact the teacher if your child has trouble understanding the lesson.
- For teachers: The teacher’s notes ask you to let learners do the activities without interruption and on their own, while keeping the flow of work smooth.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this module for?
It is for Grade 5 Araling Panlipunan, Quarter 4 (Ikaapat na Markahan), Module 1.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the pretest, review, practice activities, assessment, and extra activity.
Who started the economic program behind the tobacco monopoly?
Governor-General Jose Basco drew up the economic policies on May 6, 1782, and the Sociedad Economica de los Amigos del Pais was set up to carry them out.
When did the tobacco monopoly end?
According to the module, it was stopped in 1882 during the term of Governor Primo de Rivera.
Why was the tobacco monopoly set up?
It was meant to give Spain and the Spanish government in the Philippines an additional source of income.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Araling Panlipunan – Ikaapat na Markahan – Modyul 1: Salik sa Pag-usbong ng Nasyonalismo (Monopolyo sa Tabako)
Araling Panlipunan
Ikaapat na Markahan – Modyul 1: Salik sa Pag-usbong ng Nasyonalismo (Monopolyo sa Tabako)
[illustration: students reading and studying under a tree, with a teacher, a student beside a globe, and a boy studying by lamp light]
Araling Panlipunan – Ikalimang Baitang Alternative Delivery Mode Ikaapat na Markahan – Modyul 1: Salik sa Pag-usbong ng Nasyonalismo (Monopolyo sa Tabako) Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa ano mang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayon pa man, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anumang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anumang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anumang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul
Manunulat: Loida Ladres-Castaños, Jocelyn A. Arnaiz, Doreen L. Moca, Rodel A. Escolano, Marlon D. Lopez
Editor: Jaime Leon T. Cardona, Hilda D. Olvina, Ruth T. Poblete
Tagasuri: Emmanuel A. Gerardo, Evangeline A. Gorduiz, Ma. Morena A. Bendulo
Tagaguhit: Leonila Rhea R. Tolibas
Tagalapat: Nadir M. Beringuel; Paulina Crescini
Tagapamahala: Ma. Gemma M. Ledesma, Bebiano I. Sentillas, Rosemarie M. Guino, Joel A. Zartiga, Joy B. Bihag, Liza L. Demeterio, Ryan R. Tiu, Eduardo E. Legantin, Nova P. Jorge, Emmanuel A. Gerardo, Pedro T. Escobarte Jr.
Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________
Department of Education – Region VIII
Office Address: Government Center, Cadahug, Palo, Leyte
Telefax: 053 – 832-2997
E-mail Address: region8@deped.gov.ph
5
Araling Panlipunan
Ikaapat na Markahan – Modyul 1: Salik sa Pag-usbong ng Nasyonalismo (Monopolyo sa Tabako)
Paunang Salita
Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum.
Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan.
Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito.
Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito.
Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
Alamin
Sa loob ng mahabang panahon na pamamalagi ng mga Espanyol sa Pilipinas, maraming panukala ang kanilang inilunsad. Mayroon para sa paggawa, agrikultura, relihiyon at maging pangangalakal.
Pagkaraang masunod ang lahat ng gawain ay inaasahang magagawa mo na ang sumusunod:
- Naipapaliwanang ang mga salik na nagbigay daan sa pag-usbong ng nasyonalismong Pilipino tulad ng reporma sa ekonomiya at pagtatag ng monopolyong tabako;
- Nakapaghahambing ng kabutihan at kasamaang dulot ng reporma sa ekonomiya at pagtatag ng monopolyong tabako; at
- Nabibigyang halaga ang reporma sa ekonomiya at pagtatag ng monopolyo sa tabako.
Subukin
Panuto: Hanapin sa Hanay B ang sagot sa tanong mula sa Hanay A at isulat ang titik ng tamang sagot sa sagutang papel.
