This is the Quarter 1, Week 4 self-learning module (Alternative Delivery Mode) for Filipino sa Piling Larang Teknikal-Bokasyunal, a Senior High School subject in the Technical-Vocational-Livelihood (TVL) track. It has one lesson, Aralin 4 “Sulating Teknikal-Bokasyunal: Ang Manwal” (technical-vocational writing: the manual). After working through it, learners can explain what a manual is, name its parts and types, and describe what makes a manual well written.
The module was written by Leo L. Cantillang, EdD, and published as the first edition (2020) by SDO Caloocan City, DepEd National Capital Region. Like the document, the lesson is in Filipino.
On this page 9 sections
What learners will learn
The module’s main competency is to carry out initial research on the meaning, nature, and features of the different forms of technical-vocational writing, here the manual (CS_FTV11/12EP-0d-f-42). By the end, learners should be able to:
- Write their own sentences using technical words found in a manual
- Recognize the background of manual writing
- Do short research on manuals used in a specific line of work
- Arrange the contents of a manual in the correct order
- Draw symbols or illustrations that help readers understand a manual quickly
What a manual is and why it matters
The lesson starts with a familiar situation: you buy or receive a new gadget and don’t know how to put it together or use it. What do you look for? A manual.
The module explains that a manual gives readers information about a product or an organization. It also explains processes and other details step by step, so it answers the buyer’s or user’s questions. A good manual is:
- Clear and well organized, with a structure you can see in the table of contents
- Written in formal language (pormal), with technical words used where the work needs them
- Supported by illustrations such as pictures and charts that make the content easier to understand
- Simple, short, and precise, so readers don’t get confused
Parts of a manual (Bahagi ng isang Manwal)
| Part | What it contains |
|---|---|
| Pamagat (title) | Gives the main idea of what the manual is about |
| Talaan ng nilalaman (table of contents) | Lists the topics in the manual and the page where each one is found |
| Pambungad (introduction) | A foreword or message about the manual, from the author or someone from the company that owns it |
| Nilalaman (content) | The body of the manual: the actual guides, procedures, and rules |
| Apendise (appendix) | Extra information such as contact details and notes |
Types of manuals (Mga Uri ng Manwal)
- User manual, also called an instruction manual, user guide, or owner’s manual. It comes with products you buy or assemble before use, such as home appliances, gadgets, and other electronic equipment. The module mentions a user guide for the Oppo A9 phone as an example.
- Employees’ manual or handbook. It sets out a company’s practices, rules, and important processes so employees know what they should and should not do at work.
Traits of a good manual
- Its purpose is clear, using who, what, when, where, why, and how.
- Its information comes from experts.
- The information is arranged systematically.
- Design and illustrations are used well.
- It follows a well-laid-out outline.
Activities in the module
- Subukin (pretest): 15 multiple-choice questions on manuals.
- Balikan (review): five true-or-false items on technical-vocational writing from earlier lessons.
- Tuklasin: learners interpret four pictures and form one overall idea, which leads to the meaning of a manual.
- Pagyamanin:
- Gawain 1: use technical words from manuals in sentences: i-tap, device, i-swipe, i-rotate, and i-crop. Meanings are given.
- Gawain 2: a short research task. Learners pick a TVL job (for example automotive servicing, barbering, bread and pastry production, catering, driving, hilot or wellness massage, tailoring, technical drafting, or visual graphics design) and list at least five traits of the manuals used in it, with sources. It is scored with a three-point rubric.
- Gawain 3: reflection questions about the research.
- Isaisip: ten fill-in-the-blank sentences that sum up the lesson.
- Isagawa: write the step-by-step process for assembling a table from a picture of its parts, then answer two guide questions.
- Tayahin (posttest): 15 multiple-choice questions.
- Karagdagang Gawain: draw three symbols or illustrations that would help readers understand a manual, and write what each one means.
How to use this module
The module asks learners to follow these steps:
- Answer the Subukin pretest first.
- Work through the parts in order, and finish each activity before moving to the next.
- Write your answers on a separate sheet of paper, not on the module.
- Read every set of directions carefully.
- Check your own work honestly, using the Susi sa Pagwawasto (answer key) at the end.
- Return the module to your teacher or facilitator when you are done.
For learners: If you get all 15 pretest items right, the module says you may skip this module. For Gawain 2, you may use internet sources, but list them in a bibliography.
For parents: The module encourages learners to ask parents, older siblings, or other older family members for help when an activity is hard.
For teachers: The module asks the facilitator to explain how to use it, monitor and record learners’ progress, and encourage them as they work. The answer key covers the Subukin, Balikan, Tuklasin, Isaisip, and Tayahin. The research, reflection, Isagawa, and drawing tasks have no fixed answers.
Frequently asked questions
What grade and quarter is this Ang Manwal module for?
It is a Senior High School module for Filipino sa Piling Larang Teknikal-Bokasyunal, Quarter 1, Week 4. The competency code CS_FTV11/12EP-0d-f-42 marks it for Grades 11 and 12.
What are the parts of a manual according to the module?
The module lists five parts: pamagat (title), talaan ng nilalaman (table of contents), pambungad (introduction), nilalaman (content), and apendise (appendix).
What types of manuals does the lesson discuss?
It covers the user manual (also called an instruction manual, user guide, or owner’s manual), which comes with products like appliances and gadgets. It also covers the employees’ manual or handbook, which sets out a company’s rules and processes.
Does the module have an answer key?
Yes. The Susi sa Pagwawasto at the end gives answers for the Subukin pretest, Balikan, Tuklasin, Isaisip, and Tayahin posttest. The research and drawing tasks have no fixed answers.
What kind of language should a manual use?
The module says a manual should use formal language (pormal). It may include technical words needed for a particular line of work, and it should stay simple, short, and precise to avoid confusing readers.
Full text of the module
The text below is a transcription of the PDF above, as printed.
Filipino sa Piling Larang Teknikal-Bokasyunal
Senior High School
[illustration: colorful flat graphic of a book with gear and wrench, a handshake, a peso-marked document, a magnifying glass over a green open book, orange forms, a pen, and two hands typing on a keyboard]
Filipino sa Piling Larang- Teknikal-Bokasyunal Alternative Delivery Mode Unang Markahan – Ikaapat na Linggo: Sulating Teknikal-Bokasyunal: Ang Manwal Unang Edisyon, 2020
Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.
Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito.
Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran.
Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio
Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul Filipino sa Piling Larang: Teknikal Bokasyunal
Manunulat: Leo L. Cantillang, EdD Editor: Tommy R. Rico Tagasuri: Sheila C. Molina, Allan G. Salom, Amaflor Alde Tagaguhit: Ferdinand B. Jara Tagalapat: Jovanny L. Cornelia Tagapamahala: Wilfredo E. Cabral, Jennifer Vivas, Dennis M. Mendoza, Micah S. Pacheco, Jocelyn M. Aliñab, Tommy R. Rico
Inilimbag sa Pilipinas ng SDO- Caloocan City Department of Education – National Capital Region (DepEd NCR)
Office Address: Misamis St., Bago Bantay, Quezon City, Philippines Telefax: (632) 8929-0153 E-mail Address: depedncr@deped.gov.ph
Filipino sa Piling Larang Teknikal- Bokasyunal
Unang Markahan – Ikaapat na Linggo
Sulating Teknikal- Bokasyunal: Ang Manwal
Ang kagamitang pampagtuturo na ito ay kolaboratibong binuo at sinuri ng mga lupon ng mga edukador sa pampublikong paaralan. Hinihikayat na ang mga guro mag-aaral, at mga magulang na magbigay ng puna at rekomendasyon sa Kagawaran ng Edukasyon sa action@deped.gov.ph.
Lubos po naming pahahalagahan ang inyong puna at rekmendasyon.
Paunang Salita
Para sa tagapagdaloy:
Malugod na pagtanggap sa asignaturang Filipino sa Piling Larang: Teknikal-Bokasyunal- SHS ng Alternative Delivery Mode (ADM) Modyul ukol sa araling Sulating Teknikal- Bokasyunal: Ang Manwal!
Ang modyul na ito ay pinagtulungang dinisenyo, nilinang at sinuri ng mga edukador mula sa pambulikong institusyon upang gabayan ka, ang gurong tagapagdaloy upang matulungang makamit ng mag-aaral ang pamantayang itinakda ng Kurikulum ng K to12 habang kanilang pinanagumpayan ang pansarili, panlipunan at pang-ekonomikong hamon sa pag-aaral.
Ang tulong-aral na ito ay umaasang makauugnay ang mag-aaral sa mapatnubay at malayang pagkatuto na mga gawain ayon sa kanilang kakayahan, bilis at oras. Naglalayon din itong matulungan ang mag-aaral upang makamit ang mga kasanayang pan-21 siglo habang isinasaalang-alang ang kanilang mga pangangailangan at kalagayan.
Bilang karagdagan sa materyal ng pangunahing teksto, makikita ninyo ang kahong ito sa pinakakatawan ng modyul:
Mga Tala para sa Guro Ito’y naglalaman ng mga paalala, panulong o estratehiyang magagamit sa paggabay sa mag-aaral.
Bilang tagapagdaloy, inaasahang bibigyan mo ng paunang kaalaman ang mag-aaral kung paano gamitin ang modyul na ito. Kinakailangan ding subaybayan at itala ang pag-unlad nila habang hinahayaan silang pamahalaan ang kanilang sariling pagkatuto. Bukod dito, inaasahan mula sa iyo na higit pang hikayatin at gabayan ang mag-aaral habang isinasagawa ang mga gawaing nakapaloob sa modyul.
Para sa mag-aaral:
Malugod na pagtanggap sa asignaturang Filipino sa Piling Larang: Teknikal-Bokasyunal- SHS ng Alternative Delivery Mode (ADM) Modyul ukol sa araling Sulating Teknikal- Bokasyunal: Ang Manwal!