| HANAY A | HANAY B |
|---|---|
| _____1.) Ano ang tawag sa programang pangkabuhayan na itinatag ni Gobernador-Heneral Jose Basco? | A.) Obras Pias |
| _____2.) Sino ang bumalangkas sa mga patakarang pangkabuhayan na nakatuon sa pagsasariling ekonomiya ng Pilipinas? | B.) Banco Español-Filipino |
| _____3.) Kailan itinatag ang patakarang pangkabuhayan na nakatuon sa pagsasariling ekonomiya ng Pilipinas? | C.) Gobernador-Heneral Jose Basco |
| _____4.) Ano ang kauna-unahang institusyon sa panalapi sa Pilipinas? | D.) Sociedad Economica de Los Amigos |
| _____5.) Ano ang naunang tawag sa Bank of the Philippine Islands? | E.) Mayo 6, 1782 |
| _____6.) Ano ang dahilan ng pagpapatupad sa monopolyo sa tabako sa Pilipinas? | F.) Magalat |
_____7.) Sino ang nagpatigil ang operasyon ng monopolyo sa tabako sa bansa. | G.) Pagkukunan ng karagdagang kita ng Espanya _____8.) Sino ang nanguna sa pag-aalsa noong 1596 sa Cagayan dahil sa hindi makatarungang pagbubuwis at pagmamalabis sa monopolyo sa tabako.? | H.) Lagutao at Baladdon _____9.) Sino ang Gobernador-Heneral na nagpabuwag sa monopolyo sa tabako sa Lungsod ng Laoag noong 1788? | I.) 1882 _____10.) Sino ang namuno sa pag-aalsang nangyari sa Kalinga noong 1785 laban sa monopolyo sa tabako? | J.) Gobernador Primo de Rivera
[transcriber’s note: table continued from the previous page]
| HANAY A | HANAY B |
|---|---|
| _____7.) Sino ang nagpatigil ang operasyon ng monopolyo sa tabako sa bansa. | G.) Pagkukunan ng karagdagang kita ng Espanya |
| _____8.) Sino ang nanguna sa pag-aalsa noong 1596 sa Cagayan dahil sa hindi makatarungang pagbubuwis at pagmamalabis sa monopolyo sa tabako.? | H.) Lagutao at Baladdon |
| _____9.) Sino ang Gobernador-Heneral na nagpabuwag sa monopolyo sa tabako sa Lungsod ng Laoag noong 1788? | I.) 1882 |
| _____10.) Sino ang namuno sa pag-aalsang nangyari sa Kalinga noong 1785 laban sa monopolyo sa tabako? | J.) Gobernador Primo de Rivera |
Aralin 1 Monopolyo ng Tabako
Mahalagang matutuhan mo ang tungkol sa reporma sa ekonomiya at ang pagkakatatag ng monopolyo sa tabako sa ating bansa sa panahon ng pananakop ng mga Espanyol.
Nais mo bang malaman ang halaga ng reporma sa ekonomiya at ng pagkatatag ng monopolyo sa tabako? Kung gayon, basahin at unawain mo ang kabuuan ng modyul na ito.
Balikan
Panuto: Punan ang patlang ng tamang salita na nasa loob ng kahon upang mabuo ang bawat pangungusap. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
Monopolyo sa tabako, Sultan Kudarat, Jihad, Pangangayaw o headhunting, Muslim, Moro War
1.) Ang ____________ ay ang tawag sa banal na digmaan ng mga Muslim.
2.) Ang ____________ ay ang tradisyon ng pakikidigma at pamumugot ng mga katutubong tinawag ng mga Espanyol na Igorot.
3.) Ipinakita ng mga Muslim ang kanilang pagtanggi sa kolonyanismong Espanyol sa anim na digmaang tinatawag na ____________.
4.) Si ____________ ang sultan sa Minadanao na unang naglunsad ng banal na digmaan laban sa mga Espanyol.
5.) Sa ikatlong pagkakataon, tinangkang sakupin ng mga Espanyol ang mga katutubong pangkat sa Cordillera bilang bahagi ng patakarang pang-ekonomiya ni Gobernador-Heneral Jose Basco na tinawag na ____________.
Mga Tala para sa Guro
Ang modyul na ito ay para sa ating mga mag-aaral na higit na nangangailangan ng tulong upang mas lalong maintindihan ang mga aralin sa panahong hindi sila nakadalo sa talakayan. Patnubay ng guro ay lubos na kailangan upang maihatid ang dunong na kinakailangan ng bawat mag-aaral upang maitawid ang pansariling kaunlaran at maging kapaki-pakinabang sa pamayanan.
Ang susunod na gawain ay taglay ang iba’t ibang kasanayan at bagong kaalaman upang matulungan ang ating mga mag-aaral na mapaunlad ang sarili at maipamalas ang pag-unawa at pagpapahalaga sa kultura at kasaysayan ng ating bansa.
Hayaan ang mag-aaral na gawin ang iba’t ibang kasanayan na walang pagkaantala. Ipagawa ang mga gawain nang malaya, subalit ang mabisang pagdaloy ay kailangan.
Tuklasin
[illustration: four students standing together, two speaking in speech bubbles]
[transcriber’s note: the speech bubbles are transcribed in reading order, left to right and top to bottom]
Alam nyo bang nagkagulo kahapon sa lupain ni Don Miguel?
Oo, marami ngang mga magsasaka ang nagwewelga laban sa kanya.
Ano kaya ang dahilan ng mga magsasaka bakit sila nagwewelga?
Balita ko, hindi raw makatarungan ang pamamalakad ni Don Miguel sa mga tauhan nito, hindi katulad ng kanyang yumaong asawa na si Doña Magna na mabait at may malasakit sa kanyang mga tauhan.
Ang pag-aalsa ay resulta sa isang mapang-abuso at hindi makatarungang pamamalakad. Paano kaya tumugon ang mga Pilipino sa mga pangyayari at pagbabago sa panahon ng kolonyalismo o pananakop ng mga Espanyol? Gaano kahalaga ang pagkamulat ng kamalayang pambansa ng mga Pilipino bunsod sa hamong kinaharap nila sa kamay ng mga mananakop? Ano ang naging epekto nito sa ating bansa?
Suriin
Monopolyo sa Tabako
Noong taong Mayo 6, 1782, si Gobernador-Heneral Jose Basco ay bumalangkas ng mga patakarang pangkabuhayan na nakatuon sa pagsasariling ekonomiya ng Pilipinas. Binigyang pansin niya ang pagpapaunlad ng pagsasaka, komersiyo, at pangangalakal bilang tugon ng pagpapaunlad kaya naitatag ang Sociedad Economica de Los Amigos del Pais para sa pagpapatupad ng kaniyang programang pangkabuhayan. Ang monopolyo sa tabako ay ipinatupad sa Pilipinas bilang pagkukunan ng karagdagang kita sa Espanya gayundin ng pamahalaang Espanyol sa Pilipinas.
Naging maganda ang layunin ng pamahalaan sa pagsisimula ng monopolyo sa tabako sa Pilipinas. Nabigyan ng karampatang kabayaran ang mga magsasaka sa kanilang ani, ngunit nang lumaon, naging pahirap na ito sa mga Pilipino. Nagdulot ito ng pang-aabuso ng mga Espanyol kaya ginawang bahagi ng programang ekonomiko ang produksiyon ng tabako sa pamumuno ni Gobernador-Heneral Jose Basco upang pagaanin ang sitwasyon ng monopolyo. Binigyang pagkakataon ang mga maliliit na mga magsasaka na siyang magtatanim ng tabako at ang maaani ay kokolektahin ng mga kolektor na nagsisilbing tagapamagitan sa mga transaksiyon sa pagitan ng mga Espanyol at Pilipino. Subalit, ito ang naging daan upang abusuhin ang kapangyarihan ng mga Espanyol. Sumiklab ang mga pag-aalsa noong 1596 na pinangunahan ni Magalat sa Cagayan, 1785 sa pamumuno nila Lagutao at Baladdon ng Kalinga at sa Laoag noong 1788 laban sa hindi makatarungang pagbubuwis at pagmamalabis sa monopolyo sa tabako. Taong 1882 tuluyang ipinatigil ang operasyon ng monopolyo sa tabako sa panunugkulan ni Gobernador Primo de Rivera.
Pagyamanin
Panuto: Gamit ang Venn Diagram, isa-isahin ang mga kabutihan at kasamaang naidulot ng monopolyo ng tabako sa ating bansa. Piliin ang mga sagot sa loob ng kahon na nasa ibaba. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.
- Umabuso ang mga kolektor na Espanyol sa kanilang kapangyarihan.
- Nanguna ang Pilipinas sa pag-aani ng tabako sa buong Silangan.
- Binigyan ng pagkakataon ang mga maliliit na mga magsasaka na siyang magtatanim ng tabako at ang mag-aani nito.
- Hindi na nababayaran ng tama ang mga magsasakang Pilipino.
- Umusbong ang rebelyon.
- Nabigyan ng karampatang kabayaran ang mga magsasaka sa kanilang ani.
[chart: Venn diagram; Pagyamanin]
Left circle: Kabutihang dulot Right circle: Kasamaang dulot Overlap: Monopolyo ng Tabako
Isaisip
Ang sistema ng _____ ay itinatag upang paunlarin ang _____ ng bansa, subalit dahil sa pang-aabuso ng mga _____, ito rin ang naging dahilan ng pag-usbong ng iba’t ibang uri ng rebelyon.
Isagawa
Alin sa mga sumusunod na sitwasyon ang nagpapakita ng pagpapahalaga sa reporma sa ekonomiya at pagkatatag ng monopolyo sa tabako. Isulat ang tamang bilang ng tamang sagot sa sagutang papel.