Ang kamay ay madalas gamiting simbolo ng kakayahan, aksyon at layunin. Sa pamamagitan ng ating mga kamay tayo ay maaaring matuto, lumikha, at magsakatuparan ng gawain. Ang kamay sa tulong-aral na ito ay sumisimbolo na ikaw, bilang isang mag-aaral, ay may angking kakayahang matutuhan ang mga kaugnay na kompetensi at kasanayan. Ang iyong pang-akademikong tagumpay ay nakasalalay sa iyong sarili o sa iyong mga kamay.
Ang modyul na ito ay ginawa bilang tugon sa iyong pangangailangan. Layunin nitong matulungan ka sa iyong pag-aaral habang wala ka sa loob ng silid-aralan. Hangad din nitong madulutan ka ng mga makabuluhang oportunidad sa pagkatuto.
Ang modyul na ito ay may mga bahagi at icon na dapat mong maunawaan.
[illustration: icon of a hand touching a circle] Alamin – Sa bahaging ito, malalaman mo ang mga dapat mong matutuhan sa modyul.
[illustration: icon of a hand holding a pencil] Subukin – Sa pagsusulit na ito, makikita natin kung ano na ang kaalaman mo sa aralin ng modyul. Kung nakuha mo ang lahat ng tamang sagot (100%), maaari mong laktawan ang bahaging ito ng modyul.
[illustration: icon of two hands] Balikan – Ito ay maikling pagsasanay o balik-aral upang matulungan kang maiugnay ang kasalukuyang aralin sa naunang leksyon.
[illustration: icon of hands holding a plant] Tuklasin – Sa bahaging ito, ang bagong aralin ay ipakikilala sa iyo sa maraming paraan tulad ng isang kuwento, awitin, tula, pambukas na suliranin, gawain o isang sitwasyon.
[illustration: icon of a magnifying glass] Suriin – Sa seksyong ito, bibigyan ka ng maikling pagtalakay sa aralin. Layunin nitong matulungan kang maunawaan ang bagong konsepto at mga kasanayan.
[illustration: icon of hands stacking blocks] Pagyamanin – Binubuo ito ng mga gawaing para sa malayang pagsasanay upang mapagtibay ang iyong pang-unawa at mga kasanayan sa paksa. Maaari mong iwasto ang mga sagot mo sa pagsasanay gamit ang susi sa pagwawasto sa huling bahagi ng modyul.
[illustration: icon of a light bulb in hands] Isaisip – Naglalaman ito ng mga katanungan o pupunan ang patlang ng pangungusap o talata upang maproseso kung anong natutuhan mo mula sa aralin.
[illustration: icon of a hand holding a tool] Isagawa – Ito ay naglalaman ng gawaing makatutulong sa iyo upang maisalin ang bagong kaalaman o kasanayan sa tunay na sitwasyon o realidad ng buhay.
[illustration: icon of a hand holding a pen] Tayahin – Ito ay gawain na naglalayong matasa o masukat ang antas ng pagkatuto sa pagkamit ng natutuhang kompetensi.
[illustration: icon of gears in hands] Karagdagang Gawain – Sa bahaging ito, may ibibigay sa iyong panibagong gawain upang pagyamanin ang iyong kaalaman o kasanayan sa natutuhang aralin.
[illustration: icon of a key in hands] Susi sa Pagwawasto – Naglalaman ito ng mga tamang sagot sa lahat ng mga gawain sa modyul.
Sa katapusan ng modyul na ito, makikita mo rin ang:
Sanggunian – Ito ang talaan ng lahat ng pinagkuhanan sa paglikha o paglinang ng modyul na ito.
Ang sumusunod ay mahahalagang paalala sa paggamit ng modyul na ito:
- Gamitin ang modyul nang may pag-iingat. Huwag lalagyan ng anumang marka o sulat ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay.
- Huwag kalimutang sagutin ang Subukin bago lumipat sa iba pang gawaing napapaloob sa modyul.
- Basahing mabuti ang mga panuto bago gawin ang bawat pagsasanay.
- Obserbahan ang katapatan at integridad sa pagsasagawa ng mga gawain at sa pagwawasto ng mga kasagutan.
- Tapusin ang kasalukuyang gawain bago pumunta sa iba pang pagsasanay.
- Pakibalik ang modyul na ito sa iyong guro o tagapagdaloy kung tapos nang sagutin lahat ng pagsasanay.
Kung sakaling ikaw ay mahirapang sagutin ang mga gawain sa modyul na ito, huwag mag-aalinlangang konsultahin ang inyong guro o tagapagdaloy. Maaari ka rin humingi ng tulong sa iyong mga magulang, sa nakatatanda mong kapatid o sino man sa iyong mga kasama sa bahay na mas nakatatanda sa iyo. Laging itanim sa iyong isipang hindi ka nag-iisa.
Umaasa kami, sa pamamagitan ng modyul na ito, makararanas ka ng makahulugang pagkatuto at makakakuha ka ng malalim na pang-unawa sa kaugnay na mga kompetensi. Kaya mo ito!
Alamin
[illustration: icon of a hand touching a circle]
Ang modyul na ito ay dinisenyo at sinulat na makakatulong sa lubos na pagkatuto. Makakatulong ito upang mabatid ang kaligirang kaalaman sa teknikal na mga sulatin. Ang saklaw ng modyul na ito ay angkop sa iba’t ibang pamamaraang pampagkatuto. Ang mga aralin ay nilapatan ng angkop na talasalitaan na magagamit sa pag-unawa sa nilalaman ng bawat teksto. Ang mga aralin ay nakadisenyo batay sa sistematikong balangkas ng kurso.
Ang modyul ay may isang aralin:
- Aralin 4- Sulating Teknikal-Bokasyunal: Ang Manwal
Pagkatapos ng modyul, inaasahan ang bawat mag-aaral na:
Nakapagsasagawa ng panimulang pananaliksik kaugnay ng kahulugan, kalikasan at katangian ng iba’t ibang anyo ng sulating teknikal-bokasyunal- Ang Manwal (CS_FTV11/12EP-0d-f-42)
- Nakabubuo ng sariling pangungusap gamit ang mga salitang teknikal na makikita sa loob ng isang manwal
- Nakikilala ang kaligiran sa pagsulat ng isang manwal
- Nakapagsasagawa ng isang pananaliksik hinggil sa mga manwal na ginagamit sa isang espesipikong gawain.
- Naisasaayos batay sa pagkakasunod-sunod ang nilalaman ng isang manwal
- Nakaguguhit ng mga kinakailangang simbolo o ilustrasyon na higit na makakatulong sa mabilis na pag-unawa sa nilalaman ng manwal
Subukin
[illustration: icon of a hand holding a pencil]
Basahin ang sumusunod na tanong at ilagay ang tamang sagot sa nakalaang patlang.
_____1. Alin sa sumusunod ang naglalahad ng tamang paggamit ng instruction manual o owner’s manual? a. Ito ay mga gamit sa bahay tulad ng mga appliances, kasangkapan, mga gadget at iba pang elektronikong equipment na nangangailangan ng paggabay b. Ito ay mga gamit sa komunidad tulad ng mga kagamitang imprastraktura sa mga gusali. c. Ito ay mga gamit sa loob ng laboratoryo tulad ng gawaang pangmedisina na di nakikita sa publiko. d. Ito ay mga gamit pampribado tulad ng mga kagamitang teknikal sa ginagamit lamang sa negosyo.
_____2. Makikita sa bahaging ito ang mga kalakip na impormasyon hinggil sa manwal gaya ng impormasyon sa paraan ng paggamit at iba pang tala. a. Apendise b. Pambungad c. Pamagat d. Nilalaman
_____3. Mababasa sa bahaging ito ang mga pamamaraan at gabay sa paggamit ng manwal. a. Talaan ng Nilalaman b. Pamagat c. Apendise d. Nilalaman
_____4. Bakit kinakailangan na magkaroon ng isang employees’ manual o handbook? Kailangan ito upang a. makapaglahad ng mga kalakaran, alituntunin at iba pang prosesong mahalaga sa kompanya b. makapaglahad ng mga gawaing tutugma sa kakayahan ng isang empleyado. c. maipakita ang kabuuang balangkas ng isang organisasyon at ang tunguhin nito. d. makalikha ng mga batas na dapat sundin sa loob ng isang organisasyon
_____5. Nakatala sa bahaging ito ang sistematikong pagkakahati-hati ng mga paksa sa inaasahang nilalaman ng manwal at angkop na pahina kung saan ito matatagpuan. a. Pamagat b. Apendise c. Talaan ng Nilalaman d. Pambungad
[transcriber’s note: this page continues the quiz from the earlier pages; no heading is printed on it]
_____6. Isang uri ng babasahing naglalahad ng iba’t ibang impormasyon sa paraan ng paggamit gayundin ang proseso at iba pang detalye.
- A. Manwal
- B. Liham-Pangnegosyo
- C. Pormal na Pormularyo
- D. Handbook
_____7. Pagbibigay ideya sa mambabasa sa panimulang pagsipat o pagtingin sa nilalaman ng isang manwal.
- A. Pamagat
- B. Handbook
- C. Talaan ng nilalaman
- D. Apendise
_____8. Sa pagsulat ng manwal, alin sa sumusunod ang tamang pagkakasunod-sunod batay sa maayos na pagkakalathala nito
- Baguhin ang manwal kung ito ay may mga mali o nakalilitong instruksyon.
- Gumawa ng isang script o balangkas.
- Magpasya sa naaangkop na disenyo para sa manwal.
- Tukuyin ang layunin ng manwal sa pamamagitan ng paggamit ng sino, ano, kailan, saan, bakit, at paano.
- A. 4,3,2,1
- B. 1,2,3,4
- C. 1,4,3.2
- D. 2,1,3,4
_____9. Makikita sa huling bahagi ng manwal na naglalaman ng iba pang impormasyon.
- A. Bibliograpiya
- B. Apendise
- C. Handbook
- D. Talaan ng Nilalaman
_____10. Uri ng wika na gagamitin sa pagbuo ng isang maayos na manwal
- A. Impormal
- B. Pormal
- C. Kolokyal
- D. Balbal
_____11. Sa paglalarawan sa nilalaman ng isang mahusay na manwal ito ay naglalaman ng sistematikong ______________.
- A. Alituntunin
- B. Tuwirang Pahayag
- C. Deskripsyon
- D. Limitadong impormasyon
_____12. Alin sa sumusunod na pahayag ang nagpapakita ng pangunahing tungkulin ng isang maayos na manwal?
- A. Sa pagsulat ng manwal, mahalagang panatilihin ang pagiging payak sa kung para kanino ang manwal.
- B. Sa pagsulat ng manwal, kinakailangang nakaayos ang mga salitang teknikal batay sa maayos na pagpapakahulugan.
- C. Ang isang manwal ay binubuo ng isang tuwirang instruksyon na naglalaman ng mga kinakailangang gawin ng isang mambabasa.
- D. Ang isang manwal ay may maayos na paglalatag ng mga panuto na naglalaman ng higit sa sampung (10) impormasyon.
_____13. Bakit kinakailangang panatilihin ang pagiging payak sa pagkakabuo ng isang manwal? Kailangan ito upang
- A. maiwasan ang kalituhan sa mambabasa.
- B. mabilis na mabasa at maisagawa ang kinakailangang instruksyon.
- C. mabigyang lagom ang pag-unawa sa dapat at hindi dapat gawin sa isinasaad ng manwal.
- D. maipabatid ang kaisipang nais gawin ng mambabasa.
_____14. Ano ang tungkulin ng pangunahing paksang tinatalakay sa loob ng manwal? Tungkulin nitong mabigyan ng
- A. halaga ang nilalaman ng manwal
- B. pangunahing persepsyon ang mambabasa
- C. angkop na instruksyon ang panimula ng manwal
- D. sapat na kahalagahan ang paggamit ng manwal
_____15. Ang pamagat ng isang manwal ay kalimitang binubuo ng ______.
- A. Paglilinaw tungkol saan at nilalaman nito.
- B. Pagpapabatid kung ano ang kaukulang gamit.
- C. Pagpapakilala sa nais na rekomendasyon.
- D. Paglilinaw tungkol sa mga gagawin ng isang bagay.
Aralin 4 Teknikal Bokasyunal: Ang Manwal
Ang pag-aaral ng sulating teknikal ay malaking kapakinabangan upang mabatid ang mga gawaing pagsulat sa ilalim ng teknikal-bokasyunal. Isipin mo na sa araw-araw mong pagbili ng mga bagay na pansarili man o sa loob ng bahay ay napapatanong ka sa iyong sarili kung paano mo sisimulang gamitin ang mga ito. Sa makabagong lagay ng teknolohiya ay inuuna mo laging alamin kung ano-ano ang mga pamamaraan sa tamang paggamit ng isang bagay. Subalit kung ikaw ay nakabili o nakatanggap ng isang bagong gadget o bagay at hindi mo pa alam kung paano buuin o gamitin, ano ang iyong hahanapin upang magawa ito?
Balikan
Isulat ang salitang T kung tama ang isinasaad ng sumusunod na pahayag sa ibaba at M naman kung Mali. Isulat ang inyong sagot sa nakalaang patlang sa bawat bilang.
______1. Ang teknikal-bokasyunal na pagsulat ay napakahalaga sa paraan ng pagsulat at komunikasyon para sa propesyunal na pagsulat tulad ng ulat panglaboratoryo, mga proyekto, mga panuto, at mga dayagram.
______2. Sa kaligiran ng teknikal-bokasyunal na sulatin ay gumagamit ito ng mga kompleks na teknik na pagsulat tulad ng deskripsyong mekanismo, deskripsyon proseso, klasipikasyon, sanhi at bunga, paghahambing at pagkokontrast, analohiya at interpretasyon.
______3. Isa sa layunin ng sulating teknikal-bokasyunal ay mangatwiran.
______4. Ang sulating Interpersonal o Inter-institusyunal ay tumutukoy sa mga sulating ibinibigay sa isang indibidwal na organisasyon o institusyon upang ipabatid ang mga hangarin, impormasyon o datos na makatutulong sa pagtamo ng layunin ng nagpapadala.
______5. Ang Sulating Pabatid-Publiko at Sulating Promosyonal ay tumutukoy sa mga sulating naglalayong magpabatid ng impormasyon sa publiko at sa mga layuning itanyag ang isang produkto, serbisyo, o kaganapan.
Tuklasin
Bigyang ng pansariling pagpapakahulugan ang sumusunod na larawan at bumuo ng kabuuang konsepto hinggil dito. Isulat ang iyong sagot sa nakalaang ilustrasyon sa ibaba.
[illustration: framed square showing gears and an open book] (A)
[illustration: wooden bridge over water with a triangular road sign reading “BRIDGE CONSTRUCTION”[?]] (B)
[illustration: open book with a check mark over its left page] (C)
[illustration: three empty circles connected by arrows] (D)
| Mga Larawan | Pagpapakahulugan | Kabuuang Konsepto |
|---|---|---|
| A | ||
| B | ||
| C | ||
| D |
[transcriber’s note: the “Kabuuang Konsepto” cell is merged across rows A to D in the original and is shown in the first row only]
Suriin
Kaligiran ng Sulating Teknikal-Bokasyunal: Manwal
Isa sa katangiang taglay ng isang manwal ay ang pagpapabatid nito sa mambabasa ng iba’t ibang impormasyon hinggil sa isang produkto o samahan gayundin sa pamamaraang sistematiko ng isang proseso, balangkas, at iba pang detalyeng makakatugon sa mga katanungan ng mamimili.
Malinaw at maayos ang nilalaman ng isang manwal dahil layunin nitong maipaliwanag ang mga impormasyon tungkol sa isang bagay. Maayos na istruktura ang mga nilalaman ng isang manwal na mababatid sa talaan ng nilalaman at ang wikang ginagamit sa paglalahad ay pormal. Malaking kapakinabangan ang mga ilustrasyon katulad ng larawan at tsart upang mas madaling maintindihan ng mambabasa ang nais nitong ipabatid sa kabuuan ng manwal. Kaugnay nito ang paggamit ng mga teknikal na salita ay kinakailangang maayos na nakabalangkas batay sa hinihinging pangangailangan.
Bahagi ng isang Manwal.
- Pamagat– nagbibigay ng pangunahing ideya kung ano ang nilalaman ng manwal.
- Talaan ng nilalaman– nakasaad dito ang pagkakahati-hati ng mga paksa sa loob ng manwal at ang pahina kung saan ito nakatala.
- Pambungad– naglalaman ng paunang salita tungkol sa manwal gayundin ng mensahe o pagpapaliwanag tungkol sa nilalaman nito mula sa may-akda o sa isang taong may kaugnayan sa kompanyang nagmamay-ari ng manwal.
- Nilalaman– tumatalakay sa katawan ng manwal, sa mismong pagpapaliwanang ng mga gabay, pamamaraan at/o alituntunin.
- Apendise– matatagpuan dito ang mga kalakip na impormasyon hinggil sa manwal katulad ng mga impormasyon sa pagkontak, mga tala, atbp.
Mga Uri ng Manwal:
a. User Manual na kilala rin bilang Instruction Manual, User Guide o Owner’s Manual ay isang manwal sa paggamit na kalimitang kalakip ng iba’t ibang produktong binibili o binubuo bago gamitin. Ilang halimbawa ng mga produktong ito ay mga gamit sa bahay tulad ng mga kasangkapan o appliances, mga gadget at iba pang elektronikong equipment na nangangailangan ng paggabay para sa mga gagamit ng mga iyon.
Maaaring tingnan ang halimbawa sa bibliyograpiya ng reader tungkol sa Gabay sa Paggamit ng Oppo A9 para sa isang halimbawa ng user manual.
b. Employees’ Manual o Handbook o ang mga itinakda para sa mga empleyado ng isang kompanya upang makapaglahad ng mga kalakaran, alituntunin at iba pang prosesong mahalaga sa kompanya. Nagsisilbi itong gabay sa mga empleyado nang sa gayon ay magkaroon sila ng mga kaalaman hinggil sa mga dapat at hindi dapat gawin sa loob ng kompanyang pinapasukan.
Mga Katangian ng isang mahusay na manwal
- Malinaw ang layunin ng manwal sa pamamagitan ng paggamit ng sino, ano, kailan, saan, bakit, at paano.
- Ang mga impormasyon ay mula sa mga eksperto.
- Sistematiko ang pagkakaayos ng impormasyon.
- Angkop at mahusay na paggamit ng disenyo at ilustrasyon
- May maayos na pagkakalatag ng balangkas
Pagyamanin
Gawain 1 Paglinang ng Talasalitaan
Gamitin sa sariling pangungusap ang mga salitang teknikal na makikita sa loob ng isang manwal. Ibinigay na ang kahulugan ng mga salita bilang gabay.
- I-tap– nagsasaad na pindutin ang bahagi ng isang icon mula sa nabiling gamit
- device– kagamitang elektroniko na makakatulong sa mabilis na proseso na gamit na nabili. Isang halimbawa nito ay sim card.
- I-swipe– nagsasaad na ilipat pakanan o pakaliwa gamit ang daliri sa alinmang instruksyon na isinasaad ng monitor.
- i-rotate– nagsasad na iikot ang isang ilustrasyon batay sa posisyong angkop dito.
- i-crop– nagsasaad na piliin ang angkop na ilustrasyon batay sa pansariling kagustuhan.
Gawain 2 Panimulang Pananaliksik
Matapos mong mabasa ang kaligiran ng Sulating Teknikal-Bokasyunal: Manwal ikaw ay gagawa ng isang munting pananaliksik hinggil sa mga manwal na ginagamit sa isang espesipikong gawain.
Maaari kang pumili ng sumusunod na trabaho:
| 1. automotive servicing | 6. catering | 11. hilot (wellness massage) |
|---|---|---|
| 2. barbering | 7. commercial cooking | 12. massage therapy |
| 3. bartending | 8. driving | 13. tailoring |
| 4. beauty care services | 9. food and beverages | 14. technical drafting |
| 5. bread and pastry production | 10. food processing | 15. visual graphics design |
Makikita ang kompletong listahan ng mga trabaho sa http://www.deped.gov.ph/k-to12/curriculum-guides/TechnicalVocational-Track
Mula sa napili ay ilarawan mo ang katangiang ginagamit sa pagsulat ng manwal sa nasabing trabaho. Inaasahan na makapagtala ka ng hindi bababa sa limang katangian.
Maaaring gumamit ka ng mga sanggunian na makikita sa internet
Isulat sa malinis na papel ang mga katangiang ito at tiyaking isulat ang bibliyograpiya/sanggunian ng pinagkuhanan ng impormasyon.
Rubrik (3 ang pinakamataas at 1 ang pinakamababa)
| 3 | 2 | 1 | |
|---|---|---|---|
| Nakapili ng isang trabaho ayon sa kagustuhan | |||
| Nakapagsaliksik tungkol sa manwal na ginagamit sa napiling trabaho | |||
| Nakapagtatala ng mga katangiang dapat isaalang-alang sa pagsulat ng isang manwal. | |||
| Kabuoan |
Gawain 3 Pag-unawa sa Paglinang na Kasanayan
- Ano ang natutuhan mo sa ginawang munting pananaliksik?
- Ano ang masasabi mo tungkol sa pagsulat ng manwal sa iyong piniling trabaho?
- May epekto kaya ang manwal sa trabahong iyon? Ano/ano-ano ito?
Sa iyong mga nasaliksik na manwal, masasabi mo bang naging epektibo ang pagsulat sa mga ito? Ipaliwanag.
Ano-ano ang mga kahinaan at kalakasang nakita mo hinggil sa pagsulat ng isang manwal?
Isaisip
Punan ang hinihinging impormasyon sa nakalaang patlang.
Kaligiran ng Manwal
- Ang manwal ay isang libro ng ___________________.
- Sa pagsulat ng manwal, mahalagang panatilihin ang pagiging _______________.
- Mahalaga ring panatilihin ang pagiging payak, maiksi, at tiyak ng pagkakabuo ng mga ilalagay sa manwal upang _______________.
- Mahalagang bigyang-halaga ang nilalaman ng manwal, kung ano ang pangunahing _______________.
- Kalimitang binubuo ang manwal ng _______________ nito na siyang maglilinaw kung tungkol saan ang manwal.
- Mayroon din itong _____________ kung saan nakalahad ang mga nilalaman ng manwal.
- Kadalasang nagtataglay rin ito ng _______________ upang maipaliwanag nang maayos ang nilalaman ng manwal.
- Karaniwan ding makikita sa huling bahagi ng mga manwal ang _____________ na naglalaman ng mga susing salita o karagdagang impormasyon tungkol sa nilalaman nito sakaling nais balikan ng mambabasa.
- _______________ ang paggamit ng wika sa pagsusulat ng manwal at maaaring kakitaan ng mga salitang teknikal na kinakailangan sa isang partikular na trabaho.
- Sinasabing sa pagsulat ng manwal, nakapokus ito sa _____________. Kinakailangang matiyak na madaling nauunawaan ng mga mambabasa ang mga inilalahad sa isang manwal upang maiwasan ang kalituhan at kamalian sa pagsunod sa mga nakasaad dito.
Isagawa
Ibigay ang proseso sa pagkasunod-sunod ng pagbuo ng isang mesa. Isulat ito sa malinis na papel.
[illustration: parts for assembling a table: sticks (4X), rings (12X), one tabletop (1X), one tabletop (1X)]
(4X) (12X) (1X) (1X)
[illustration: step-by-step assembly diagrams showing sticks fitted into rings on a tabletop, and a second tabletop being placed on the legs]
Gabay na Tanong:
Bakit kailangan mabatid ng mambabasa ang sistematikong pagkakaayos ng isang manwal? _____________________________________________________________ _____________________________________________________________________________
Paano ito makakatulong sa mabilis na pag-unawa sa pamamaraan ng paggamit? Ipaliwanag. _____________________________________________________________ _____________________________________________________________________________
Tayahin
Basahin ang sumusunod na tanong at ilagay ang tamang sagot sa nakalaang patlang.
_____1. Alin sa sumusunod na katangiang taglay ng isang manwal ang HINDI kabilang? A. Magbigay Impormayon C. Magpabatid B. Mgbigay Gabay D. Manghikayat
_____2. Bakit kinakailangang matiyak na madaling maunawaan ng mga mambabasa ang mga inilalahad ng isang manwal? Kailangan ito upang A. makaiwas sa kalituhan B. mabilis na magamit ang produkto C. maalala nila kaagad ang mga simbolong nakatala D. mabatid ang mga kakulangan ng produkto o bagay
_____3. Sa nilalaman ng isang manwal, sa aling bahagi nito ang mas mabilis matugunan ang impormasyong nais mabatid ng mambabasa? A. Ilustrasyon C. Datos B. Simbolismo D. Karatula
Para sa bilang 4-5: Pagkilala sa bahagi ng Manwal
_____4. Nagbibigay ng pangunahing ideya sa kung ano ang nilalaman ng manwal. A. Pamagat C. Talaan ng nilalaman B. Apendise D. Nilalaman
_____5. Nakasaad dito ang pagkakahati-hati ng mga paksa sa loob ng manwal at ang pahina kung saan ito nakatala. A. Pambungad C. Apendise B. Pamagat D. Talaan ng Nilalaman
Para sa bilang 6-10: Pagkilala sa iba pang uri ng Manwal batay sa espesipikong trabaho.
_____6. Naglalaman ang manwal na ito hinggil sa produktong pampaganda. A. automotive servicing C. barbering B. beauty care services D. bartending
_____7. Manwal hinggil sa serbisyong pagkain sa isang pagdiriwang. A. bartending C. catering B. commercial cooking D. bread and pastry production
_____8. Impormasyon ng isang manwal na may kinalaman sa pagmamaneho ng sasakyan. A. driving C. automative servicing B. barbering D. bartending
_____9. Isang manwal na naglalaman ng tamang paggamit ng isang makina sa pananahi. A. tailoring C. bartending B. driving D. technical drafting
_____10. Isang manwal na naglalaman ng pamamaraan sa biswal na grapikong pagdedesenyo. A. technical drafting C. automotive servicing B. visual graphics design D. catering
_____11. Aling bahagi ng manwal ang makikita hinggil sa paglalahad ng nilalaman. A. Panimulang Salita B. Talaan ng Nilalaman C. Mga Simulain at Pagsasagawa D. Pangkalahatang Rekomendasyon
_____12. Sa balangkas ng nilalaman ng manwal, ano ang nais ipabatid nito sa mambabasa? A. Kabuuang deskripsyon B. Sistematikong prosidyural na gawain C. Kabuuang ilustrasyon D. Paghahati-hati ng instruksyon
_____13. Kung nais hanapin ng mambabasa ang susing salita na mula sa manwal, saang bahagi ito matatagpuan? A. Panimula B. Apendise C. Kaukulang Instruksyon D. Kabuuang deskripsyon
_____14. Ano ang inaasahang gamit ng wika sa loob ng manwal? A. Di Pormal B. Pormal C. Kolokyal D. Piling teknikal na mga salita
_____15. Sa pagsunod sa mga instruksyon sa loob ng manwal, ano ang pangunahing dapat tandaan ng mambabasa upang mabilis na mabatid ang nilalaman nito? A. Kaayusan ng ilustrasyon B. Sistematikong paglalahad ng tamang pagkakabuo ng isang bagay C. Pagtatala ng mga teknikal na mga salita D. Pag-iisa-isa ng mga susing salita mula sa nilalaman nito
Karagdagang Gawain
Gumawa o gumuhit ng mga kinakailangang pang simbolo o ilustrasyon na higit na makakatulong sa mabilis na pag-unawa sa nilalaman ng manwal at bigyan ito ng angkop na kahulugan batay sa gamit nito.
[transcriber’s note: the three empty ovals are blank spaces for the learner’s own symbols or illustrations; each is followed by an arrow-shaped box for its meaning]
Kahulugan:
Kahulugan:
Kahulugan:
Susi sa Pagwawasto
Subukin
- A 6. A 11. A
- A 7. A 12. A
- D 8. A 13. A
- A 9. B 14. A
- C 10. B 15. A
Balikan
- T
- T
- M
- T
- T
Tuklasin
A. Aklat o babasashin B. Paalala C. Gabay D. Proseso
Kabuuang Konsepto: Pagbuo sa kahulugan ng Manwal
Isaisip
- impormasyon o mga tuntunin
- payak sa kung para kanino ang manwal
- maiwasan ang kalituhan sa mambabasa
- paksang tinatalakay nito
- pamagat
- talaan ng nilalaman
- panimula
- apendise
- pormal
- mambabasa
Tayahin
- D 6. B 11. B
- A 7. C 12. B
- A 8. A 13. B
- A 9. A 14. B
- D 10. B 15. B
Sanggunian
Badayos, P.B. et, al. 2007. Komunikasyon sa Akademikong Filipino. Valenzuela City: Mutya Publishing House, Inc.
Cantillang, Leo L. 2019. Filipino sa Pilipino Larang-TVL. Modyul Para sa Mag-aaral. Caloocan: Paaralang Sekundarya ng Maypajo.
Santos, Corazon L, PhD, et, al. 2016. Filipino sa Piling Larang-Tech Voc. Bureau of Curriculum Development. Department of Education
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:
Department of Education – Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)
Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600
Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985
Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph
Leave a Reply