- Pagbabayad ng mga Pilipino ng tamang buwis
- Pagbibigay ng tamang kabayaran sa serbisyo ng mga Pilipino
- Pangongolekta ng mga Pilipino ng kabayaran ng sobra-sobra
- Pagbibigay ng tamang sahod sa mga manggagawang Pilipino
- Pandaraya ng mga Espanyol sa mga Pilipino
Tayahin
A.) Panuto: Isulat ang tamang bilang ng pangungusap na nagpapakita ng pagpahalaga sa reaksiyon ng mga katutubong Pilipino sa kolonyalismo ng bansa. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
- Magkaroon ng pagkakaisa.
- Mahinto ang ginawang pang-aabuso ng mga pinunong Espanyol.
- Matigil ang pangangamkam ng mga lupain ng mga pinunong Espanyol.
- Magpatuloy na alipin at sunod-sunoran ng mga Espanyol.
- Pagsunod sa labis na pagbabayad ng buwis.
B.) Panuto: Isulat ang MABUTI kung ang pahayag ay nagpapakita ng kabutihang naidulot ng monopolyo sa tabako sa ating bansa at MASAMA kung ito ay hindi. Isulat ang sagot sa sagutang papel.
_____1.) Marami sa mga opisyal ng pamahalaan ang naging mapagsamantala.
_____2.) Natustusan na ng kinikita sa monopolyo ng tabako ang pangangailangan ng kolonya at hindi na kailangan pang humingi ng suporta mula sa Espanya.
_____3.) Malaking lupain din ang nalinang upang gawing taniman ng tabako.
_____4.) Naging mapang-abuso ang ilang mga opisyal sa tuwing maghahalungkat sa mga bahay ng magsasaka na pinaghihinalaang nagtatago ng tabako.
_____5.) Nanguna ang Pilipinas sa pag-aani ng tabako sa buong Silangan.
Karagdagang Gawain
Panuto: Piliin ang mga pahayag na nagpapakita ng pag-aabuso sa pagtatag ng monopolyo sa tabako. Iguhit ang emoticon na ito [illustration: broken-heart emoticon] bilang tanda. Isulat ito sa sagutang papel.
________ 1.) Hindi binibigyan ng tamang sahod ang mga manggagawang Pilipino.
________ 2.) Nagkaroon ng trabaho ang libu-libong mamamayan.
________ 3.) Inabuso ng mga pinunong namahala rito ang kanilang tungkulin.
________ 4.) Ang mga magsasakang nasisiraan ng pananim ay hindi lamang pinagmulta kundi binuwisan ang lupa.
________ 5.) Sa halip na mapunta sa pamahalaan ang salapi, napunta ito sa bulsa ng mga opisyal.
Susi sa Pagwawasto
[transcriber’s note: this page is printed upside down; the answer key is laid out as two stacked tables, transcribed upright below]
Table 1
| Subukin | Balikan | Pagyamanin |
|---|---|---|
| 1) D | 1) Jihad | Kabutihang dulot – Binigyang pagkakataon ang mga maliliit na mga magsasaka na siyang magtatanim ng tabako at ang mag-aani nito. Kasamaang dulot – Hindi na nababayaran ng tama ang mga magsasakang Pilipino. – Umabuso ang mga kolektor na Espanyol sa kanilang kapangyarihan. |
| 2) C | 2) Pangangayw o headhunting | |
| 3) E | 3) Moro War | |
| 4) A | 4) Sultan Kudarat | |
| 5) B | 5) Monopolyo ng tabako | |
| 6) G | ||
| 7) I | ||
| 8) F | ||
| 9) J | ||
| 10) H |
Table 2
| Isaisip | Isagawa | Tayahin | Karagdagang Gawain |
|---|---|---|---|
| Monopolyo sa Tabako Ekonomiya Espanyol | 1 2 4 | A. 1 2 3 B. 1) Masama 2) Mabuti 3) Mabuti 4) Masama 5) Mabuti | 1.) [illustration: red heart emoticon] 2.) 3.) [illustration: red heart emoticon] 4.) [illustration: red heart emoticon] 5.) [illustration: red heart emoticon] |
Sanggunian
DepEd-RO8, TG Araling Panlipunan, 2016
Gabuat, Maria Annalyn P., Mercado, Michael M., and Jose, Mary Dorothy dL., Pilipinas Bilang Isang Bansa, Vibal Group, 2016
Guerra, Restituta San Pedro, Ed.D., Ang Bayan Kong Mahal, Abiva Publishing House, Inc., 1999
Palu-ay, Alvenia P., Makabayang Kasaysayang Pilipino, LG&M, 2006
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply